New Commercial Code of Ethiopia Amharic Version

Article 1 — ስለ የፍትሐ ብሕር ሕግ ተፇጻሚነት

በዚህ ሕግ በተለየ ሁኔታ እስካልተደነገገ ድረስ የንግድ ሥራ በሚሰሩ ሰዎችና በንግድ ማህበሮች ላይ የፍትሐ ብሕር ሕግ ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 2 — ስለ ባሕር ሕግ ተፇጻሚነት

የንግድ ሥራቸው ከባሕር ንግድ ሥራ ጋር የተያያዘ በሆኑ ሰዎች ወይም የንግድ ማህበሮች ላይ አግባብነት ያላቸው የባሕር ሕግ ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 3 — ስለ ግለሰብ ነጋዳዎች እና የንግድ ማህበሮች

በተፇጥሮ ሰዎች ላይ ብቻ ተፇጻሚ የሚሆኑት ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ በግለሰብ ነጋዳዎች ላይ ተፇጻሚ የሆኑት የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች በንግድ ማህበራት ላይም ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 4 — ይህ ሕግ የማይፇጸምባቸው ተቋማት

፩ 2 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በሕግ የተቋቋሙ ሕጋዊ ሰውነት ያላቸው የአስተዲደር አካላት፣ የሃይማኖት ድርጅቶች፣ የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች እና የህብረት ሥራ ማህበራት በዚህ ሕግ በአንቀጽ (፭) የተመለከተውን ሥራ ቢሰሩም አንኳን ግልጽ የሆነ ተቃራኒ ሕግ የሕግ ድንጋጌ እስከላለ ድረስ የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች ተፇጻሚ አይሆኑባቸውም። ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) የተደነገገው ቢኖርም በሕግ የተቋቋሙ ሕጋዊ ሰውነት ያላቸው የአስተዲደር አካላት፣ የሃይማኖት ድርጅቶች፣ የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች እና የህብረት ሥራ ማህበራት በዚህ ሕግ መሰረት በተቋቋመ የንግድ ማህበር ውስጥ ባለአክሲዮን ወይም ባለድርሻ የሆኑ እንደሆነ ባለአክዮኖችን ወይም ሸሪኮችን የተመለከቱ አግባብነት ያላቸው የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች ተፈፃሚነት ይኖራቸዋል :: ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም አግባብነት ያላቸው ልዩ ሕጎች እንደተጠበቁ ሆኖ ይህ ሕግ በመንግሥት የልማት ድርጅቶች ላይ ተፈጻሚ ይሆናል። ፪ 3 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 5 — ነጋዳዎች የሚባለ ሰዎች

የሞያ ሥራቸው አድርገው ጥቅም ለማግኘት ሲለ ከዚህ ቀጥል የተዘረዘሩትን ሥራዎች ወይም ላልች ተመሳሳይ ሥራዎችን የሚሰሩ ሰዎች ነጋዳዎች ናቸው፡፩/ የሚንቀሳቀሱ ወይም የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን ገዝተው ባለበት ሁኔታ ወይም ቀያይረው ወይም አሻሽለው መልሰው በጅምላ ወይም በችርቻሮ፣ በሀገር ውስጥ ወይም እንደአግባብነቱ በውጪ ሀገር የሚሸጡ፤ ፪/ ተንቀሳቃሽ ወይም የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን ገዝተው የሚያከራዩ፤ ፫/ በሕግ ለንግድ ዓላማ እንዱውል በተሰጠ መሬት ላይ ባለመብት በመሆን የእርሻና የደን ልማት ሥራ የሚሰሩ፤ ፬/ በሕግ የገጠር መሬት ለመጠቀም ባለመብት ከሆኑ ሰዎች ውጪ ያለ ላልች ሰዎች አነስተኛ ከሆነው መጠን በላይ እንስሳትን የማርባት ሥራ ፫ 4 ____________________________________________________ የንግድሕግ እና ከእንስሳት የሚገኙ ምርቶችን የማምረት ሥራ የሚሰሩ፤ ፭/ አነስተኛ ከሆነው መጠን በላይ ዓሣ የሚያጠምደ እና የሚያረቡ፤ ፮/ በፍትሐ ብሕር ሕጉም ሆነ በላልች አግባብነት ባላቸው ሕጎች መሰረት የዕቃ ማከማቸት አገልግልት የሚሰጡ፤ ፯/ የዕደ-ጥበብ ባለሙያ ከሚሰራው መጠን በላይ በሆነ መንገድ የማዕድን፣ የነዲጅ ዘይት ወይንም የጋዝ ፍለጋ ሥራ የሚሰሩ፣ የሚቆፍሩ ወይም የሚያወጡና ለእነዚሁ ደጋፉ አገልግልቶች የሚሰጡ፤ ፰/ የዕደ-ጥበብ ባለሙያ ከሚሰራው መጠን በላይ በሆነ አኳኋን ለህንፃ፣ ለመንገድም ሆነ ለላልች ዓይነት ግንባታ ሥራዎች አገልግልት የሚውል የድንጋይ ማውጣት እና መፍለጥ ሥራዎችን የሚሰሩ፤ ፱/ የዕደ-ጥበብ ባለሙያ ከሚሰራው መጠን በላይ በሆነ መንገድ የጨው ማዕድንን የሚያወጡ፤ ፲/ የምግብ ዕቃዎችን፣ በተፇጥሮ የሚገኙም ሆነ ላልች ጥሬ ዕቃዎችንና በግማሽ የተሰሩ ፬ 5 ____________________________________________________ የንግድሕግ ዕቃዎችን ጨምሮ ከማንኛውን ዓይነት ግዙፍነት ካላቸው ተንቀሳቃሽ ነገሮች ላልች ዓይነቶች ግዙፍነት ያላቸው ተንቀሳቃሽ ዕቃዎችን የዕደጥበብ ባለሙያ ከሚሰራው በላይ አድርገው የሚያመርቱ፣ የሚለዋዉጡ፣ የሚቀይሩና፣ እነዚህን የሚጠግኑ፤ ፲፩/ የዕደ-ጥበብ ባለሙያ ከሚሰራው መጠን በላይ በሆነ አኳኋን ቤትን፣ ህንፃን፣ መንገድንና ማንኛውንም ላላ ዓይነት የግንባታ ሥራና የግንባታ ሥራዎች ንዐሳን ክፍልችን የመሥራት፣ የመጠገን፤ የማፅዲት ሥራ የሚሰሩ፤ ፲፪/ የዕደ-ጥበብ ባለሙያ ከሚሰራው መጠን በላይ በሆነ አኳኋን በልላ ሰው የማይንቀሳቀስ ንብረት ላይ የመደልደል፣ የመደቅደቅ፣ የውሃ መውረጃ ቦዮች የመሰንጠቅ ሥራ የሚሰሩ፤ ፲፫/ ሰዎችን፣ እቃዎችን፣ እንደ ፖስታ ባለ የተያዙ መልዕክቶችን ጨምሮ የዕደ-ጥበብ ባለሙያ ከሚሰራው መጠን በላይ በሆነ አኳኋን ማንኛውንም ዓይነት የማጓጓዝ፣ ዕቃዎችን የማሸግና ከዚሁ ጋር የተያያዙ ሥራዎችን የሚሰሩ፣ ፭ 6 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፲፬/ ውሃን በተለያየ መንገድ የማቆር እና የማሰራጨት ሥራዎች፤ ፲፭/ ደረቅና ፍሳሽን ጨምሮ ማንኛውንም ቆሻሻ የማጓጓዝ፣ የማስወገድ ወይም መልሰው ለጥቅም እንዱውለ የማድረግ ሥራዎችን የዕደ ጥበብ ባለሙያ ከሚሰራው በላይ በሆነ መንገድ የሚሰሩ፤ ፲፮/ ኤላክትሪክ፣ ጋዝ፣ ታፍኖ የተያዘ ንፊስ፣ የማሞቂያና የማቀዝቀዣ ሥራ የሚሰሩ፣ የሚያመነጩ፣ የሚያሰራጩ፣ የሚያከፊፍለ እና የሚሸጡ፤ ፲፯/ የዕደ-ጥበብ ባለሙያ ከሚሰራው መጠን በላይ በሆነ መንገድ ተንቀሳቃሽ እና የማይንቀሳቀሱ ነገሮችን የመጠገን፣ የማጠብ እና የማፅዲት ሥራዎችን የሚሰሩ፤ ፲፰/ በወረቀት የሚታተሙ ማንኛውንም ዓይነት የህትመት ሥራዎችን ማተሚያ ቤት በማቋቋም ማተም፤ በማንኛውም መንገድ የድምፅም ሆነ ተንቀሳቃሽ ምስልን ጨምሮ የምስል ቀረፃ ሥራ የሚሰሩ፤ ፮ 7 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፲፱/ በወረቀት ህትመት፣ በፍቶግራፍ፣ በድምፅ (ኦዱዮ) ወይንም የድምፅ እና የምስል (ኦዱዮቪዥዋል) ቀረፃ አማካኝነት ወይም በቴላቪዥን፣ በራዱዮ፣ በኢንተርኔት ወይም ማንኛውንም ዓይነት ሥራን ወደ ህዝብ ማቅረቢያ መንገድ በመጠቀም ሥራን አትመው የሚያቀርቡ፤ ፳/ ለህዝብ የመዝናኛ ትርዕይት አዘጋጅተው የሚያቀርቡ እና የመጫወቻ እና የመዝናኛ ስፍራዎችን ለህዝብ አገልግልት የሚከፍቱ፤ ፳፩/ የንግድ ትርኢቶችን ወይም ከእነዚሁ ጋር ተመሳሳይነት ያላቸውን ሥራዎች የሚሰሩ፤ ፳፪/ የራዱዮ ወይም የቴላቪዥን ጣቢያ አቋቁመው ፕሮግራሞችን የሚያሰራጩ፣ ፳፫/ መረጃ ወይም ዜና እና ማንኛውንም ዓይነት ወሬ የማስተላለፍ ሥራ የሚሰሩ፤ ፳፬/ ሽቦም ሆነ ሽቦ-አልባ በሆነ መንገድ እንዱሁም የሳተላይት እና የኢንተርኔት ቴክኖልጂበመጠቀም ሰዎችን የማገናኘት (ኮሙኒኬሽን) ሥራዎችን የሚሰሩ፤፳፭/ የኮምፒዩተር እና ሶፍትዌር ቴክኖልጂዎችን በመጠቀም መረጃዎችን ፯ 8 ____________________________________________________ የንግድሕግ የማስተናገድ፣ የማቀናበር፣ የማቅረብ ወይም የማስቀመጥ ሥራዎችን ሰርተው ለህዝብ አገልግልት በኢንተርኔት የሚያቀርቡ እና ከእነዚሁ መረጃዎች ደምበኞቻቸው በኢንተርኔት እንዱያገኙ ቦታና ኮምፒዩተር የሚያቀርቡ፤ ፳፮/ የንግድ ባንክ፣ የኢንቨስትመንት ባንክ፣ የመድን፣ የፊይናንስ አገልግልት ሥራዎች ተብለው የሚመደቡትን እና ከእነዚሁ ጋር ተያያዥነት ያላቸውንና ለእነዚሁ ድጋፍ የመስጠት ሥራ የሚሰሩ፤ ፳፯/ የመኝታ ወይም የመስተንግድ አገልግልት የመስጠት፣ የምግብ ቤት፣ ምግብ አብስል የማቅረብ፣ የቡና ቤት፣ የመጠጥ ቤት፣ የምሽት መዝናኛ (ክለብ) ወይም ተመሳሳይ ሥራዎችን የሚሰሩ፤ ፳፰/ ስለላልች በመሆን ስብሰባዎችን፣ ድግሶችን፣ ግብዣዎችን የሚያዘጋጁና የሚያስተባብሩ፣ ለነዚህ አገልግልት የሚውለ ቦታዎችን የሚያስውቡ፤፳፱/ የጉዞ ወኪልነት ሥራ የሚሰሩ፣ ጉዞዎችን የሚያስተባብሩ፤ ፰ 9 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፴/ የውበት እና የሰውነት መጠበቂያ፣ የፀጉር ማስተካከል፣ ማንኛውንም ዓይነት ስፖርትንና ሰውነት ማሸትን ጨምሮ ሁለም ዓይነት የጤንነት መጠበቂያ አገልግልቶችን የሚሰጡ፤ ፴፩/ ሳይንሳዊ፣ ቴክኒካዊ ወይም ሙያዊ እውቀቶችን በመጠቀም አነስተኛ ከሆነው መጠን በላይ በሆነ ሁኔታ የማማከር፣ የኦዱት ወይም መሰል የእውቀት አገልግልቶችን የሚሰጡ፤ ፴፪/ አነስተኛ ከሆነው መጠን በላይ በመደራጀት የሰዎችንም ሆነ የእንስሳትን የጤና ምርመራ እና የህክምና አገልግልት መስጠት እንዱሁም ጤንነትን ለመጠበቅ ወይም ለመከላከል የሚያስችለ የምክር፣ ክትትል እና የእንክብካቤ ሥራዎችን የሚሰሩ፤ ፴፫/ አነስተኛ ከሆነው መጠን በላይ የትምህርት አገልግልት የመስጠት፣ እውቀት የማስተላለፍ እና ማሰራጨት ሥራዎችን የሚሰሩ፤ ፴፬/ የንግድ ወኪል፣ የኮሚሽን ወኪል፣ የንግድ ደላላ፣ የአክሲዮን ደላላ በመሆን ሥራ የሚሰሩ፣ ፱ 10 ____________________________________________________ የንግድሕግ ማንኛውንም ዓይነት የሰዎችን የአገናኝነት ሥራ የሚሰሩ፣ ፴፭/ አነስተኛ ከሆነው መጠን በላይ የንብረትም ሆነ የግል ደህንነትን የመጠበቅ አገልግልት የሚሰጡ፤ ፴፮/ ሰነድ ማዘጋጀትን፣ ማባዛትን ጨምሮ ማንኛውንም ዓይነት የቢሮ ሥራን የሚደግፈ አገልግልቶችን አነስተኛ ከሆነው መጠን በላይ የሚሰጡ፤ ፴፯/ የቀብር ሥራና እና ተያያዥነት ያላቸውን ሥራዎችን የሚሰሩ።

Article 6 — በአነስተኛ መጠን ስለሚሰሩ ሰዎች

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭ በንዐስ አንቀጽ (፬)፤(፭)፤ (፴፩)፤(፴፪)፤(፴፫)፤(፴፭) እና (፴፮) የተመለከቱትን ተግባራት በአነስተኛ መጠን የሚሰሩ ሰዎች ነጋዳዎች አይባለም፣ ፪/ አንድ ሰው በአነስተኛ መጠን ሰራ የሚባለው ሥራውን ብቻውን ወይም ከሦስት ተቀጣሪ ሰራተኞች ወይም ሥራ ተለማማጅ ሰራተኞች በላይ ሳይኖረው የሚሰራ እና ሥራውን ለማካሄድ ከሚያስፇልገው ውጪ ግብዓት ሳያከማች ያካበተውን ልምድ ወይም በትምህርት ያገኘውን ፲ 11 ____________________________________________________ የንግድሕግ ዕውቀት ወይም ደግሞ ሁለቱንም በመጠቀም ሥራውን የሚሰራ ሲሆን ነው፣ ፫/ በአነስተኛ መጠን ሥራን ስለሚያከናውኑ ሰዎች ልዩ ሕግ ሉወጣ ይችላል።

Article 7 — የዕደ ጥበብ ባለሙያዎች

፩/ ነጋዳዎችን የሚመለከቱ የዚህ ሕግ ማናቸውም ድንጋጌዎች በዕደጥበብ ባለሙያዎች ላይ ተፇጻሚ አይሆኑም፤ ፪/ የዕደጥበብ ባለሙያዎች ማለት የእጅ ጥበብ ሙያ ኖሯቸው ብቻቸውን ወይም በቤተሰብ አባላት እየተደገፈ ከሦስት ተቀጣሪ ሰራተኞች ወይም ተለማማጅ ሰራተኞች በላይ ሳይኖራቸው የሚሰሯቸውን ሥራዎች ለመሥራት ከሚያስፇልጋቸው መጠን በላይ ግብዓት ወይም ጥሬ ዕቃ ሳያከማቹ እንደዚህ ያለውን ራሱን የቻለ ሥራ እያከናወኑ በእጅ ሥራቸው ብቻ የሚኖሩ ሰዎች ናቸው፤ ፫/ የዕደ ጥበብ ባለሙያዎች ሥራ ሥራቸውን በአመዛኙ በእጃቸው እየተጠቀሙ የሚሰሩ ፲፩ 12 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሲሆኑ፤እንደሁኔታው በአነስተኛ መሣሪያ ወይም ማሽን ሉጠቀሙ ይችላለ፤ ፬/ የዕደ ጥበብ ባለሙያዎች ሥራን የሚመለከት ልዩ ሕግ ሉወጣ ይችላል።

Article 8 — የግብርና እና የደን ማልማት ሥራዎች

፩/ በዚህ ሕግ በአንቀጽ (፭) በንዐስ አንቀጽ (፬) እና (፭) ሥር የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ማናቸውም ከእርሻ፣ ከደን ማልማት፣ ከችግኝ ማብቀል፤ ከእንስሳት ማርባት ጋር ወይም የግጦሽ ሣር ከማሳደግ ጋር የተያያዙ ሥራዎችን የሚሰሩ፣ ከሚጠቀሙበት መሬት ያገኟቸውን ምርቶች የሚሸጡ ወይም ከሚጠቀሙበት መሬት ባገኙት አላባ እየቀለቡ ያረቧቸውን እንስሳት የሚሸጡ ሰዎች፤ የዘወትር ልማድ መሰረት በማድረግ ከሚያለሙት ወይም ከሚያዙበት መሬት ላይ ያገኙትን ሰብል ወይም የእንስሳት ተዋፅኦዎችን አቀናብረው የሚሸጡ ሰዎች ነጋዳዎች አይባለም። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዘረሩትን ሥራዎች ግለሰቦች፣ የህብረት ሥራ ማህበራት ፲፪ 13 ____________________________________________________ የንግድሕግ ወይም መሰል ማህበራት ቢሰሩም ነጋዳዎች አያሰኛቸውም።

Article 9 — ሆልዱንግ ካምፓኒ

፩/ በዚህ ሕግ አንቀፅ ፭ ሥር በተመለከቱት ሥራዎች ላይ በመሰማራት በቀጥታ ራሱ ምርትና አገልግልት ባያቀርብም በዚህ ተግባር በተሰማሩ ላልች የንግድ ማህበራት ውስጥ መዋዕለ ንዋይ በማፍሰስ ድርሻ የሚይዝ ኩባንያ/ ሆልዱን ካምፓኒ/ እንደነጋዳ ይቆጠራል። ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) የተደነገገው ቢኖርም ሆልዱንግ ካምፓኒ በቀጥታ ምርትና አገልግልት ማቅረብ ይችላል።

Article 10 — ችልታ የላላቸው ሰዎች

፩/ አግባብ ባለው ሕግ ድንጋጌ መሰረት ችልታ የላላቸው ሰዎች ነጋዳ መሆን አይችለም። ፲፫ 14 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፲፪ እና ፲፫ የተደነገገው ተፇፃሚ መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ እነዚህ ችልታ የላላቸው ሰዎች የንግድ ሥራ ቢሰሩ ነጋዳ አይሆኑም፤ የሰሩትም ሥራ በሕግ መሰረት ፇራሽ እንዱሆን መጠየቅ ይቻላል።

Article 11 — ስለ ሞግዚት

፩/ ሞግዚት የሆነ ሰዉ አካለ መጠን ባልደረሰው ሰው ስምና ስለእርሱ ሆኖ የንግድ ሥራ ሉሰራ አይችልም። ፪/ አካለ መጠን ባላደረሰ ሰው ሀብት ውስጥ የንግድ ድርጅት የተገኘ እንደሆነ ሞግዚቱ የንግድ ድርጅቱን ሥራ የሚቀጥል ስለመሆን አለመሆኑ አግባብነት ባለው ሕግ በተመለከተው መሰረት ይሆናል። ፫/ የዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) እና (፪) ድንጋጌዎች በፍርድ ለተከለከለ ሰው ሞግዚትም ተፇፃሚነት አላቸው።

Article 12 — በሞግዚት ከመተዲደር ነጻ ስለወጣ አካለ

መጠን ያልደረሰ ልጅ ፲፬ 15 ____________________________________________________ የንግድሕግ አግባብነት ባለው ሕግ መሰረት ከሞግዚት አስተዲደር ነጻ የወጣ አካለ መጠን ያላደረሰ ልጅ የንግድ ሥራ ሉሰራ ይችላል።

Article 13 — አካለ መጠን ያላደረሰ መሆኑ በሦስተኛ

ወገኖች ላይ የሚያስከትለው ውጤት የዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፫ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ተቃራኒ ድንጋጌ ቢኖርም እንኳን አንድ የንግድ ሥራ የሚሰራ አካለ መጠን ያላደረሰ ልጅ አካለ መጠን እንደደረሰ አድርጎ ራሱን በንግድ መዝገብ አስገብቶ ከተገኘ፤አካለ መጠን ያላደረሰ መሆኑን ምክንያት አድርጎ በሦስተኛ ወገኖች ላይ መከራከሪያ ሆኖ ላቀርብ አይችልም።

Article 14 — በፍርድ የተከለከለ መሆንን ስለማስታወቅ

በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፫ የተደነገገው ቢኖርም በፍርድ የተከለከለ ሰው መሆኑ በንግድ መዝገብ ካልገባ በስተቀር በሦስተኛ ወገኖች ላይ መቃወሚያ ሉሆን አይችልም።

Article 15 — ያገቡ ሰዎች የንግድ ሥራ ለመሥራት

ስላላቸው መብት ፲፭ 16 ____________________________________________________ የንግድሕግ ባል ወይም ሚስት ካልተቃወመ በስተቀር ያገባ ሰው የሚሰራው የንግድ ሥራ እንደባልና ሚስት የጋራ የንግድ ሥራ ይቆጠራል።

Article 16 — መቃወሚያውን ስለማስታወቅ

፩/ በባልና ሚስት መካከል በዚህ ሕግ አንቀጽ ፲፭ መሰረት የሚደረገው መቃወሚያ ለሚነግደው ባል ወይም ሚስት እንዱደርሰው ለማድረግ በማናቸውም መንገድ ማስታወቅ ይቻላል። ፪/ እንደዚህ ያለው መቃወም በንግድ መዝገብ ካልገባ በስተቀር ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ሉሆን የሚችለው ተቃውሞው መኖሩን በሚያውቁ ሰዎች ላይ ነው።

Article 17 — መቃወሚያውን ስለማንሳት

፩/ የሚነግደው ባል ወይም ሚስት ተቃውሞው የቤተሰቡን ጥቅም የሚጎዲ መስል የታየው እንደሆነ መቃወሚያው እንዱነሳለት ጉዲዩን ለሽምግልና ዲኞች ማቅረብ ይችላል። ፪/ የሽምግልና ዲኞች መቃወሚያው እንዱነሳ ከወሰኑ ተቃውሞው የተነሳለት ነጋዳ ባል ወይም ሚስት ይህንኑ በንግድ መዝገብ እንዱገባ ማድረግ አለበት።

Article 18 — የሚነግደው ባል ወይም ሚስት

ስለተዋዋለው ዕዲ ፲፮ 17 ____________________________________________________ የንግድሕግ የሚነግደው ባል ወይም ሚስት የተዋዋለው ዕዲ እንደ ባልና ሚስት የጋራ ዕዲ ተቆጥሮ ከባል ወይም ከሚስት የግል ንብረትና የጋራ ንብረት እንዱከፇል ሉጠየቅ ይችላል።

Article 19 — መቃወሚያው ስለሚኖረው ውጤት

በዚህ ሕግ አንቀጽ ፲፭ መሰረት ባል ወይም ሚስት ያቀረበው መቃወሚያ በደንቡ መሰረት በንግድ መዝገብ የገባ እንደሆነ ወይም በአንቀጽ ፲፮ ንዐስ አንቀጽ (፪) በሚደነግገው መሰረት መቃወሚያው መኖሩ የታወቀ ከሆነ የሚነግደው ባል ወይም ሚስት ዕዲ የሚከፇለው ከዚሁ ሰው የግል ንብረት ላይ ብቻ ነው።

Article 20 — ባልና ሚስት ተባብረው ስለሚሰሩት ሥራ

አንደ ለላላው ሰራተኛ መሆኑ ማስረጃ ካልቀረበ በስተቀር ባልና ሚስት በአንድነት በንግድ ቤቱ ውስጥ ተባብረው በሚሰሩበት ጊዜ ነጋዳው ባል ወይም ሚስት የተዋዋለው ዕዲ እንደ ባልና ሚስት የጋራ ዕዲ ተቆጥሮ ከጋራ ንብረት እና ከባልና ሚስት የግል ንብረት እንዱከፇል መጠየቅ ይቻላል።

Article 21 — የንግድ ሥራን የመሥራት ነጻነት

በሕግ ተለይተው የተከለከለ ነገሮች ወይም ተገቢ ያልሆነ የንግድ ውድድርን የሚመለከቱ ክልከላዎች እንደተጠበቁ ሆኖ፣ ማንኛውም ሰው ማንኛውንም የንግድ ሥራ የመሥራት መብት አለው።

Article 22 — በሕግ ስለ ተከለከለ ወይም ስለ ተወሰኑ

፩/ አንዲንድ ሰዎች በተወሰኑ የንግድ ሥራዎች ወይም ከሥራቸው ጋር በማይስማሙ የንግድ ሥራዎች እንዲይሰማሩ በሕግ መከልከል ይቻላል። ፪/ አንዲንድ ንግድችን ለመነገድ የሚስፇልጉትን ልዩ ሁኔታዎችን ወይም ግዳታዎችን እንደ ዕድሜ፣ የብቃት መመዘኛ፣ ዜግነት ወይም ልዩ ፍቃድ መቀበልን የመሳሰለት በሕግ ሉወሰን ይችላል።

Article 23 — በሕግ የተከለከለውን መተላለፍ ስለሚያስከትለው

፩/ በሕግ የተከለከለትን ወይም ከያዙት ሥራ ጋራ የማይስማማ በመሆኑ የተከለከለ ሆኖ ሳለ ወይም ፲፰ 19 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሕጋዊ የሆኑትን ልዩ ግዳታዎች ወይም ሁኔታዎች ሳያሟለ የንግድ ሥራ ሲሰሩ የተገኙ ሰዎች አግባብ ባለው የወንጀል ሕግ መሰረት ተጠያቂ ይሆናለ። ፪ ነጋዳዎች ሆነው የሰሩት ሥራ የማይጸና ለማድረግ፤ ሕግ ሳይፇቅድ የሰራሁት ነውና አይጸናብኝም ብለው መከራከሪያ ሉያደርጉት አይችለም። ነጋዳ የሆነው ሰው ላለበት ግዳታዎች ሁለ ተገዲጅ ይሆናል፤ ነገር ግን በነጋዳነት ስም ከሦስተኛ ወገኖች ጋራ መደራደር ወይም መከራከር አይችልም።

Article 24 — ስለ ሲቪክ ማህበራት

የገንዘብ ትርፍ ለማግኘት ያልተቋቋሙ ሲቪክ ማህበራት ወይም ላልች ለንግድ ዓላማ ያልተቋቋሙ ማህበራት የንግድ ሥራ ለመሥራት የሚችለበት ሁኔታና ውጤቱ በሕግ ሉወሰን ይችላል።

Article 25 — ስለ ንግድ ማህበራት

የንግድ ማህበራት እንዱሰሩ ያልተፇቀደላቸውን የንግድ ሥራ ወይም የንግድ ሥራዎችን ለመሥራት በሕግ አስፇላጊ የሆኑትን ሕጋዊ ግዳታዎች ሳይፇጽሙና ሳያሟለ ለመሥራት አይፇቀድላቸውም።

Article 26 — በመንግሥት ሕግ የሰውነት መብት ስለተሰጣቸው

አካላት ፲፱ 20 ____________________________________________________ የንግድሕግ የመንግሥት አስተዲደር ፣ የሃይማኖት ወይም ላልች የሕዝብ ተቋማት የንግድ ሥራ ለመሥራት ስለሚችለበት ሁኔታና ውጤቱ በሕግ ሉወሰን ይችላል።

Article 27 — ትርጓሜ

፩/ የንግድ ሰራተኞች ማለት በሥራ ውል መሰረት ለአንድ ነጋዳ ሥራ የተቀጠሩና የጉልበት ሥራ ያልሆነ ሥራ የሚሰሩ የሽያጭ ሰራተኛ፣ ጸሐፉ፣ የሑሳብ ሰራተኛ፣ መርማሪ፣ ወይም አስተዲዲሪ ሥራ በመሆን ከነጋዳው ጋር ተባብረው የሚሰሩና ነጋዳውን የሚያግዙ ሰዎች ናቸው። ፪/ የነጋዳው ሰራተኞች ነጋዳዎች አይደለም።

Article 28 — በሥራ ውል ላይ ተፇጻሚ ስለሚሆን ሕግ

የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው የንግድ ሰራተኞች አግባብ ባለው የአሰሪና ሰራተኛ ሕግ መሰረት ይተዲደራለ። ፳ 21 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 29 — የግል ንግድ ማቋቋምን ሰለመከልከል

፩/ አንድ የንግድ ሰራተኛ ስለ ራሱም ሆነ ስለ ሦስተኛ ወገን ሆኖ እሱን የቀጠረው ነጋዳ ከሚሰራው የንግድ ሥራ ጋር ተመሳሳይ የሆነ ላላ የንግድ ሥራ ለመሥራት አይፇቀድለትም። ፪/ ሰራተኛው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተደነገገውን ክልከላ ጥሶ በተገኘ ጊዜ ቀጣሪው ኪሣራ መጠየቅ ይችላል፣ የሥራውንም ውል ለመሰረዝ ወይም ውለን አላድስም ለማለትም በቂ ምክንያት ይሆናል። ፫/ በፍትሐ ብሕር ሕግ ቁጥር ፪ሺ፭፻፹፱፤ ፪ሺ፭፻፺ እና ፪ሺ፭፻፺፪ በተመለከተው ሁኔታ መሰረት ካልሆነና ነጋዳው በቂ ካሣ ለሰራተኛው ለመክፇል ካልተስማማ በስተቀር ለንግድ ሥራ የተቀጠረው ሰራተኛ የውለ ዘመን ካለቀ በኋላ ተወዲዲሪ የሚሆን የንግድ ሥራ አይሰራም የሚል የውል ቃል የሥራ ውለ ውስጥ ማስገባት አይቻልም።

Article 30 — ውክልና

፳፩ 22 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የንግድ ሰራተኞች በግልጽ ወይም በዝምታ በተደረገ ስምምነት የነጋዳው ወኪል ሉሆኑ ይችላለ። ፪/ የወኪልነቱን ሥልጣን መሻር የሰራተኛው የሥራ ውል መሰረዝን ሉያስከትል አይችልም።

Article 31 — ዕቃ ለመሸጥ ኃላፉ የሆነ ሰራተኛ ስላለው

፩/ አንድ ሱቅ ውስጥ ዕቃ ለመሸጥ ኃላፉነት የተሰጠው ሰራተኛ እንደ ሱቁ ባሕሪና መደበኛ የንግድ እንቅስቃሴ ዕቃዎቹን ለመሸጥና ለመረከብ ውክልና እንዲለው ሆኖ ይቆጠራል። ፪/ ለልዩ ሑሳብ እንዱከፇል የተደረገ ካልሆነ በስተቀር የተሸጡትን የሸቀጦች ዋጋ ለእኔ ክፇለ ማለት ይችላል። ፫/ በተለይ ሥልጣን ካልተሰጠው ወይም ነጋዳው የፇረመበትን ደረሰኝ ካላቀረበ በስተቀር ሰራተኛው ከሱቁ ውጭ የዕቃ ሽያጭ ዋጋ እንዱከፇለው ለመጠየቅ አይችልም።

Article 32 — ትርጓሜ

፩/ ሥራ አስኪያጅ ማለት በነጋዳው ስም ሆኖ በውክልና እንዱፇርምና እንዱያስተዲድር በግልፅ ወይም በዝምታ ሥልጣን የተሰጠው ሰው ነው። ፪/ ሥራ አስኪያጁ ነጋዳ አይደለም።

Article 33 — ሥራ አስኪያጁን ስለማስታወቅ

፩/ ነጋዳው ሥራ አስኪያጅ ሲሾም በንግድ መዝገብ እንዱመዘገብ ማድረግ ይገባዋል። ፪/ ነጋዳው ሥልጣን የሰጠውን ሥራ አስኪያጅ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት በንግድ መዝገብ ሳያስገባ ቢቀርም ሥራ አስኪያጁ ከተሾመበት ጊዜ ጀምሮ ሥራውን ለማከናወን ይችላል።

Article 34 — ስለ ሥራ አስኪያጁ ሥልጣን

፩/ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር በሚያገናኙት ጉዲዮች ሁለ ሥራ አስኪያጁ ከነጋዳው ሥራ ጋር ግንኙነት ያላቸውን ማናቸውንም ግዳታዎች ለመፇረም እና የሚተላለፈ የንግድ ሰነድችን ለመፇረም ጭምር ሙለ ሥልጣን እንዲለው ሆኖ ይቆጠራል። ፳፫ 24 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በግልፅ ሥልጣን ካልተሰጠው በስተቀር ሥራ አስኪያጁ የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን በመያዣ መስጠት፣ መሸጥ ወይም መለወጥ፣ የንግደን መደብር መሸጥ፣ ማከራየት ወይም ለዕዲ ማስያዝ አይችልም።

Article 35 — ሥልጣን መቀነስ

፩/ የሥራ አስኪያጁን ሥልጣን የአንድ የንግድ ቅርንጫፍ ሥራን ለማስኬድ ብቻ የተወሰነ ለማድረግ ይቻላል፤ ቢሆንም እንደዚህ ያለው የሥልጣን መቀነስ ማስታወቂያ በንግድ መዝገብ ካልገባ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፫ እንደተመለከተው በሦስተኛ ወገኖች ላይ መቃወሚያ ሉሆንባቸው አይችልም። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ከተመለከተው ውጪ ያለ ማናቸውም የሥልጣን መቀነስ በሦስተኛ ወገኖች ላይ መቃወሚያ ሉሆንባቸው አይችልም።

Article 36 — ስለንግድ ተላላኪዎች

፳፬ 25 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የንግድ ተላላኪዎች ማለት መኖሪያቸው የንግደ መደብር ዋና መሥሪያ ቤት ባለበት የሆነና ከነጋዳው ጋር በተዋዋለት የሥራ ውል መሰረት ከነጋዳው ጋራ የሚሰሩ፤ነጋዳው እያዘዛቸው የነጋዳው ደንበኞች በሚገኙበት ቦታ እየተዘዋወሩ በነጋዳው ስምና ምትክ ሆነው ዕቃ የሚያቀርቡ ወይም አገልግልት የሚሰጡ ሰዎች ናቸው። ፪/ ላላ የውል ቃል ከላለ በስተቀር የንግድ ተላላኪዎች የተዋዋሎቸው ውልች ነጋዳው እንዱያጸድቃቸው ለእርሱ መቅረብ አለባቸው። ፫/ የንግድ ተላላኪዎች ነጋዳዎች አይደለም። ፬/ የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው የውጭ አገር የንግድ ተላላኪነትን በሚመለከት ዝርዝሩ አግባብ ባለው ሕግ ይወሰናል።

Article 37 — ስለ ንግድ እንደራሴዎች

፩/ የንግድ እንደራሴዎች ማለት መኖሪያቸው የወካዩ ነጋዳ የንግድ መደብር ዋና መሥሪያ ቤት ባለበት ሥፍራ ያልሆነና ከነጋዳው ጋራ በተዋዋለት የሥራ ውል መሰረት ነጋዳው እንዱሰሩ እያዘዛቸው በተወሰኑ ቦታዎች የነጋዳውን ምርቶች ፳፭ 26 ____________________________________________________ የንግድሕግ እና አገልግልቶች የሚያስተዋውቁ፣ የገበያ ጥናትና ለነጋዳው ሥራ መስፊፊት የሚረደ ተመሳሳይ ሥራዎች የሚሰሩ ሰዎች ናቸው። ፪/ የንግድ እንደራሴዎች ነጋዳዎች አይደለም። ፫/ የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው የውጭ አገር ነጋዳ የንግድ እንደራሴነትን በሚመለከት ዝርዝሩ በሕግ ይወሰናል።

Article 38 — የግል ንግድ

፩/ በሥራ ውላቸው ውስጥ ስምምነት ካላደረጉ በስተቀር የንግድ ተላላኪዎችና የንግድ እንደራሴዎች ስለ ራሳቸውም ሆነ ስለላላ ሦስተኛ ወገን ሆነው እነሱን የቀጠራቸው ነጋዳ ከሚሰራው የንግድ ሥራ ጋራ ተመሳሳይ የሆነ የግል ንግድ ሉነግደ አይችለም። የግል ንግድ ሲነግደ በተገኙ ጊዜ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፵ እና ፵፩ የተደነገገውን ክፍያም ሆነ ካሣ የመከፇል መብታቸውን ያጣለ። ፪/ የንግድ ተላላኪዎችና የንግድ እንደራሴዎች የግል ንግድ እንዱነግደ ባልተፇቀደላቸው ጊዜ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፳፱ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተጻፇው ተፇጻሚ ይሆናል። ፳፮ 27 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 39 — ለላልች ነጋዳዎች ተተክቶ ስለመሥራት

፩/ ተቃራኒ የውል ስምምነት ከላለ በስተቀር የንግድ ተላላኪዎችና እንደራሴዎች በውል ግዳታ ለገቡለት ነጋዳ ብቻ እንጂ ስለላልች ነጋዳዎች ተተክተው መሥራት አይችለም፤ ለላልች ነጋዳዎች ተተክተው ሲሰሩ በተገኙ ጊዜ በአንቀጽ ፵ እና ፵፩ የተደነገገውን ካሣ የመከፇል መብታቸውን ያጣለ። ፪/ በምንም አኳኋን ቢሆን ግዳታ የገቡለት ነጋዳ ከሚሸጠው ዕቃ ወይም ከሚሰጠው አገልግልት ጋራ ተመሳሳይ የሆነ ዕቃ ለመሸጥ ወይም አገልግልት ለመስጠት ለላላ ነጋዳ ተተክቶ ለመሥራት አይፇቀድላቸውም።

Article 40 — ስለክፍያ

፩/ የንግድ ተላላኪዎችና የንግድ እንደራሴዎች የሚከፇላቸው በደመወዝ ወይም በኮሚሽን ወይም ሁለቱንም በማጣመር ሉሆን ይችላል። ፪/ ክፍያቸው በሥራ ውላቸው መሰረት ያልተወሰነ እንደሆነ በልማድ መሰረት ይወሰናል። ፳፯ 28 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 41 — ውል እንዲይቀጥል በተሰረዘ ጊዜ

፩/ የንግድ ተላላኪዎችና የንግድ እንደራሴዎች ውላቸው ላልተወሰነ ጊዜ የሆነ እንደሆነና ነጋዳው ያለበቂ ምክንያት ውለን በሰረዘ ጊዜ አግባብ ባለው ሕግ መሰረት ካሣ የማግኘት መብት አላቸው። ፪/ ማናቸውም የንግድ ተላላኪዎች ወይም የንግድ እንደራሴዎች አንዲች ጥፊት ሳያደርጉ ላልተወሰነ ጊዜ ወይም ለተወሰነ ጊዜ የተዋዋለትን ውል ነጋዳው የሰረዘው እንደሆነ ያመጧቸው ደንበኞች ወይም ያስፊፈት ገበያ ወይም እነዚህን የመሳሰለ የሰጧቸው ፍሬዎች ታስበው በርትዕ የሚገባ ካሣ የማግኘት መብት አላቸው።

Article 42 — ትርጓሜ

፩/ የንግድ ወኪል ማለት ከነጋዳው ጋር ለመሥራት በሥራ ውል የተቀጠረ ሳይሆን ራሱን ችል የሚሰራ፤ በተወሰነ ስፍራ ሆኖ ወይም ለተወሰኑ ፳፰ 29 ____________________________________________________ የንግድሕግ የነጋዳው ደምበኞች ሁል ጊዜ የነጋዳው እንደራሴ ሲሆን በነጋዳው ስም እና ምትክ እንዱሰራ ወይም ውል እንዱዋዋል ውክልና የተሰጠው ሰው ወይም የንግድ ማህበር ነው። ፪/ በውክልና ስምምነቱ በተለየ ሁኔታ ካልተገለጸ በስተቀር የንግድ ወኪለ ስለ ነጋዳው ሆኖ የተዋዋላቸው ውልች በነጋዳው መጽደቅ ሳያሻቸው የጸኑ ናቸው። ፫/ የንግድ ወኪል የውክልና ሥራ እየሰራ የደላላነትም ሥራ መሥራት ይችላል፤ ለሁለም ቢሆን ነጋዳ ይባላል።

Article 43 — የንግድ ወኪል ብቸኛ ወኪል ስለመሆኑ

በውክልናው ውል ውስጥ በተለየ ሁኔታ ካልተገለጸ በስተቀር አንድ የንግድ ወኪል በውለ በተገለጸው ስፍራ የወካዩ ብቸኛ ወኪል ነው።

Article 44 — የንግድ ወኪል ግዳታዎች

፩/ የንግድ ወኪል መልካም ነጋዳ የሚያደርገውን ጥንቃቄ ሁለ በማድረግ የወካዩን ጥቅም በትጋት መጠበቅ ይገባዋል። ፪/ ከዚህ የሚከተለትንም ይፇጽማል፡፳፱ 30 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሀ) የወካዩን ትዕዛዞች ሁለ ይፇጽማል፤ ለ) የተዋዋላቸውን ውልች ወይም ሉዋዋል የተነጋገረባቸውን ውልች ሁለ ለወካዩ ያሳውቃል፤ ሐ) ስለ ሥራው በየጊዜው ለወካዩ ሪፖርት ያደርግለታል፤ እንዱሁም በሚሰራበት ሥፍራ ስላለው የገበያ ሁኔታ ጠቃሚ የሆኑትን መረጃዎች ሁለ ያስታውቀዋል። ፫/ የውክልናው ውል ከተፇጸመ በኋላም ቢሆን የንግድ ወኪለ ወካዩ የገለጸለትን የንግድ ምስጢር ወይም ወኪል ሆኖ ሲሰራ ያወቃቸውን የንግድ ምስጢሮች ማውጣት ወይም ሉጠቀምባቸው አይችልም።

Article 45 — ተመሳሳይ የግል ንግድ ማቋቋም ክልክል

፩/ አንድ የንግድ ወኪል ወካዩ ከሚሰራቸው ንግድች ጋር የማይመሳሰለትን ማናቸውንም የግል ንግድ ሉነግድ ይችላል፤ ነገር ግን ወካዩ ከሚሰራው ንግድ ጋር የሚመሳሰል የንግድ ሥራ ለመሥራት አይችልም፤ ወኪለ ይህንን ክልከላ በጣሰ ጊዜ ፴ 31 ____________________________________________________ የንግድሕግ የውክልናው ስምምነት እንዱሰረዝ ይደረጋል፤ ኪሣራም እንዱከፍል ይጠየቃል። ፪/ በውክልና ውል ላላ ስምምነት ካላደረጉ በስተቀር አንድ የንግድ ወኪል በተወከለበት ስፍራ ወካዩ ከሚሰራቸው የንግድ ሥራዎች ጋር ተመሳሳይ የንግድ ሥራዎች ለማይሰሩ ለላልች ነጋዳዎች ወኪል ሉሆን ይችላል። ፫/ በምንም ሁኔታ ቢሆን አንድ የንግድ ወኪል፤ ወኪል በሆነበት ስፍራ ወካዩ ከሚሰራቸው የንግድ ሥራዎች ጋር ተመሳሳይ የሆኑ የንግድ ሥራዎች ለሚሰሩ ነጋዳዎች ወኪል ሆኖ መሥራት አፇቀድለትም፤ ይህን ክልከላ ጥሶ የተገኘ የንግድ ወኪል ውለ ተሰርዞ ኪሣራም እንዱከፍል ይደረጋል።

Article 46 — የወካዩ ግዳታዎች

ወካዩ በተቻለው መጠን የወኪለ ሥራ የተቃና እንዱሆንለት የሚቻለውን ሁለ ያደርግለታል፤ መረጃዎችና የዕቃ ዓይነቶች እንዱደርሱት ያደርጋል።

Article 47 — ወጪዎችን ስለመክፇል

ላላ ስምምነት ካላደረጉ በስተቀር በወኪልነት ለሚመራው ሥራ የተደረጉትን መደበኛ ወጪዎችና ፴፩ 32 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለአንዲንድ ጉዲይ የተደረገውን ወጪ ወኪለ ይከፇለኝ ብል ለመጠየቅ መብት የለውም፤ ሆኖም ወኪል አድራጊው ላሰራቸው ሥራዎች ወኪለ የከፇላቸውን ገንዘብ እንዱሁም በወኪል አድራጊው ትዕዛዝ ያወጣቸውን ልዩ ወጪዎች ወኪል አድራጊው ለወኪለ ሉከፍለው ይገባል።

Article 48 — ስለአበል

፩/ አንድ የንግድ ወኪል በእርሱ አማካኝነት ለተነጋገራቸው ወይም ለፇጸማቸው ሥራዎች (ንግድች) ሁለ አበል ሉከፇለው ይገባል፤ ላላ ውሳኔ ከላለ በስተቀር እርሱ በተወከለበት ቦታ ወይም በውክልና ውለ ከተሸፇኑ የነጋዳው የተወሰኑ ደንበኞች ጋር ወካዩ ቢሆን ወይም የወካዩ ላላ ወኪል ቢሆን ለፇጸሟቸው ሥራዎች አበል የመቀበል መብት አለው። ፪/ የንግደ ወኪል ለተዋዋላቸውና ለጨረሳቸው ውልች ወኪል አድራጊው በአደረገው ነገር ምክንያት ፍጻሜ ያላገኙ ቢሆኑም አበለ ለወኪለ ሉከፇለው ይገባል፤ ሆኖም ውልቹ በወካዩ በኩል ፍጻሜ ያላገኙት በወኪለ ጥፊት የሆነ እንደሆነ ወኪለ አበል የማግኘት መብቱን ያጣል። ፴፪ 33 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ የአበለ ክፍያ በውክልናው ውላቸው መሰረት ይወሰናል፤ ውል ከላለ በልማድ መሰረት ይወሰናል።

Article 49 — ወኪለ ሥራውን ራሱ መፇጸም የሚገባው

ስለመሆኑ የውክልና ውል የሚደረገው የወኪለን የግል ብቃት ወይም ችልታ በመገንዘብና መሰረት በማድረግ ስለሆነ አንድ የንግድ ወኪል የውክልናውን ውል ለላላ ሰው ማሳለፍ ወይም በእርሱ ምትክ ላላ ሦስተኛ ወገን መተካት አይፇቀድለትም።

Article 50 — የውክልና ውልን ስለማቋረጥ

፩/ የንግድ ውክልና የሚቋረጠው፡ሀ) ተስማምተው የወሰኑት የውል ዘመን ሲኖር፤የውለ ዘመን ሲያበቃ፤ ለ) ለነጋዳው ወኪል የሆነው ሰው ሲሞት፣ ችልታ ሲያጣ ወይም ሲከስር፤ ሐ) ወኪል ሆኖ ሲሰራ የነበረው የንግድ ማህበር ሲፇርስ፤ መ) ተቃራኒ ስምምነት ከላለ በስተቀር፣ ነጋዳው ሲሞት፣ ችልታ ሲያጣ፣ ሲከሥር ወይም የመጥፊት ውሳኔ ሲሰጥበት፤ ነው። ፴፫ 34 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ ላልተወሰነ ጊዜ የተደረገ የውክልና ውል ከሁለቱ ተዋዋይ ወገኖች አንደኛው ማስጠንቀቂያ በመስጠት ሉያቋርጠው ይችላል፤ ለውክልና መቋረጥ በቂ ምክንያት ካለ ማስጠንቀቂያ መስጠት አያስፇልግም። ፫/ የማስጠንቀቂያው ጊዜ በውክልናው ውል ይወሰናል፤ ይህ በላለ ጊዜ በልማድ ይወሰናል፤ በመጀመሪያው ዓመት ውስጥ ሲሆን ከአንድ ወር የማያንስና ከመጀመሪያው ዓመት በኋላ ሲሆን ከሁለት ወር የማያንስ መሆን አለበት።

Article 51 — ውል ሲቋረጥ ስለሚከፇል ካሣ

ላልተወሰነ ጊዜ የተደረገን የውክልና ውል ወካዩ ያለ በቂ ምክንያት ያቋረጠ እንደሆነ ወኪለ በወካዩ ስም ሆኖ ያገለገለበት ጊዜ፤ያቀረባቸው (ያመጣቸው) ደንበኞች፤ ወይም የፇጠረው ወይም ያስፊፊው ገበያ ወይም መልካም ስም ወይም ላልችም እነዚህን የመሳሰለ የሰጣቸው ፍሬዎች ታስበው በርትዕ የሚገባ ካሣ የማግኘት መብት አለው።

Article 52 — ውለ በተቋረጠበት ጊዜ ያልተጠናቀቁ

ሥራዎች ፴፬ 35 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የውክልና ውል በሚቋረጥበት ጊዜ ሁለ ወኪል ሆኖ ሲሰራ የነበረ ሰው ወይም ወራሹ ወይም የንግድ ማህበር ውለ ከመቋረጡ በፉት ለተደራደራቸው ወይም ለጨረሳቸው ወይም ለተዋዋላቸው ውልች ሁለ አበል ሉከፇለው ይገባል። ፪/ ውለ እንደተቋረጠ ማናቸውም አበልችና የሚከፇለ ወጪዎች ወካዩ ወዱያውኑ መክፇል አለበት።

Article 53 — የውክልና ውል ከተቋረጠ በኋላ ተመሳሳይ

፩/ የውክልና ውለ ከተቋረጠ በኋላ የንግድ ወኪለ ወካዩ ከሚሰራው የንግድ ሥራ ጋር ተመሳሳይ የሆነ የንግድ ሥራ በግለ እንዲይሰራ ወይም ከወካዩ የንግድ ሥራ ጋር ተመሳሳይ የሆነ ንግድ ለሚነግድ ነጋዳ ወኪል ወይም እንደራሴ ሆኖ እንዲይሰራ በውክልና ውል ውስጥ ስምምነት ሉደረግ ይቻላል። ፪/ ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም እንኳን ክልከላው የሚጸናው በጽሁፍ የተደረገ እንደሆነ፤ ክልከላው ተፇጻሚ የሚሆንበት ስፍራን ወይም የነጋዳውን ደንበኞች ወይም ዕቃዎች ወይም አገልግልቶች በግልጽ ለይቶ ያሰቀመጠ እንደሆነ፤ለወኪለ ተገቢ ፴፭ 36 ____________________________________________________ የንግድሕግ ካሣ የተቆረጠ እንደሆነ እና ክልከላውም ከሦስት ዓመት ላልበለጠ ጊዜ የተደረገ እንደሆነ ነው።

Article 54 — ትርጓሜ

፩/ ደላልች ማለት ውል የሚዋዋለ ሰዎችን በተለይም እንደ ሺያጭ፤ኪራይ፤ኢንሹራንስ፤የማመላለሻ ውል እንደዚህ ያለትን ውልች የሚዋዋለ ሰዎችን ፇልገው የሚያገናኙና የሚያዋውለ፤ራሱን የቻለ የሙያ ተግባራቸው አድርገው ጥቅም ለማግኘት የሚሰሩ ሰዎች ወይም ይህንኑ የደላላነት ሥራ የሚሰራ የንግድ ማህበር ነው። ፪/ ደላልች አስማሚ ሆነው የሚያስፇጽሟቸው ውልች ዓይነትና ግብ ወይም የሚያገናኟቸው ሰዎች ማንነት ወይም ሁኔታ ሳይታይ ነጋዳዎች ይባላለ። ፫/ ደላላ ሁለቱም ተስማሚዎች በውላቸው በግልጽ ያስቀመጡት ድንጋጌ ከላለ በስተቀር ሁለቱን ተስማሚዎች በመወከል እነሱን ተክቶ ገንዘብ ፴፮ 37 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለመቀበልም ሆነ ማንኛውንም ወደ ተግባር የሚያስገባ እንቅስቃሴ ማድረግ የለበትም።

Article 55 — ለተዋዋዮች ስለማስታወቅ

፩/ በልማድ የታወቀ ካልሆነ ወይም ላላ ስምምነት ካልተደረገ በስተቀር ተዋዋዮቹ በጉዲዩ ውል ለማድረግ የተስማሙ እንደሆነ ውለ የሚደረግበትን ሁኔታ ለተዋዋዮች ሁለ ወዱያውኑ ደላላው ማስታወቅ አለበት። ፪/ በልማድ የታወቀ ካልሆነ ወይም ላላ ስምምነት ከላለ በስተቀር በዚህ ዓይነት የተዘጋጀውን ውል ባለጉዲዮቹ ካላጸደቁት በስተቀር በእነርሱ ላይ ተፇጻሚ አይሆንም።

Article 56 — ሰለደላላው ኃላፉነት

ደላላው በሁለቱም ወገኖች ላይ ለሚያደርሰው ጉዲት ኃላፉ ይሆናል።

Article 57 — ስለደላላው አበል

፩/ ደላላው አስማሚ ሆኖ ውለን ካስጨረሰ ወይም ካዋዋለ በኋላ ውለ ቢፇጸምም ባይፇጸምም አበል ሉከፇለው ይገባል። ፴፯ 38 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በልማድ የታወቀ ካልሆነ ወይም ላላ ስምምነት ካልተደረገ በስተቀር አበለን የሚከፍለው የደላላውን አገልግልት የጠየቀው ወገን ብቻ ነው። ፫/ አበለ በስምምነቱ ውስጥ ይወሰናል፤ወይም ባልተወሰነበት ጊዜ በልማድ መሰረት ይቆረጣል፤ የተስማሙበት አበል ከባድ መስል ሲታየው ወይም ደላላው ከሰጠው አገልግልት ጋር ተመዛዛኝ አለመሆኑ ሲታየው ፍርድ ቤቱ ለመቀነስ ሥልጣን አለው። ፬/ ደላላው ለደምበኛው ወይም አገልግልቱን ለጠየቀው ወገን ያለበትን ግዳታዎች ተላልፍና ይልቁንም የደምበኛውን ጥቅም በሚጎዲ አኳኋን ለላላ ሦስተኛ ወገን ጥቅም የሰራ እንደሆነ ወይም ደምበኛው ሳያውቅ ከሦስተኛው ወገን ክፍያ የተቀበለ እንደሆነ አበል የማግኘት መብቱ ቀሪ ይሆናል።

Article 58 — ትርጓሜ

፴፰ 39 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የኮሚሽን ወኪል ማለት ራሱን ችል፤ የሞያ ተግባሩ አድርጎ፤ ጥቅም ለማግኘት ስለ ወካይ ሆኖ በራሱ ስም ሸቀጦችን ወይም የሚንቀሳቀሱ ዕቃዎችን ወይም እነዚህን የመሳሰለ ማናቸውንም ንብረቶችን በስሙ የሚገዛ ወይም የሚሸጥ ወይም ስለ ወካይ ሆኖ በስሙ የመጓጓዣ ውል የሚዋዋል ሰው ወይም የንግድ ማህበር ነው። ፪/ የኮሚሽን ወኪል የሚያዋውላቸው ተዋዋይ ወገኖችና የውልቹ ዓይነትና ግብ ግምት ውስጥ ሳይገባ ነጋዳ ይባላል።

Article 59 — የፍትሐ ብሕር ሕግ ተፇጻሚ ስለመሆኑ

በፍትሐ ብሕር ሕግ በቁጥር ፪ሺ፪፻፴፬ እስከ ፪ሺ፪፻፶፪ የተጻፈት ድንጋጌዎች በኮሚሽን ወኪል ውል ላይ ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 60 — ስለአክስዮን ደላልች

፩/ በአክሲዮን ገበያ የሚሰሩ ደላልች የኮሚሽን ወኪል ናቸው። ፴፱ 40 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በልላ ሕግ በልዩ ሁኔታ ካልተደነገገ በስተቀር የአክስዮን ደላልች በኮሚሽን ወኪል ደንብ መሰረት ይተዲደራለ።

Article 61 — ሑሳብ መያዝ ግዳታ ስለመሆኑ

ማንኛውም የንግድ ሥራ የሚሰራ ነጋዳ ወይም የንግድ ማህበር እንደሚሰራው የንግድ ሥራ ስፊትና ዓይነት በንግድ ሥራ ልምድና ሕግ መሰረት የሚያስፇልግ የሑሳብ መዝገቦችና ሰነድች ሉኖሩት ይገባል።

Article 62 — ስለአነስተኛ ንግድ ነጋዳዎች

፩/ የአነስተኛ ንግድ ነጋዳዎች የሑሳብ መዝገብ ከመያዝ ነጻ ናቸው። ፵ 41 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የአነስተኛ ንግድ ሥራ አሰራር እና የካፒታል መጠን በሕግ ይወሰናል።

Article 63 — ነጋዳዎች መያዝ ስለሚገባቸው የሑሳብ

መዝገቦችና ሰነድች ነጋዳዎች መያዝ ስለሚገባቸው የሑሳብ መዝገቦችና ሰነድች እንዱሁም ስለ ሑሳብ መዝገብ አያያዝ ደንቦች ዝርዝሩ በሕግ ይወሰናል።

Article 64 — የንግድ ማህበሮች ልዩ ድንጋጌዎች

ስለ ንግድ ማህበሮች በዚህ ሕግ በሁለተኛው መጽሐፍ የተደነገጉት ልዩ ድንጋጌዎች የተጠበቁ ናቸው።

Article 65 — የሑሳብ መዝገቦችን በዘመናዊ ቴክኖልጂ

፩/ ነጋዳዎች አጠቃላይ የሑሳብ እንቅስቃሴያቸውን በዘመናዊ ቴክኖልጂ መመዝገብ ይችላለ ። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚያዙ የሑሳብ መዝገቦች ልክ በእጅ ጽሁፍ የሚያዙ የሑሳብ መዝገቦች ወይም የማመዛዘኛ ሑሳብ ፵፩ 42 ____________________________________________________ የንግድሕግ መዝገቦች ማሟላት የሚገባቸውን ወይም መያዝ ያለባቸውን ፍርማሉቲዎች ማካተት አለባቸው። ፫/ በዘመናዊ ቴክኖልጂ የተደረገ ምዝገባ ልክ በጽሁፍ እንደተያዘ ምዝገባ ተቆጥሮ በማንኛውም ጊዜ ነጋዳው እንደ ማስረጃ ሉጠቀምበት ይችላል።

Article 66 — የሒሳብ መዝገቦችን ጠብቆ ስለማኖር

ማንኛውንም የሑሳብ መዝገቦችና የሑሳብ ሰነድች የመጨረሻው ጽህፇት ከተጻፇባቸው ቀን ጀምሮ ወይም ሰነድቹ ከተጻፈበት ቀን አንስቶ ወደፉት ላለት አስር ዓመታት ድረስ ጠብቆ ማኖር ይገባል።

Article 67 — ስለወጪና ገቢ ደብዲቤዎች

የገቡት ደብዲቤዎች፤መልዕክቶች ወይም ቴላግራሞች ዋናዎቻቸውን፤ እንዱሁም የተላኩት ደብዲቤዎች፤ መልዕክቶች ወይም ቴላግራሞች ግልባጮቻቸው በፊይል አስገብቶ ለአስር ዓመታት ድረስ ጠብቆ ማኖር ይገባል።

Article 68 — መዝገቦች ስለባለመዝገቡ ማስረጃ ስለመሆናቸው

፵፪ 43 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፍርድ ቤቱ በፍትሐ ብሕር ሕግ በቁጥር ፪ሺ፲፮ የተመለከተውን መመልከት ግዳታ ሳይኖርበት ክርክሩ የተነሳው በነጋዳዎች ወይም በንግድ ማህበራት መካከል ስለ ንግዲቸው ጉዲይ ሲሆን ስለ ሑሳብ መዝገቦች አያያዝ በዚህ ሕግ በተጻፈት ደንቦች መሰረት የተዘጋጁ መዝገቦች ከሆኑ የንግድ መዝገቦችን ለባለመዝገቡ ጥቅም በማስረጃነት ሉቀበላቸው ይችላል።

Article 69 — መዝገቦች በባለመዝገቡ ላይ ማስረጃ

፩/ የንግድ መዝገቦች በባለመዝገቡ ላይ አስረጅ ይሆናለ። ፪/ በመዝገቡ ለመጠቀም የሚፇልገው ሰው እሱ ለሚለው ቃል ተቃራኒ የሚሆኑትን ቃልች ከመዝገቡ ማስቀረት አይችልም።

Article 70 — ስለ ፋደራለ የንግድ መዝገብ

፵፫ 44 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር አገር ዓቀፍ ተፇጻሚነት ያለው የፍደራል የንግድ መዝገብ ያቋቁማል፤ያስተዲድራል። ፪/ ሚኒስቴሩ በዚህ ሕግ መሰረት የነጋዳዎችንና የንግድ ማህበራትን ምዝገባ የማከናወን ኃላፉነት አለበት። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው ቢኖርም፤ ሚኒስቴሩ የንግድ ምዝገባ ኃላፉነቱን ለላላ የፍደራል መንግሥት ተቋም በከፉል በውክልና ሉያስተላልፍ ይችላል።

Article 71 — ስለክልልች የንግድ መዝገቦች

፩/ ክልልች እንዱሁም የአዱስ አበባ ከተማ አስተዲደር እና የድሬዲዋ ከተማ አስተዲደር የራሳቸውን የንግድ መዝገብ በማቋቋም የንግድ ምዝገባ ለማከናወን ይችላለ። ፪/ በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚቋቋሙት የክልልች የንግድ መዝገቦችና አስተዲደራቸው እንዱሁም የንግድ ምዝገባ ለማከናወን ሥልጣን ያለው አካል፤ ኃላፉነትና ፵፬ 45 ____________________________________________________ የንግድሕግ ተግባር ክልልች በሚያወጡት ሕግ መሰረት ይወሰናል። ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ድንጋጌ ቢኖርም የንግድ ምዝገባ የሚያከናውን ማንኛውም የክልል አካል ምዝገባውን ማከናወን ያለበት በዚህ ሕግ በርዕስ አራት ሥር የተመለከቱትን ድንጋጌዎች በጥብቅ በመከተል መሆን አለበት።

Article 72 — ስለማዕከላዊ የንግድ ምዝገባ የመረጃ ቋት

፩/ የንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር አገር ዓቀፍ ተፇጻሚነት ያለው ማዕከላዊ የንግድ ምዝገባ የመረጃ ቋት ያደራጃል፤ ያስተዲድራል። ፪/ የመረጃ ቋቱ በዘመናዊ የኢንፍርሜሽን ቴክኖልጂ የተደራጀና በሚኒስቴሩ ድረ-ገጽ በኩል ለሕዝብ ክፍትና ተደራሽ መሆን አለበት። ፫/ የንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር የሚከተለትን ተጨማሪ ተግባራት ያከናውናል፡ሀ) በየክልለ ባለት ልዩ ልዩ መዝገቦች የተጻፈትን የእያንዲንደን የተመዘገበውን ሰው የሚመለከቱ ፵፭ 46 ____________________________________________________ የንግድሕግ አስረጂዎች በሙለ መቀበልና በመረጃ ቋቱ ውስጥ መመዝገብ ወይም ማስገባት፣ ለ) በዚህ ሕግ በሁለተኛው መጽሐፍ የተነገሩትን ማህበራት የሚመለከቱ ጽሁፍች፤ሰነድች፤ ማስታወቂያዎች መቀበልና በመረጃ ቋቱ ውስጥ መዝግቦ ማስቀመጥ፤ ሐ) ስለ ንግድ መዝገቦች የወጡት ሕጎችና ደንቦች በትክክል መፇጸማቸውን መከታተልና ማረጋገጥ።

Article 73 — ስለማስታወቅ

፩/ በንግድ መዝገብ አማካኝነት የሚደረግ ማስታወቅ የሚፇፀመው ነጋዳው መዝገብ ለመያዝ ሥልጣን ባለው ኃላፉ ዘንድ ቀርቦ የሚሰጠውን መግለጫ በማስመዝገብ ነው፤በንግድ መዝገቡ የተደረገውም ምዝገባ የጸና የሚሆነው ምዝገባው ከተደረገበት ዕለት ቀጥል ካለው የሥራ ቀን ጀምሮ ነው። ፪/ በንግድ ማህበሮች የሚሰጡ መግለጫዎች ምዝገባን በተመለከተ የዚህ ሕግ ሁለተኛው መጽሐፍ ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ። ፵፮ 47 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 74 — ስለኃላፉነት

የንግድ ምዝገባ የሚያከናውን አካል፣ ሰራተኞቹ ከምዝገባ ጋር በተያያዘ ለሚያደርሱት ጉዲት ከሰራተኞቹ ጋር በአንድነት እና በነጠላ ተጠያቂ ይሆናል።

Article 75 — የንግድ መዝገብ ለሕዝብ ክፍት ስለመሆኑ

፩/ የንግድ መዝገብ ለሕዝብ ክፍት መሆን አለበት፤ ማንኛውም ሰው የተወሰነውን ክፍያ ከፍል በመዝገብ የገባውን መረጃ ለማየት ወይም ግልባጭ ለመውሰድ ወይም ከመዝገቡ የተውጣጣ አጭር ቃል እንዱሰጠው ወይም የሚፇልገው ጉዲይ ያልተመዘገበ ከሆነም አለመመዝገቡን የሚያረጋግጥ ማስረጃ እንዱሰጠው ሥልጣን ያለውን መዝጋቢ መጠየቅ ይችላል። ፪/ መዝጋቢው የተጠየቀውን አገልግልት የመስጠት ግዳታ አለበት።

Article 76 — በነጋዳው ወረቀቶች ላይ መግባት

ስለሚያስፇልጉ ነገሮች ማናቸውም በንግድ መዝገብ የተመዘገቡ ነጋዳዎች ሁለ በሚሰሩባቸው ወረቀቶች ላይ ሁለ የተመዘገቡበትን ቦታ እና የምዝገባ ቁጥራቸውን መግለጽ አለባቸው። ፵፯ 48 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 77 — የምዝገባ መረጃዎችንና ሰነድችን ለማዕከላዊ

የንግድ ምዝገባ ቋት ስለ ማስተላለፍ በዚህ ሕግ መሰረት የንግድ ምዝገባ ያከናወነ ማንኛውም የፋዳራል ወይም የክልል ተቋም እያንዲንደን የመዘገበውን ነጋዳ ወይም የንግድ ማህበር የሚመለከቱ መረጃዎችንና ሰነድችን ምዝገባውን እንዲከናወነ ወዱያውኑ ለንግድና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ያስተላልፊል፤ ሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱም መረጃዎቹን በማዕከላዊ የንግድ ምዝገባ የመረጃ ቋት ውስጥ ወዱያውኑ ያስገባል።

Article 78 — በመዝገቡ ስለሚገቡ ጉዲዮች

ማናቸውም ዋና ወይም ተጨማሪ ወይም ማሟያ ሆነው የሚመዘገቡ፤ እንዱሁም የተደረጉ ለውጦች ወይም የተሰረዙ ጉዲዮች ሁለ በንግድ መዝገብ መግባት አለባቸው። ፵፰ 49 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 79 — በመዝገብ የማስገባቱ ሥነ ሥርዓት

፩/ በመዝገብ ማስገባት የሚቻለው ለመመዝገብ የሚያመለክተው ሰው በጽሁፍ መግለጫውን ባቀረበ ጊዜ ነው። ፪/ በመዝገብ የማስግባቱ ተግባርም ሆነ የጽሁፍ መግለጫው ለንግድ ምዝገባ ዓላማ ተብል በተለየ ሁኔታ የተዘጋጀና መዝጋቢው አካል በሚያስተዲደረው ድረ-ገጽ በመረጃ መረብ አማካኝነትም ሉከናወን ይችላል። ፫/ ከመዝገቡ ውስጥ የሚሰረዝ ነገር ሲኖር በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፺፮ በተመለከተው ባለሥልጣን ሲታዘዝ ሉሰረዝ ይችላል።

Article 80 — የመግለጫውን ቃል ትክክለኛነት ስለመቆጣጠር

፩/ ለመመዝገብ የሚያመለክተው ሰው የሚያቀርበውን የማመልከቻ ቃል ትክክለኛነት መዝጋቢው ማጣራት አለበት፤ አንድ ሰው በነጋዳነት ለመመዝገብ ካመለከተ አመልካቹ ምዝገባ የተጠየቀበትን የንግድ ሥራ ለመሥራት የሚያስችለውን ሕጋዊ ፵፱ 50 ____________________________________________________ የንግድሕግ መመዘኛዎች ሁለ ያሟላ መሆኑን መዝጋቢው ማረጋገጥ አለበት። ፪/ መዝጋቢው በሕግ የታዘዙት ነገሮች ሁለ በመግለጫው ውስጥ መጻፊቸውን እንዱሁም ለመግለጫው በደጋፉነት የቀረቡለት የጽሁፍ ማስረጃዎች ከመግለጫው ቃል ጋር የሚጣጣሙ መሆኑን ማጣራት አለበት። ፫/ መዝጋቢው አስፇላጊ ሆኖ ካገኘው ላልች ተጨማሪ ሰነድችና መረጃዎች እንዱቀርቡለት አመልካቹን ሉጠይቅ ይችላል።

Article 81 — በመዝጋቢው አካልና በአመልካቹ መካከል

ስለሚነሳ ክርክር በመዝጋቢው አካልና ለምዝገባ ባመለከተው ሰው መካከል የሚነሳው ማንኛውም ክርክር ሥልጣን ባለው ፍርድ ቤት ይወሰናል።

Article 82 — በንግድ መዝገብ መመዝገብ ግዳታ ስለመሆኑ

፶ 51 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በልላ ሕግ በንግድ መዝገብ እንደሚገቡ የተደነገጉት ላልች ሰዎች ወይም ድርጅቶች መመዝገባቸው እንደተጠበቀ ሆኖ በኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ የንግድ ሥራ የሚሰራ ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወይም የውጭ አገር ዜጋ ወይም የንግድ ማህበር መመዝገብ አለበት። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ በተለይ በሚከተለት ሰዎች ላይ ይፇጸማል፡ሀ) በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፭ መሰረት ነጋዳ በሆነ በማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወይም የውጭ አገር ሰው፤ ለ) በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፱ በተመለከተው የንግድ ማህበር፤ ሐ) በማናቸውም የንግድ ሥራ በሚሰሩ የውጭ አገር የንግድ ድርጅቶችና በማናቸውም የውጭ አገር መንግሥት የንግድ እንደራሴዎችና ወኪልች ወይም የመንግሥት ማህበራት ወይም ድርጅቶች ላይ። ፶፩ 52 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) (ሐ) በተመለከቱት ድርጅቶች ላይ ተፇጻሚ የሚሆን ልዩ ሕግ ይወጣል።

Article 83 — በንግድ መዝገብ ለመመዝገብ ማመልከቻ

፩/ አንድ ሰው በራሱ ወይም በወኪለ አማካይኝት በነጋዳነት ለመመዝገብ ማመልከቻ ካላቀረበ በስተቀር በነጋዳነት ሉመዘገብ አይችልም። ፪/ ነጋዳው የንግድ ሥራውን ከመጀመሩ በፉት ማመልከቻውን ማቅረብና መመዝገብ አለበት። ፫/ ማመልከቻው በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፸፱ ንዐስ አንቀጽ (፪) በተደነገገው መሰረት መዝጋቢው አካል በሚያስተዲደረውና በሚቆጣጠረው ድረ-ገጽ ላይ በመረጃ መረብ አማካይነት ላቀርብ ይችላል።

Article 84 — ቀድሞ የተመዘገበውን ነጋዳ ስለመሰረዝ

፩/ አንድ የንግድ መደብር ከተሸጠ ወይም ከተከራየ የቀድሞ ነጋዳ ምዝገባ እስካልተሰረዘ ድረስ ገዥው ወይም ተከራዩ ሉመዘገብ አይችልም። ፶፪ 53 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም የንግድ መደብሩን የሸጠው ወይም ያከራየው ነጋዳ ከአንድ በላይ የንግድ መደብሮች ያለት ከሆነ እና የሸጠው ወይም ያከራየው የተወሰኑትን የንግድ መደብሮች ብቻ ከሆነ ነጋዳው ከንግድ መዝገብ አይሰረዝም፤ በንግድ መዝገብ ውስጥ ስለተሸጠው ወይም ስለተከራየው መደብር የገባው መረጃ ብቻ ይሰረዛል።

Article 85 — ስለመመዝገቢያ ስፍራ

፩/ ማንኛውም ነጋዳ ወይም የንግድ ማህበር በንግድ መዝገብ የሚመዘገበው የንግድ ሥራው ዋና መሥሪያ ቤት ባለበት ስፍራ ሥልጣን በተሰጠው መዝጋቢ አካል ነው፤ የንግድ ሥራውን ዋና መሥሪያ ቤት አድራሻ የመምረጥ መብት የነጋዳው ነው። ፪/ በሕግ በተለየ ሁኔታ ካልተወሰነ በስተቀር የንግድ ሥራው ዋና መሥሪያ ቤት በውጭ አገር የሆነ ነጋዳ ወይም የንግድ ማህበር የንግደ ቅርንጫፍ ፶፫ 54 ____________________________________________________ የንግድሕግ ወይም ወኪል መሥሪያ ቤት ባለበት ስፍራ ሥልጣን በተሰጠው መዝጋቢ አካል ይመዘገባል።

Article 86 — ተደራራቢ ዋና ምዝገባ የተከለከለ ስለመሆኑ

፩/ ማንኛውም ነጋዳ ወይም የንግድ ማህበር በተለያዩ ክልልች የተለያዩ የንግድ ሥራዎችን የሚሰራ እንኳን ቢሆን በዋናነት በንግድ መዝገብ መመዝገብ የሚችለው በአንድ ስፍራ ብቻ ነው፤ በአንድ መዝገብ ውስጥም ከአንድ የበለጠ የምዝገባ ቁጥር ሉሰጠው አይችልም። ፪/ ነጋዳው በዋናነት ከተመዘገበበት ቦታ በተጨማሪ በተለያዩ ክልልች የሚነግድ ከሆነ ወይም ቅርንጫፍች ወይም ወኪል መሥሪያ ቤቶች ካለት መጀመሪያ የተመዘገበበት ዋናው መዝገብ እየተጠቀሰ በአጭር ቃል በየክልልቹ መመዝገብ አለበት።

Article 87 — ነጋዳው በመጀመሪያ በዋና መዝገብ ሲገባ

ማጻፍ ስለሚገባው ነገር አንድ ነጋዳ መጀመሪያ ዋና ምዝገባ ለማድረግ ማመልከቻ ሲያቀርብ ከዚህ የሚከተለትን መግለጽ አለበት፡፶፬ 55 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የነጋዳው ሙለ ስም ከነአያት፤ ካለው የቤተ ዘመድ ስም ጨምሮ፣ ፪/ የተወለደበትን ቀንና ቦታ፣ ፫/ ዜግነቱን፣ ፬/ የግል አድራሻውን፣ ፭/ አካለ መጠን ያላደረሰ በሆነ ጊዜ የንግድ ሥራ እንዱሰራ ሞግዚቱ የፇቀደበትን ቀን፣ ፮/ ያገባ ከሆነ ጋብቻው የተፇጸመበትን ቀንና ቦታ እንዱሁም የጋብቻ ውል መኖር አለመኖሩን፤የጋብቻ ውል ካለ ውለ የተቀመጠበትን ቦታ ወይም በእጁ የሚገኘውን ሰው ስም፣ ፯/ የንግደን ዓላማ፣ ፰/ ንግደን ያቋቋመው ወይም የገዛው ወይም የተከራየው እርሱ መሆኑን ፤ኪራይ ከሆነ አከራዩን ስምና ላልች ለምዝገባ የሚያስፇልጉ መረጃዎችን፣ ፱/ የንግደን ስም፣ ፲/ የንግደን ምልክት (ካለው)፣ ፲፩/ የንግደ መደብር የሚገኝበትን አድራሻ፣ ፲፪/ ነጋዳው በተመዘገበበት ሥፍራ ወይም በልላ ቦታ ላልች የንግድ መደብሮች፤ቅርንጫፍች ወይም ፶፭ 56 ____________________________________________________ የንግድሕግ ውክልናዎች ያለት እንደሆነ የሚገኙበትን አድራሻ፣ ፲፫/ የቅርንጫፍች ሥራ አስኪያጆች ያለ እንደሆነ ሥልጣናቸው ቅርንጫፈን በማስተዲደር ብቻ የተወሰነ መሆን አለመሆኑን፣ ፲፬/ ያለው እንደሆነ ለመነገድ የንግድ ፇቃድ የተሰጠበትን ቀን።

Article 88 — የሚመዘገበው በአጭር ቃል በሆነ ጊዜ

፩/ የነጋዳው ሙለ ስም ከነአያት፤ ካለው የቤተ ዘመድ ስሙን ፪/ ዜግነቱን፣ ፫/ የግል አድራሻውን፣ ፬/ የንግደን መደብር፣የቅርንጫፈን ወይም የወኪለን ስም፣ ፭/ የንግድ መደብሩ፣ ቅርንጫፈ፤ ወይም ወኪለ የሚገኝበትን አድራሻ፣ ፮/ የንግደን ዓላማ፣ ፶፮ 57 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፯/ የሥራ አስኪያጁን ስምና ሥልጣኑ ቅርንጫፈን በማስተዲደር ብቻ የተወሰነ መሆን አለመሆኑን፣ ፰/ የንግድ ፇቃድ የተሰጠበትን ቀን፣ ቢኖር፣ ፱/ በዋናነት የተመዘገበበትን ቦታና የምዝገባ ቁጥሩን።

Article 89 — የንግድ ማህበራት

በዚህ ሕግ በሁለተኛው መጽሐፍ የተመለከቱት አግባብነት ያላቸው ድንጋጌዎች በንግድ ማህበራት ምዝገባ ላይ ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 90 — የተመዘገበውን ስለመለወጥ

፩/ ማንኛውም የተመዘገበ ሰው በመዝገብውስጥ የገባን መረጃ የሚለውጥ አንድ ሁኔታ ወይም አድራጎትሲከሰት ሁኔታው ከተከሰተበት ቀን አንስቶ በስልሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ከመዝገቡ የገባው መረጃ እንዱለወጥ ማመልከት አለበት። ፶፯ 58 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚቀርበውን ማመልከቻ ማንኛውም በሕግ ያገባኛል የሚል ሰው ማቅረብ ይችላል። ፫/ በተለይም ሥራ አስኪያጁ ሲሻር የተመዘገበው እንዱለወጥ መደረግ አለበት።

Article 91 — ስለሰዎች በተጨማሪ ስለማስመዝገብ

፩/ የተፇጥሮ ሰው የሆነ ነጋዳ ከዚህ የሚከተለት በተጨማሪ እንዱመዘገቡለት መጠየቅ ይችላል፡ሀ) ጋብቻውን፤ጋብቻው የተፇጸመበትን ቦታና ቀን እንዱሁም ፤የተፇራረሙት የጋብቻ ውል ካለ የተፇራረሙበትን ቀንና ቦታ ወይም ያለ እንደሆነ ውለ የተቀመጠበትን ቦታ ወይም ሰው ስም፤ ለ) ፍርድ ቤት ጋብቻው እንዱፇርስ የወሰነ እንደሆነ ውሳኔውን፤ ሐ) ነጋዳው ችልታ የላለው ነው ተብል በፍርድ የተከለከለ መሆኑን ፍርድ ቤት የወሰነበት፤ መ) ሚስት ወይም ባል ተቃውመው እንደሆነ ስለ ንግደ ሥራ ያቀረቡትን መቃወሚያ፤ ፶፰ 59 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሰ) በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፲፯ መሰረት መቃወሚያ የተነሳበትን (ቀሪ የሆነበትን)፤ ረ) አዱስ ሥራ አስኪያጅ መሾሙን። ፪/ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚቀርበውን ማመልከቻ ማንኛውም በሕግ ያገባኛል የሚል ሰው ማመልከት ይችላል።

Article 92 — ስለንግድ ማህበራት በተጨማሪስለሚመዘገቡ

ጉዲዮች የንግድ ማህበራት ምዝገባ በተመለከተ በዚህ ሕግ ሁለተኛው መጽሐፍ አግባብ ባላቸው ድንጋጌዎች የተመለከቱት ተጨማሪ ነገሮች መመዝገብ አለባቸው።

Article 93 — ስለመክሰር የሚሰጥ ፍርድ

በዚህ ሕግ ሦስተኛ መጽሀፍ መሰረት የሚከፇት የመልሶ ማደራጀት ሥነ-ሥርዓት፣ የመክሰር ሥነሥርዓት፣ ቀላል የመክሰር ሥነ-ሥርዓት ወይም ከዕዲ ፶፱ 60 ____________________________________________________ የንግድሕግ ነፃ የመደረግ ሥነ-ሥርዓት ውሳኔዎች በተጨማሪነት ማስመዝገብ ይገባል።

Article 94 — መነገድን ስለመተው

፩/ ማንኛውም ነጋዳ የንግድ ሥራውን በማንኛውም ምክንያት የተወ ወይም የንግድ መደብሩን ያከራየ እንደሆነ የንግድ ሥራውን ከተወበት ወይም መደብሩን ካከራየበት ጊዜ አንስቶ በስልሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ከመዝገብ እንዱሰረዝ ማመልከት አለበት። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም የንግድ መደብሩን የተወው ወይም ያከራየው ነጋዳ ከአንድ በላይ የንግድ መደብሮች ያለት ከሆነ እና የተወው ወይም ያከራየው የተወሰኑትን የንግድ መደብሮች ብቻ ከሆነ ነጋዳው የተወውን ወይም ያከራየውን መደብር በተመለከተ ፷ 61 ____________________________________________________ የንግድሕግ አስፇላጊው ማስተካከያ በንግድ መዝገብ ውስጥ እንዱገባ ማመልከት አለበት።

Article 95 — የነጋዳው መሞት

፩/ ነጋዳው በሞተ በስልሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ከአቅም በላይ በሆነ ምክንያት ካልሆነ በስተቀር የሟች ሚስት ወይም ባል ወይም የሟች ወራሾች ምዝገባው እንዱሰረዝላቸው ማመልከት አለባቸው። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት ባለመብቶች በጋራ ባለቤትነት ንግደን ማካሄድ የሚቀጥለ ከሆነ በመረጡት የንግድ ማህበር መልክ አዱስ ምዝገባ እንዱደረግላቸው ማመልከት አለባቸው።

Article 96 — ምዝገባን በትዕዛዝ ስለማሰረዝ

፩/ መዝጋቢው መሥሪያ ቤት ነጋዳው የንግድ ሥራውን ማቆሙን ወይም የተመዘገበውን ንግድ ለማካሄድ ችልታ የለውም ተብል የተወሰነበት መሆኑን ባወቀ ጊዜ ወይም በልላ ሕግ ለምዝገባ መሰረዝ በቂ ምክንያት ናቸው ተብለው የተደነገጉት የተሟለ እንደሆነ በራሱ ተነሳሽነት ምዝገባውን መሰረዝ አለበት። ፪/ የንግድ ማህበር እንዱፇርስ ተወስኖበት የማጣራት ሥራ ሳይገባደድ ለአስተዲደራዊ ቅጣት ምዝገባው ፷፩ 62 ____________________________________________________ የንግድሕግ በጊዜያዊነት እንደሚሰረዝ የሚደነግግ ማናቸውም ሕግ አይጸናም። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የተሰጠውን ውሳኔ ራሱ ነጋዳው እና ላልች ጉዲዩ የሚመለከታቸው አካላት እንዱያውቁት መደረግ አለበት።

Article 97 — ሳይመዘገቡ ስለመቅረት

በዚህ ሕግ መሰረት መመዝገብ እያለበት ሳይመዘገብ የቀረ ወይም መመዝገብ ያለበትን ነገር ያላስመዘገበ ማንኛውም ሰው ጥፊተኛ መሆኑ ከተረጋገጠ አግባብነት ባለው የወንጀል ሕግ ተጠያቂ ይሆናል።

Article 98 — ሆነ ብል ትክክለኛ ያልሆነ መግለጫ

መስጠት ስለሚመዘገበው ጉዲይ ሆነ ብል ትክክለኛ ያልሆነ መግለጫ የሰጠ ማንኛውም ሰው ጥፊተኛ ሆኖ ከተገኘ አግባብነት ባለው የወንጀል ሕግ ተጠያቂ ይሆናል። ፷፪ 63 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 99 — በመዝገብ መግባት ስለሚያስከትለው ውጤት

፩/ ተቃራኒ ማስረጃ ካልቀረበበት በስተቀር ማንኛውም በመዝገብ የገባ ሰው ወይም የንግድ ማህበር ነጋዳ ነው ተብል ይገመታል። ፪/ ማንኛውም የተመዘገበ ሰው ወይም የንግድ ማህበር ነጋዳ ላለመሆኑ ማስረጃ ማቅረብ አይፇቀድለትም፤ ነጋዳነት የሚያስከትለውንም ኃላፉነት ሁለ ይቀበላል።

Article 100 — በመዝገብ ሳይገቡ መቅረት ስለሚሰጠው ውጤት

፩/ ማንኛውም ነጋዳ የሆነ ሰው በዚህ ሕግ መሰረት መመዝገብ የሚገባው ሆኖ ሳይመዘገብ የቀረ እንደሆነ እንደ ነጋዳ ተቆጥሮ ኃላፉ ይሆናል። ፪/ አግባብ ያላቸው የዚህ ሕግ ሁለተኛ መጽሐፍ ድንጋጌዎች በንግድ ማህበራት ላይ ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 101 — ምዝገባን ያለማሰረዝ የሚያስከትለው ውጤት

፷፫ 64 ____________________________________________________ የንግድሕግ የንግደን መደብር ያስተላለፇ ወይም ያከራየ ነጋዳ ምዝገባውን ከማሰረዙ በፉት ከመደብሩ ጋር በተያያዘ መደብሩ በተላለፇለት ሰው ወይም መደብሩን በተከራየው ሰው ላይ ለሚደርስ ዕዲ ከዚሁ ሰው ጋር በአንድነትና በተናጠል ኃላፉ ይሆናል።

Article 102 — በመዝገብ የገባ ጉዲይ ስለሚያስከትለው ውጤት

፩/ ማንኛውም ሰው በንግድ መዝገብ እንዱገባ ያደረገው ጉዲይ ትክክል ባይሆንም የተመዘገበውን ቃል መሰረት አድርገው በሰሩ ሰዎች ላይ የተፇጠረውን ስህተት መቃወሚያ አድርጎ እንዱያቀርብ አይፇቀድለትም። ፪/ ሦስተኛ ወገኖች በንግድ መዝገብ በትክክል የገባውን ጉዲይ አላወቅንም ነበር ብለው ማስረጃ ማቅረብ አይፇቀድላቸውም።

Article 103 — ነጋዳ የሆነውን ሰው የሚመለከቱ ጉዲዮች

ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ስላለመሆናቸው ከዚህ ቀጥል ያለት ነጋዳ የሆነውን ሰው የሚመለከቱ ጉዲዮች በንግድ መዝገብ ያልተመዘገቡ እስከሆነ ድረስ ቅን ልቦና ባላቸው ወገኖች ላይ መቃወሚያ ሆነው ሉቀርቡ አይችለም፡፷፬ 65 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የነጋዳው አካለ መጠን ያለመድረስ፣ ፪/ የነጋዳው ማግባት፣ ፫/ የነጋዳው የጋብቻ ውል፣ ፬/ የነጋዳው ጋብቻ መፍረስ፣ ፭/ የነጋዳው ችልታ ማጣት፣ ፮/ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፲፭ መሰረት የቀረበ መቃወሚያ፣ ፯/ የሥራ አስኪያጁ ሥልጣን አንድ ቅርንጫፍ ወይም ወኪል ጽሕፇት ቤት በማስተዲደር ብቻ የተወሰነ መሆኑ፣ ፰/ የሥራ አስኪያጁ መሻር ወይም ከሥራ መሰናበት።

Article 104 — የንግድ ማህበራትን የሚመለከት ጉዲዮች

ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ስላለመሆናቸው በንግድ መዝገብ ውስጥ ከገባው ቃል ውስጥ ያለ ካልሆነ በስተቀር የንግድ ማህበራትን የሚመለከቱ የሦስተኛ ወገኖችን መብት መቃወሚያ ለመሆን የማይችለት ጉዲዮች በዚህ ሕግ በሁለተኛው መጽሐፍ ውስጥ ተደንግገዋል።

Article 105 — በደንብ ስለሚወሰኑ ጉዲዮች

በዚህ ሕግ አንቀጽ ፸፩(፪) የተደነነገው እንደተጠበቀ ሆኖ በዚህ ርዕስ የተካተቱትን ድንጋጌዎች ለማስፇጸም የሚንስትሮች ምክር ቤት ደንብ ሉያወጣ ይችላል። ፷፭ 66 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 106 — ትርጓሜ

የንግድ መደብር ማለት ግዙፍነት የላለው ተንቀሳቃሽ ንብረት ሆኖ በዚህ ሕግ አንቀፅ ፭ የተጠቀሱትን የንግድ ሥራዎች ለማካሄድ የተሰበሰቡና የተደራጁ የሚንቀሳቀሱ ንብረቶችን ሁለ ያካትታል።

Article 107 — ነጋዳዎችና የንግድ መደብር

፩/ ማንኛውም ነጋዳ አንድ የንግድ መደብር ሥራን ያካሂዲል። ፪/ ነጋዳ የተለያዩ የንግድ ሥራዎችን ለመሥራት በርካታ የንግድ መደብሮችን ሉያንቀሳቅስ ይችላል። ፫/ ነጋዳ የንግድ ሥራውን የሚያካሂደው በንግድ መደብር ባለቤትነት፣ በአላባ ተጠቃሚነት ወይም በተከራይነት ሉሆን ይችላል፤ እንደ ነጋዳ የሚቆጠረው በንግድ መደብሩ የሚነግድ ሰው ፷፮ 67 ____________________________________________________ የንግድሕግ ብቻ ነው፤ መደብሩ የተከራየ እንደሆነ ባለቤቱ ወይም አከራዩ ነጋዳ ልባል አይችልም።

Article 108 — ስለ ዋና የንግድ መደብርና ቅርንጫፍች

፩/ አንድ የንግድ መደብር በአንድ ዋና የንግድ መሥሪያ ቤት የተወሰነ ለመሆን ይችላል። እንዱሁም የዋናው መሥሪያ ቤቱ አካል እንደሆኑ የሚቆጠሩ የቅርንጫፍ መሥሪያ ቤቶች ወይም የወኪል ጽሕፇት ቤቶች ሉኖሩት ይችላል። ፪/ የንግድ መደብሩ ዋና መሥሪያ ቤት ሳይሸጥ ወይም ሳይከራይ አንድ ቅርንጫፍ ወይም ወኪል ጽሕፇት ቤት የተሸጠ ወይም የተከራየ እንደሆነ እንደ ንግድ መደብር ሽያጭ ወይም ኪራይ ይቆጠራል።

Article 109 — ስለ መልካም ስምና ግዙፍነት ስለላላቸው ነገሮች

፩/ የንግድ መደብር በዋነኝነት የንግደን መልካም ስም ይይዛል። ፪/ የንግድ መደብር ላልች ግዙፍነት የላላቸው ነገሮችን በተለይም፦ ሀ) የንግድ ስም፤ ለ) የንግድ ምልክትና ላላ የንግድ ሥራ የሚካሄድበት ልዩ መገለጫ፤ ሐ) የንግደ ሥራ የሚከናወንበትን ቦታ የመከራየት መብት፤ መ) የአዕምሮአዊ ንብረቶች፤ ሰ) ከነጋዳው ጋር ሳይሆን ከንግድ መደብሩ ጋር የተያያዙ ላልች ልዩ መብቶች፤ ሉያካትት ይችላል።

Article 110 — ግዙፍነት ስላላቸው ነገሮች

የንግድ መደብር ግዙፍነት ያላቸው እንደ መሣሪያዎች፤ ወይም ዕቃዎችና ሸቀጣ ሸቀጦች የመሳሰለ ነገሮች ሉያካትት ይችላል።

Article 111 — ገንዘብ የመጠየቅ መብቶችና ዕዲዎች

፷፰ 69 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የንግድ መደብር የንግድ ሥራ የሚከናወንበትን ቦታ ከመከራየት መብት በስተቀር የነጋዳውን ገንዘብ የመጠየቅ መብትና ዕዲን አይጨምርም ። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም አግባብ ባለው ሕግ የንግድ መደብር ሲተላለፍ ስለሚጠበቁበት የሰራተኞች መብቶች፣ ስለሰራተኞች ውልች ቀጣይነት እንዱሁም የመድን ዋስትና ያለው ንብረት የተላለፇለት ሰው የሚኖረው መብት በተመለከተ የተደነገጉት ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ናቸው።

Article 112 — ትርጓሜ

መልካም ስም ማለት ከንግድ መደብር ሥራ አካሄድ የተፇጠረ ዋጋ ሲሆን፤ይህም ዋጋ ከነጋዳው ዕቃ ወይም ሸቀጥ ወይም አገልግልት ከሚፇልጉት ሦስተኛ ወገኖች ጋር በሚደረገው ግንኙነት ሁለ የተገኘ ነው። ፷፱ 70 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 113 — መልካም ስምን ስለመጠበቅ

የነጋዳው መልካም ስም ተገቢ ያልሆነ የውድድር ሥራ እንዲይሰራ የማይገባ ውድድርን ለማስቀረት በተለይ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፳፱፤፴፱፤፶፫፤፩፻፲፰፤፩፻፴፤ ፩፻፴፩፤፩፻፷፮፤፩፻፷፯ የውድድር ሥራ የተከለከለ በሚያደርጉት ድንጋጌዎች እና ስምምነቶች መሰረት ይጠበቃል።

Article 114 — ተገቢ ያልሆነ የንግድ ውድድር ሥራ

፩/ ነጋዳው በውድድር ሥራ ጥፊት ፇጽሞ በተገኘ ማናቸውም ሰው ላይ በፍትሐ ብሕር ሕግ ከውል ውጭ ስለሚኖር ኃላፉነት በሚደነግገው አንቀጽ ፪ሺ፶፯ መሰረት ኪሣራ ለማግኘት ክስ መመሥረት ይችላል። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ሥር የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ስለማይገባ የንግድ ውድድር ሥራና ስለሚያስከትለው ውጤት ዝርዝሩ በሕግ ይወሰናል።

Article 115 — ስለንግድ ስም፤ ንግድ ምልክት እና

አዕምሮአዊ ንብረቶች ፸ 71 ____________________________________________________ የንግድሕግ የንግድ ስምንና የንግድ ምልክትን እንዱሁም የአዕምሮአዊ ንብረቶች አስተዲደርን በተመለከተ አግባብነት ያላቸው የፍትሐ ብሕር ሕግ እና የልዩ ሕጎች ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 116 — የፍትሐ ብሕር ሕግ ተፇፃሚ ስለመሆኑ

በዚህ ክፍል የተደነገጉት እንደተጠበቁ ሆነው የማይንቀሳቀስ ንብረት ኪራይ ውልችን የሚመለከቱ የፍትሐ ብሕር ሕግ ድንጋጌዎች በንግድ ቦታ ኪራይ ውል መብት ላይ ተፇፃሚ ይሆናለ።

Article 117 — የንግደ ዓይነት

በንግድ ቦታ ኪራይ ውል ውስጥ ተከራዩ የሚሰራው የንግድ ዓይነት ተጠቅሶ እንደሆነ ተከራዩ በዚህ ቦታ ላላ ዓይነት ንግድ ሉያከናውን አይችልም፤ ላላ ዓይነት ንግድ ሲያከናውን ቢገኝ ውለ ሉሰረዝ ይችላል። ፸፩ 72 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 118 — አከራዩ ተመሳሳይ ንግድ ሥራ እንዲይሰራ

፩/ ለንግድ አገልግልት የሚውል ቦታ ባለቤት ንግደ የሚከናወንበትን ቦታ በውል ካከራየ በኋላ በዚሁ ቦታ ላይ ተከራዩ ከሚያካሂደው ንግድ ጋር የሚመሳሰል ሥራ መሥራት አይችልም። ፪/ አከራዩ በንዐስ አንቀፅ (፩) የተከለከለውን ቢተላለፍ ካሣ ከፍል የንግድ መደብሩም እንዱዘጋ ይደረጋል።

Article 119 — የኪራይ ውል ለላላ ማስተላለፍን ወይም

፩/ በፍትሐ ብሕር ሕጉ ቁጥር ፪ሺ፱፻፶፱ የተደነገገው ቢኖርም እንኳን ተከራዩ የንግድ መደብሩን ለገዛው ሰው ንግደ የሚከናወንበት ቦታ የሚመለከተውን የኪራይ ውል አያስተላልፍም ወይም የተከራይ ተከራይ አድርጎ አያከራይም ወይም የኪራዩን ውል ለማስተላለፍ ወይም የተከራይ ተከራይ አድርጎ ለማከራየት የባለቤቱ ፇቃድ ያስፇልጋል የሚለ የውል ቃልች ሁለ ዋጋ አይኖራቸውም። ፸፪ 73 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በዚህ ሕግ መፅሐፍ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች መሰረት ለተከራዩ ባለዕዲ የተሾሙ የመልሶ ማደራጃ ኃላፉው ወይም ለከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የታወቁላቸውን ሥልጣን የሚነፍጉ ወይም የሚገድቡ የውል ቃልች ዋጋ አይኖራቸውም።

Article 120 — የኪራይ ውልን ስለማቋረጥ

፩/ የንግድ መደብር ለዕዲ ዋስትና ተሰጥቶ እንደሆነ አከራዩ በስምምነት ወይም በኪራይ ውለ መሰረት ውለን ለማቋረጥ የሚያስችለውን ድንጋጌ በመጠቀም ውለን ለማቋረጥ ሀሳብ ያለው ሲሆን ይህን የንግድ መደብሩን መያዣ አድርገው ገንዘብ ላበደሩ ሰዎች ውለ ከሚቋረጥበት ቀን ቢያንስ ከሰላሳ ተከታታይ ቀናት በፉት በጽሁፍ ማሳወቅ አለበት። ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) መሰረት ማስታወቂያ ካልወጣ በስተቀር የንግድ መደብሩን መያዣ አድርገው ገንዘብ ባበደሩት ሰዎች ላይ የውለ መቋረጥ መቃወሚያ አይሆንም። ፸፫ 74 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 121 — የመፅሐፍ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች

፩/ የመፅሐፍ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች የተከፇተበት ተከራይ የሥነ ሥርዓቶቹ መከፇት በራሱ የኪራይ ውለን ያቋርጣል የሚል ስምምነት አይፀናም። ፪/ የመፅሐፍ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች በተከራይ ላይ የተከፇቱ እንደሆነ የመልሶ ማደራጀት ኃላፉው ወይም የከሰረው ተከራይ ንብረት ጠባቂ በመፅሐፍ ሦስት በተደነገጉት መብቶቻቸው ሉጠቀሙ ይችላለ።

Article 122 — የፍትሐ ብሕር ሕግ ተፇጻሚ ስለመሆኑ

የዚህ ምዕራፍ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው በፍትሐ ብሕር ሕግ ቁጥር ፪ሺ፪፻፷፮-፪ሺ፫፻፷፯ ፸፬ 75 ____________________________________________________ የንግድሕግ የተመለከቱት ድንጋጌዎች በንግድ መደብር ሽያጭ ላይ ተፇጻሚዎች ይሆናለ።

Article 123 — የተፇጻሚነት ወሰን

፩/ የንግድ መደብር ሽያጭን የሚመለከቱ የዚህ ምዕራፍ ድንጋጌዎች፡ሀ) በንግድ መደብር ላይ በሚደረግ ማናቸውም ዓይነት ሽያጭ ወይም ማስተላለፍ፤ ላላ ነገር በማስመሰል የተደረገም ቢሆን፤ ለ) የጋራ ባለሀብቶቹ ባቀረቡት ጥያቄ በሚደረግ የሐራጅ ሽያጭ፤ ሐ) ካሣን ጨምሮ በሚደረግ ማናቸውም ክፍፍል፤ እንዱሁም ሽያጩ ወይም የመብት ማስተላለፈ ወይም ክፍፍለ የንግድ መደብሩን ወይም መልካም ስሙን የሚመለከት ሲሆን፤ ወይም ቅርንጫፍ መሥሪያ ቤቱን ወይም ወኪል ጽሕፇት ቤቱን የሚመለከት ሆኖ ነገር ግን ዋናውን የንግድ መደብር ወይም የቅርንጫፍ መሥሪያ ቤቱን ወይም የወኪል ጽሕፇት ቤቱን ፸፭ 76 ____________________________________________________ የንግድሕግ መልካም ስም ሳይጨምር በሚደረግ ሽያጭ ወይም ማስተላለፍ ወይም ክፍፍል፤ ላይ ተፇጻሚ ይሆናል። ፪/ የዚህ ምዕራፍ ድንጋጌዎች ሽያጩ የንግድ መደብርን ወይም የንግድ መደብር መልካም ስምን የሚመለከት ካልሆነ ወይም በማድበስበስ ወይም በመደበቅ ይህን የሚያደርግ ካልሆነ በስተቀር የንግድ መደብርን የተለያዩ አካላት ነጣጥል በሚደረግ ሽያጭ ላይ ተፇፃሚ አይሆኑም።

Article 124 — ሽያጭ በጽሐፍ ስለመሆኑ

የንግድ መደብር ሽያጭ በጽሐፍ ካልሆነ ዋጋ አይኖረውም።

Article 125 — በሽያጩ ውል ውስጥ መጠቀስ

ስላለባቸው ነገሮች ፸፮ 77 ____________________________________________________ የንግድሕግ የንግድ መደብር ሽያጭ ውል የሚከተለትን መጥቀስ አለበት፡፩/ በመጨረሻዎቹ ሦስት የበጀት ዓመታት ወይም ሻጭ የንግድ መደብሩን ካቋቋመው ወይም ከገዛው ሦስት ዓመት ያልሞላው ከሆነ ከተቋቋመበት ወይም ከተገዛበት ጊዜ አንስቶ ያደረገውን አጠቃላይ ሽያጭና ያገኘው ትርፍ፤ ፪/ የንግድ መደብሩ ሥራ የሚከናወነው በኪራይ ቦታ የሆነ እንደሆነ የኪራይ ውለ የተደረገበትንና የሚያበቃበትን ቀን እንዱሁም የአከራዩን ስምና አድራሻ፤ ፫/ የንግድ መደብሩ በዋስትና ከተያዘ በዋስትና መያዙ።

Article 126 — ውለን ስለማፍረስ

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፳፭ የተመለከቱት ነገሮች ባለመሟላታቸው ምክንያት በገዢው ላይ ጉዲት የደረሰ መሆኑን ፍርድ ቤቱ ከተረዲ በገዢው ጠያቂነት ውለን ሉያፇርስው ይችላል። ፪/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፳፭ መሰረት በተሰጠ የተሳሳተ መረጃ ምክንያት ገዢው ላይ ጉዲት የደረሰ መሆኑን ፍርድ ቤቱ ከተረዲ በገዢው ፸፯ 78 ____________________________________________________ የንግድሕግ ጥያቄ ውለን ማፍረስ ወይም ዋጋውን መቀነስ ይችላል። ፫/ የዚህን አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሰረት ያደረጉ ክሶች የሽያጭ ውለ ከተደረገበት አንስቶ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ መቅረብ አለባቸው።

Article 127 — የማስረከብ ግዳታ

፩/ ሻጭ የንግድ መደብሩን ለገዢው ማስረከብ አለበት። ፪/ ተቃራኒ የሆነ ስምምነት ከላለ በስተቀር የንግድ መደብር ሽያጭ የንግድ መደብሩ ውስጥ የሚካተቱን ነገሮች ሁለ ለገዢው መሸጥን ያመለክታል። ፫/ ሻጭ የንግድ መደብሩን መልካም ስም ለገዢው ለማስተላለፍ የሚያስችለ አስፇላጊ የሆኑ ሰነድችንና መረጃዎችን ሁለ ለገዢው መስጠት ይኖርበታል። ፸፰ 79 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ የአዕምሮአዊ ንብረት መብቶች ማስተላለፍን በተመለከተ አግባብነት ያላቸው የፍትሐ ብሕር ሕግና የልዩ ሕግ ድንጋጌዎች ተፇፃሚ ይሆናለ።

Article 128 — ስለሑሳብ መዝገቦች

፩/ ሻጩና ገዢው ሽያጩ በሚፇፀምበት ቀን የሑሳብ መዝገቦችን ያረጋግጣለ የሑሳብ መዝገቦች እና ሰነድችን የሚያመለክት አንድ ዝርዝር ጽሁፍ ያዘጋጃለ። ፪/ ሻጩ የሑሳብ መዝገቦቹን፤ ማስረጃዎቹን፤ የተለዋወጣቸውን ደብዲቤዎች ያስቀራል። ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም እንኳን መዝገቦቹንና ሰነድቹን እስከ ሁለት ዓመት ጠብቆ በማኖር ገዥው በፇለገ ጊዜ እንዱያያቸው መፍቀድ አለበት።

Article 129 — ስለንግድ ሥራ የሚፃፈ ደብዲቤዎች

ስለተሸጠው የንግድ መደብር ጉዲይ ከሽያጩ በኋላ ለሻጩ የሚደርሱትን ደብዲቤዎችና ላልች ጽሐፍች ሻጩ ወዱያውኑ ለገዥው ማስተላለፍ አለበት።

Article 130 — ሻጩን እንዲይወዲደር ስለመከልከል

፸፱ 80 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ሻጩ ከሽያጭ ቀን አንስቶ እስከ ፭ ዓመት ድረስ ገዥውን ሉጎዲ ከሚችል ማናቸውንም የውድድር ተግባር መታቀብ አለበት፤ በተለይ በተሸጠው የንግድ መደብር አካባቢ ገዥው የሚሰራው የንግድ ሥራ ዓይነትና ሥራ መሥራት አይችልም። ፪/ በሽያጭ ውለ ውስጥ ሻጩ ንግድ መክፇት የሚከለከልበትን ቦታና የተከለከለውንም የንግድ ዓይነት ወስኖ ማስፇር ይቻላል፤ ሆኖም የዚህ ዓይነት የውል ቃል የሚፀናበት ጊዜ ከአምስት ዓመት መብለጥ አይችልም።

Article 131 — ከገዥ እንደ ገና የገዙ ሰዎች መብት

ሻጩ የመወዲደር ሥራ እንዲይሰራ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፩፻፴ የተጣለበት ክልከላ የንግድ መደብሩ አካል እንደሆነ ይቆጠራል፤ ይህም ለገዥውና ለወራሾቹ ጥቅም ብቻ ሳይሆን የንግድ መደብሩን ከገዥ እንደ ገና ለገዙትም ሁለ የፀና ይሆናል።

Article 132 — ዋጋ የመክፇል ግዳታ

ገዥው በሽያጭ ውል በተስማሙት መሰረት ዋጋውን መክፇል አለበት። ስለአከፊፇለ በውለ የተለየ ፹ 81 ____________________________________________________ የንግድሕግ ስምምነት ከላለ ዋጋው የሚከፇለው በጥሬ ገንዘብ ይሆናል። ሆኖም ማናቸውም ዓይነት ተቃራኒ የውል ቃል ቢኖርም የዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፴፬ ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 133 — ሽያጩን የማስታወቅ ግዳታ

ገዥው በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፩፻፴፮ እስከ ፩፻፵፪ በተመለከተው መሰረት ሽያጩ በማስታወቂያ እንዱወጣ ማድረግ አለበት።

Article 134 — ስለሽያጭ ዋጋ ክፍያ መታገድ

፩/ ሽያጩ ከተፇፀመ በኋላ መቃወሚያ የሚቀርብበት ቀን እስከሚያበቃ ፣ወይም መቃወሚያ ቀርቦም ከሆነ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት በስምምነት ወይም በፍርድ ቤት እልባት እስከሚያገኝና ለገንዘብ ጠያቂዎች እስኪከፇላቸው ድረስ የሽያጩ ገንዘብ ለሻጭ ሳይከፇል በገዥው እጅ ታግድ ይቆያል። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ከመፇፀሙ በፉት የተደረገ ማናቸውም ክፍያ ወይም የመብት ማስተላለፍ ወይም ክፍያ ፹፩ 82 ____________________________________________________ የንግድሕግ የመጠየቅ መብትን መተው ከሻጩ ላይ ገንዘብ ጠያቂዎች በሆኑት ሰዎች ላይ መቃወሚያ ሉሆን አይችልም። ፫/ በሽያጭ ውል ውስጥ ገዥው የሽያጩን ገንዘብ በአንድ ሦስተኛ ሰው እጅ በአደራ ያስቀምጣል ተብል ለመስማማትም ይቻላል፤ በስምምነቱ መሰረት ገንዘቡ በአደራ ከተቀመጠ ሻጩ ለገዥው ከሚኖርበት ተጠያቂነት ነፃ ይሆናል፤ ገዥው ይህን በማድረግ ለሻጩ ካለበት ዕዲ ነጻ ቢሆንም ከሻጭ ላይ ገንዘብ ጠያቂዎች ለሆኑት የሚኖርበትን ኃላፉነት አያስቀርም።

Article 135 — የሻጭ ዋስትናዎች

ሻጩ ዋጋው በሙለ እስኪከፇለው ድረስ ስለገንዘቡ አከፊፇል ከዚህ በታች ከአንቀጽ ፩፻፵፭ እስከ ፩፻፵፯ በተመለከቱት ድንጋጌዎች መሰረት በተሸጠው ንብረት ላይ ሕጋዊ የሆነ የመያዣ መብት ያለው ሲሆን ውል ይፍረስልኝ ብል ክስ የማቅረብ መብትም አለው።

Article 136 — ሽያጩን በማስታወቂያ ስለማውጣት

፩/ ማናቸውም የንግድ መደብር ሽያጭ የንግድ መደብሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚገኝበት አካባቢ ሰፉ ስርጭት ባለው ጋዜጣ ታትሞ መውጣቱን ገዥው ማረጋገጥ ይኖርበታል። ፪/ የተሸጠው የንግድ መደብር በተለያዩ ሥፍራዎች የቅርንጫፍ መሥሪያ ቤቶች ወይም የወኪል መሥሪያ ቤቶች ያለት እንደሆነ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ማስታወቂያው የሚደረገው እያንዲንደ የቅርንጫፍ መሥሪያ ቤት ወይም ወኪል መሥሪያ ቤት በሚገኝበት አካባቢ ሰፉ ስርጭት ባለው ጋዜጣ ነው።

Article 137 — በማስታወቂያው ስለሚጠቀሱ ነገሮች

በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፴፮ መሰረት የሚወጣ ማስታወቂያ፡፩/ የሻጭንና የገዥን ስሞችና አድራሻዎች፤ ፪/ የንግድ መደብሩን ዓይነትና አድራሻ፤ ፹፫ 84 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ ከንግድ መደብሩ ጋር የተሸጡ የቅርንጫፍ መሥሪያ ቤቶች ወይም የንግድ ወኪል መሥሪያ ቤቶች የሥራቸውን ዓይነትና አድራሻቸውን፤ ፬/ የሽያጩን ዓይነት፣ ቀንና ዓመተ ምሕረቱን፤ ፭/ የሽያጩን ዋጋ፤ ፮/ የንግድ መደብሩ ዋና መሥሪያ ቤት ባለበት ስፍራ የፍርድ ቤት መጥሪያን ለመቀበል የመረጠውን አድራሻ፤ መጥቀስ ይኖርበታል።

Article 138 — ማስታወቂያው የሚወጣበት ጊዜ

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፴፮ መሰረት ማስታወቂያው ሽያጩ ከተከናወነበት ቀን ጀምሮ በሰላሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ መውጣት ይኖርበታል። ፪/ ዘግይቶ የሚወጣ ማስታወቂያ የፀና ይሆናል። ነገር ግን ማስታወቂያው በመዘግየቱ ምክንያት በሻጭ ላይ ወይም ከሻጩ ላይ ገንዘብ ጠያቂ በሆኑ ሰዎች ላይ ለሚደርሰው ጉዲት ገዥ ተጠያቂ ሉሆን ይችላል። ፹፬ 85 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 139 — የሽያጩ ገንዘብ ለሻጩ እንዲይከፇለው

፩/ ከሻጩ ገንዘብ ጠያቂ የሆነ ሁለ ክፍያ የሚጠይቅበት ጊዜ ያልደረሰ ቢሆንም እንኳን የመጨረሻው ማስታወቂያ ከወጣበት ቀን ጀምሮ በሰላሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ለሻጩ ዋጋ እንዲይከፇለው ለማድረግ ለፍርድ ቤት በማመልከት መቃወሚያው ለገዥው መጥሪያ መቀበል በሚገባው አድራሻ እንዱደርሰው ማድረግ አለበት። ፪/ የመቃወሚያውም ማስታወቂያ የተቃዋሚውን ስምና አድራሻ እንዱሁም የሚፇልገውን ገንዘብ መጠንና መነሻ ምክንያቱን በትክክል መግለጽ አለበት። ፫/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፴፮ መሰረት ማስታወቂያ ሳይወጣ ከቀረ ወይም ማስታወቂያው በአንቀጽ ፩፻፴፯ የተዘረዘሩትን ያልገለጸ እንደሆነ መቃወሚያ ለማቅረብ የተወሰነውን ጊዜ መጠበቅ ሳያስፇልግ መቃወሚያውን በማናቸውም ጊዜ ማቅረብ ይቻላል። ፹፭ 86 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ በመቃወሚያው ላይ ውሳኔ እስኪሰጥ ድረስ በገዥው እጅ ወይም በአደራ አስቀማጩ ሦስተኛ ወገን እጅ ታግድ የተቀመጠውን የሽያጭ ገንዘብ መክፇል ወይም ማስተላለፍ አይቻልም። እንዱሁም የዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፴፬ ድንጋጌዎች ተፇፃሚ ይሆናለ።

Article 140 — መቃወሚያዎችን ውድቅ ስለማድረግ

ሻጩ ያልተሟለ ወይም በወቅቱ ያልቀረቡ ወይም ያለበቂ ምክንያት የቀረቡ መቃወሚያዎችን ፍርድ ቤቱ ውድቅ እንዱያደርግ መጠየቅ ይችላል።

Article 141 — የሽያጩን ገንዘብ ስለማከፊፇል

፩/ የንግድ መደብሩ የሽያጭ ገንዘብ በንግድ መደብሩ ላይ የመያዣ ዋስትና ባላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች እና ገንዘቡ ታግድ እንዱቆይ ማመልከቻ ባቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች መካከል በስምምነት ወይም በፍርድ ውሳኔ መሰረት እንዱከፊፇል ይደረጋል። ፪/ ከክፍፍለ በኋላ ትርፍ ገንዘብ ካለ ለሻጩ ይሰጣል። ፹፮ 87 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 142 — ገንዘብ ጠያቂዎች በሐራጅ ዋጋ

፩/ በንግድ መደብሩ የመያዣ ዋስትና ያላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች እና በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፵፩ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከቱት መቃወሚያ ያቀረቡት ገንዘብ ጠያቂዎች የንግድ መደብሩ የሽያጭ ዋጋ ለሚፇልጉት ክፍያ የማይበቃ የሆነ እንደሆነ ገንዘብ ጠያቂዎቹ የንግድ መደብሩ በሐራጅ እንዱሸጥ ፍርድ ቤቱን መጠየቅ ይችላለ። ፪/ ፍርድ ቤቱም የንግድ መደብሩ በውለ በተመለከተው ዋጋ ላይ አንድ አስረኛው ተጨምሮበት በሐራጅ እንዱሸጥ ያዝዛል። ፫/ በሐራጅ አብልጦ የሚገዛ ሦስተኛ ወገን የሆነ ገዥ ሳይቀርብ የቀረ እንደሆነ የንግድ መደብሩ ከፍተኛ ዋጋ ለሰጠው ገንዘብ ጠያቂ በሐራጅ ይሸጣል። ፹፯ 88 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 143 — መያዣ ማድረግ ስለመቻለ

፩/ የንግድ መደብርን ለዋስትና መያዣ ማድረግ ይቻላል፤ መያዣውም የዋስትና መብት ይሰጣል። ፪/ የንግድ መደብርን ለዋስትና መያዣ ማድረግ ከሕግ ወይም ከውል ሉመነጭ ይችላል። ፫/ በንግድ መደብር ላይ የሚደረገው ማናቸውም ዓይነት ከሕግ ወይም በውል የሆነ የዋስትና መያዣ መብት አግባብ ባለው ሕግ መሰረት ካልተመዘገበ በስተቀር ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ሉሆን አይችልም። ፬/ በተንቀሳቃሽ ንብረት ላይ ስለሚመሰረት የዋስትና መያዣን በተመለከተ አግባብነት ባለው ሕግ የተደነገጉት ልዩ ደንቦች እንደተጠበቁ ሆነው በንግድ መደብር ላይ በሚመሰረት የዋስትና መያዣ ላይ የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ። ፹፷ 89 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 144 — ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ

፩/ ቀጥል የተመለከቱት ሰዎች በንግድ መደብር ላይ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ መብት አላቸው፦ ሀ) የሽያጭ ገንዘብ ሙለ በሙለ ወይም በከፉል ያልተከፇለው የንግድ መደብር ሻጭ፤ ለ) ነጋዳው ከከሰረ ከነጋዳው ገንዘብ ጠያቂዎች፤ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ለ) ለተመለከተው ከሕግ በመነጨ የዋስትና መያዣ መብት ላይ የዚህ ሕግ ሦስተኛው መጽሐፍ ተገቢ ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 145 — ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ

፩/ የንግድ መደብር የሽያጭ ዋጋ ሙለ በሙለ ወይም በከፉል ያልተከፇለው የንግድ መደብር ሻጭ ላልተከፇለው ዋጋ በንግድ መደብሩ ላይ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ መብት አለው። ፪/ የንግድ መደብር ሽያጩ በጽሁፍ ካልሆነና ከሕግ የመነጨው የዋስትና መያዣ መብትም አግባብ ፹፱ 90 ____________________________________________________ የንግድሕግ ባለው ሕግ መሰረት ካልተመዘገበ በንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ መብት አይፀናም። ፫/ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ ምዝገባ ዝርዝሩ በልዩ ሕግ ይወሰናል።

Article 146 — መሰረት ውለ እንዱፇርስ

የሚጠይቅ ሻጭ ከዋጋው የቀረው ገንዘብ ምን ያህልም ቢሆን በሽያጩ ውል ውስጥ ካልተመለከቱት አዲዱስ ከተጨመሩት ንብረቶች በስተቀር ክስ በጀመረበት ጊዜ የተገኘውን ፺ 91 ____________________________________________________ የንግድሕግ የመደብሩን ንብረት ባለበት ሁኔታ በሙለ መልሶ መውሰድ አለበት። ፪/ ከሻጭና ከገዥ መብት ጋር በተያያዘ ውሳኔ በሚሰጥበት ጊዜ የተሸጠው መደብር ንብረት ዋጋ ከፍ ወይም ዝቅ ማለት ግምት ውስጥ መግባት አለበት።

Article 147 — ውል ማፍረስን ለመጠየቅ ስለሚቀርብ ፺

፮፻፹፭ 686 ____________________________________________________ የንግድሕግ ክስ

Article 148 — ከውል የመነጨ የዋስትና መያዣ ሁኔታዎች

፩/ የንግድ መደብር ባለቤት የሆነ ማንኛውም ሰው ንግደን ራሱ ባያካሂደውም እንኳን የንግድ መደብሩን በውል መያዣ ሉያደርገው ይችላል። ፪/ ይህም የዋስትና መያዣ ውል በጽሐፍ ካልተደረገ በተዋዋይ ወገኖች መካከል አይፀናም፤ የዋስትና መያዣ ውለም አግባብ ባለው ሕግ መሰረት ካልተዘገበ ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ሉሆን አይችልም። ፫/ ከውል የመነጨ የዋስትና መያዣ ምዝገባ ዝርዝሩ በልዩ ሕግ ይወሰናል።

Article 149 — ስለንግድ መደብር መሸጥ፣ ማስተላለፍ

፩/ ተቃራኒ የሆነ የውል ቃል ቢኖር እንኳን ባለዕዲው የንግደን መደብር ለመሸጥ ወይም በልላ መንገድ ለማስተላለፍ ወይም ለማከራየት መብት አለው። ፪/ የንግደን መደብር ቢሸጥ ወይም በልላ መንገድ ቢያስተላለፍ ወይም ቢያከራይ በዋስትና መያዣው መሰረት የሚፇለግበትን ገንዘብ ባለዕዲው ወዱያውኑ ይከፍላል በማለት መዋዋል ይቻላል፤ ይህም የውል ቃል ውለ በሚመዘገብበት ጊዜ በመዝገብ ውስጥ ካልተጠቀሰ ዋጋ አይኖረውም።

Article 150 — ስለዋስትና መያዣ ዋጋ መቀነስ

ባለዕዲው በተለይም የንግደን መደብር ወደላላ ቦታ በማዛወሩ፣ ወይም የንግደ መደብር ሥራ የሚከናወንበትን ቦታ ኪራይ ባለመክፇለ፤ ወይም የሸቀጦቹ ብዛት እየቀነሱ እንዱሄደ በማድረግ የንግደን መደብር ዋጋ እንዱቀንስ ካደረገ ወይም ዋጋው ፺፪ 93 ____________________________________________________ የንግድሕግ ይቀንሳል ተብል ከተገመተ ማናቸውም ገንዘብ ጠያቂ አዱስ ዋስትና እንዱሰጠው መጠየቅ ይችላል፤ ባለዕዲው አዱስ ዋስትና ካላቀረበ ከባለዕዲው ላይ የሚፇልገው ገንዘብ ወዱያውኑ እንዱከፇለው ፍርድ ቤቱን መጠየቅ ይችላል።

Article 151 — የንግድ መደብሩን ወደ ላላ ስፍራ

፩/ የንግድ መደብሩን ወደ ላላ ስፍራ ለማዛወር የሚፇልግ ባለዕዲ የንግድ መደብሩን የዋስትና መያዣ አድርገው ለያዙት ገንዘብ ጠያቂዎች ማስታወቅ አለበት፤ሆኖም ገንዘብ ጠያቂዎች መዛወሩን እንዱያውቁ ያልተደረገ እንደሆነ ወይም እንዱያውቁት ከተደረገው የማዛወሪያ ቀን ቢያንስ ከአንድ ወር በፉት አስቀድሞ ዝውውሩ ከተፇፀመ ገንዘብ ጠያቂዎቹ ዕዲቸው እንዱከፇል ወዱያውኑ መጠየቅ ይችላለ። ፪/ የንግድ መደብሩን በዋስትና የያዙ ገንዘብ ጠያቂዎች በቦታው መዛወር ምክንያት የመደብሩ ፺፫ 94 ____________________________________________________ የንግድሕግ ዋጋ ይቀንሳል ብለው ከገመቱ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፶ የተሰጣቸውን መብት መጠቀም ይችላለ። ፫/ ገንዘብ ጠያቂዎች በንግድ መደብሩ መዛወር ከተስማሙና የንግድ መደብሩ የተዛወረው በተመዘገበበት ክልል ውስጥ የሆነ እንደሆነ ዝውውሩን መሰረት አድርጎ ምዝገባው እንዱስተካከል መጠየቅ አለባቸው፤ የንግድ መደብሩ ቀድሞ ከተመዘገበበት ክልል ውጭ የተዛወረ እንደሆነ ገንዘብ ጠያቂዎቹ የተዛወረው የንግድ መደብር አዱሱ ዋና መሥሪያ ቤቱ በሚገኝበት ክልል የዋስትና መያዣው እንደ አዱስ መመዝገቡን ማረጋገጥ አለባቸው። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሰረት ምዝገባው የተስተካከለ ወይም አዱስ ምዝገባ የተከናወነ እንደሆነ ማስተካከያው ወይም አዱሱ ምዝገባ የመጀመሪያው ምዝገባ ከተከናወነበት ጊዜ ጀምሮ የፀና ይሆናል።

Article 152 — ስለየመከታተል መብት

፺፬ 95 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ መያዣ የሆነው መደብር ወደ ማንም እጅ ቢተላለፍ መያዣነቱ የሚከተለው ስለሆነ የዋስትና መያዣ ያለው ገንዘብ ጠያቂ መያዣው ለሦስተኛ ወገን ተላልፍም ቢገኝ ለማስያዝ ይችላል። ፪/ ይህንንም የያዘው ሦስተኛ ወገን የሆነው ሰው በዋስትና መያዣነት ገንዘብ ጠያቂዎች ለሆኑት የሚፇልጉትን ገንዘብ በሙለ ካልከፇላቸው በስተቀር መያዣ የሆነ የንግድ መደብር እንዲይያዝ ለማድረግ አይቻልም።

Article 153 — የዋስትና መያዣ የአፇጻጸም ወሰን

፩/ በዋስትና መያዣነት መሰረት የንግድ መደብሩ እንዱከበር ወይም እንዱያዝ ሲታዘዝ በዚሁ ጊዜ የንግድ መደብሩ በሚገኝበት ሁኔታ፤ እንዱሁም የመደብሩ አካል የሆኑ ንብረቶች የዋጋቸው ዝቅተኛነት ወይም ከፍተኛነት ከግምት ውስጥ ሳይገባ ባለበት ሁኔታ መያዣው ይፀናባቸዋል። ፪/ የዋስትና መያዣው ተፇጻሚ የሚሆነው በመዝገቡ ውስጥ በግልፅ በተመለከቱት የንግድ መደብሩ ንብረቶች ላይ ነው። ፺፭ 96 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 154 — የቀደምትነት መብት

፩/ ከንግድ መደብር ሽያጭ ዋጋ ላይ የዋስትና መያዣ ያላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የቀዲሚነት መብት አሎቸው። ፪/ የዋስትና መያዣ ያላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የቀደምትነት ደረጃ በተመዘገቡበት ቀን ቅደም ተከተል መሰረት ይወሰናል። ሆኖም የዋስትና መያዣቸውን በአንድ ቀን ውስጥ ያስመዘገቡ ገንዘብ ጠያቂዎች እኩል ደረጃ ይኖራቸዋል። ፫/ ሻጩ በንግድ መደብሩ ላይ ያለው ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ ከውል ከመነጨ የዋስትና መያዣ ቅድሚያ ይኖረዋል።

Article 155 — የመፅሐፍ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች

በተከፇተበት ባለዕዲ የንግድ መደብር ላይ ስለተመዘገቡ የዋስትና መያዣዎች የመፅሐፍ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች በተከፇተበት ባለዕዲ የንግድ መደብር ላይ የዋስትና መያዣዎች ያስመዘገቡ ገንዘብ ጠያቂዎችን በተመለከተ የዚህ ሕግ መፅሐፍ ፺፮ 97 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሦስት አግባብነት ያላቸው ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 156 — የፍትሐ ብሕር ሕግ ተፇጻሚ ስለመሆኑ

፩/ የንግድ መደብርን ማከራየት ይቻላል። ፪/ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፩፻፶፯ እስከ ፩፻፷፯ የተመለከቱት እንደተጠበቁ ሆነው የንግድ መደብር ኪራይን በተመለከተ በፍትሐ ብሕር ሕግ በቁጥር ፪ሺ፰፻፺፮ እስከ ፪ሺ፱፻፸፬ የተመለከቱት ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 157 — የኪራይ ውልን በጋዜጣ ስለማስታወቅ

፩/ የንግድ መደብር የኪራይ ውል በጽሁፍ ካልሆነና ከተዋዋይ ወገኖች በአንደ አመልካችነት የንግድ መደብሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚገኝበት አካባቢ ሰፉ ስርጭት ባለው ጋዜጣ ካልወጣ ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ሉሆን አይችልም። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚወጡ ማስታወቂያዎች፡፺፯ 98 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሀ) የአከራዩንና የተከራዩን ስምና አድራሻ፤ ለ) ውለ የተደረገበት ቀንና የውለን ዓይነት፤ ሐ) የንግድ መደብሩን ዓላማና አድራሻ፤ እና መ) የኪራዩ ውል ፀንቶ የሚቆይበትን ጊዜ፤ መግለፅ አለበት።

Article 158 — የንግድ ምዝገባን ስለማስተካከል

፩/ በኪራይ የተሰጠው የንግድ መደብር ባለቤት ከንግድ መዝገብ ስሙን ማሰረዝ አለበት፤ ሆኖም አከራዩ በኪራይ ውለ ውስጥ ያልተካተቱ ላልች መደብሮች ያለት እንደሆነ ስሙ ከንግድ መዝገብ ሳይሰረዝ የተከራየውን መደብር በተመለከተ አግባብ ያለው ለውጥ በንግድ መዝገብ ውስጥ እንዱገባ ይደረጋል። ፪/ ተከራዩም በዚህ ሕግ ርዕስ አራት በተመለከቱት ድንጋጌዎች መሰረት የራሱን ስም በንግድ መዝገብ ውስጥ ማስመዝገብ አለበት።

Article 159 — ስለንግድ መደብር አከራይ ኃላፉነት

በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፩፻፶፯ እና ፩፻፶፰ በተመለከቱት ድንጋጌዎች መሰረት አስፇላጊው ሁለ እስኪሟላ ድረስ ተከራዩ የንግድ መደብሩን ሥራ በማከናወን ሂደት ለገባው ዕዲ ሁለ የንግድ መደብሩ ባለቤት ከተከራዩ ጋራ በአንድነትና በተናጠል ኃላፉ ይሆናል። ፺፰ 99 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 160 — በንግድ ወረቀቶች ላይ ተከራይ መሆኑን

ስለመጥቀስ ተከራዩ በሚፃፃፊቸው ጽሁፍች ላይ ሁለ ተከራይነቱን ‹‹ተከራይ›› የሚል ቃል ጨምሮ ካልገለፀ የኪራይ ውለ ፇራሽ ሉሆን ይችላል።

Article 161 — ስለተከራዩ ግዳታዎች

ተከራዩ የተስማማበትን ኪራይ ካልከፇለ ወይም እንደ መልካም ነጋዳ ለንግድ መደብሩ ጥንቃቄ ካላደረገ ወይም ሥራውንም ከንግደ መደብር ዓይነት አኳያ በትክክል ካላካሄደ፤ የኪራይ ውለ ፇራሽ ይሆናል።

Article 162 — የዋስትና ገንዘብ ስለማስቀመጥ

፩/ ተከራዩ ለአከራዩ ወይም ለሦስተኛ ወገኖች ያለበትን ግዳታዎች የሚፇጽም መሆኑን ለማረጋገጥ የሚያስችል በውለ ከተወሰነው ኪራይ በላይ ዋስትና እንዱያስይዝ በውለ ውስጥ ሉጠየቅ ይችላል። ፪/ ተቃራኒ የሆነ ስምምነት ቢኖር እንኳን ተከራዩ ለአከራዩ ያለበትን ግዳታዎች የፇጸመ ሲሆንና በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፩፻፷፬ ንዐስ አንቀጽ (፫) በተመለከተው ጊዜ ውስጥ ገንዘብ ጠያቂዎች ፺፱ 100 ____________________________________________________ የንግድሕግ እንዱያዝ ያላመለከቱ እንደሆነ የኪራይ ውለ እንደተቋረጠ ተከራዩ የሰጠው ዋስትና ሙለ ለሙለ ይመለስለታል።

Article 163 — ንግደ በተከራዩ በራሱ መከናወን ያለበት

ስለመሆኑ የኪራይ ውል የተከራዩን የግል ብቃት መሰረት አድርጎ የተፇጸመ በመሆኑ ተከራዩ ከአከራዩ የጽሁፍ ፇቃድ ሳያገኝ ውለን አሳልፍ ለላላ ሰው መስጠት አይችልም።

Article 164 — የኪራዩ ውል ጊዜ ማብቃቱን በጋዜጣ

፩/ የኪራዩ ውል ጊዜ ማብቃቱ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፶፯ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተደነገገው መሰረት በጋዜጣ እንዱታተም መደረግ ይኖርበታል። ፪/ በንዐስ ቁጥር (፩) መሰረት የሚወጣውም ማስታወቂያ፡ሀ) የአከራዩንና የተከራዩን ስምና አድራሻ፤ ለ) የንግደ መደብር ዓይነትና አድራሻ፤ ፩፻ 101 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሐ) የኪራይ ውለ ዘመን ያበቃበትን ቀን፤ መ) በአንቀጽ ፩፻፷፪ መሰረት በዋስትና የተቀመጠ ገንዘብ ካለ ልኩ መጻፍ፤ አለበት። ፫/ በአንቀጽ ፩፻፷፪ መሰረት በዋስትና የተያዘው ገንዘብ ከመጨረሻው የማስታወቂያ ቀን አንስቶ ሰላሳ ተከታታይ ቀናት ሳይሞላ ለተከራዩ የተመለሰለት እንደሆነ ሦስተኛ ወገኖች ላይ ለሚደርስ ጉዲት የንግደ መደብር ባለቤት ኃላፉነት አለበት።

Article 165 — ስለተከራዩ ዕዲዎች አከፊፇል አስገዲጅነት

የኪራይ ውለ ጊዜ ሲያበቃ ተከራዩን ገንዘብ ጠያቂ ለሆኑት ሰዎች ያለበትን ዕዲዎች ወዱያውኑ እንዱከፍል ያስገድደዋል።

Article 166 — አከራዩ ተወዲዲሪ የሆነ ንግድ እንዲያካሂድ

፩/ የንግደን መደብር ያከራየ ባለቤት የኪራይ ውለ ጸንቶ በሚቆይበት ጊዜ ውስጥ ተመሳሳይ የንግድ ዓላማ ያለውን ላላ የንግድ መደብር በማቋቋም ወይም በመግዛት ወይም በልላ መንገድ ፩፻፩ 102 ____________________________________________________ የንግድሕግ እንዱተላለፍለት በማድረግ ተከራዩን በንግድ ሉወዲደረው አይችልም። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተውን ግዳታ ባለቤቱ ተላልፍ ቢገኝ ኪሣራ እንዱከፍል ይደረጋል፤ የንግድ መደብሩም እንዱዘጋ ሉደረግ ይችላል።

Article 167 — ተከራዩን ተወዲዲሪ የንግድ ሥራ

፩/ የኪራዩ ውል ጊዜ ካበቃ በኋላ ተከራዩ የንግደ መደብር ባለቤት የሚሰራውን የንግድ ሥራ ዓይነት በመሥራት እንዲይወዲደር በውል ለመስማማት ይቻላል። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ክልከላ ከአምስት ዓመት መብለጥ አይችልም።

Article 168 — መዋጮን በግልጽ ማስታወቂያ ስለመግለጽ

የንግድ መደብርን በመቋቋም ወይም በመካሄድ ላይ ላለ የንግድ ማህበር ለማህበርተኝነት ድርሻ መዋጮ እንዱሆን ከተደረገ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፩፻፶፯ ንዐስ ፩፻፪ 103 ____________________________________________________ የንግድሕግ አንቀጽ (፩) እንደተመለከተው በጋዜጣ ማስታወቂያ መውጣት አለበት።

Article 169 — በማስታወቂያ ላይ ስለሚገለጹ ነገሮች

በአንቀጽ ፩፻፷፰ መሰረት የሚወጣው ማስታወቂያ፡፩/ የመዋጮ አድራጊው ስምና አድራሻ፤ ፪/ መዋጮ የሆነው የንግድ መደብር ዓላማና አድራሻ፤ ፫/ መዋጮ የተደረገለትን የንግድ ማህበር ስም፤ ዓይነትና የዋናው መሥሪያ ቤት አድራሻ፤ ፬/ የማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፍ የወጣበትን ቀን፣ መግለጽ ይኖርበታል።

Article 170 — መዋጮን ስለመቃወም

፩/ በአንቀጽ ፩፻፷፰ መሰረት የመጨረሻው ማስታወቂያ ከወጣበት ቀን አንስቶ በሰላሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ በማህበርተኝነት መዋጮ ከሚሰጠው ሰው ላይ ገንዘብ ጠያቂ የሆኑ ሁለ የዕዲው መክፇያ ጊዜ ያልደረሰም ቢሆን ለንግድ ማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት በጽሁፍ በማስታዎቅ ፩፻፫ 104 ____________________________________________________ የንግድሕግ የቀረበው የማህበርተኝነት መዋጮው እንዲይደረግ መቃወም ይችላለ። ፪/ ማስታወቂያ ሳይወጣ ከቀረ ወይም ማስታወቂያው ዋጋ የላለው በሆነ ጊዜ የተወሰነውን ጊዜ መጠበቅ ሳያስፇልግ ገንዘብ ጠያቂው በማናቸውም ጊዜ ለመቃወም ይችላል።

Article 171 — ማህበርተኞቹ መውሰድ ስለሚችለት እርምጃ

፩/ ማንኛውም ማህበርተኛ በአንቀጽ ፩፻፸ መሰረት መቃወሚያው ከቀረበበት ጊዜ አንስቶ በአንድ ወር ውስጥ በመቋቋም ላይ ያለው ማህበር እንዱፇርስ ወይም ቀድሞ ለነበረ ማህበር የተደረገው መዋጮ እንዱሰረዝ ፍርድ ቤትን ለመጠየቅ ይችላል። ፪/ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ተቃውሞ ካልቀረበና መዋጮው ካልተሰረዘ የንግድ ማህበሩና መዋጮ አድራጊው በአንድነትና በተናጠል ተጠያቂዎች ናቸው። ሁለተኛ መጽሐፍ የንግድ ማህበራት

Article 172 — ትርጓሜ

፩/ የንግድ ማህበር ማለት ሰዎች መዋጮ አዋጥተው በህብረት በኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ በመሰማራት ከሚገኘው ትርፍ ተካፊይ ለመሆን በመመስረቻ ጽሁፍ አማካኝነት የሚያቋቋሙት ማህበር ነው። ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም የእሽሙር ማህበር የሚቋቋመው ማህበርተኞች በመካከላቸው በሚያደርጉት በሦስተኛ ወገኖች በማይታወቅ ውል አማካኝነት ነው። ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ባለአንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር የንግድ ማህበር ነው።

Article 173 — የመመስረቻ ጽሁፍ

፩/ የመመስረቻ ጽሁፍ ማለት የንግድ ማህበር ለመመስረት የሚዘጋጅ ሰነድ ነው። ፪/ የመመስረቻ ጽሁፍ ናሙና በንግድና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም በሕግ ሥልጣን በተሰጠው ላላ የመንግስት ተቋም ሉዘጋጅ ይችላል። ፩፻፭ 106 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ሥር የተመለከተው ቢኖርም፤ የማህበርተኞች የመዋዋል ነጻነት የተጠበቀ ነው፤በተለይም የማህበርተኞች ስምምነት በመንግስት መሥሪያ ቤት በሚዘጋጅ ናሙና እንዱገደብ የሚያዝ ማንኛውም ሕግም ሆነ አሰራር ዋጋ አይኖረውም።

Article 174 — የንግድ ማህበር ዓይነቶች

፩/ የህብረት ሽርክና ማህበር፤ ፪/ ሁለት ዓይነት ኃላፉነት ያለበት የሽርክና ማህበር፤ ፫/ ኃላፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር፤ ፬/ የእሽሙር ማህበር፤ ፭/ የአክሲዮን ማህበር፤ ፮/ ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር፤ ፯/ ባለአንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር።

Article 175 — የንግድ ማህበር ሕጋዊ ሰውነት

ስለሚያገኝበት ሁኔታ ፩፻፮ 107 ____________________________________________________ የንግድሕግ ከእሽሙር ማህበር በስተቀር ሁለም የንግድ ማህበራት በንግድ መዝገብ እንደተመዘገቡ የሕግ ሰውነት ያገኛለ።

Article 176 — የንግድ ማህበር ስም

የንግድ ማህበር ስም ሉኖረው ይገባል፤ ስሙም ከላላ ነጋዳ ወይም ማህበር ጥቅም ጋር የሚጋጭ እንዱሁም ለሕግና ለሕዝብ ሞራል ተቃራኒ መሆን የለበትም።

Article 177 — የንግድ ማህበር ስለሚቋቋምበት ሁኔታ

ከእሽሙር ማህበር በስተቀር ማንኛውም የንግድ ማህበር በመመስረቻ ጽሁፍ ካልተቋቋመ በስተቀር ውጤት አይኖረውም።

Article 178 — ፇራሽ ስለሆኑ ስምምነቶች

የማህበሩን ትርፍ ለአንድ ወይም ለተወሰኑ አባላት ብቻ እንዱሆን የሚያደርግ ስምምነት ፇራሽ ነው። አንቀጽ∙ ፩፻፸፱ ስለውክልና ፩/ ከእሽሙር ማህበር በስተቀር ማንኛውም ማህበር ስለውክልና በተመለከተው ሕግ መሰረት ውክልና ፩፻፯ 108 ____________________________________________________ የንግድሕግ የሰጣቸው ሰዎች ለሰሩት ሥራ ባለመብትና ባለ ዕዲ ይሆናል። ፪/ ማህበሩ ውክልና በሰጣቸው ሰዎች መክሰስ ወይም መከሰስ ይችላል። ፫/ ለንግድ ማህበሩ እንዱደርስ የተጻፇ ማንኛውም መጥሪያ ለማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት ወይም ለሚመለከተው ቅርንጫፍ እንዱደርስ መደረግ አለበት።

Article 179 — ስለውክልና ፩፻፯

Article 180 — የሚተላላፈ የግዳታ ወረቀቶች

ከአክሲዮን ማህበር በስተቀር ላልች የንግድ ማህበራት የሚተላለፈ የግዳታ ወረቀቶችን ማውጣት አይችለም።

Article 181 — የንግድ ማህበር ስለሚፇርስበት ሁኔታ

፩/ የተቋቋመበትን ዓላማ ሲፇጽም ወይም ለመፇጸም ሳይችል ሲቀር፤ ፪/ የማህበሩ አባላት እንዱቀጥል ካልተስማሙ በስተቀር የማህበሩ የቆይታ ጊዜ ሲጠናቀቅ፤ ፩፻፰ 109 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ ማህበርተኞች የንግድ ማህበሩ እንዱፇርስ ሲስማሙ፤ ፬/ በማህበሩ አባላት መካከል ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም እንኳን በማህበሩ አባላት ጥያቄ ፍርድ ቤት በበቂ ምክንያት ማህበሩ እንዱፇርስ ሲወስን፤ ወይም ፭/ የማህበሩ መክሰር በፍርድ ቤት ሲወሰን። ፮/ ለዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፬) ዓላማ በቂ ምክንያት ማለት በማህበሩ አባላት መካከል ብርቱ አለመግባባት ኖሮ አለመግባባቱ የማህበሩ ዓላማ ከግብ እንዲይደረስ የሚያስተጓጉል ሲሆን ነው። ፯/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፮) ላይ የተደነገገው ቢኖርም የተወሰኑትን የማህበሩ አባላት ድርሻቸውን ይዘው ከማህበሩ እንዱወጡ በማድረግ በቀሪ አባላት ማህበሩ ዓላማውን ለማሳካት በሚችልበት ሁኔታ ማስቀጠል የሚቻል በሆነ ጊዜ አለመግባባቱ ማህበሩን ለማፍረስ እንደ በቂ ምክንያት ተደርጎ አይወሰድም። ፩፻፱ 110 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 182 — ከንግድ መዝገብ ስለመሰረዝ

፩/ አንድ የንግድ ማህበር ሲፇርስና ሑሳቡ ተጣርቶ እንዲበቃ የሑሳብ አጣሪዎች ማህበሩ ከንግድ መዝገብ እንዱሰረዝ ለንግድ ማህበር መዝጋቢው አካል ማመልከት አለባቸው፤ ማህበሩ ከንግድ መዝገብ ከተሰረዘበት ዕለት በሚቀጥለው ቀን ጀምሮ ህጋዊ ሰውነት አይኖረውም። ፪/ የንግድ ማህበሩ ከንግድ መዝገብ መሰረዝ የማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት ባለበት አካባቢ ሰፉ ስርጭት ባለው ጋዜጣ መገለፅ አለበት።

Article 183 — ትርጓሜ

የህብረት ሽርክና ማህበር ማለት እያንዲንደ ማህበርተኛ ለማህበሩ ግዳታዎች ከማህበሩ ጋር በአንድነትና በነጠላ ኃላፉ የሚሆንበት የንግድ ማህበር ነው፤ ማንኛውም ፩፻፲ ፩ 111 ____________________________________________________ የንግድሕግ ተቃራኒ ስምምነት ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ሉሆን አይችልም።

Article 184 — የማህበሩ ስም

፩/ ማህበሩ የሁለንም ሸሪኮች ስም ወይም ቢያንስ የሁለት ሸሪኮችን ስም የያዘ መጠሪያ ይኖረዋል፤ ከሸሪኮቹ ስም ቀጥልም “የህብረት ሽርክና ማህበር” ተብል መጻፍ አለበት፤የማህበሩ ስም ከሸሪኮች ስም በስተቀር ላላ ስም ሉኖርበት አይችልም። ፪/ ስሙ በማህበሩ ስም ላይ የተገለጸ ሸሪክ ከማህበሩ የወጣ እንደሆነ የማህበሩ ስም መለወጥ አለበት። ፫/ የማህበሩ ሸሪክ ያልሆነ ሰው እያወቀ ስሙ በማህበሩ ስም ውስጥ ሲጻፍ ያልተቃወመ እንደሆነ እንደላልች አባላት ለማህበሩ ግዳታዎች ኃላፉ ይሆናል።

Article 185 — የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ

፩/ የማህበሩን ስም፤ ፩፻፲፩ 112 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የማህበሩን ዋና መሥሪያ ቤትና እንዲለም ቅርንጫፍችን፤ ፫/ የእያንዲንደን ሸሪክ ስም፣ አድራሻና ዜግነት፤ ፬/ ማህበሩ የተመሰረተበትን ዓላማ፤ ፭/ እያንዲንደ ሸሪክ ያዋጣውን የገንዘብ መጠን፤ የተከፇለው የዓይነት መዋጮ ከሆነ የገንዘብ ግምቱን እና የአገማመት ዘዳ፤ ፮/ የሙያ አገልግልት መዋጮ ያዋጣ አባል ካለ ያለበትን ግዳታ፤ ፯/ የእያንዲንደን ሸሪክ የትርፍ እና የኪሳራ ተከፊይነትና የትርፍ አከፊፇል ሁኔታ፤ ፰/ የማህበሩን ሥራ አስኪያጅና እንዲለም ወኪል እንዱሁም የሥራ አስኪያጁን ሥልጣንና ተግባር፤ ፱/ ማህበሩ የሚቆይበትን ጊዜ፤ ፲/ በሕግ ወይም በሸሪኮች ስምምነት እንዱካተቱ የተወሰኑ ላልች ጉዲዮችን። ፩፻፲፪ 113 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 186 — የመዋጮ ዓይነትና መጠን

፩/ እያንዲንደ ሸሪክ ጥሬ ገንዘብ፣ የሚንቀሳቀስ ወይም የማይንቀሳቀስ ንብረት፣ የሞያ አገልግልት፣ የንግድ ምልክት፣ መልካም ስም፣ ፓተንት፣ ኮፒ ራይት፣ የሉዝ መብት፣ የአላባ ጥቅም ወይም ላላ የዓይነት መዋጮ መክፇል አለበት። ፪/ መዋጮው የማህበሩ ሀብት እንዱሆን ወይም ማህበሩ እንዱጠቀምበት ሆኖ ሉከፇል ይችላል። ፫/ ሸሪኮች ለማህበሩ የሚያስገቡት መዋጮ የማህበሩን ዓላማ ለማሳካት የሚያስፇልገው ዓይነትና መጠን እንዱሁም ተቃራኒ ስምምነት ከላለ በስተቀር መጠኑ እኩል መሆን አለበት። ፬/ የዓይነት መዋጮ ግምት በሸሪኮች ስምምነት ይወሰናል። ፭/ በዓይነት የተከፇለ መዋጮ ግምት የተጋነነ ሆኖ ከተገኘ ያዋጣው ሸሪክ በግምቱና በትክክለኛው ዋጋው መካከል ያለውን ልዩነት በጥሬ ገንዘብ መክፇል አለበት፤ ልዩነቱን በጥሬ ገንዘብ መክፇል ፩፻፲፫ 114 ____________________________________________________ የንግድሕግ ካልቻለ ድርሻው በትክክለኛው ግምት መሰረት ይሆናል።

Article 187 — ዋስትና

፩/ የሙያ አገልግልትን ሳይጨምር የዓይነት መዋጮ የከፇለ ሸሪክ ያለበት ዋስትና በፍትሐ ብሕር ሕጉ የሽያጭ ውል ክፍል ስለሻጭ ግዳታ በተደነገገው መሰረት ይሆናል። ፪/ የተከፇለው መዋጮ በንብረት የመጠቀም መብት ብቻ ከሆነ መዋጮውን የከፇለው ሸሪክ ያለበት ዋስትና በፍትሐ ብሕር ሕጉ የኪራይ ውል ክፍል የአከራይን ግዳታ በሚመለከቱት ድንጋጌዎች መሰረት ይሆናል። ፫/ የተደረገው መዋጮ ገንዘብ የመቀበል መብት ከሆነ መዋጮውን ያደረገው ሸሪክ ያለበት ዋስትና በፍትሐ ብሕር ሕጉ የብድር ውል ክፍል የተበዲሪን ግዳታ በሚመለከቱ ድንጋጌዎች መሰረት ይመራል።

Article 188 — ለመድረስ የሚችል አደጋ

፩፻፲፬ 115 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ለማህበሩ የተከፇለው መዋጮ ንብረት ከሆነ በንብረቱ ላይ ሉደርስ የሚችል አደጋ በፍትሐ ብሕር ሕጉ ሽያጭን በተመለከቱት ድንጋጌዎች መሰረት ለማህበሩ ይተላለፊል። ፪/ ለማህበሩ የተከፇለው መዋጮ በንብረት የመጠቀም መብት ብቻ ከሆነ በንብረት ጥቅሙ ላይ ለሚደርስ አደጋ አደጋው በማህበሩ ጥፊት የደረሰ አስካልሆነ ድረስ ያዋጣው ሸሪክ ኃላፉ ይሆናል።

Article 189 — መዋጮ በጊዜው አለመክፇል የሚያስከትለው

ኃላፉነት መዋጮ በወቅቱ ያልከፇለ ሸሪክ መክፇል ከነበረበት ቀን ጀምሮ ለማህበሩ ወለድ ወይም መቀጮ መክፇል አለበት።

Article 190 — የማህበሩ ሸሪኮች መብቶች

እያንዲንደ የማህበሩ ሸሪክ የሚከተለት መብቶች አለት፡፩፻፲፭ 116 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የማህበሩ ስብሰባዎች የመሳተፍና ድምፅ የመስጠት፤ ፪/ ከማህበሩ ትርፍ ድርሻውን የመካፇል፤ ፫/ ስለማህበሩ አሰራር ጥያቄ የማቅረብ፣የሑሳብ መግለጫዎችን እና ሰነድችን የማየት፤ ማስታወሻ የመውሰድ፤ ፬/ የማህበሩ ቆይታ ከአንድ ዓመት በላይ ሲሆን በየዓመቱ መጨረሻ የሥራ ክንውን ሪፖርት እንዱቀርብ የመጠየቅ፤ ፭/ ማህበሩ ሲፇርስ ከማህበሩ ሀብት ድርሻውን የመካፇል፤ እና ፮/ ላልች ከማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ወይም ከማህበር ሸሪክነት የሚመነጩ መብቶችንና ጥቅሞችን የማግኘት።

Article 191 — የማህበሩ ሸሪኮች ግዳታዎች

፩/ እያንዲንደ የማህበሩ ሸሪክ ከዚህ በታች የተዘረዘሩት ግዳታዎች አለበት፡፩፻፲፮ 117 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሀ) የማህበሩን መዋጮ በወቅቱ የመክፇል፤ ለ) የማህበሩን ዓላማ ለማሳካት በትጋትና በጥንቃቄ የመሥራት፤ ሐ) ለግልም ሆነ ለሦስተኛ ወገን ጥቅም የማህበሩን ጥቅም የሚጎዲ ተግባር አለመሥራት፤ መ) ለማህበሩ ዕዲዎች በአንድነትና በነጠላ ተጠያቂ የመሆን፤ ሰ) ላልች ከመመስረቻ ጽሁፍና ከማህበሩ ሸሪክነት የሚመነጩ ግዳታዎችን የመወጣት፤ ፪/ ከማህበሩ ላይ ገንዘብ የሚጠይቁ ሰዎች ማህበሩ ያለበትን ዕዲ እንዱከፍል አስቀድመው ማስጠንቀቂያ ካልሰጡ በስተቀር የማህበሩ ሸሪኮችን መጠየቅ አይችለም። ሆኖም ሸሪኮች ትርፍ ሳይኖር እንደትርፍ ድርሻዎች ከማህበሩ ገንዘብ ተቀብለው እንደሆነ የተቀበለትን ገንዘብ እንዱመልሱ በማናቸውም ጊዜ ሸሪኮችን በቀጥታ መጠየቅ ይችላለ።

Article 192 — የትርፍና ኪሣራ ክፍፍል መሰረት

፩፻፲፯ 118 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ተቃራኒ ስምምነት ከላለ በስተቀር እያንዲንደ ማህበርተኛ ለማህበሩ ያስገባው የመዋጮ ዓይነትና ዋጋ ምንም ቢሆን ከማህበሩ ትርፍና ኪሣራ እኩል ድርሻ አለው። ፪/ የተደረገው ውል የትርፍ አከፊፇልን ወይም የኪሣራ አከፊፇልን ብቻ የተመለከተ እንደሆነ የተመለከተው ውሳኔ በትርፍም ሆነ በኪሳራው ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 193 — አዱስ ሸሪክ ስለማስገባት

በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ የተለየ ድንጋጌ ከላለ በስተቀር አዱስ ሸሪክ ወደ ማህበሩ ማስገባት የሚቻለው ሁለም የማህበሩ ሸሪኮች ሲስማሙበት ነው።

Article 194 — የማህበሩ ድርሻዎች ለላላ ማህበርተኛ

ስለሚተላለፈበት ሁኔታ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፍ የተለየ ድንጋጌ ከላለ በስተቀር አንድ ሸሪክ ድርሻውን ለላላ የማህበሩ አባል የማስተላለፍ መብት አለው። ፩፻፲፰ 119 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 195 — ከማህበሩ የወጣ ሸሪክን ድርሻ

፩/ አንድ ሸሪክ ድርሻውን ለላላ ማህበርተኛ ወይም ለሦስተኛ ወገን ሳያስተላልፍ ከማህበሩ ከወጣ እና ማህበሩ ሥራውን ከቀጠለ በማህበርተኞቹ ስምምነት መሰረት የሚወሰን ክፍያ ይሰጠዋል። ፪/ ስለዚህ ጉዲይ ስምምነት የላለ እንደሆነ በማህበሩ ውስጥ የነበረው ገቢ የተደረገ መዋጮ፤ የማህበሩ ዕዲዎች ከተከፇለ በኋላ ከሚቀረው ተራፉ ሀብት ወይም የተጠራቀመ ትርፍ የራሱን ድርሻ እና በወጣበት ወቅት በመሰራት ላይ የነበሩ ሥራዎች የሚያስገኙት ትርፍ ግምት ውስጥ ያስገባ መጠን ታስቦ በገንዘብ ይከፇለዋል።

Article 196 — ከማህበሩ የወጣ ሸሪክ ተጠያቂነት

ከማህበር የወጣ ሸሪክ ከመውጣቱ በፉት ማህበሩ ለገባባቸው ዕዲዎችና ኃላፉነቶች ከማህበሩ ጋር በአንድነትና በነጠላ ኃላፉ ይሆናል። ሆኖም የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ከፇቀደ ኃላፉነቱ በእሱ እግር ለተተካው ሰው ይተላለፊል። ፩፻፲፱ 120 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 197 — ከድርሻ የሚገኝ ጥቅምና መብትን

፩/ አንድ ሸሪክ የላልችን ሸሪኮች ፇቃድ ሳይጠይቅ በማህበሩ ውስጥ ካለው ድርሻ የሚገኙ መብቶችና ጥቅሞችን ሦስተኛ ወገኖች እንዱጠቀሙባቸው ማድረግ ይችላል። ፪/ ከድርሻ የሚገኙ መብቶችና ጥቅሞች ሦስተኛ ወገን እንዱጠቀምባቸው የሚያደርግ ስምምነት ማህበሩን ግዳታ ውስጥ አያስገባውም፤ እንዱሁም የማህበር ሸሪክነት መብት አያሰጥም።

Article 198 — የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ

፩/ ማህበሩ ሸሪክ በሆኑ ወይም ባልሆኑ በአንድ ወይም ከአንድ በላይ በሆኑ ሥራ አስኪያጆች ይመራል። ፪/ የሥራ አስኪያጆች ቁጥር ከአንድ በላይ በሚሆንበት ጊዜ የሥራ ድርሻቸው ተለይቶ በጽሁፍ መገለጽ አለበት። ፩፻፳ 121 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 199 — የሥራ አስኪያጁ ሥልጣንና ተግባር

፩/ ሥራ አስኪያጁ የማህበሩን ዓላማ ለማሳካት በማህበሩ ስም ማንኛውንም ሕጋዊ ተግባር ያከናውናል። ፪/ የሥራ አስኪያጁን ሥልጣን የሚገድቡ ስምምነቶች ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ የሚሆኑት በንግድ መዝገብ የተመዘገቡ ወይም ሦስተኛ ወገኖች የሥራ ኃላፉነቱን የሚያዉቁ መሆናቸው የተረጋገጠ እንደሆነ ነው። ፫/ የማህበሩ ቆይታ ከአንድ ዓመት በላይ ሲሆን ሥራ አስኪያጁ በየዓመቱ መጨረሻ የማህበሩን የሥራ ክንውን ሪፖርት አዘጋጅቶ ለሸሪኮች ማቅረብ አለበት።

Article 200 — ፰ ∙ ኃላፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች

፩/ ከማህበሩ ላይ ገንዘብ ጠያቂዎች ኃላፉነታቸው የተወሰነ ሸሪኮችን ለማህበሩ ያልከፇለትን መዋጮ ገቢ እንዱያደርጉ ሉጠይቁ ይችላለ። ፪/ ኃላፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች በተረጋገጠ የሑሳብ ሚዛን መሰረት በቅን ልቦና የተቀበለትን የትርፍ ድርሻ እንዱመልሱ አይገደደም። ፩፻፴፫ 134 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ ኃላፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች በውክልናም ሆነ በልላ በማንኛውም ሁኔታ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ መሆን አይችለም፤ ክልከላውን የተላለፇ ኃላፉነቱ የተወሰነ የማኀበሩ ሸሪክ በሥራው ምክንያት ለሚመጡ ግዳታዎች ኃላፉነታቸው ካልተወሰነው ሸሪኮች ጋር በአንድነትና በተናጠል ኃላፉ ይሆናል፤ ይህን ክልከላ ከተላለፇባቸው ጊዜያት ብዛት እና ከጉዲዩ ክብደት አኳያ አስፇላጊ ሆኖ ሲገኝ ለሁለም የማህበሩ ግዳታዎች ወይም ለተወሰኑ የማህበሩ ግዳታዎች ብቻ ከማህበሩ ጋር በአንድነትና በተናጠል ኃላፉ ነው ተብል ሉወሰን ይችላል። ፬/ ኃላፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች የሚከተለትን ተግባራት ቢያከናውኑ የሥራ አስኪያጅነት ሥራ እንደሰሩ አይቆጠርም፡ሀ) በማህበሩ ውስጥ በሚደረጉ ምክክሮች ተካፊይ መሆን፤ ለ) ከማህበሩ ጋር ግዳታ መግባት፤፣ ሐ) የሥራ አስኪያጆችን ሥራ መቆጣጠር፤ መ) ለማህበሩ አስተያየትና ምክር መስጠት፤ ፩፻፴፬ 135 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሰ) ሥራ አስኪያጆች ከሥልጣናቸው በላይ እንዱሰሩ መፍቀድ። ፭/ ኃላፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች በማህበሩ ተቀጥረው ከሥራ አስኪያጅነት ውጪ የሆን ሥራ መሥራት ይችላለ። ፮/ ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም፤ ኃላፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች ስለማህበሩ አካሄድ ጥያቄ የማቅረብ፣ ሰነድችንና የሑሳብ መግለጫዎችን የማየት እና ማስታወሻ የመውሰድ መብት አላቸው። ፯/ ተቃራኒ ስምምነት ከላለ በስተቀር፤ ኃላፉነቱ የተወሰነው ሸሪክ መሞት፣ መክሰር፣ችልታ ማጣት እና መሰል ምክንያቶች የማህበሩ ማፍረሻ ምክንያቶች ሉሆኑ አይችለም።

Article 201 — ከማህበሩ ጋር የሚደረግ ስምምነት

ሥራ አስኪያጁ የሁለንም የማህበሩ ሸሪኮች ፇቃድ ካላገኘ በስተቀር ለግል ጉዲዩ ወይም ለሦስተኛ ወገኖች ጥቅም ከማህበሩ ጋር ስምምነት ማድረግ አይችልም።

Article 202 — ውድድርን ስለመከልከል

፩፻፳፪ 123 ____________________________________________________ የንግድሕግ ማንኛውም የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ላልች ሸሪኮች ካልፇቀደ በስተቀር ማህበሩ የሚያከናውቸውን ተመሳሳይ ሥራዎች ለራሱም ሆነ ለሦስተኛ ወገኖች ጥቅም ማከናወን አይችልም፤ እንዱሁም የአንድነትና የነጠላ ተጠያቂነት የሚያስከትል ተመሳሳይ ዓላማ ባለው ላላ ማህበር ውስጥ ሸሪክ መሆን አይችልም።

Article 203 — ሥራ አስኪያጁን ስለመሻር

፩/ በመመስረቻ ጽሁፍ ወይም በማሻሻያው የተሾመ የማህበሩ አባል የሆነ ሥራ አስኪያጅ የመመስረቻ ጽሁፍ ወይም ማሻሻያው በሚጸድቅበት ሥነ-ሥርዓት መሰረት በሸሪኮች ሉሻር ይችላል። ፪/ የማህበሩ አባል ያልሆነ ሥራ አስኪያጅ እንዱሁም በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ያልተሾመ የማህበሩ ሸሪክ ሥራ አስኪያጅ በሸሪኮች በድምፅ ብልጫ ከሥራ አስኪያጅነት ሉሰናበት ይችላል። ፫/ በማንኛውም ሸሪክ ጥያቄ በበቂ ምክንያት ሥራ አስኪያጁን ፍርድ ቤት ይሽረዋል። ፩፻፳፫ 124 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 204 — የማህበሩ ውሳኔ አሰጣጥ

፩/ የማህበሩን መመስረቻ ጽሁፍ ለመለወጥ ወይም ጠበቃ ለመሾም ወይም በማህበሩ ከተለመደው ሥራ ውጭ ለማከናውን የማህበሩ ሸሪኮች ሙለ ስምምነት ያስፇልጋል። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ ሸሪኮች ውሳኔዎች በድምፅ ብልጫ እንዱተላለፈ ሉስማሙ ይችላለ፤ ሸሪኮች የዚህ ዓይነት ስምምነት ያላደረጉ እንደሆነ ውሳኔዎች የሚተላለፈት በሙለ ድምፅ ይሆናል። ፫/ ተቃራኒ ስምምነት ከላለ በስተቀር እያንዲንደ ሸሪክ የሚኖረው ድምፅ እኩል ይሆናል።

Article 205 — የማህበሩ ማፍረሻ ምክንያቶች

፩/ የዚህ መጽሐፍ ጠቅላላ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ማህበሩ የሚፇርሰው ቀጥል በተመለከቱት ምክንያቶች ነው፡፩፻፳፬ 125 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሀ) ማህበሩ የተቋቋመው ላልተወሰነ ጊዜ ወይም ከማህበሩ ሸሪክ በአንደ ዕድሜ ልክ ድረስ ከሆነ ወይም በመመስረቻ ጽሁፈ ውስጥ የማፍረስ መብት ተጠቅሶ እንደሆነ ማንኛውም ሸሪክ በቅን ልቦና የስድስት ወራት የቅድሚያ ማስጠንቀቂያ በመስጠት እንዱፇርስ ሲጠይቅ፤ ለ) ከማህበሩ ሸሪኮች አንደ በአካል ጉዲት ወይም በሕመም ወይም በማንኛውም ላላ ምክንያት የማህበሩን ሥራ ለማከናውን ያልቻለ እንደሆነ፤ ሐ) በማህበሩ ሸሪኮች መካከል አብሮ ለመሥራት የማያስችል አለመግባባት ሲፇጠር፤ መ) ከማህበሩ ሸሪኮች አንደ ሲሞት ወይም የማህበርተኛው መክሰር በፍርድ ሲወሰን ወይም ሸሪክ ለመሆን ችልታ ሲያጣ፣ ሰ) ከማህበሩ ሸሪክ የግል ገንዘብ ጠያቂዎች ያለውን ድርሻ በሙለ ሲወስደ ወይም በቀሪው ድርሻ እንዱቀጥል ላልች የማህበሩ ሸሪኮች የማይስማሙ ከሆነ። ፩፻፳፭ 126 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ላይ የተጠቀሰው ቢኖርም ቀጥል በተጠቀሱት ምክንያቶች ማህበሩ ሳይፇርስ ሉቀጥል ይችላል፡ሀ) ከሸሪኮች አንደ ማህበሩ እንዱፇርስ ጥያቄ ሲያቀርብና ቀሪዎቹ ሸሪኮች የሸሪኩን ድርሻ ከፍለው ማህበሩ እንዱቀጥል ሲስማሙ፤ወይም ለ) ለሞተው ሸሪክ ወራሾች ወይም ችልታ ላጣው ሸሪክ ሞግዚት ወይም ለከሰረው ሸሪክ ንብረት ጠባቂ የሟችን ወይም ችልታ ያጣውን ሸሪክ ወይም የከሰረውን ሸሪክ ድርሻ በመክፇል ማህበሩ እንዱቀጥል ስምምነት ሲደረግ።

Article 206 — ማህበሩን በማፍረስ ሂደት የሥራ

፩/ ሥራ አስኪያጆች ማህበሩን ለማፍረስ ሑሳብ አጣሪ እስኪሾም ድረስ የነበራቸውን ሥልጣን እንደያዙ ይቆያለ፤ሆኖም ማህበሩ እንዱፇርስ ከተወሰነ በኋላ አዱስ ሥራ መጀመር አይችለም። ፩፻፳፮ 127 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ ሥራ አስኪያጆች ለሑሳብ አጣሪዎች የማህበሩን ንብረትና ማንኛውንም አስፇላጊ ሰነድ ማስረከብና እስከ ርክክቡ ቀን ድረስ ያከናወኑትን ሥራ ማስረዲት አለባቸው። ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ሑሳብ አጣሪው የጠየቀ እንደሆነ የማህበሩን ሑሳብ የማጣራት ሥራ ከተጀመረ በኋላ የማፍረሱን ሂደት ለማጠናቀቅ የሚያስፇልጉትን አስተዲደራዊ ተግባራት ብቻ ያከናውናለ።

Article 207 — ሑሳብ አጣሪዎችን ስለመሾም

፩/ ማህበሩን ለማፍረስ የመጨረሻ ሑሳብ የሚጣራው በመመስረቻ ጽሁፍ ወይም በማህበሩ ሸሪኮች ሙለ ስምምነት በተመደቡ አንድ ወይም ከዚያ በላይ በሆኑ ሑሳብ አጣሪዎች ነው። ፪/ የማህበሩ ሸሪኮች የማይስማሙ ከሆነ ፍርድ ቤት አንድ ወይም ከአንድ በላይ ሑሳብ አጣሪ ይሾማል።

Article 208 — የሑሳብ አጣሪዎች ሥልጣንና ተግባር

፩፻፳፯ 128 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ሑሳብ አጣሪዎች የማህበሩ የመጨረሻ ሑሳብ እንዱጣራ አስፇላጊ የሆኑትን ተግባሮች ሁለ ይፇጽማለ። ሥልጣንና ተግባራቸው የሚከተለትን ያካትታል፡ሀ) ተጀምረው የነበሩ ሥራዎችን የማገባደድ፤ ለ) የማህበሩን የሀብትና ዕዲ መግለጫ የማዘጋጀት ሐ) የማህበሩን ሀብት የመሰብሰብ፤ የማህበሩን ንብረት የመሸጥ፤ የማህበሩን ዕዲ ከማህበሩ ሀብት ወይም እንዲስፇላጊነቱ ከሸሪኮች ላላ ገንዘብ ሰብስቦ ለገንዘብ ጠያቂዎች የመክፇል፤ መ) በማህበሩ ስም በፍርድ ቤት፣ በአስተዲደር አካላት ወይም በግልግል ዲኝነት የመከራከርና ጉዲዮችን የማስፇጸም፤ ሰ) የማህበሩን ሀብት ለሸሪኮች የማከፊፇል፤ ረ) ማህበሩን ለማፍረስ አስፇላጊ የሆኑ ላልች ተግባራትን የማከናወን። ፪/ የሥራ አስኪያጆችን ተጠያቂነት የሚመለከቱት የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች በሑሳብ አጣሪዎች ላይም ተፇጻሚነት አላቸው። ፩፻፳፰ 129 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 209 — ሑሳብ አጣሪዎች ስለሚሻሩበት ሁኔታ

ሑሳብ አጣሪዎች በሸሪኮች ሙለ ስምምነት ወይም በአንድ ሸሪክ ጥያቄ በፍርድ ቤት ሉሻሩ ይችላለ፡

Article 210 — ተፇጻሚነት ያላቸው የዚህ ሕግ

ድንጋጌዎች ከዚህ በላይ የተመለከቱት ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፩፻፹፯ እስከ ፪፻፲፩ ሥር የተመለከቱት የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች ሁለት ዓይነት ኃላፉነት ባለው የሽርክና ማህበር ላይ እንደ አግባብነታቸው ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 211 — ትርጓሜ

፩፻፴፮ 137 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ኃላፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር ማለት ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ ሰዎች የሙያና ለሙያው ደጋፉ የሆነ አገልግልት ለመስጠት የሚያቋቁሙት የማህበርተኞቹ ኃላፉነት በመዋጮዋቸው የተወሰነ የንግድ ማህበር ነው። ፪/ ለዚህ ማህበር ዓላማ “የሞያ አገልግልት” ማለት አግባብ ባለው አካል በተሰጠ የሞያ ፇቃድ መሰረት የሚሰጥ አገልግልት ነው። ፫/ “ለሞያው ደጋፉ የሆነ አገልግልት” ማለት በአንድ ወይም ከአንድ በላይ በሆኑ ሞያዎች ሥር ያለና የሞያ አገልግልቱን ለመስጠት አስፇላጊ የሆነ ተዛማጅ አገልግልት ነው።

Article 212 — የማህበሩ ባሕሪያት

፩/ ማህበሩ ከሸሪኮቹ የተለየ የሕግ ሰውነት አለው። ፪/ የሸሪኮች መሞት፣ መክሰር፣ ከማህበሩ መውጣት ወይም በሸሪኮች ላይ የሚደረግ ላላ ማንኛውም ዓይነት ለውጥ በማህበሩ ሕልውና፣ መብት ወይም ግዳታ ላይ ተጽዕኖ አይኖረውም።

Article 213 — የማህበሩ ስም

፩፻፴፯ 138 ____________________________________________________ የንግድሕግ ኃላፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር ከላላ ነጋዳ ወይም ማህበር ጥቅም ጋር የማይጋጭ፣የሦስተኛ ወገኖችን መብት የማይነካ እና የተቋቋመበትን ዓላማ የሚገልጽ ማህበርተኞች የፇቀደት የመጠሪያ ስም ይኖረዋል፤ ከማህበሩ ስም መጨረሻ ላይ “ኃላፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር” የሚል ሐረግ መጨመር አለበት።

Article 214 — የማህበሩ ሸሪኮች

፩/ የማህበሩ ሸሪኮች ሉሆኑ የሚችለት አግባብ ካለው አካል የሞያ አገልግልት ለመስጠት ፇቃድ የተሰጣቸው ባለሙያዎች ወይም ከማህበሩ ጋር ተመሳሳይ ወይም ተያያዥ የሆነ አገልግልት የሚሰጡ ኃላፉነታቸው የተወሰነ የሽርክና ማህበራት ናቸው። ፪/ የማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ ማህበሩ አገልግልት በሚሰጥበት ሞያ ፇቃድ ያለው የተፇጥሮ ሰው መሆን አለበት።

Article 215 — የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ይዘት

፩፻፴፰ 139 ____________________________________________________ የንግድሕግ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፭ ሥር ከተዘረዘሩት በተጨማሪ የሞያ አገልግልት የሚሰጠውን የእያንዲንደን ሸሪሪክ የሞያ ዓይነትና የፇቃድ ቁጥር መያዝ አለበት።

Article 216 — የማህበሩ መዋጮ

መዋጮን የሚመለከቱት የዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፮ ድንጋጌዎች ለዚህ ማህበርም እንደአግባብነቱ ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 217 — የጥቅም ግጭት

ሞያን በሚመለከት የወጡ አግባብ ያላቸው ሕጎች እንደተጠበቁ ሆኖ ማንኛውም ሸሪክ ማህበሩ የሚሰራቸውን ተመሳሳይ ሥራዎች ለራሱ ወይም ለሦስተኛ ወገን ለማከናወን ወይም ለተመሳሳይ ዓላማ በተቋቋመ ማህበር ሸሪክ መሆን የሚችለው ሁለም የማህበሩ ሸሪኮች ሲስማሙ ብቻ ነው።

Article 218 — የማህበሩ ኃላፉነት ወሰን

፩/ ሸሪኩ ወይም ሰራተኛው የማህበሩን ሥራ በሚያከናውንበት ወቅት ሆን ብል ወይም የማታለል ፩፻፴፱ 140 ____________________________________________________ የንግድሕግ ተግባር በመፇጸም ወይም በቸልተኝት ለሚፇጽመው ጥፊት ወይም ለሚያደርሰው ጉዲት ጥፊቱን ካደረሰው ሸሪክ ወይም ሰራተኛ ጋር ማህበሩ በአንድነትና በተናጠል ተጠያቂ ይሆናል። ፪/ ጉዲቱ የደረሰበት ሰው ጉዲት አድራሹ ሸሪክ ወይም ሰራተኛ ሥራውን ለማከናወን ኃላፉነት ያልተሰጠው መሆኑን የሚያውቅ የነበረ ከሆነ ማህበሩ ተጠያቂ አይሆንም። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ከተመለከተው ውጪ ከውል ወይም በልላ በማንኛውም ሁኔታ ለሚመጣ ግዳታ ኃላፉ የሚሆነው ማህበሩ ነው። ፬/ ማህበሩ በሸሪኮች ወይም በሰራተኞች በሚፇጸም የሞያ ጥፊት ምክንያት ለሚደርስ ጉዲት ካሣ የሚሆን የመድን ሽፊን ሉኖረው ይገባል፤ መጠኑም አግባብ ባለው አካል ይወሰናል።

Article 219 — ሸሪክ ከማህበሩ ስለሚወጣበት ሁኔታ

፩/ አንድ ሸሪክ ከማህበሩ ሉወጣ የሚችለው በሚከተለት ምክንያቶች ነው፡፩፻፵ 141 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሀ) በመመስረቻ ጽሁፍ በተለየ ሁኔታ ካልተመለከተ በስተቀር በራሱ ፇቃድ፣ ለማህበሩ የሦስት ወራት የቅድሚያ ማስጠንቀቂያ በጽሁፍ በመስጠት፤ ለ) ሲሞት ወይም ሕጋዊ ሰውነት ያለው አካል በሆነ ጊዜ ሲፇርስ፤ ሐ) የግል ገንዘብ ጠያቂዎች ያለውን ድርሻ በሙለ ሲወስደ፣ ሲያሸጡ ወይም በሸሪኩ ላይ የኪሣራ ውሳኔ ሲወሰንበት፤ መ) የሸሪኩ የሞያ ፇቃድ ሲሰረዝ ወይም ተቃራኒ ስምምነት ከላለ በስተቀር የሞያ ፇቃደ ለረጅም ጊዜ ሲታገድ፤ ሰ) በሕመም ወይም በአካል ጉድለት ወይም በልላ በማንኛውም ምክንያት ለዘለቄታው የሸሪክነት ግዳታውን ለመወጣት የማያስችለው ሲሆን፤ ወይም ረ) በበቂ ምክንያት ፍርድ ቤት ከማህበሩ እንዱወጣ ሲወስን። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ሀ) የተመለከተውን ማስጠንቀቂያ ሳይሰጥ ከማህበሩ የወጣ ሸሪክ በዚህ ፩፻፵፩ 142 ____________________________________________________ የንግድሕግ ምክንያት በማህበሩ ላይ ለሚደርሰው ጉዲት ተጠያቂ ይሆናል። ፫/ አንድ ሸሪክ ከማህበሩ ከመውጣቱ በፉት ለሦስተኛ ወገኖች የነበረበት ዕዲ እና ኃላፉነት ከማህበሩ በመውጣቱ ቀሪ አይሆንም። ፬/ አንድ ሸሪክ ከማህበሩ ከወጣ ማህበሩ ሸሪኩ ስለመውጣቱ ማህበሩ በተመዘገበበት የንግድ መዝገብ ውስጥ ማስገባት አለበት።

Article 220 — ተፇጻሚነት ያላቸው የዚህ ህግ

ድንጋጌዎች ፩፻፴፮

Article 221 — ትርጓሜ ፩፻፴፮

Article 222 — የማኅበሩ ባሕሪያት ፩፻፴፯

Article 223 — የማኅበሩ ስም ፩፻፴፯

Article 224 — የማኅበሩ ሸሪኮች ፩፻፴፰

Article 225 — የማኅበሩ መመስረቻ ጽሐፍ ይዘት ፩፻፴፰

Article 226 — የማኅበሩ መዋጮ ፩፻፵

Article 227 — የጥቅም ግጭት ፩፻፵

Article 228 — የማኅበሩ ኃላፉነት ወሰን ፩፻፵

Article 229 — ሸሪክ ከማህበሩ ስለሚወጣበት ሁኔታ ፩፻፵፩

Article 230 — ከማህበሩ የወጣ ሸሪክ ድርሻ

፩/ አንድ ሸሪክ ድርሻውን ማህበርተኞች ዘንድ ተቀባይነት ላገኘ ላላ ማህበርተኛ ወይም ሦስተኛ ወገን ሳያስተላልፍ በሞት፣ በሕመም፣በኪሣራ ወይም በልላ ማናቸውም ምክንያት ከማህበሩ የወጣ እንደሆነ በእርሱ እግር ተተክቶ ድርሻውን የመጠየቅ መብት ላለው ሰው ድርሻው ተሰልቶ በገንዘብ ይሰጠዋል፣ በሞተው ወይም በወጣው ሰው ምትክ በማህበሩ አባል የመሆን ጥያቄ ተቀባይነት የለውም። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የድርሻ ዋጋ ሲሰላ የወጣው ሸሪክ ማህበሩ ውስጥ የነበረው ፩፻፵፪ 143 ____________________________________________________ የንግድሕግ ገቢ የተደረገ መዋጮ፤ የማህበሩ ዕዲዎች ከተከፇለ በኋላ ከሚቀረው ተራፉ ሀብት ወይም የተጠራቀመ ትርፍ ውስጥ እርሱ የነበረው ድርሻ እና በወጣበት ወቅት በመሰራት ላይ የነበሩ ሥራዎች የሚያስገኙት ትርፍ ግምት ውስጥ መግባት አለበት።

Article 231 — ስለማህበሩ ውሳኔ አሰጣጥ

፩/ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ተቃራኒ ስምምነት ከላለ በስተቀር የማህበሩን የመመስረቻ ጽሁፍ ለማሻሻል የማህበሩ አባላት ሁለት ሦስተኛ (2/3) ይሁንታ ያስፇልጋል፤ ላላ ማንኛውም ውሳኔ በአብዛኛዎቹ አባላት የድምፅ ድጋፍ ሉደረግ ይችላል። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተገለጸው ቢኖርም የማህበሩን ዜግነት ለመለወጥ ወይም የሥራ መስክ ለመለወጥ የሚተላለፍ ውሳኔ የማህበሩን አባላት ሦስት አራተኛ (¾) ስምምነት ማግኘት አለበት።

Article 232 — የማህበሩ ማፍረሻ ምክንያቶች

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፩ የንግድ ማህበርን ለማፍረስ የተመለከቱ ጠቅላላ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ የሸሪኮች ቁጥር ወደ አንድ ዝቅ ፩፻፵፫ 144 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሲልና በስድስት ወራት ጊዜ ውስጥ ላላ ሸሪክ መተካት ሳይቻል ሲቀር ማህበሩ እንዱፇርስና ሑሳቡ እንዱጣራ መደረግ አለበት። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም የስድስት ወራት የጊዜ ገደብ ከማለፈ በፉት በማህበሩ የቀረው ሸሪክ ጥያቄ ሲያቀርብና አስፇላጊ ሆኖ ሲያገኘው የንግድ ማህበር መዝጋቢው አካል የስድስት ወራቱ የጊዜ ገደብ በሦስት ወራት እንዱራዘም ሉፇቅድ ይችላል። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) በተደነገገው መሰረት ካልሆነ በስተቀር የሸሪኮች ቁጥር ከሁለት በታች መቀነሱን የሚያውቅ ሸሪክ ማህበሩ በዚህ ሁኔታ ከስድስት ወራት በላይ ሥራውን እንዱቀጥል ካደረገ ለማህበሩ ዕዲና ግዳታዎች ከማህበሩ ጋር በአንድነትና በተናጠል ተጠያቂ ይሆናል።

Article 233 — ተፇጻሚነት ያላቸው የዚህ ሕግ

ድንጋጌዎች ከዚህ በላይ የተጠቀሱት ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ከአንቀጽ ፩፻፹፯ እስከ ፪፻፲፩ ሥር የተመለከቱ የዚህ ፩፻፵፬ ፩ 145 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሕግ ድንጋጌዎች ኃላፉነቱ በተወሰነ የሽርክና ማህበር ላይ እንደ አግባብነታቸው ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 234 — ትርጓሜ

የእሸሙር ማህበር ማለት ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ ሰዎች በመካከላቸው በሚያደርጉት ስምምነት መሰረት የሚያቋቁሙት በሦስተኛ ወገኖች የማይታወቅ የሕግ ሰውነት የላለው የንግድ ማህበር ነው። ስለላልች የንግድ ማህበሮች የተደነገጉት የማስመዝገብ ሥርዓቶች በዚህ ማህበር ላይ ተፇጻሚ አይሆኑም።

Article 235 — የማህበሩ በሦስተኛ ወገኖች መታወቅ

የማህበሩ መኖር በሦስተኛ ወገኖች ከታወቀ ከዚያ ጊዜ አንስቶ ማህበሩ ከእነዚህ ወገኖች ጋር በሚኖረው ግንኙነት እንደ ህብረት ሽርክና ማህበር ይቆጠራል።

Article 236 — ስለማህበሩ መዋጮ

፩፻፵፭ 146 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፮ ስለመዋጮ የተደነገገው ለእሽሙር ማህበርም ተፇጻሚ ይሆናል። ፪/ ተቃራኒ ስምምነት ከላለ በስተቀር እያንዲንደ ሸሪክ ለከፇለው መዋጮ ባለቤትነቱን እንደያዘ ይቆያል።

Article 237 — ድርሻን ስለማስተላለፍ

ተቃራኒ ስምምነት ከላለ በስተቀር በማህበሩ ውስጥ ያለን ድርሻ ማስተላለፍ የሚቻለው ሁለም ሸሪኮች ሲስማሙ ብቻ ነው።

Article 238 — የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ

፩/ ማህበሩ ሸሪክ ወይም ሸሪክ ባልሆነ በአንድ ወይም ከአንድ በላይ በሆኑ ሥራ አስኪያጆች ይመራል። ፪/ ሥራ አስኪያጅ ያልተሾመ እንደሆነ ሁለም ሸሪኮች የሥራ አስኪያጅነት ሥልጣን ይኖራቸዋል።

Article 239 — የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ሥልጣንና ተግባር

፩/ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ሥልጣንና ተግባር በማህበረተኞች መካከል በሚደረግ ስምምነት ይወሰናል፤ ሆኖም ይህ ስምምነት በሦስተኛ ወገኖች ላይ መቃወሚያ ሉሆን አይችልም። ፩፻፵፮ 147 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ ሥራ አስኪያጁ የማህበሩን ሥራዎች ለሸሪኮቹ የማስረዲት ግዳታ አለበት፤ ይህን ግዳታ የሚያስቀር ማንኛውም ስምምነት ዋጋ አይኖረውም። ፫/ የማህበሩ ሸሪኮች የሥራ አስኪያጁን ሥራ መቆጣጠር ይችላለ።

Article 240 — የማህበሩን ሥራ አስኪያጅ ስለመሻር

የማህበሩ ሸሪክ የሆነ ሥራ አስኪያጅ በበቂ ምክንያት ሉሻር ይችላል።

Article 241 — ማህበሩ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር ስላለው

፩/ ለሦስተኛ ወገኖች የሚታወቀው የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ብቻ ነው፤ ለማህበሩ ዕዲዎች እና ግዳታዎች ኃላፉና ተጠያቂ የሚሆነውም እሱ ብቻ ነው። ፪/ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ያልሆነ ሸሪክ ለማህበሩ ዕዲዎች ለሥራ አስኪያጁ ተጠያቂ የሚሆነው በማህበርተኞች መካከል በተደረገው የውል ጽሁፍ በተወሰነው መጠን ብቻ ነው። ፫/ ሥራ አስኪያጅ ያልሆነ ሸሪክ በማህበሩ ሥራ አመራር ተካፊይ ከሆነ ለሦስተኛ ወገኖች ከሥራ ፩፻፵፯ 148 ____________________________________________________ የንግድሕግ አስኪያጁ ጋራ በአንድነት እና በተናጠል ኃላፉ ይሆናል። ፬/ ማንኛውም የማህበሩ ሸሪክ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር ግንኙነት ማድረግ የሚችለው በራሱ ስም ብቻ ነው።

Article 242 — የማህበሩ ማፍረሻ ምክንያቶች

፩/ የንግድ ማህበራት የሚፇርሱበትን ሁኔታ የሚመለከቱት ጠቅላላ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ማህበሩ የሚፇርሰው በሚከተለት ምክንያቶች ነው፡ሀ) ሸሪኮች ማህበሩ እንዱፇርስ በሙለ ድምፅ ሲስማሙ፤ ለ) ማህበሩ የተቋቋመው ላልተወሰነ ጊዜ ሲሆን ከሸሪኮች አንደ እንዱፇርስ ለማህበሩ ጥያቄ ያቀረበ እንደ ሆነ፤ ሐ) ሁለም የማህበሩ ድርሻዎች በአንድ አባል የተያዙ እንደሆነ፤ መ) ማህበሩ አንዱቀጥል የሚያደርግ ተቃራኒ ስምምነት ከላለ በስተቀር ከማህበሩ ሸሪኮች ፩፻፵፰ 149 ____________________________________________________ የንግድሕግ አንደ የሞተ ወይም የከሰረ ወይም ችልታ ያጣ እንደሆነ፤ ሰ) በማህበርተኞች መካከል በሚደረግ ውል ለሥራ አስኪያጁ ማህበሩን ለማፍረስ ሥልጣን ተስጥቶት ከሆነ ሥራ አስኪያጁ ማህበሩ እንዱፇርስ ሲወስን። ፪/ ማንኛውም ተቃራኒ ስምምነት የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌን ተፇጻሚነት የሚያስቀር አይሆንም።

Article 243 — ሸሪክን ከማህበሩ ስለማስወጣት

፩/ በአንድ ሸሪክ ጥፊት ምክንያት ማህበሩ እንዱፇርስ ለፍርድ ቤት ጥያቄ ሲቀርብና ላልች ሸሪኮች ማህበሩ እንዲይፇርስ ሲያመለክቱ ፍርድ ቤቱ ማህበሩ እንዱፇርስ በመወሰን ፊንታ ጥፊተኛ የሆነውን ሸሪክ ከማህበሩ እንዱወጣና ማህበሩ እንዱቀጥል ለማዘዝ ይችላል። ፩፻፵፱ 150 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ አንድ ሸሪክ ከማህበሩ የሚወጣበት ምክንያት በማህበርተኞች መካከል በሚደረግ ውል ሉወሰን ይችላል። ፫/ ከማህበሩ እንዱወጣ የተደረገ ሸሪክ በወጣበት ጊዜ የነበረው ድርሻ እንዱከፇለው የመጠየቅ መብት አለው።

Article 244 — ተፇጻሚነት ያላቸው የዚህ ሕግ

ድንጋጌዎች ከላይ በዚህ ርዕስ ሥር የተዘረዘሩት ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው ስለህብረት ሽርክና ማህበር የወጡት ድንጋጌዎች እንደ አግባብነታቸው በእሽሙር ማህበር ላይ ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 245 — ትርጓሜ

፩/ የአክሲዮን ማህበር ማለት ዋና ገንዘቡ ወይም ካፒታለ አስቀድሞ ተወስኖ በአክሲዮን የተከፊፇለና ኃላፉነቱ በማህበሩ ሀብት ብቻ የተወሰነ ማህበር ነው። ፪/ የባለአክሲዮኖቸ ኃላፉነት ለማህበሩ ቃል የገቡትን መዋጮ በመክፇል የተወሰነ ነው።

Article 246 — የማህበሩ ስም

የአክሲዮን ማህበር የሚጠራበት ስም ይኖረዋል፤ ከላላ ነጋዳ ወይም ማህበር ጥቅም ጋር የሚጋጭ እስካልሆነና የላልች ሦስተኛ ወገኖች መብት እስካልተነካ ድረስ የማህበሩ መጠሪያ በማህበርተኞች ስምምነት ይወሰናል፤ከስሙ መጨረሻ ላይ “የአክሲዮን ማህበር” የሚል ሐረግ መጨመር ይኖርበታል።

Article 247 — የማህበሩ አነስተኛ ዋና ገንዘብ እና

አክሲዮን ላይ የሚጻፇው ዋጋ ፩፻፶፩ 152 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በልላ ሕግ በተለየ ሁኔታ ካልተደነገገ በስተቀር፣ የማህበሩ ዋና ገንዘብ ወይም ካፒታል ከሃምሳ ሺህ የኢትዮጵያ ብር ያነሰ ሉሆን አይችልም። ፪/ እያንዲንደ አክሲዮን ላይ የሚጻፇው ዋጋ ከአንድ መቶ ብር በታች ሉሆን አይችልም።

Article 248 — አክሲዮኑ ለሕዝብ ክፍት የሆነ የአክሲዮን

፩/ አደራጅ ማለት አክሲዮኑ ለሕዝብ ክፍት የሆነ ማህበር ምስረታን ያነሳሳ፤ መግለጫ አዘጋጅቶ ሰዎች ማህበሩን እንዱቀላቀለ የጋበዘ ወይም በአጠቃላይ የማህበሩን ምስረታ ዓላማ አድርጎ ይህንኑ ለማስፇጸም የተንቀሳቀሰና ማህበሩ የማይመሰረት ከሆነ ባለመመስረቱ ምክንያት ለሚመጣ ጉዲት ኃላፉነት የሚወስድ ሰው ነው፤ ከአደራጅ ጋር ባደረገው ውል መሰረት ክፍያ ለማግኘት ለማህበሩ ምስረታ አስፇላጊ የሆነ ጥናት፣ የሙያ ድጋፍ እና መሰል አገልግልት ያቀረበ ባለሞያ አደራጅ አይደለም። ፪/ የአክሲዮን ማህበር በአንድ ወይም ከዚያ በላይ በሆኑ የተፇጥሮ ሰዎች ወይም ሕጋዊ ሰውነት ባላቸው ፩፻፶፪ 153 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሰዎች ሉደራጅ ይችላል፤ አደራጅ የማህበሩ ባለአክሲዮን የመሆን ግዳታ የለበትም። ፫/ የአክሲዮን ማህበር አባላት ቁጥር ከአምስት ባለአክሲዮኖች በታች መሆን የለበትም።

Article 249 — ለአደራጅነት ብቁ ስላለመሆን

በንግድ ማህበር አደራጅነት፣ ዲይሬክተርነት፣ ሥራ አስኪያጅነት፣ተቆጣጣሪነት፣ ኦዱተርነት ወይም በላልች የአመራር ኃላፉነቶች ላይ ተመድቦ ሲሰራ ከኃላፉነቱ ጋር በተያያዘ ወይም በማናቸውም ላላ ሁኔታ በእምነት ማጉደል፣ በስርቆት፣ በውንብድና ወይም ላላ ተመሳሳይ ወንጀል ጥፊተኛነቱ የተረጋገጠ ሰው አባልነቱ ለሕዝብ ክፍት የሆነ የአክሲዮን ማህበር አደራጅ መሆን አይችልም።

Article 250 — የአደራጆች ኃላፉነት

፩/ አደራጆች ከዚህ በታች ለተዘረዘሩት ጉዲዮች ለተዋዋለዋቸው ሰዎች፣ ለባለአክሲዮኖችና ለሦስተኛ ወገኖች በአንድነትና በተናጠል ኃላፉነት አለባቸው፦ ሀ) ማህበሩን ለማቋቋም ሲለ ለገቧቸው ግዳታዎች፤ ፩፻፶፫ 154 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለ) የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሙለ ስለመፇረሙና የተከፇለው ዋና ገንዘብ በማህበሩ ስም ገቢ ስለመሆኑ፤ ሐ) ለማህበሩ በዓይነት የተከፇለ መዋጮዎች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፶፯ መሰረት የተገመቱ ስለመሆኑ፤ መ) ማህበሩን ለማቋቋም ለሕዝብ ያቀረቡት መግለጫ ትክክለኛ ስለመሆኑ፤ ሰ) የማህበሩ የአመሰራረት ሂደት ሕጋዊ አሰራርን የተከተለ ስለመሆኑ፤ ረ) የማህበሩ የምስረታ ሂደት በኦዱተር የተመረመረ ስለመሆኑ፤ ሰ) ማህበሩ ባለመመስረቱ ምክንያት የከፇለት መዋጮ እንዱመለስላቸው ለሚጠይቁ አክሲዮን ለመግዛት የፇረሙ ሰዎች በዚህ ሕግ መሰረት ገንዘባቸውን ከነወለደ ጋር የመመለስ፣ እና ሸ) ላልች ከምስረታ ሂደት ጋር ግንኙነት ላላቸው ጉዲዮች በሙለ። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌዎች መሰረት በአደራጆች ላይ የሚቀርብ የኃላፉነት ክስ ተጎጂው ጉዲቱን እና ለጉዲቱ ኃላፉ የሚሆነውን ፩፻፶፬ 155 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሰው ካወቀበት ቀን ጀምሮ እስከ አምስት ዓመት ድረስ ካልቀረበ በይርጋ ይታገዲል፤ በልላ በማንኛውም ሁኔታ ጉዲት ከደረሰበት ቀን አንስቶ በአስር ዓመት ውስጥ ክስ ካልቀረበ በይርጋ ይታገዲል።

Article 251 — ማህበሩን ለማደራጀት የተገቡ ግዳታዎችና

፩/ በማህበሩ ምስረታ ሂደት አደራጆች የገቧቸው ግዳታዎች ወይም ያወጧቸው ወጪዎች ለማህበሩ ምስረታ አስፇላጊ ከሆኑ ወይም በፇራሚዎች ጠቅላላ ጉባዔ ከጸደቁ ወደ ማህበሩ ይተላለፊለ። ፪/ በማንኛውም ምክንያት ቢሆን ማህበሩ ሳይቋቋም ከቀረ አደራጆች ለገቡት ግዳታና ላወጡት ወጪ አክሲዮን ለመግዛት የፇረሙ ሰዎች ኃላፉነት የለባቸውም።

Article 252 — የማህበሩ መሥራቾች

፩/ የተወሰኑ ሰዎች ለሕዝብ ጥሪ ሳያደርጉ የአክሲዮን ማህበር ምስረታን የተመለከቱ የዚህ ሕግ ፩፻፶፭ 156 ____________________________________________________ የንግድሕግ ድንጋጌዎችን በማሟላት በመካከላቸው የአክሲዮን ማህበር ማቋቋም ይችላለ። ፪/ በልላ ሕግ የተለየ ቁጥር ካልተወሰነ በስተቀር፤ የአክሲዮን ማህበር መሥራቾች ቢያንስ አምስት መሆን አለባቸው። ፫/ በዚህ ሕግ አንቀፅ ፪፻፶ ንዐስ አንቀፅ (፩)(ሀ)፣ (ለ)፣(ሐ)፣ (ሰ)፣ (ረ) እና (ሸ) ሥር የተደነገጉት የአደራጆች ግዳታዎች እንደ አግባብነታቸው በመሥራቾች ላይ ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 253 — የአደራጆች ሥራ ልዩ ጥቅም

፩/ አደራጆች ማህበሩ ትርፍ ማግኘት ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ ከማህበሩ የተጣራ ትርፍ ከሃያ በመቶ ያልበለጠ ልዩ ጥቅም ከሦስት ዓመታት ላልበለጠ ጊዜ ሉከፇላቸው ይችላል፤ የክፍያው መጠን፣ ክፍያ የሚፇጸምባቸው ዓመታት አመራረጥ እና መሰል ዝርዝር ሁኔታዎች በመመስረቻ ጽሁፈ ይወሰናል። ፪/ አደራጆችም በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ (፩) ከተመለከተው ውጭ ላላ ማንኛውም ዓይነት ልዩ ጥቅም ከማህበሩ ሉያገኙ አይችለም። ፩፻፶፮ 157 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) እና (፪) የተደነገገው አደራጆች በባለአክሲዮንነት የሚያገኙትን ጥቅም የሚያስቀር አይሆንም። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ (፩) መሰረት የሚሰጥ ጥቅም በጥሬ ገንዘብ መከፇል አለበት፤ የአደራጆች የድካም ዋጋ አክሲዮን በመስጠት መክፇል አይቻልም።

Article 254 — ለማህበሩ ምስረታ የሚያስፇልጉ ጠቅላላ

፩/ ላልች የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው ማንኛውም የአክሲዮን ማህበር ከመመስረቱ በፉት፡ሀ) የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሙለ ለማዋጣት መፇረም ፤እና ለ) በጥሬ ገንዘብ በተሸጡ አክሲዮኖች ላይ ከተጻፇው ዋጋ ውስጥ ቢያንስ አንድ አራተኛው በመመስረት ላይ ባለው ማህበር ስም በተከፇተ ዝግ የባንክ ሑሳብ መቀመጥ አለበት። ፩፻፶፯ 158 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ለ) መሰረት የተቀመጠውን ገንዘብ ማህበሩ በንግድ መዝገብ ሳይመዘገብ ከተቀመጠበት ሑሳብ ማውጣት አይቻልም። ፫/ የአክሲዮን ሽያጭ ገንዘብ ባንክ መቀመጥ ከጀመረበት ቀን አንስቶ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፶፱ መሰረት በሚቀርበው የማህበሩ መግለጫ በተቀመጠው የጊዜ ገደብ ውስጥ ማህበሩን ማስመዝገብ ካልተቻለ በማህበሩ አባልነት መቀጠል የማይፇልጉ ፇራሚዎች ገንዘባቸው ከባንክ ወለድ ጋር እንዱመለስላቸው መጠየቅ ይችላለ፤ ገንዘቡ እንዱመለስ ጥያቄ ከቀረበበት ቀን ጀምሮ በሰላሳ ቀናት ውስጥ አደራጆች ለንግድ ማህበር መዝጋቢው አካል መዋጮው እንዱመለስ ማሳወቅ አለባቸው፤ መዝጋቢው አካልም ለጥያቄ አቅራቢው ፇራሚ መዋጮው እንዱመለስለት የሚመለከተውን ባንክ ማሳወቅ ይኖርበታል፤ ሆኖም የማህበሩ ምስረታ በቀሪዎቹ ፇራሚዎች ሉቀጥል ይችላል። ፬/ አደራጆች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሰረት መዋጮው ለፇራሚዎች እንዱመለስ እንዱያደርግ ለንግድ ማህበር መዝጋቢው አካል በወቅቱ ያላሳወቁ ፩፻፶፰ 159 ____________________________________________________ የንግድሕግ እንደሆነ ማሳወቅ ከነበረባቸው ጊዜ ጀምሮ የሚታሰብ በባንክ ወለድና በሕጋዊ ወለድ መካካል ያለውን ልዩነት በአንድነትና በተናጠል የመክፇል ግዳታ አለባቸው።

Article 255 — የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ይዘት

፩/ የማህበሩን ስም፤ ፪/ የማህበሩን ዋና መሥሪያ ቤትና እንዲለም ቅርንጫፍቹን፤ ፫/ የማህበሩን ባለአክሲዮኖች ስም፣ አድራሻ፣ ዜግነት፣ የፇረሙትን የአክሲዮን ብዛትና የተከፇለውን የገንዘብ መጠን፤ ፬/ ማህበሩ የሚሰማራበትን የሥራ መስክና ዓላማ፤ ፭/ የማህበሩን የተፇረመ ዋና ገንዘብና ከተፇረመው ዋና ገንዘቡ ውስጥ የተከፇለውን የገንዘብ መጠን፤ ፮/ አክሲዮን ላይ የሚጻፇው ዋጋ፣ የአክሲዮኖችን ብዛት፣ ዓይነትና መደባቸውን፤ ፩፻፶፱ 160 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፯/ የዓይነት መዋጮ ገቢ ያደረገውን ባለአክሲዮን ስም፣ ግምቱንና የአገማመቱ ሁኔታ፣ የዓይነት መዋጮው የሚኖረው አገልግልት፣ገቢ ለተደረገው የዓይነት መዋጮ የተሰጠውን የአክሲዮን ብዛት፤ ፰/ የትርፍ አከፊፇል ሁኔታ፤ ፱/ ለማህበሩ አደራጆች የሚሰጠውን ልዩ ጥቅም መጠንና አከፊፇል፤ ፲/ የማህበሩን ዲይሬክተሮች እና ሥራ አስኪያጆች ብዛትና ሥልጣን፤ ፲፩/ ማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርድ ካለው የቦርደ አባላትን ብዛት እና ሥልጣን፤ ፲፪/ የማህበሩ ኦዱተር፤ ፲፫/ ማህበሩ የሚቆይበትን ጊዜ፤ ፲፬/ ማህበሩ የሥራ አፇጻጸም ሪፖርት የሚያስታውቅበትን መንገድና ጊዜ፤ ፲፭/ የማህበሩን ሥራ አመራር፣ በማህበሩና በባለአክሲዮኖች ወይም በባለአክሲዮኖች መካከል ያለውን ግንኙነት የሚመለከቱ ጉዲዮች፣ እና ፲፮/ በሕግ ወይም በባለአክሲዮኖች ስምምነት እንዱካተቱ የተወሰኑ ላልች ጉዲዮችን። ፩፻፷ 161 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 256 — መዋጮ

ከሞያ አገልግልት በስተቀር በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፮ የተጠቀሱት የገንዘብና ላልች የዓይነት መዋጮዎች እንደ አግባብነታቸው ለአክሲዮን ማህበር ተፇጻሚነት አላቸው።

Article 257 — የዓይነት መዋጮ አገማመት

፩/ የዓይነት መዋጮ የከፇለ ፇራሚ የባለሙያ ግምት ሪፖርት ማቅረብ አለበት። ፪/ የግምት ሪፖርቱ መዋጮ የተደረጉትን ንብረቶች፣ የእያንዲንደን የዋጋ ግምት እና የአገማመቱን ዘዳ በዝርዝር መገለፅ ይኖርበታል፤ ሪፖርቱም ከመመስረቻ ጽሁፈ ጋር መያያዝ አለበት። ፫/ በዓይነት የተከፇለው መዋጮ ግምት የማህበሩን ዋና ገንዘብ ለማዋጣት የፇረሙት ሰዎች ጉባዔ ከመደረጉ በፉት በአደራጆችና በምስረታ ኦዱተር መረጋገጥ አለበት። ፬/ የሚመሰረተው ማህበር አክሲዮኑ ለህዝብ ክፍት ያልሆነ የአክሲዮን ማህበር የሆነ እንደሆነ በዓይነት ፩፻፷፩ 162 ____________________________________________________ የንግድሕግ የተከፇለው መዋጮ ግምት በማህበሩ መስራቾች መረጋገጥ አለበት። ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) እና (፬) ግምቱ የፀደቀ ቢሆንም የዲይሬክተሮች ቦርድ እና ኦዱተሮች ማህበሩ በንግድ መዝገብ በተመዘገበ በስድስት ወራት ጊዜ ውስጥ የዓይነት መዋጮውን ግምት ትክክለኛነት ማረጋገጥ አለባቸው፤ እንዱሁም የተዋጣው ንብረት እንደነገሩ ሁኔታ በማህበሩ ስም መመዝገቡንና አስፇላጊው የንብረት ባለቤትነት ማስረጃ በማህበሩ ስም መዘጋጀቱን ማረጋገጥ አለባቸው። ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፭) መሰረት በተደረገው ማጣራትና ምርምራ በመዋጮነት የቀረበው ንብረት ዋጋ ግምት በአስር በመቶ እና ከዚያም በላይ አንሶ ከተገኘ መዋጮውን ያስገባው ባለአክሲዮን ልዩነቱን ማሟላት አለበት፤ መዋጮውን ያስገባው ባለአክሲዮን ልዩነቱን ካላሟላ የባለአክሲዮኑ የአክሲዮን ድርሻ እና የማህበሩ ዋና ገንዘብ በጎደለው ልክ መቀነስ አለበት።

Article 258 — አክሲዮኑ ለሕዝብ ክፍት የሆነ ማህበር

፩፻፷፪ 163 ____________________________________________________ የንግድሕግ አክሲዮኑ ለሕዝብ ክፍት የሆነ ማህበር ሲመሰረት በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፪፻፶፱ እስከ ፪፻፷፬ የተመለከቱት ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 259 — የማህበሩ መግለጫ

፩/ ሕዝብ አክሲዮን እንዱገዛ ጥሪ የሚደረገው ሁለም አደራጆች በፇረሙበት የማህበሩ መግለጫ አማካኝነት ነው፤ መግለጫው የሚከተለትን መያዝ አለበት፡ሀ) የመመስረቻ ጽሁፈን ረቂቅ፤ ለ) የዓይነት መዋጮ ተደርጎ ከሆነ የባለሙያ ግምት ሪፖርት አጭር መግለጫ፤ ሐ) አክሲዮን ለመግዛት የፇረሙ ሰዎች ክፍያውን የሚያጠናቅቁበት ጊዜ፤ መ) አክሲዮኖቹ የሚሸጡበትን ዋጋ፤ ሰ) አክሲዮን ለመግዛት የፇረሙ ሰዎች የፇራሚዎች ጠቅላላ ጉባዔ ከመደረጉ በፉት ከአክሲዮኖች ዋጋ ላይ መክፇል የሚገባቸውን መጠን፤ ፩፻፷፫ 164 ____________________________________________________ የንግድሕግ ረ) አክሲዮን ለመግዛት ማመልከቻ የሚቀርብበትን ቦታ እና ጊዜ እንዱሁም ገንዘብ ገቢ የሚደረግበት በመመስረት ላይ ባለው ማህበር ስም የተከፇተው የባንክ ሑሳብን የሚመለከት አስፇላጊ ዝርዝር መረጃ ፤እና ሰ) የማህበሩ የምስረታ ሂደት ተገባድ ማህበሩ የሕግ ሰውነት ያገኛል ተብል የሚጠበቅበት የጊዜ ገደብ፤የማህበሩ ምስረታ እንዱገባደድ የሚቀመጠው የጊዜ ገደብ በማንኛውም ሁኔታ ከአምስት ዓመት መብለጥ የለበትም። ፪/ የማህበሩን ምስረታ የተመለከተ መግለጫና በዓይነት የተደረገ መዋጮ እንዲለ የባለሙያ ግምት ሪፖርት ቅጂዎች አክሲዮን ለመግዛት የሚፇልጉ ሰዎች ሉመለከቱት በሚችለበት ቦታ መቀመጥ አለባቸው።

Article 260 — አክሲዮን ለመግዛት ስለሚቀርብ ጥያቄ

፩/ አክሲዮን ለመግዛት የሚቀርብ ጥያቄ ለዚሁ ተግባር በተዘጋጀ ፍርም ተሞልቶ መቅረብ አለበት። ፪/ አክሲዮን ለመግዛት ጥያቄ ያቀረበ ሰው በማመልከቻው ፍርም ላይ ስሙንና አድራሻውን፣ ለመግዛት የሚፇልገውን የአክሲዮን ብዛትና ፩፻፷፬ 165 ____________________________________________________ የንግድሕግ ያመለከተበትን ቀን እንዱሁም የማህበሩን መግለጫ፣ ረቂቅ የመመስረቻ ጽሁፍ እና የዓይነት መዋጮ ተደርጎ ከሆነ የባለሙያ ግምት ሪፖርቱን ማንበቡን መግለጽ አለበት።

Article 261 — የማህበሩ የምስረታ ኦዱት

፩/ አደራጆች ለማህበሩ ምስረታ የሚያስፇልጉ ሁኔታዎች እንደተሟለ የምስረታ ሂደቱ በውጭ ኦዱተር እንዱመረመር ማድረግ አለባቸው። ፪/ የኦዱት ምርመራው የሚከተለትን ማካተት ይኖርበታል፡ሀ) አደራጆች የአክሲዮን ማህበር ለመመስረት በሕጉ የተቀመጠውን የአደራጅነት መስፇርት የሚያሟለ ስለመሆኑ፤ ለ) የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሙለ የተፇረመ ስለመሆኑ፤ ሐ) የዓይነት መዋጮዎች ለማህበሩ ገቢ ስለመደረጋቸው፣ እንዱሁም ዋጋቸው በባለሙያ የተገመተና ግምቱም ትክክለኛ ስለመሆኑ፤ ፩፻፷፭ 166 ____________________________________________________ የንግድሕግ መ) አክሲዮን ለመግዛት ከፇረሙ ሰዎች የተሰበሰበው ገንዘብ በትክክል በማህበሩ ስም በተከፇተው የባንክ ሑሳብ ውስጥ ገቢ የተደረገ ስለመሆኑ፤ ሰ) ላልች የአክሲዮን ማህበር ለመመስረት በሕግ እና በመመስረቻ ጽሁፍ የተቀመጡ መስፇርቶች የተሟለ ስለመሆኑ። ፫/ የኦዱት ሪፖርቱ በኦዱተሩ አማካኝነት ለፇራሚዎች ጉባዔ ቀርቦ መጽደቅ አለበት። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ሥር የተዘረዘሩት መስፇርቶች መሟላታቸው በኦዱት ምርመራ ካልተረጋገጠ ማህበሩ ሉመዘገብ አይችልም። ፭/ የዓይነት መዋጮው የማይንቀሳቀስ ንብረት ወይም በሕግ የስም ዝውውርና የንብረት ባለቤትነት ማስረጃ የሚያስፇልገው ላላ ንብረት የሆነ እንደሆነ ንብረቱ በአደራጆች ወይም እንደነገሩ ሁኔታ በመስራቾች ይዞታ ውስጥ መግባቱ በቂ ነው።

Article 262 — የፇራሚዎች ጉባዔ

፩/ የማህበሩ የምስረታ ኦዱት ከተጠናቀቀ በኋላ አደራጆች ወዱያውኑ የፇራሚዎች ጉባዔ መጥራት አለባቸው። ፩፻፷፮ 167 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፷፬ የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ ስለአስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ አጠራርና ውሳኔ የተደነገገው ለፇረሚዎች ጉባዔም ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 263 — የፇራሚዎች ጉባዔ ሥልጣንና ተግባር

፩/ ማህበሩን ለማቋቋም የሚያስፇልጉ ቅድመ ሁኔታዎች መሟላታቸውን ማረጋገጥ፤ ፪/ የማህበሩን መመስረቻ ጽሁፍ ተወያይቶ ማጽደቅ፤ ፫/ የአደራጆችንና የምስረታ ኦዱተሮችን ሪፖርት ማጽደቅ፤ ፬/ በዓይነት የተደረገ መዋጮ ካለ ግምቱን ማጽደቅ፤ ፭/ የአደራጆችን የትርፍ ድርሻ ልክ መወሰን፤ ፮/ በሕጉ እና በመመስረቻ ጽሁፈ መሰረት በጉባዔው መሰየም ያለባቸውን የማህበሩ የአስተዲደር አካላት መሰየም።

Article 264 — የጉባዔውን ውሳኔዎች የሚመለከቱ ልዩ

ድንጋጌዎች ፩፻፷፯ 168 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የፇራሚዎች ጉባዔ ያስተላለፊቸው ውሳኔዎች በጽሁፍ ተዘጋጅተው በሁለም አደራጆች ወይም መስራቾች እና በጉባዔው የተመረጡ በስብሰባው ላይ የተገኙ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት መፇረም ይኖርባቸዋል፤ እንዱሁም ለጉባዔው የቀረቡ ሰነድች ሁለ ከውሳኔዎች ጋር መያያዝ አለባቸው። ፪/ ማንኛውም አክሲዮን ለመግዛት የፇረመ ሰው በጉባዔው ስብሰባ ላይ ተካፊይ መሆንና ድምፅ መስጠት ይችላል። ፫/ የዓይነት መዋጮ ገቢ ያደረጉ ሰዎች በመዋጮው ግምት ላይ እንዱሁም አደራጆች ከትርፍ ላይ ልዩ ጥቅም እንዱያገኙ በሚወሰንበት ጊዜ ድምፅ መስጠት አይችለም። ፬/ በፇራሚዎች ጉባዔ በሙለ ድምፅ ተቀባይነት ካላገኘ በስተቀር፤ በመመስረቻ ጽሁፍ ረቂቅ ላይ መሰረታዊ ለውጥ ማድረግ አይቻልም፤ ሆኖም በዓይነት የተደረገ መዋጮን ግምት ወይም ለአደራጆች ከትርፍ ድርሻ ላይ የሚሰጠውን ልዩ ጥቅም የሚመለከት ማሻሻያ በድምፅ ብልጫ ሉወሰን ይችላል። ፩፻፷፰ 169 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 265 — ማህበሩን በንግድ መዝገብ ውስጥ

፩/ የአክሲዮን ማህበሩ የተቋቋመው በምንም ዓይነት ቢሆንም በንግድ መዝገብ መግባት አለበት፤ ማህበሩ የሕግ ሰውነት የሚያገኘው በምዝገባ ይሆናል። ፪/ በልላ ሕግ በተለየ ሁኔታ የተደነገገ ቢኖርም፤ ማህበሩን ማስመዝገብ ያለባቸው አደራጆች ወይም እንደነገሩ ሁኔታ መስራቾች ወይም በእነዚህ አካላት ውክልና የተሰጠው ላላ ሰው ነው። ፫/ በልላ ሕግ በተለየ ሁኔታ የተደነገገ ቢኖርም፤ ከምዝገባው ማመልከቻ ጋር በሰነድ አረጋጋጭ የተረጋገጠ የመመስረቻ ጽሁፍ፣ ማህበሩ ለሕዝብ ክፍት የሆነ እንደሆነ የማህበሩ መግለጫ፣ የዓይነት መዋጮዎች እና የምስረታ ኦዱት ሪፖርቶች እንዱሁም የፇራሚዎች ጉባዔ ቃለጉባዔ ተያይዞ መቅረብ አለበት። ፩፻፷፱ 170 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 266 — ሕጋዊ ሁኔታዎች ሳይሟለ የተደረገ

፩/ ማህበሩ ስለአክሲዮን ማህበር ምስረታ የተደነገጉት ሕጋዊ ሁኔታዎችን ሳያሟላ ተመዝግቦ መገኘቱ ሕጋዊ ሰውነቱን እንዱያጣ አያደርገውም። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም፤ የገንዘብ ጠያቂዎች ወይም የባለአክሲዮኖች ጥቅም ጉዲት ላይ የሚወድቅ ከሆነ ከገንዘብ ጠያቂዎች ወይም ከባለአክሲዮኖች አንደ በሚያቀርበው ማመልከቻ መሰረት ፍርድ ቤት ማህበሩ እንዱፇርስ ወይም በአጭር ጊዜ ውስጥ አስፇላጊው ማስተካከያ እንዱደረግ ሉያዝ ይችላል። ለፍርድ ቤት ማመልከቻ ማቅረብ የሚቻለው ማህበሩ በንግድ መዝገብ ከገባበት ጊዜ አንስቶ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ብቻ ነው።

Article 267 — የአክሲዮን ዓይነት

፩/ አክሲዮን በባለአክሲዮኑ ስም በመመዝገብ ይወጣል። ፪/ ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም እንኳን ይህ ሕግ ከመውጣቱ በፉት ላምጪው የሚለ አክሲዮኖች በሚገኙባቸው ማህበሮች ለአምጪው በሚል የወጡ አክሲዮኖች ባለቤት የሆነ ማንኛውም ሰው አክሲዮኖቹ በስም በሚመዘገብ እንዱለወጡለት ማህበሩ ዘንድ በመቅረብ ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ከወጣበት ቀን ጀምሮ በሦስት ዓመት ውስጥ ማመልከት አለበት። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረት የአክሲዮን ዓይነት ለመለወጥ የሚያስፇልገውን ወጪ የሚሸፍነው የአክሲዮን ዓይነት እንዱቀየርለት ጥያቄ ያቀረበው ባለአክሲዮን ነው። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ሥር የተመለከተው የሦስት ዓመት የሽግግር ጊዜ ካለፇ በኋላ ላምጪው በሚል የወጡ አክሲዮኖች የአባልነት መብት አያሰጡም።

Article 268 — አክሲዮኖች የሚወጡበት ዋጋ

፩፻፸፩ 172 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ማህበሩ አክሲዮኖችን አክሲዮኖቹ ላይ ከተጻፇው ዋጋ ባነሰ ማውጣት አይችልም። ፪/ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ወይም በባለአክሲዮኖች አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ የተወሰነ እንደሆነ አክሲዮኖችን ከተጻፇባቸው በሚበልጥ ዋጋ ማውጣት ይቻላል፤ አክሲዮን ላይ በተጻፇው ዋጋና በሚወጣበት መካከል ያለው ልዩነት የዋጋ ብልጫ ይባላል።

Article 269 — ማህበሩ በንግድ መዝገብ ከመመዝገቡ በፉት

ስለሚሰጥ የአክሲዮን ባለቤትነት የምስክር ወረቀት ማህበሩ በንግድ መዝገብ ከመመዝገቡ በፉት የሚሰጥ የአክሲዮን ባለቤትነት የምስክር ወረቀት ዋጋ አይኖረውም፤ ሆኖም የአክሲዮን ባለቤትነት የምስክር ወረቀቱን ለማግኘት የተገቡት ግዳታዎችና ኃላፉነቶች እንደተጠበቁ ናቸው።

Article 270 — የአክሲዮን አለመከፊፇል

፩/ አክሲዮን አይከፊፇልም። ፩፻፸፪ 173 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ ከአንድ በላይ የሆኑ ሰዎች የአክሲዮን የጋራ ባለቤት በሆኑ ጊዜ የባለአክሲዮንነት መብታቸውን መጠቀም የሚችለት የጋራ ወኪል በመሾም ነው። ፫/ የጋራ ወኪል ባልሾሙ ጊዜ ማህበሩ ለአንደ የአክሲዮን የጋራ ባለቤት የሚሰጠው ማስታወቂያ ወይም መግለጫ ለቀሪዎቹ የአክሲዮኑ የጋራ ባለቤቶችም ጭምር እንደተሰጠ ይቆጠራል* ፬/ የአክሲዮን የጋራ ባለቤቶች ከባለአክሲዮንነት ለሚመነጩ ኃላፉነቶች በአንድነትና በተናጠል ተጠያቂ ናቸዉ።

Article 271 — በመያዣ ወይም በአላባ ስለሚሰጡ

፩/ አክሲዮን በመያዣ ወይም በአላባ የተሰጠ እንደሆነ ተቃራኒ ስምምነት ከላለ በስተቀር በማህበሩ ጉባዔዎች ድምፅ የመስጠት መብት የሚኖረው አክሲዮኑን በመያዣ የያዘው ወይም የአላባ ጥቅም ያለው ሰው ነው። ፪/ አክሲዮኑ አዱስ አክሲዮኖችን ለመግዛት የቀዲሚነት መብት የሚሰጥ ከሆነ ይህ የቀዲሚነት መብት የባለአክሲዮኑ ሆኖ ይቀጥላል። ፩፻፸፫ 174 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ በመያዣ ለተሰጠ አክሲዮን የሚከፇል ቀሪ ገንዘብ በማህበሩ በተጠየቀ ጊዜ ገንዘቡን መክፇል ያለበት ባለአክሲዮኑ ነው፤ ባለአክሲዮኑ የተባለውን ገንዘብ ሳይከፍል የቀረ እንደሆነ ማህበሩ አክሲዮኑን በአንቀጽ ፪፻፹፱ መሰረት መሸጥ ይችላል። ፬/ ለአክሲዮኑ የሚከፇል ቀሪ ገንዘብ በማህበሩ በተጠየቀ ጊዜ አክሲዮን በአላባ የተሰጠው ሰው መክፇል አለበት፤ ሆኖም የአላባው ጊዜ ሲጠናቀቅ የከፇለው ገንዘብ እንዱመለስለት የመጠየቅ መብት አለው። ፭/ ድምፅ የመስጠት መብት የሚሰጡ አክሲዮኖችን በመያዣ ወይም በአላባ የያዙ ሰዎች በማህበሩ መመዝገብ አለባቸው፤ ማህበሩ ከመዘገበ በኋላ የምዝገባ ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት መስጠት አለበት።

Article 272 — አክሲዮን የሚወጣባቸው ዘዳዎች

፩/ አክሲዮኖች በወረቀት ወይም ግዐዝ አልባ ሆነው ሉወጡ ይችላለ፤ አክሲዮኖች የሚወጡበት ዘዳ ፩፻፸፬ 175 ____________________________________________________ የንግድሕግ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፍ ወይም በማሻሻያው ይወሰናል። ፪/ ግዐዝ አልባ አክሲዮን ማለት ይህንን ሥራ እንዱሰራ በሕግ ሥልጣን በተሰጠው ተቋም በኤላክትሮኒክ ዘዳ ተፇጥሮ በኤለክትሮኒክ የአክሲዮን ሑሳብ የሚያዝ አክሲዮን ነው። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረት በሕግ ሥልጣን የተሰጣቸው ተቋማት ኤለክትሮኒክ የአክሲዮን ሑሳቦችን መያዝ ከመጀመራቸው በፉት የተቋቋመ ማህበር በወረቀት የወጡ አክሲዮኖች በግዐዝ አልባ አክሲዮኖች እንዱተኩ በድንገተኛ ጠቅላላ ጉባዔ መወሰን ይችላል፤ ሆኖም ውሳኔው የሚጸናው የማህበሩን አክሲዮኖች በመያዣነት የወሰደ ገንዘብ ጠያቂዎች ውሳኔውን መቀበላቸው በጽሁፍ ካረጋገጡ ብቻ ነው።

Article 273 — የአክሲዮን ምስክር ወረቀት ይዘት

እያንዲንደ በወረቀት የሚሰጥ የአክሲዮን ምስክር ወረቀት የሚከተለትን መያዝ አለበት፦ ፩፻፸፭ 176 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባል ፉርማ፤ ፪/ የማህበሩን ስም፣ ዋና መሥሪያ ቤትና ማህበሩ የሚቆይበትን ጊዜ፤ ፫/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ እና አክሲዮኑ የወጣበትን ዋጋ መጠን፤ ፬/ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ የተፇረመበትን ቀን እና ማህበሩ በንግድ መዝገብ የተመዘገበበትን ቀንና ቦታ፤ ፭/ የአክሲዮኑን መለያ ቁጥር፣መደብ፣ መደቡ መደበኛ ወይም ልዩ መብት የሚሰጥ ስለመሆኑ፣ ልዩ መብት የሚሰጥ ከሆነ የመብቱን ዓይነት፤ ፮/ የአክሲዮኑ ዋጋ በሙለ ካልተከፇለ የተከፇለውን ገንዘብ መጠን ወይም ዋጋዉ በሙለ ከተከፇለ ይህንኑ የሚያመለክት መግለጫ፤እና ፯/ አክሲዮኑ ለውጪ ዜጋ መተላለፍ የሚችል መሆን አለመሆኑን የሚያሳይ መግለጫ።

Article 274 — የባለአክሲዮኖች መዝገብ

፩/ የአክሲዮን ማህበር የባለአክሲዮኖችን መዝገብ በዋናው መሥሪያ ቤት መያዝ አለበት፤ መዝገቡ ፩፻፸፮ 177 ____________________________________________________ የንግድሕግ በወረቀት ወይም ለረጅም ዘመን በሚቆይ የኤላክትሮኒክ ዘዳ መያዝ ይችላል። ፪/ መዝገቡ የባለአክሲዮኖችን ስም፣ አድራሻ፣ዜግነት፣ የአክሲዮኖችን ብዛትና መለያ ቁጥር፣ የተከፇለውን ገንዘብ መጠንና ባለአክሲዮኖቹ የተመዘገቡበትን ቀን መያዝ አለበት። ፫/ ባለአክሲዮኖችና የሚያገባቸው የመንግስት መሥሪያ ቤቶች መዝገቡን በነፃ መመልከት ይችላለ፤ ባለአክሲዮን ያልሆነ ላላ ሰው መዝገቡን ማየት የሚችለው ለዚህ ተብል ማህበሩ የወሰነውን የአገልግልት ክፍያ ሲፇጽም ነው። ፬/ ማንኛውም ሰው የተወሰነውን የአገልግልት ክፍያ ሲፇጽም የመዝገቡን ግልባጭ ወይም በአጭር የተውጣጣ ጽሁፍ እንዱሰጠው ማህበሩን መጠየቅ ይችላል፤ ማህበሩ ጥያቄው በቀረበ በአስራ አምስት ቀናት ውስጥ ግልባጩን ወይም በአጭር የተውጣጣውን ጽሁፍ ለጠያቂው መሰጠት አለበት። ፭/ ጥቅም ካለው ማንኛውም ሰው ወይም ከባለአክሲዮን ጥያቄ ሲቀርብለት አግባብ ያለው ፩፻፸፯ 178 ____________________________________________________ የንግድሕግ የመንግስት አካል በመዝገቡ አጻጻፍ ላይ የተፇጠረ ስህተት እንዱታረም ማድረግ ይችላል። ፮/ የአክሲዮን መዝገቡ ዝርዝር በትክክል ባለመጻፈ ምክንያት ለሚደርስ ማንኛውም ጉዲት የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት በአንድነትና በተናጠል ኃላፉዎች ይሆናለ።

Article 275 — ማህበሩ የራሱ የሆኑትን አክሲዮኖች

፩/ ማህበሩ የራሱ የሆኑ አክሲዮኖችን ከማህበርተኞች መልሶ መግዛት የሚችለው፦ሀ) የባለአክሲዮኖች ጉባዔ ሲፇቅድ፤ ለ) የሚገዛበት ገንዘብ ከተጣራ ትርፍ ላይ የተነሳ ሲሆን፤ እና ሐ) የአክሲዮኖቹ ዋጋ ለማህበሩ በሙለ አስቀድሞ የተከፇለ ሲሆን፤ ነው። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ማህበሩ ከማህበርተኛ የገዛቸውን አክሲዮኖች ዲይሬክተሮች ወደ ላላ ሰው ሉያስተላልፈ አይችለም፤ አክሲዮኖቹ ፩፻፸፰ 179 ____________________________________________________ የንግድሕግ የሚያስገኙት ድምፅ የመስጠት መብትም ታግድ ይቆያል። ፫/ ማህበሩ አክሲዮኖቹን የሚገዛው የባለአክሲዮኖች አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱቀነስ በወሰነው መሰረት ከሆነ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌዎች ተፇፃሚ አይሆኑም። ፬/ ማህበሩ የራሱ የሆኑትን አክሲዮኖች ከማህበርተኞች በመያዣነት ለመቀበል የፇለገ እንደሆነ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ሀ) እና (ሐ) ሥር የተመለከቱት ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 276 — በአክሲዮኖች ዝውውር ላይ የሚደረግ ገደብ

፩/ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ወይም በባለአክሲዮኖች አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ውሳኔ በአክሲዮኖች ዝውውር ላይ ገደብ ሉደረግ ይችላል። ፪/ አክሲዮኖች ከመተላለፊቸው በፉት የዲይሬክተሮች ቦርድ ፇቃድ እንዱጠየቅ በመመስረቻ ጽሁፈ ፩፻፸፱ 180 ____________________________________________________ የንግድሕግ ወይም በአስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ሉወሰን ይችላል። ሆኖም ውሳኔው ውጤት የሚኖረው፡ሀ) አክሲዮኖችን መልሶ የመግዛት የቅድሚያ መብት ለማህበሩ ወይም ለባለአክሲዮኖቹ የተጠበቀ ከሆነ ፤እና ለ) መብቱ የሚሰራበት ሁኔታና የአክሲዮኖቹ መግዣ ዋጋ ቀድሞ የተወሰነ ከሆነ፤ ነው። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሰረት የሚደረግ ገደብ አክሲዮን ማስተላለፍን የሚከለክል ወይም አክሲዮን ለማስተላለፍ በሚፇልገው ባለአክሲዮን ላይ ከባድ ጉዲት የሚያደርስ መሆን የለበትም። ፬/ ቅድሚያ የመግዛት መብት የተሰጠው ለማህበሩ ከሆነ የአክሲዮኖቹ ዋጋ የሚከፇለው ከመጠባበቂያ ገንዘብ ላይ ወይም ከተጣራ ትርፍ ላይ መሆን አለበት። ፩፻፹ 181 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 277 — አክሲዮኖችን ክፍያ ከመፇጸሙ በፉት

መስጠት ወይም ለአክሲዮን መግዣ ማበደር ስላለመቻለ ማንኛውም ማህበር የራሱ የሆኑትን አክሲዮኖች በሕግና በመመስረቻ ጽሁፍ የተደነገገ ክፍያ ከመፇጸሙ በፉት መስጠት ወይም ሦስተኛ ወገኖች የማህበሩን አክሲዮኖች እንዱገዙበት ገንዘብ ማበደር አይችልም።

Article 278 — የአክሲዮኖች መደብ

፩/ በልላ ሕግ የተደነገጉ ክልከላዎች እንደተጠበቁ ሆኖ፣ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ወይም በማሻሻያው መሰረት ልዩ መብት የሚያስገኙ የተለያዩ አክሲዮኖች እንዱወጡ ማድረግ ይቻላል። ፪/ አንድ ዓይነት መደብ ባላቸው አክሲዮኖች ላይ የሚጻፇዉ ዋጋና ለባለአክሲዮኖች የሚያስገኙት መብት እኩል መሆን አለበት። ፫/ ለአንድ የአክሲዮን መደብ የተሰጡ መብቶችን መለወጥ የሚቻለው የባለ አክሲዮኖች አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ለውጡ እንዱደረግ በወሰነበት አኳኋን ፩፻፹፩ 182 ____________________________________________________ የንግድሕግ ልዩ መብት ያላቸው ባለአክሲዮኖች ልዩ ጉባዔ ውሳኔውን ሲያጸድቅ ብቻ ነው።

Article 279 — ልዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖች

፩/ ልዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖች የሚሰጡት ልዩ ጥቅም ወደፉት የሚወጡትን አክሲዮኖች በቅድሚያ የመግዛትን፣ ከትርፍ በቅድሚያ የመከፇልን ወይም የማህበሩ ንብረት በሚጣራበት ጊዜ መዋጮ ሲመለስ ወይም ተራፉ ሀብት ሲከፊፇል በቅድሚያ ክፍያ የማግኘትንና የመሳሰለትን ሉያካትት ይችላል። ፪/ ድምፅ በመስጠት ጉዲይ ላይ ልዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ማውጣት ክልክል ነው። ፫/ በትርፍ አከፊፇልና ማህበሩ ሲፇርስ በዋና ገንዘቡ አመላለስ ላይ የቅድሚያ መብት ያላቸው ባለአክሲዮኖች ድምፅ መስጠት የሚችለት የማህበሩ አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ውሳኔ በሚሰጥባቸው ጉዲዮች ብቻ እንዱሆን በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ መወሰን ይቻላል። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ (፫) መሰረት ድምፅ የመስጠት መብት የተገደበባቸው አክሲዮኖች ፩፻፹፪ 183 ____________________________________________________ የንግድሕግ በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ የሚከወክለት ከግማሽ በታች መሆን አለበት።

Article 280 — ትርፍ ብቻ የሚያስገኙ አክሲዮኖች

፩/ ማህበሩ ዋናው ገንዘቡን ሳይቀንስ ካገኘው ትርፍ ወይም ካስቀመጠው መጠባበቂያ ገንዘብ ለባለአክሲዮኖች በአክሲዮኖቻቸው ላይ የተጻፇውን ዋጋ መመለስ ይችላል። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ገንዘብ የተመለሰላቸዉ ባለአክሲዮኖች ትርፍ ብቻ የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ይቀበላለ፤ እነዚህ አክሲዮኖች ማህበሩ ሲፇርስ ገቢ የተደረገውን መዋጮ የመውሰድ መብት አያስገኙም፤ ሆኖም ድምፅ የመስጠት መብት፣ እንዱሁም የማህበሩ ሑሳብ ሲጣራ ለላልች ማህበርተኞች መዋጮዋቸው ከተመለሰ በኋላ ከሚተርፇው ገንዘብ ላይ የመካፇል መብት ያስገኛለ።

Article 281 — በጥሬ ገንዘብ የተገዙ አክሲዮኖች

አከፊፇል ፩፻፹፫ 184 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በጥሬ ገንዘብ የሚገዙ አክሲዮኖች በተፇረሙ ጊዜ እጅግ ቢያንስ ከተጻፇባቸው ዋጋ አንድ አራተኛ ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ከፍ ያለ መጠን ተወስኖ ከሆነ ይኸው ዋጋ በሙለ መከፇል አለበት። ፪/ በመመስረቻ ጽሁፈ ያነሰ ጊዜ ካልተወሰነ በስተቀር፤ ያልተከፇለው የአክሲዮኖች ዋጋ ማህበሩ በንግድ መዝገብ ከተመዘገበበት ቀን ጀምሮ እስከ አምስት ዓመት መከፇል አለበት።

Article 282 — የዓይነት መዋጮ ገቢ የሚደረግበትና

፩/ በዓይነት መዋጮ የተደረገው ንብረት የስም ዝውውርና የባለቤትነት ማስረጃ ሰነድ ማውጣት የሚጠይቅ ከሆነ ይህ ተግባር ማህበሩ ከተመዘገበበት ጊዜ አንስቶ በስድስት ወራት ውስጥ መገባድድ አለበት። ፪/ በዚህ ሕግ ለባለአክሲዮኖች የተሰጡ ላልች መብቶች እንደተጠበቁ ሆነው በዓይነት መዋጮ የተገዙ አክሲዮኖች ለባለአክሲዮኑ የሚሰጡትና ለሦስተኛ ፩፻፹፬ 185 ____________________________________________________ የንግድሕግ ወገኖች ሉተላለፈ የሚችለት ማህበሩ በንግድ መዝገብ ከተመዘገበ ከአንድ ዓመት በኋላ ነው።

Article 283 — በወረቀት የተሰጠ አክሲዮን ባሕሪ

በልላ ሕግ በተለየ ሁኔታ ካልተደነገገ በስተቀር በወረቀት የወጣ የአክሲዮን ማህበር ድርሻ ወይም አክሲዮን የማህበርተኛነት መብት ከሰነደ ተለይቶ ሉሰራበት ወይም ሉተላለፍ የማይችል ሰነድ ነው።

Article 284 — በወረቀት የወጣ ላምጪው ተብል

፩/ ይህ ሕግ ከመውጣቱ በፉት ላምጪው ተብል ተፅፍበት የወጣ አክሲዮን ከአንድ ሰው ወደ ላላ የሚዛወረው አክሲዮኑን በመስጠት ብቻ ነው። ላላ ምንም ዓይነት አሰራር ወይም ፍርማሉቲ አያስፇልገውም። ፪/ ተቃራኒ ማስረጃ ካልቀረበ በስተቀር ትርፍ ለማከፊፇል፣ በአክሲዮኑ ላይ የተጻፇውን ዋጋ መልሶ ለመቀበል፣ በጠቅላላ ጉባዔ ድምፅ ፩፻፹፭ 186 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለመስጠት ወይም በላልች አክሲዮኑ የሚያሰጣቸውን መብቶች ለመጠቀም ላምጪው ተብል የተጻፇበትን አክሲዮን የያዘ ሰው የአክሲዮኑ ባለቤት እንደሆነ ይቆጠራል።

Article 285 — በወረቀት የወጣ ስም የተጻፇበት አክሲዮን

፩/ በልላ ሕግ በተለየ ሁኔታ ካልተደነገገ በስተቀር ስም የተጻፇበት አክሲዮን ባለቤት የሚሆነው በማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚያዘው የባለአክሲዮኖች መዝገብ ውስጥ አክሲዮኑ በስሙ የተመዘገበ ሰው ነው። ፪/ በልላ ሕግ በተለየ ሁኔታ ካልተደነገገ በስተቀር ስም የተጻፇበት አክሲዮን ወደ ላላ ሰው የሚተላለፇው አክሲዮኑን በመስጠትና በማህበሩ የባለአክሲዮኖች መዝገብ አክሲዮኑን በተላለፇለት ሰው ስም በማስመዝገብ ነው፤ ምዝገባው የአስተላለፇው ሰውና የተላለፇለት ሰው ስም፣ አድራሻቸውን፣ የተላለፈት አክሲዮኖች ብዛት፣ የተላለፈበት ቀን እና የአክሲዮኖቹ ፩፻፹፮ 187 ____________________________________________________ የንግድሕግ መተላለፍ በማህበሩ የባለአክሲዮኖች መዝገብ የገባበትን ቀን ማመልከት አለበት።

Article 286 — በወረቀት የወጣ አክሰሲዮን በተመለከተ

የሚቀርብ መቃወሚያ አክሲዮኑ በተላለፇበት ወቅት አምጪው ሆነ ብል ማህበሩን ለመጉዲት እያወቀ ያደረገው ነገር ካልሆነ በስተቀር ማህበሩ ካምጪው በፉት የአክሲዮኑ ባለቤት ከነበሩት ሰዎች ጋር በነበረው የግል ግንኙነት ላይ የተመሰረቱ ክርክሮችን አምጪው ላይ መቃወሚያ አድርጎ ማቅረብ አይችልም።

Article 287 — በቅን ልቦና የመያዝ ውጤት

በወረቀት የወጣ አክሲዮን ዝውውርን በሚመለከቱት በዚህ ሕግ ድንጋጌዎች መሰረት በቅን ልቦና አክሲዮን የተላለፇለትን ሰው አክሲዮኑን መልስ ብል መክሰስ አይቻልም።

Article 288 — ግዐዝ አልባ አክሲዮን ስለሚተላለፍበት

ሁኔታ ፩፻፹፯ 188 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ግዐዝ አልባ አክሲዮን በሕግ ሥልጣን በተሰጠው ተቋም በሚያዝ የአክሲዮን ሑሳብ ውስጥ አክሲዮኑ የተላለፇለትን ሰው እና የአክሲዮኖቹን መጠን በማመልከት ወይም ሑሳቡን ክሬዱት በማድረግ ይተላለፊል። ፪/ ግዐዝ አልባ አክሲዮን ዝውውር እንዱፇጸም መሟላት ያለበትን ሥርዓት ወይም ፍርማሉቲ አክሲዮኑን የፇጠረው ተቋም ይወስናል። ፫/ የውል ወይም የሕግ መሰረት ሳይኖር አክሲዮኖችን ያዛወረ እንደሆነ ያዛወረው ተቋም ኃላፉ ይሆናል።

Article 289 — ቀሪ ዋጋቸው ላልተከፇለ አክሲዮኖች

፩/ የአክሲዮን ባለይዞታዎች፣ አክሲዮኑ ቀደም ሲል ተላልፍላቸው የነበረ ሰዎች እንዱሁም አክሲዮኑን ከማህበሩ ለመግዛት የፇረሙ ሰዎች ቀሪ ዋጋቸው ላልተከፇለ አክሲዮኖች ዋጋ ለማህበሩ በአንድነትና በተናጠል ኃላፉ ናቸው። ፩፻፹፰ 189 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም ማንኛውም አክሲዮን ለመግዛት የፇረመ ወይም ባለአክሲዮን የነበረ ሰው ባለቤትነቱን ያስተላለፇ እንደሆነ ካስተላለፇበት ቀን ጀምሮ ሁለት ዓመት ካለፇ በኋላ ላልተከፇለው ቀሪ ገንዘብ ኃላፉነት አይኖርበትም። ፫/ ቀሪው ገንዘብ በተወሰነው ጊዜ ያልተከፇለ እንደሆነ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት ሰዎች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ የተለየ የወለድ መጠን ካልተወሰነ በስተቀር ሕጋዊ ወለድ የመክፇል ኃላፉነት አለባቸው። ፬/ ማህበሩ ባለአክሲዮኑ ቀሪውን ገንዘብ እንዱከፍል የጽሁፍ ማስጠንቀቂያ ከሰጠ ከአስራው አምስት ቀናት በኋላ ዋጋቸው በሙለ ያልተከፇለ አክሲዮኖችን በሐራጅ መሸጥ ይችላል፤ በሐራጅ የተሸጡት አክሲዮኖች ተሰርዘው ላልች አዲዱስ አክሲዮኖች ለገዥው ይሰጣለ። ፭/ ገዥ ባለመገኘቱ ምክንያት አክሲዮኑን መሸጥ ካልተቻለ ተጨማሪ ኪሳራ ካለ የመጠየቅ መብት እንደተጠበቀ ሆኖ አክሲዮኑን ለመውረስና ለአክሲዮኑ አስቀድሞ ፩፻፹፱ 190 ____________________________________________________ የንግድሕግ የተከፇለውን ገንዘብ ለማስቀረት የዲይሬክተሮች ቦርድ ሉወስን ይችላል። ፮/ ቀሪ ዋጋቸው ያልተከፇለ አክሲዮኖች ውርስ እንዱሆኑ በተወሰነበት የሑሳብ ማጠቃለያ ዓመት ውስጥ ያልተሸጡ እንደሆነ አክሲዮኖቹ ተሰርዘው ዋና ገንዘቡ በአክሲዮኖቹ ላይ በተጻፇው ዋጋ መጠን መቀነስ አለበት። ፯/ የገንዘብ መክፇያውን ጊዜ ያሳለፇ ባለአክሲዮን በጉባዔ ላይ ድምፅ የመስጠት መብቱን ያጣል።

Article 290 — ለጊዜው የሚሰጥ የምስክር ወረቀት

፩/ ይህ ሕግ ከመውጣቱ በፉት ላምጪው በሚል አክሲዮኖች ወጥተው ከሆነና ዋጋቸው ካልተከፇለ ላምጪው የሚል ጊዜያዊ የምስክር ወረቀት መስጠት የሚቻለው ዋጋቸው በሙለ ሲከፇል ነው፤ ዋጋቸው በሙለ ከመከፇለ በፉት የተሰጠ የምስክር ወረቀት ተቀባይነት የለውም። ፪/ ይህ ሕግ ከመውጣቱ በፉት ላምጪው ተብል ለተጻፇበት አክሲዮን በባለአክሲዮኑ ስም የተመዘገበ ጊዜያዊ የምስክር ወረቀት የተሰጠ እንደሆነ የምስክር ፩፻፺ 191 ____________________________________________________ የንግድሕግ ወረቀቱን ወደላላ ሰው ማስተላለፍ የሚቻለው ዕዲን ስለማስተላለፍ በተቀመጡ ድንጋጌዎች መሰረት ነው። ፫/ በባለአክሲዮኑ ስም ለተመዘገበ አክሲዮን ለጊዜው የሚሰጥ የምስክር ወረቀት መመዝገብ አለበት፤ የምስክር ወረቀቱ ወደላላ ሰው የሚተላለፇው እነዚህ አክሲዮኖች ስለሚተላለፈበት ሁኔታ በተቀመጠው ድንጋጌ መሰረት ነው።

Article 291 — አክሲዮን የሚያስገኛቸው መብቶች

፩/ እያንዲንደ አክሲዮን ከተጣራው ዓመታዊ ትርፍ እንዱሁም ማህበሩ ሲፇርስ ከሚቀረው የተጣራ ንብረት ድርሻ የማግኘት መብት ይሰጣል። ፪/ በመመስረቻ ጽሁፈ ተቃራኒ ድንጋጌ ከላለ በስተቀር የትርፍ ድርሻና ማህበሩ ሲፇርስ ከተጣራው ንብረት የሚገኘው ድርሻ ባለአክሲዮኑ ለማህበሩ ዋና ገንዘብ ገቢ ባደረገው ገዘብ መጠን ይታሰባል። ፫/ እያንዲንደ አክሲዮን ድምፅ የመስጠት መብት ይሰጣል፤ ለባለአክሲዮኑ ድምፅ የሚሰጠው ክብደት ፩፻፺፩ 192 ____________________________________________________ የንግድሕግ አክሲዮኑ በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ የሚወክለውን መጠን መሰረት ያደረገ መሆን አለበት። ፬/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ለመጨመር በጥሬ ገንዘብ ለመሸጥ የወጡ አክሲዮኖች በሚኖሩበት ጊዜ እያንዲንደ ባለአክሲዮን በማህበሩ ውስጥ ባለአክሲዮኑ ባለው የአክሲዮን ድርሻ መጠን በቅድሚያ የመግዛት መብት ይኖረዋል። ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) የተመለከተው መብት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፵፰ እስከ ፬፻፶፯ ሥር ባለት ድንጋጌዎች መሰረት ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 292 — አክሲዮን ሸጦ የመውጣት የአናሳ

፩/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ዘጠና በመቶ የሚወክለ አክሲዮኖች በአንድ ማህበርተኛ የተያዙ እንደሆነ አናሳ ባለአክሲዮኖች ማህበርተኛው አክሲዮኖቻቸውን እንዱገዛቸው የመጠየቅ መብት አላቸው። ፪/ ጥያቄ አቅራቢው ባለአክሲዮን አክሲዮኖቹ ስለሚገዙበት ሁኔታ በተለይም የአክሲዮኖቹን ዋጋ ፩፻፺፪ 193 ____________________________________________________ የንግድሕግ ስለወሰነበት መንገድ መረጃ ከጥያቄው ጋር ማቅረብ አለበት። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረት ጥያቄ የቀረበለት ማህበርተኛ የቀረበለትን ዋጋ ያልተቀበለ እንደሆነ ማህበሩ በተመዘገበበት ቦታ ሥልጣን ያለው ፍርድ ቤት የአክሲዮኖቹን ዋጋ የሚወስን ባለሞያ መሾም አለበት። ፬/ አክሲኖቹን ለመሸጥ ጥያቄ ያቀረበው ባለአክሲዮን የአክሲዮኖቹን ዋጋ ለመወሰን የወጣውን ወጪ መሸፇን አለበት። ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) የተደነገገው ቢኖርም አክሲዮን እንዱገዛ ጥያቄ የቀረበለት ማህበርተኛ የሰጠው ዋጋ ተማኙ ባለሞያ ከወሰነው ያነሰ እንደሆነ ወጪውን በከፉል ወይም በሙለ እንዱሸፍን ፍርድ ቤቱ ሉያዘው ይችላል።

Article 293 — የማጫረት ግዳታ

ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ሃምሳ በመቶ እና ከዚያ በላይ የሚወክለ አክሲዮኖችን ለመግዛት የሚፇልግ ማንኛውም ሰው የግዥ ጥያቄውን ለሁለም የማህበሩ አባላት በማቅረብ አጫርቶ የመግዛት ግዳታ አለበት። ፩፻፺፫ 194 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 294 — አክሲዮን ገዝቶ የማስወጣት መብት

፩/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ዘጠና በመቶ የሚወክለ አክሲዮኖች በአንድ ማህበርተኛ የተያዙ እንደሆነ ማህበርተኛው አናሳ ባለአክሲዮኖች አክሲዮኖቻቸውን ሸጠውለት እንዱወጡ የመጠየቅ መብት አለው። ፪/ ማህበርተኛው ጥያቄውን ስለ ጠቅላላ ጉባዔ አጠራር በተደነገገው ሥርዓት ለሚመለከታቸው ባለአክሲዮኖች በማሳወቅ በአምስት ሳምንት ውስጥ አክሲዮኖቻቸውን እንዱያስተላልፈለት መጠየቅ አለበት። ፫/ ማህበርተኛው አክሲዮኖቹ ስለሚገዙበት ሁኔታ በተለይም የአክሲዮኖቹን ዋጋ ስለወሰነበት መንገድ መረጃ ከጥያቄው ጋር ማቅረብ አለበት። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረት ጥያቄ የቀረበለት ባለ አናሳ አክሲዮን የቀረበለትን ዋጋ ያልተቀበለ እንደሆነ ማህበሩ በተመዘገበበት ቦታ ሥልጣን ያለው ፍርድ ቤት የአክሲዮኖቹን ዋጋ የሚወስን ባለሞያ እንዱሾምለት ማመልከት ይችላል* ፭/ ባለሞያ እንዱሾም ለፍርድ ቤት ጥያቄ ያቀረበው ባለአክሲዮን የአክሲዮን ዋጋ ለመወሰን የወጣውን ወጪ መሸፇን አለበት። ፩፻፺፬ 195 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፭) የተደነገገው ቢኖርም አክሲዮን ለመግዛት ጥያቄ ያቀረበው ማህበርተኛ የሰጠው ዋጋ ተማኙ ባለሞያ ከወሰነው ያነሰ እንደሆነ ወጪውን በከፉል ወይም በሙለ ማህበርተኛው እንዱሸፍን ፍርድ ቤቱ ሉያዝ ይችላል። ፯/ በዚህ አንቀጽ መሰረት የአናሳ ባለአክሲዮኖች መውጣት የማህበሩን አባላት ቁጥር ከአምስት በታች ያወረደው እንደሆነ በመብቱ የተገለገለው ባለአክሲዮን ከሶስት ወራት ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ የማህበሩን አባላት ቁጥር መጨመር ወይም የማህበሩን ዓይነት መለወጥ አለበት።

Article 295 — የባለአክሲዮኖች ተጠያቂነት

በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፵፭ የተደነገገው ቢኖርም፤ ማንኛውም ወሳኝ ድምፅ ያለው ባለአክሲዮን ከዚህ በታች ከተመለከቱት አንደን ፇፅሞ ከተገኘ ተጠያቂ ይሆናል፦ ፩/ የማህበሩን፣ የባለአክሲዮኖችን ወይም የማህበሩን ገንዘብ ጠያቂዎችን ጥቅም ጉዲት ላይ የሚጥል ሕገ-ወጥ ድርጊት ሆን ብል መፇፀም፤ ፩፻፺፭ 196 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የማህበሩን ንብረት ከባለአክሲዮኑ ንብረት ጋር መቀላቀል፤ ፫/ የማህበሩን እና የባለአክሲዮኑን ማንነት አለመነጣጠል ፣ ማህበሩን ለግል ወይም ለሶስተኛ ወገን ዓላማና ጥቅም እንደ ሽፊን መጠቀም፤ ፬/ ስለማህበሩ የፊይናንስ አቋም የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎችን ሉያሳስት የሚችል መረጃ ሆን ብል ማውጣት፤ ፭/ ከገበያ ዋጋ ባነሰ ክፍያ ወይም አግባብ ካለው የማህበሩ አመራር ውሳኔ እና እውቅና ውጪ የማህበሩን ሀብት ለራሱ ወይም ለሦስተኛ ወገኖች የግል ጥቅም ማዋል፤ ወይም ፮/ በሕግ ከሚፇቀደው በላይ የትርፍ ክፍያ መፇፀም።

Article 296 — የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርድ

፩፻፺፮ 197 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የአክሲዮን ማህበር በባለአክሲዮኖች የሚመረጡ ቢያንስ ሦስት ቢበዛ አስራ ሦስት ዲይሬክተሮች ይኖሩታል፤ ከዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት መካከል ከሦስት ሁለት እጅ (2/3ኛ) በማህበሩ የዕለት ተዕለት ሥራ አመራር ውስጥ የሥራ አስፇጻሚነት (ኤክስኪዩቲቭ) ሚና የላላቸው መሆን አለባቸው። ፪/ ባለአክሲዮን ያልሆኑ ሰዎች የዲይሬክተሮች ቦርድ አባል ሆነው ሉመረጡ ይችላለ። ሆኖም ባለአክሲዮን ያልሆኑት የቦርድ አባላት ቁጥር ከጠቅላላው የቦርድ አባላት ቁጥር ከአንድ ሦስተኛ መብለጥ የለበትም። ፫/ የቦርድ አባላት ትክክለኛ ቁጥር በመመስረቻ ጽሁፍ በግልጽ ባልተመለከተ ጊዜ ቁጥራቸው በአክሲዮን ፇራሚዎች ጉባዔ ይወሰናል። ፬/ በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው ማህበር ወይም ላላ ተቋም አስተዲዲሪ (ዲይሬክተር) ሆኖ ሉሾም ይችላል፤ ይህ የሆነ እንደሆነ ተመራጩ በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው ማህበር ለተመረጠባቸው ዓመታት የሚያገለግል ቋሚ ተወካይ ወዱያውኑ መመደብ አለበት፤ ቋሚ ተወካዩ የለቀቀ እንደሆነ ወይም በልላ ማንኛውም ምክንያት ኃላፉነቱን ፩፻፺፯ 198 ____________________________________________________ የንግድሕግ መወጣት ያልቻለ እንደሆነ ምትክ ተወካይ በተቻለ ፍጥነት መመደብ አለበት። ፭/ ቋሚ ተወካዩ በግለ የማህበሩ ዲይሬክተር አይደለም፤ ሆኖም በግለ የማህበሩ ዲይሬክተር እንደሆነ በመቆጠር የፍትሐ ብሕር እና የወንጀል ተጠያቂነትን ጨምሮ ለሁለም ግዳታዎች ከወከለው በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው ማህበር ጋር በአንድነት ኃላፉ ይሆናል።

Article 297 — ለዲይሬክተሮች ቦርድ አባልነት ብቁ

፩/ የዲሬክተሮች ቦርድ አባል ለመሆን የሚችለው ቀጥል የተመለከቱትን መስፇርቶች የሚያሟላ ሰው ነው፡ሀ) በመመስረቻ ጽሁፍ ወይም በልላ ሕግ ዝቅተኛ ዕድሜ ተወስኖ ከሆነ የተወሰነውን ዕድሜ የሚያሟላ፤ ለ) መልካም ሥነ-ምግባር ያለው፤ ሐ) ከዚህ በፉት በንግድ ማህበር አደራጅነት፣ ዲይሬክተርነት፣ ሥራ አስኪያጅነት፣ ተቆጣጣሪነት፣ ኦዱተርነት ወይም በላልች የአመራር ኃላፉነቶች ፩፻፺፰ 199 ____________________________________________________ የንግድሕግ ላይ ተመድቦ ሲሰራ ከኃላፉነቱ ጋር በተያያዘ ወይም በማንኛውም ላላ ሁኔታ በእምነት ማጉደል፣ በስርቆት ወይም በውንብድና ወይም ለቦርድ አባልነት ብቁ በማያደርግ ተመሳሳይ ወንጀል ጥፊተኛነቱ ያልተረጋገጠ፤ መ) ላልች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ወይም በልላ ሕግ የሚገለጹ መስፇርቶች ካለ እነዚህን መስፇርቶች የሚያሟላ። ፪/ ማንኛውም ሰው አንድን ማህበር በዲይሬክተርነት በሚመራበት ጊዜ ሥልጣኑን ከማህበሩ ጥቅም ጋር በሚጋጭ አኳኋን በመገልገል በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ ያልተገባ ጥቅም ማግኘቱ የተረጋገጠ እንደሆነ ከዲይሬክተርነት መውረድ አለበት። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ሐ) ላይ የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ላይ የተመለከተውን ጥፊት የፇጸመ ሰው ጥፊቱ ከተረጋገጠበት ጊዜ አንስቶ ለሁለት ዓመት በማንኛውም ማህበር ዲይሬክተር መሆን አይችልም።

Article 298 — ስለዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ሹመት

፩፻፺፱ 200 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የመጀመሪያዎቹ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት በመመስረቻ ጽሁፍ መሰረት ሉሾሙ ይችላለ፤ ሹመቱ እንዱጸድቅ ለፇራሚዎች ጉባዔ መቅረብ ይኖርበታል፤ ሆኖም ጉባዔው ሹመቱን ካላጸደቀው ላልች የቦርድ አባላትን ይመርጣል። ፪/ ቀጣዮቹ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት የሚሾሙት በጠቅላላ ጉባዔ ነው። ፫/ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት የሥራ ዘመን ሦስት ዓመት ይሆናል፤ ሆኖም በመመስረቻ ጽሁፍ ተቃራኒ ውሳኔ ከላለ በስተቀር የሥራ ዘመናቸውን ያጠናቀቁ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ለተጨማሪ የሥራ ዘመናት እንደገና ሉመረጡ ይችላለ። ፬/ ለዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ምርጫ ድምፅ የሚሰጠው ለእያንዲንደ አባል በተናጠል ነው።

Article 299 — የተለያየ ሕጋዊ አቋም ያላቸው

ባለአክሲዮኖች በቦርድ ስለሚወከለበት ሁኔታ ማህበሩ የተለያዩ ጥቅሞች የሚያስገኙ የአክሲዮን መደቦች ያለት እንደሆነ እያንዲንደ መደብ ቢያንስ አንድ ተወካይ በቦርድ አባልነት መሾም አለበት። ፪፻ 201 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 300 — ፭∙ የዲይሬክተሮች ቦርድ ኃላፉነት - ጠቅላላ

፪፻፲፯ 218 ____________________________________________________ የንግድሕግ ቦርደ በሕግ፣ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፍ ወይም በጠቅላላ ጉባዔ ውሳኔዎች የተሰጡትን ተግባራት የመፇጸም ግዳታ አለበት፤ ይህ ጠቅላላ አነጋገር እንደተጠበቀ ሆኖ ቦርደ የሚከተለት ኃላፉነቶች ይኖሩታል፦ ፩/ የማህበሩን ፊይናንስ የማስተዲደር፤ ማህበሩ በቂ ዋና ገንዘብ እና ክፍያዎችን በወቅቱ የመፇጸም አቅም ያለው መሆኑን የማረጋገጥ፤ ፪/ የማህበሩ አስተዲደራዊ አደረጃጀት የማህበሩን የፊይናንስ መግለጫዎችን እና ቁመናን ለመቆጣጠር የሚያስችል መሆኑን የማረጋገጥ፤ ፫/ የማህበሩን ለአደጋ ተጋላጭነት እና ውስጣዊ አሰራር ለመቆጣጠር የሚያስችል በቂ የአሰራር ሥርዓት የመዘርጋት፤ ፬/ ማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርድ ያለው እንደሆነ ቦርደ ኃላፉነቱን በአግባቡ ይወጣ ዘንድ የተሟላ መረጃ በወቅቱ የማቅረብ፤ ፭/ በማህበሩ ላይ ጉዲት እንዲይደርስ መከላከል፤ መከላከል ካልተቻለም ሉደርስ የሚችለውን አለታዊ ተጽዕኖ የመቀነስ፤ ፪፻፲፰ 219 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፮/ በዚህ አንቀጽ ከንዐስ አንቀፅ (፩) እስከ (፭) የተዘረዘሩት እንደተጠበቁ ሆነው፤ ቦርደ የሚከተለት ኃላፉነቶች አለበት፡ሀ) የማህበሩ ባለአክሲዮኖች እና የቦርድ ስብሰባዎች ቃለ ጉባዔ፣ የሑሳብ መዝገብ፣ የባለአክሲዮኖች እና የዲይሬክተሮች መዛግብት እንዱሁም ላልች አስፇላጊ የሆኑ ሰነድች እንዱያዙ የማድረግ፤ ለ) የሑሳብ መዛግብት ለኦዱተሮች በአስፇላጊው ጊዜ ሁለ እንዱቀርቡ የማድረግ፤ ሐ) የፊይናንስ እንቅስቃሴን ያካተተ ዓመታዊ የሥራ አፇጻጸም ሪፖርት ለጠቅላላ ጉባዔ የማቅረብ፤ መ) በዚህ ሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፈ መሰረት የማህበሩን ጉባዔዎች የመጥራት፤ ሰ) የማህበሩ ዋና ገንዘቡ ¾ (ሦስት አራተኛ) በኪሣራ ባጣ ጊዜ ወዱያውኑ አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ የመጥራት፤ ረ) በዚህ ሕግ፣ በመመስረቻ ጽሁፍ ወይም በማህበርተኞች ጠቅላላ ጉባዔ ውሳኔ መሰረት የመጠባበቂያ ገንዘብ የማቋቋም እና የመያዝ ፤እና ፪፻፲፱ 220 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሰ) የማህበሩ ዕዲውን የመክፇል አቅም እየቀነሰ ከሄደ ወይም ዕዲውን መክፇል ካቋረጠ እንደነገሩ ሁኔታ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ ዕዲን መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱጀመር ወይም እንዱከፇት የማድረግ።

Article 301 — የተለየ ኃላፉነት

፩/ የዲይሬክተሮች ቦርድ ከአባላቱ ለአንደ ወይም ለተወሰኑት በአንድ ወይም ከዛ በላይ በሆኑ ጉዲዮች ፪፻፩ 202 ____________________________________________________ የንግድሕግ ማህበሩን እንዱወክለ እንዱሁም ላላ ሥራ እንዱሰሩ የተለየ ኃላፉነት ሉሰጣቸው ይችላል። ፪/ ቦርደ አስፇላጊ መስል በታየው ጊዜ ሁለ ከአባላቱ መካከል ጉዲዮችን መርምረው የመፍትሕ ሐሳብ የሚያቀርቡ ኮሚቴዎችን ማቋቋም ይችላል፤ ቦርደ ለራሱ የተሰጠውን የሥልጣን ገደብ ሳያልፍ የሚያቋቁማቸውን ኮሚቴዎች አባላት መምረጥ እና ሥልጣናቸውን መወሰን ይችላል። ፫/ የዲይሬክተሮች ቦርድ የኦዱት ኮሚቴ ማቋቋም አለበት፤ የኦዱት ኮሚቴ አባል መሆን የሚችለት የቦርደ አባላት ብቻ ናቸው፤ ሆኖም በማህበሩ የሥራ አመራር (ኤክስኪዩቲቭ) ተሳታፉ የሆኑ የቦርድ አባላት የኦዱት ኮሚቴ አባላት መሆን አይችለም፤ ፬/ በቦርደ ተቃራኒ የሆነ መመሪያ እስካልተሰጠው ድረስ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) እና (፫) መሰረት የሚቋቋመው ኮሚቴ የቦርድ አባል ያልሆኑ ባለሞያዎችን ሀሳብ መጠየቅ ይችላል።

Article 302 — የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ስለሚገቡት ዋስትና

፪፻፪ 203 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ዲይሬክተሮች ሆነው የሚመረጡ ሰዎች የመልካም ሥራ አፇጻጸም ዋስትና እንዱያስይዙ በመመስረቻ ጽሁፍ ሉወሰን ይችላል፤ ይህ የሆነ እንደሆነ የመመስረቻ ጽሁፈ የዋስትናውን ዓይነት፣ መጠን እና አያያዝ በተመለከተ አስፇላጊውን ዝርዝር ማካተት አለበት። ፪/ ዋስትናው የሚለቀቀው የቦርድ አባለ ሥራውን ሲለቅ እና በሥራ ላይ በነበረበት ጊዜ ከማህበሩ የሚፇለግበት ዕዲ የላለ መሆኑ ሲረጋገጥ ነው።

Article 303 — የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ስለመተካት

፩/ በበጀት ዓመቱ ውስጥ አንድ ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ የቦርድ አባላት የጎደለ እንደሆነ የቀሩት አባላት የጎደለትን የሚተኩ አባላት መምረጥ አለባቸው፤ የተተኪዎቹ አባላት የሥራ ዘመን የሚያበቃው የጎደለት አባላት የሥራ ዘመን በሚያበቃበት ጊዜ ነው* ፪/ የተተኪ አባላት ሹመት እንዱጸድቅ ለሚቀጥለው ጠቅላላ ጉባዔ መቅረብ አለበት፤ ጉባዔው ሹመቱን ሉያፀድቅ ወይም በምትካቸው ላልች ዲይሬክተሮችን ፪፻፫ 204 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሉሾም ይችላል፤ ሹመቱ በጉባዔው ባይጸድቅም በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የተሾሙት የቦርድ አባላት ሹመታቸው ፀንቶ በቆየበት ጊዜ የፇፀሟቸው ሥራዎች ዋጋ ይኖራቸዋል። ፫/ የቀሩት የቦርድ አባላት ቁጥር ከጠቅላላ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ቁጥር ከግማሽ በታች የሆነ እንደሆነ የቀሩት አባላት የጎደለትን ለማሾም አባላቱ ከጎደለበት ጊዜ ጀምሮ በሰላሳ ቀናት ውስጥ ጠቅላላ ጉባዔውን መጥራት አለባቸዉ፤ በጎደለት አባላት ምትክ ሹመት እስኪደረግ ድረስ የቀሩት አባላት ማህበሩን ያስተዲድራለ። ፬/ ሁለም የቦርድ አባላት ሥራቸውን የተው እንደሆነ ተቆጣጣሪ ቦርድ ካለ ቦርደ ከላለ ደግሞ ኦዱተሮች የቦርድ አባላት እንዱሾሙ ይህ ከሆነበት ጊዜ ጀምሮ በሰላሳ ቀናት ውስጥ ጠቅላላ ጉባዔውን መጥራት አለባቸው። ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) መሰረት ጠቅላላ ጉባዔው እስከሚሰበሰብ ድረስ ማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርድ ካለው ቦርደ ከላለው ኦዱተሮቹ ማህበሩን ፪፻፬ 205 ____________________________________________________ የንግድሕግ ያስተዲድራለ፤ በእንደዚህ ዓይነት ሁኔታ ኦዱተሮቹ ያከናወኗቸው ሥራዎች በተለዋጭ ኦዱተሮች ወይም በልላ ፍቃድ ባለው የኦዱት ባለሞያ መመርመር አለባቸው።

Article 304 — ለዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ስለሚከፇል

፩/ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ለሚሰጡት አገልግልት መጠኑ በጠቅላላው ጉባዔ የሚወሰን ከጠቅላላው ወጪ ላይ የሚታሰብ ዓመታዊ የሥራ ዋጋ ሉከፇላቸው ይገባል። ፪/ በተጨማሪም የማህበሩ መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ ከማህበሩ ዓመታዊ የተጣራ ትርፍ ላይ የተወሰነ ድርሻ ለዲይሬክተሮች እንዱሰጥ ለመወሰን ይችላል። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ ቁጥር (፪) መሰረት ለቦርድ አባላት የሚሰጠው ጉርሻ በዚያው ዓመት ለባለአክሲዮኖች ሉከፊፇል ከሚችለው የተጣራ ትርፍ አስር በመቶ መብለጥ አይችልም። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረት ከተጣራ ትርፍ ላይ ለዲይሬክተሮች ክፍያ የሚፇጸመው ፪፻፭ 206 ____________________________________________________ የንግድሕግ በዚያው ዓመት ለባለአክሲዮኖች የትርፍ ድርሻ የተሰጠ እንደሆነ ብቻ ነው። ፭/ ለቦርድ አባላት የተወሰነው ጉርሻ የሚሰጠው በጥቅል ነው፣ ቦርደ ለአባላቱ ተገቢ መስል በታየው መንገድ ያከፊፍላቸዋል። ፮/ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ቢያንስ አስር በመቶ በሚወክለ ባለአክሲዮኖች ጥያቄ ሲቀርብለት የንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረት ለዲይሬክተሮች የተሰጠው ጉርሻ ከማህበሩ የፊይናንስ ሁኔታ፣ ከሰራተኞች ደመወዝ እና ጥቅማጥቅም እንዱሁም ጤናማ የንግድ ሥርዓት ከመፍጠር አስፇላጊነት አኳያ በማመዛዘን ከፍተኛ ሆኖ ካገኘው ሉቀንሰው ይችላል።

Article 305 — የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላትን ስለመሻር

፩/ ተቃራኒ የሆነ ድንጋጌ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ውስጥ ቢኖርም፤ ጠቅላላ ጉባዔው የቦርድ አባላትን በማናቸውም ጊዜ መሻር ይችላል። ፪፻፮ 207 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ ያለበቂ ምክንያት የተሻረ የቦርድ አባል ወደ ኃላፉነቱ የመመለስ መብት የለውም፤ ሆኖም ማህበሩን የጉዲት ካሣ መጠየቅ ይችላል።

Article 306 — በማህበሩ እና ከማህበሩ ጋር ቅርበት

፩/ በአንድ ውል ምክንያት የሚፇጠረው የጥቅም ግጭት መጠን ከማህበሩ ሀብት አስር በመቶ እና ከዚያ በላይ ሲሆን በቅድሚያ በጠቅላላ ጉባዔ ስለሚፇቀድበት ሁኔታ በአንቀጽ ፫፻፺፬ ንዐስ አንቀጽ (፬) እና ፫፻፺፭ ሥር የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ፤ በማህበሩ እና ከማህበሩ ጋር ቅርበት ባላቸው ሰዎች ወይም ድርጅቶች መካከል የሚደረግ ስምምነት በቅድሚያ በዲይሬክተሮች ቦርድ መፇቀድ አለበት፤ ቦርደ ስምምነቱን በሚያጸድቅበት ጊዜ የጥቅም ግጭት ያለበት የቦርድ አባል ድምፅ መስጠት አይችልም፤ የቦርደን ፇቃድ ሳያገኝ የሚደረግ ስምምነት አይጸናም፤ ፇቃድ ከተሰጠም ጉዲዩን ወዱያውኑ ኦዱተሮች እንዱያውቁት መደረግ ይኖርበታል። ፪፻፯ 208 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ ኦዱተሮች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ መሰረት በዲይሬክተሮች ቦርድ በተፇቀደት ስምምነቶች ላይ ራሱን የቻለ ሪፖርት ለጠቅላላ ጉባዔው ማቅረብ አለባቸው፤ በኦዱተሮች የሚቀርበውም ሪፖርት ስለውለ ሁኔታ፣ የተፇፀመውን ክፍያ ዓይነትና መጠን፣እንዱሁም ለጥቅም ግጭት ምክንያት የሆነውን የቅርበት ሁኔታ የሚገልጽ በቂ መረጃ ማካተት ይኖርበታል፤ ጠቅላላ ጉባዔውም በሪፖርቱ መሰረት ተገቢ የሆነውን ውሳኔ ሉሰጥ ይችላል። ፫/ ጠቅላላ ጉባዔው ያጸደቀውን ስምምነት ባለአክሲዮኖች መቃወም የሚችለት በማህበሩ ላይ ከፍተኛ ጉዲት የሚያደርስ ወይም ስምምነቱ በማታለል የተፇጸመ ከሆነ ብቻ ነው። ፬/ ጠቅላላ ጉባዔው ስምምነቱን ያላጸደቀው በማህበሩ ላይ ከፍተኛ ጉዲት የሚያደርስ ወይም ስምምነቱ በማታለል የተፇጸመ በመሆኑ ምክንያት ካልሆነ በስተቀር፤ የስምምነቱን ተፇጻሚነት አያስቀረውም፤ ስምምነቱ ማህበሩ ላይ ለሚያደርሰው ጉዲት ማታለለን የፇጸመው ወገን እና ማታለለ ፪፻፰ 209 ____________________________________________________ የንግድሕግ መፇጸሙን ወይም ስምምነቱ በማህበሩ ላይ ከፍተኛ ጉዲት የሚያደርስ መሆኑን እያወቁ ወይም ማወቅ ሲገባቸው የፇቀደ የቦርድ አባላት በአንድነትና በተናጠል ተጠያቂ ይሆናለ። ፭/ በዚህ አንቀጽ ከንዐስ አንቀጽ (፩) እስከ (፬) የተመለከቱት ድንጋጌዎች ማህበሩ ለማህበሩ ቅርበት ካላቸው ሰዎች ጋር እንደማንኛውም ደንበኛ በሚያደርጋቸው መደበኛ ስምምነቶች ላይ ተፇጻሚ አይሆኑም። ፮/ ለዚህ አንቀጽ ዓላማ ለማህበሩ ቅርበት ያላቸው ሰዎች ማለት የሚከተለትን ይጨምራል፡ሀ) የማህበሩ የቦርድ አባላት፤ ሥራ አስኪያጅ፣ ኦዱተር፣ የተቆጣጣሪ ቦርድ አባላት፣ የማህበሩ ፀሐፉዎች፤ ለ) በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፮) (ሀ) ከተዘረዘሩት ሰዎች ጋር በፋደራል የቤተሰብ ሕግ መሰረት የስጋና የጋብቻ ዝምድና ያላቸው ሰዎች፤ ሐ) በዚህ አንቀጽ ንዐስ (፮)(ሀ) እና (ለ) የተጠቀሱት ሰዎች አመራር፣ ባለድርሻ ወይም ፪፻፱ 210 ____________________________________________________ የንግድሕግ ተጠቃሚ የሆኑበት የንግድ ማህበር ወይም ድርጅት፤ መ) የማህበሩ እናት ወይም ተቀጥላ የሆነ ኩባንያ፤ ሰ) በመመስረቻ ጽሁፍ ወይም በሕግ ያነሰ የድርሻ መጠን ካልተቀመጠ በስተቀር፤ ከአስር በመቶ ያላነሰ አክሲዮን ከማህበሩ የገዙ፣ማህበሩ ባለአክሲዮን የሆነባቸው ወይም እርስ በእርሳቸው አክሲዮን የተገዛዙ የንግድ ማህበራት፤ ረ) ላልች በመመስረቻ ጽሁፍ ወይም በልላ ሕግ ለማህበሩ ቅርበት አላቸው ተብለው የተጠቀሱ ሰዎች።

Article 307 — ዲይሬክተሮችን የሚመለከት ብድር

፩/ የባለአክሲዮኖች ጠቅላላ ጉባዔ በቅድሚያ ካልፇቀደ በስተቀር አንድ አክሲዮን ማህበር ለማህበሩ ወይም ለእናት ማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ብድር መስጠት ወይም የቦርድ አባላት ከሦስተኛ ወገኖች ፪፻፲ 211 ____________________________________________________ የንግድሕግ ጋራ ላለባቸው ግዳታዎች ዋስ መሆን ወይም ንብረቱን በዋስትና ማስያዝ የለበትም። ፪/ በተጨማሪም ተበዲሪው የእናት ኩባንያ የቦርድ አባል የሆነ እንደሆነ፤ ውለ በቅድሚያ በእናት ማህበሩ የባለአክሲዮኖች ጉባዔ መፇቀድ አለበት። ፫/ ጠቅላላ ጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ሥር የተመለከቱትን ውሳኔዎች ከማሳለፈ በፉት የውለን ባሕሪ፣ የብድሩን መጠን እና ዓላማ እንዱሁም ከውለ ጋር በተያያዘ የማህበሩ ኃላፉነት በተመለከተ ነጻ እና ገለልተኛ በሆነ የውጭ ኦዱተር በጽሁፍ ሪፖርት ላቀርብለት ይገባል።

Article 308 — የዲይሬክተሮች ቦርድ ውሳኔዎች

፩/ ማንኛውም ውሳኔ የሚተላለፇው ከዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ከግማሽ በላይ በስብሰባው ላይ ሲገኙ ወይም ሲሳተፈ ነው፤ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፍ ከፍ ያለ የድምፅ ብልጫ እንደሚያስፇልግ ካልተደነገገ በቀር፤ ውሳኔዎች የሚተላለፈት በቦርደ ስብሰባ ላይ በቀጥታም ሆነ በተወካይ በተገኙት እና በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፱ መሰረት በኤላክትሮኒክ ዘዳ በተሳተፈት የቦርድ አባላት የድምፅ ብልጫ ፪፻፲፩ 212 ____________________________________________________ የንግድሕግ ነው፤ ድምፅ እኩል ለእኩል በሚከፇልበት ጊዜ በመመስረቻ ፅሁፈ ተቃራኒ ድንጋጌ ከላለ በስተቀር፤ የቦርደ ሉቀመንበር የደገፇው ሀሳብ ተቀባይነት ይኖረዋል። ፪/ የቦርደ ውሳኔዎች በቃለ ጉባዔ ተይዘው በስብሰባው ላይ በአካል ወይም በተወካይ በተገኙት የቦርድ አባላት እና በማህበሩ ፀሐፉ መፇረም አለባቸው፤ ቃለ ጉባዔው ለዚሁ ተብል በተዘጋጀ መዝገብ ውስጥ መቀመጥ አለበት። ፫/ የውሳኔዎች ቅጂዎች በቦርደ ሉቀመንበር እና በማህበሩ ፀሐፉ መፇረም አለባቸው።

Article 309 — በኤላክትሮኒክ ዘዳ ስለሚደረግ

፩/ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፍ የተጣለ ክልከላ ከላለ በቀር፤ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ስብሰባ ላይ በቪድዮ ወይም በልላ የመገናኛ ዘዳ መሳተፍ ይችላለ፤ የመገናኛ ዘዳው የተሰብሳቢዎችን ማንነት ለመለየት የሚያስችል እንዱሁም ውጤታማ ተሳትፍን የሚያረጋግጥ መሆን አለበት፤ የመገናኛ ዘዳው ቢያንስ የተሳታፉዎችን ድምፅ ሳይቆራረጥ ፪፻፲፪ 213 ____________________________________________________ የንግድሕግ የሚያስተላልፍ እና ተሰብሳቢዎቹ በአንድ ጊዜ መሳተፍ እንዱችለ የሚፇቅድ መሆን አለበት። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት በኤላክትሮኒክ ዘዳ የሚሳተፈት የቦርድ አባላት ድምጻቸውን በቃል መስጠት ይችላለ። ፫/ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ተቃራኒ ድንጋጌ ከላለ በስተቀር፣ ከቦርደ ጠቅላላ አባላት ውስጥ ቢያንስ አንድ ሦስተኛው (ሲሶው) በስብሰባው ላይ በአካል ካልተገኙ በስተቀር፤ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት በተደረገ ስብሰባ የተላለፇ ውሳኔ አይጸናም። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ሥር በተመለከተው አኳኋን ውሳኔ ሉተላለፍባቸው የሚችለ ጉዲዮች ላይ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ገደብ ማድረግ ይቻላል።

Article 310 — ስለጥቅም ግጭት

፩/ የአንድ ማህበር ዲይሬክተር ከሚመራው ማህበር ጋር በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ መንገድ የጥቅም ግጭት ሉፇጥሩ ከሚችለ ሁኔታዎች ራሱን ማራቅ አለበት። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ክልከላ ማህበሩ ሉጠቀምባቸው ቢችልም ባይችልም በተለይ ንብረትን፣ መረጃን እና የንግድ ዕድልን መጠቀም በተመለከተም ተፇጻሚ ይሆናል። ፫/ አንድ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባል የነበረ ሰው ከኃላፉነት ከተነሳ በኋላም ቢሆን የቦርድ አባል በነበረበት ወቅት በሥራው ምክንያት ያወቀውን ፪፻፳፪ 223 ____________________________________________________ የንግድሕግ መረጃ እና የንግድ ዕድል ለራሱም ሆነ ለሦስተኛ ወገን ጥቅም ማዋል አይችልም። ፬/ በዚህ አንቀጽ የተደነገገው ክልከላ ዲይሬክተሩ ከማህበሩ ጋር ከሚያደርገው የሥራ ውል ጋር በተያያዘ ሉነሳ የሚችል የጥቅም ግጭትን አይመለከትም። ፭/ አግባብነት ባለው የዚህ ሕግ ድንጋጌ መሰረት የዲይሬክተሮች ቦርድ ወይም የማህበሩ ጠቅላላ ጉባዔ በዚህ አንቀጽ የተጣለውን ክልከላ በማንሳት ፇቃድ ሉሰጥ ይችላል።

Article 311 — የጥቅም ግጭትን ስለማሳወቅ

፩/ እያንዲንደ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባል በራሱ እና በማህበሩ መካከል የጥቅም ግጭት ሉፇጥር የሚችልን ማንኛውንም ሁኔታ ለቦርደ ማሳወቅ አለበት። ፪/ በተለይም ከማህበሩ ጋር ሉደረግ የታሰበ ወይም የተደረገ ውል ወይም ላላ ዓይነት ግንኙነት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ የቦርድ አባለን ጥቅም የሚነካ ከሆነ አባለ ስለጥቅሙ ባሕሪ እና ፪፻፳፫ 224 ____________________________________________________ የንግድሕግ መጠን ለተቀሩት ዲይሬክተሮች የተሟላ መግለጫ መስጠት አለበት። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ (፩) እና (፪) ድንጋጌዎች መሰረት የሚሰጥ ማንኛውም መግለጫ የጥቅም ግጭት ሉፇጥር የሚችል ሁኔታ ስለመኖሩ እንደታወቀ ወዱያውኑ መቅረብ ይኖርበታል።

Article 312 — በሦስተኛ ወገን የሚሰጥ ጥቅም

፩/ አንድ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባል ሥራውን በማከናወን ላይ እያለ በሦስተኛ ወገን ስጦታም ሆነ ላላ ዓይነት ጥቅም የተሰጠው እንደሆነ የጥቅሙ ተጋሪ ያልሆኑ ዲይሬክተሮችን ወይም የማህበሩን ጠቅላላ ጉባዔ ሳያስፇቅድ መቀበል አይችልም። ፪/ ስጦታውን ወይም ጥቅሙን መቀበል የጥቅም ግጭት የሚፇጥርበት ምክንያታዊ ዕድል የላለ እንደሆነ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጣለው ክልከላ ተፇጻሚነት የለውም። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ (፩) የተጣለው ክልከላ ከዲይሬክተርነት በተነሳ ሰው ላይም ተፇጻሚ ይሆናል። ፪፻፳፬ 225 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 313 — ድምፅ ላይ ስለሚደረግ ገደብ

፩/ በማህበሩ እና በዲይሬክተሮች ቦርድ አባል መካከል የሚደረግ ውልን፣ በሦስተኛ ወገን ለዲይሬክተሩ የሚሰጥ ጥቅምን ወይም የጥቅም ግጭት ሉፇጥር በመቻለ ምክንያት በቦርድ መጽደቅ ያለበትን ላላ ማናቸውም ዓይነት ጉዲይን በተመለከተ ቦርደ ውሳኔ በሚያስተላልፍበት ጊዜ ጉዲዩ የሚመለከተው አባል ድምፅ መስጠት አይችልም። ፪/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፲፩ ሥር በተመለከተው መሰረት ከማህበሩ ጋር ቅርበት ባላቸው ሰዎች እና በማህበሩ መካከል የሚደረግ ውልን ወይም ከጉዲዩ ላይ ዲይሬክተሩ ትርጉም ያለው ጥቅም የሚያገኝ እስከሆነ ድረስ በማህበሩና በልላ ማንኛውም ሰው መካከል የሚደረግ ውልን በተመለከተ ጉዲዩ የሚመለከተው ዲይሬክተር ድምፅ መስጠት አይችልም።

Article 314 — የዲይሬክተሮች ቦርድ ሥልጣን

፪፻፳፭ ፮ 226 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የዲይሬክተሮች ቦርድ በሕግ፣ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ወይም በባለአክሲዮኖች ጠቅላላ ጉባዔ ውሳኔዎች የሚሰጥ ሥልጣን ይኖረዋል። ፪/ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት በአንድነት ሥራቸውን የሚያካሄደና ለማህበሩ እንደራሴ መሆናቸውን ወይም ከእነርሱ ውስጥ አንደ ለዚህ ተግባር በተለይ ሥልጣን ያለው መሆኑን መለየት አለበት። ፫/ ለማህበሩ እንደራሴ እንዱሆኑ የተፇቀደላቸዉ ዲይሬክተሮች በማህበሩ ስም የማህበሩን ጉዲይ ለመፇፀም አስፇላጊ የሆኑትን ሥራዎች ሁለ በእንደራሴነት የመሥራት መብት አላቸዉ። ሥልጣናቸው ላይ የሚደረግ ማንኛውም ገደብ ቅን ልቦና ባላቸዉ ሦስተኛ ወገኖች ላይ ውጤት አይኖረውም።

Article 315 — የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ለማህበሩ

ስላለባቸው ተጠያቂነት ፪፻፳፮ 227 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ኃላፉነታቸውን ባለመወጣታቸው ለሚደርሰው ጉዲት ለማህበሩ በአንድነትና በተናጠል ተጠያቂ ይሆናለ። ፪/ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት በተገቢው ጥንቃቄና ትጋት ስለመስራታቸው የማስረዲት ሸክም አለባቸው።

Article 316 — ዲይሬክተሮችን ከተጠያቂነት ነጻ

፩/ ከማህበሩ ሥራ ጋር በተያያዘ በቸልተኝነት፣ ኃላፉነትን ባለመወጣት ወይም በእምነት ማጉደል ምክንያት ሉደርስበት ከሚችል ተጠያቂነት አንድ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባልን ነጻ ለማድረግ ታስቦ የተደረገ ስምምነት ወይም ድንጋጌ አይጸናም። ፪/ አንድ ዲይሬክተር ከማህበር ሥራ ጋር በተያያዘ በቸልተኝነት፣ ኃላፉነትን ባለመወጣት፣ በእምነት ማጉደል መክፇል ያለበትን ካሣ በከፉልም ሆነ በሙለ ማህበሩ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ እንዱከፍልለት ወይም ዲይሬክተሩ ከከፇለ በኋላ እንዱተካለት የሚደነግግ ስምምነት አይጸናም። ፪፻፳፯ 228 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ (፩) እና (፪) ድንጋጌዎች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ፣ ከማህበሩ ወይም ላላ አካል ጋር በተደረገ ማንኛውም ውል ውስጥ በሚገኝ ድንጋጌ ላይ ተፇጻሚ ይሆናል። ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ (፩) እና (፪) ድንጋጌዎች በቦርድ አባላት ላይ ሉደርስ የሚችለውን ተጠያቂነት በተመለከተ ማህበሩን የመድን ሽፊን ከመግዛት አያግደትም። ፭/ የመንግስት የአስተዲደር አካላት፣ ገንዘብ ጠያቂዎች ወይም ባለአክሲዮኖች የቦርድ አባላት ላይ ክስ ያቀረቡ እንደሆነ ማህበሩ ለቦርድ አባላቱ ራሳቸውን የሚከላከለበት ገንዘብ ሉያቀርብላቸው ይችላል፤ የተረቱ እንደሆነ ገንዘቡን ለማህበሩ የመመለስ ግዳታ አለባቸው።

Article 317 — መቃወሚያ

፪፻፳፰ 229 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በቅን ልቦና በተወሰነ የንግድ ውሳኔ ምክንያት በማህበሩ ላይ ጉዲት ቢደርስ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባል ካሣ እንዱከፍል የማይገደደው፡ሀ) ውሳኔ ያስተላለፇበት ጉዲይ ከግል ጥቅሙ ጋር የጥቅም ግጭት የላለው ከሆነ፣ ለ) ስለወሰነበት ጉዲይ ውሳኔው በተወሰነበት ሁኔታ በዲይሬክተሩ ምክንያታዊ እይታ በቂ ነው ብል ያሰበውን ያህል መረጃ ይዞ የወሰነ ከሆነ ፣ እና ሐ) ውሳኔው ማህበሩን ይጠቅማል የሚል ምክንያታዊ እምነት የነበረው ከሆነ ነው፤ ፪/ የቦርደን ውሳኔ በመቃወም ድምፅ ሰጥቶ ስለተወሰነው ውሳኔ በተቻለ ፍጥነት የውጭ ኦዱተሩን ያሳወቀ ዲይሬክተር ከውሳኔው ጋር በተያያዘ ተጠያቂነት የለበትም። ፫/ አንድ የቦርድ አባል የወሰነው ውሳኔ የጠቅላላ ጉባዔ ውሳኔን ወይም የማህበሩን መመስረቻ ጽሁፍ ወይም ሕግን የተከተለ ከሆነ ውሳኔው ማህበሩ ላይ ላደረሰው ጉዲት ተጠያቂ አይሆንም።

Article 318 — ማህበሩ በዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ላይ

ስለሚያቀርበው ክስ ፪፻፳፱ 230 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ማህበሩ ከኃላፉነታቸው ጋር በተያያዘ በዲይሬክተሮች ላይ ክስ ማቅረብ የሚችለው ጠቅላላ ጉባዔው ሲወስን ነው፤ ጉዲዩ በዕለቱ በአጀንዲነት ባይያዝም ጠቅላላ ጉባዔው በጉዲዩ ላይ ውሳኔ መስጠት ይችላል። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ክስ እንዱቀርብ ከተወሰነበት ቀን አንስቶ ባለት ሦስት ወራት ጊዜ ውስጥ ማህበሩ ክሱን ያላቀረበ እንደሆነ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ቢያንስ አስር በመቶ ድርሻ ያላቸው ባለአክሲዮኖች በጋራ በማህበሩ ስም ክስ ማቅረብ ይችላለ። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ሥር የተደነገገው ቢኖርም፤ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ከማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባል፣ የተቆጣጣሪ ቦርድ አባል፣ ዋና ሥራ አስኪያጅ ወይም በዚህ ሕግ

Article 319 — የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ከማህበሩ ላይ

፩/ ማህበሩ ከማህበሩ ላይ ገንዘብ ለሚጠይቁ ሰዎች ክፍያ መፇጸም የሚችልበት ምክንያታዊ ዕድል እንደላለ ዲይሬክተሮች ካወቁ በኋላ ወይም ማወቅ ሲገባቸው ማህበሩ በሥራው የቀጠለ እንደሆነ ዲይሬክተሮቹ በገንዘብ ጠያቂዎች ላይ ለሚደርሰው ጉዲት ተጠያቂ ናቸው። ፪/ የማህበሩ ንብረት ዕዲውን ለመክፇል የማይበቃ ሆኖ ሲገኝ ገንዘብ ጠያቂዎች ንብረቱ እንዱባክን ወይም እንዱጎድል ባደረጉት ዲይሬክተሮች ላይ በባከነው ወይም በተጓደለው ንብረት መጠን የኃላፉነት ክስ ሉያቀርቡ ይችላለ። ፫/ ማህበሩ በዲይሬክተሮች ላይ የሚያቀርበውን ክስ ለመተው ቢወስን ከማህበሩ ላይ ገንዘብ የሚጠይቁ ፪፻፴፪ 233 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሰዎች በዲይሬክተሮች ላይ ክስ ለማቅረብ ያላቸውን መብት አያስቀርም።

Article 320 — ስለጥቅም ግጭት ፪፻፳፪

Article 321 — የጥቅም ግጭትን ስለማሳወቅ ፪፻፳፫

Article 322 — በሦስተኛ ወገን የሚሰጥ ጥቅም ፪፻፳፬

Article 323 — ድምጽ ላይ ስለሚደረግ ገደብ ፪፻፳፬

Article 324 — የዲይሬክተሮች ቦርድ ስልጣን ፪፻፳፭

Article 325 — የዲይሬክተሮች ቦርድ አባለት ለማኅበሩ

ስላለባቸዉ ተጠያቂነት ፪፻፳፮

Article 326 — ዲይሬክተሮችን ከተጠያቂነት ነጻ

ስለሚያደርጉ ስምምነቶች ፪፻፳፯

Article 327 — መቃወሚያ ፪፻፳፰

Article 328 — ማኅበሩ በዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ላይ

ስለሚያቀርበው ክስ ፪፻፳፱

Article 329 — የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ከማኅበሩ

ላይ ገንዘብ ለሚጠይቁ ሰዎች ስላለባቸው ተጠያቂነት ፪፻፴፩

Article 330 — ባለአክሲዮኖችና ሦስተኛ ወገኖች

ስለሚያቀርቡት ክስ የዚህ ክፍል ድንጋጌዎች በዲይሬክተሮች ጥፊት ወይም በማጭበርበር ተግባር በቀጥታ በግል የተጎዲ ባለአክሲዮን ወይም ሦስተኛ ወገን ኪሳራ ለማግኘት ያለውን ክስ የማቅረብ መብት አይነኩም።

Article 331 — ተቆጣጣሪ ቦርድ

፩/ የአክሲዮን ማህበር ተቆጣጣሪ ቦርድ እንዱኖረው በመመስረቻ ጽሁፍ ሉወሰን ይችላል። ፪/ ተቆጣጣሪ ቦርደ በጠቅላላ ጉባዔ የሚሾሙ ቁጥራቸው ከሦስት ያላነሱ ከአምስት ያልበለጡ አባላት ይኖሩታል። ፫/ ጠቅላላ ጉባዔው የተቆጣጣሪ ቦርድ አባላትን በማንኛውም ጊዜ ሉሽራቸው ይችላል፤ ከተቆጣጣሪ ቦርድ አባልነት የተሻረ ሰው የተሻረው ካለበቂ ፪፻፴፫ 234 ____________________________________________________ የንግድሕግ ምክንያት ቢሆንም እንኳን ወደ ሥራው የመመለስ መብት የለውም። ፬/ የተቆጣጣሪ ቦርድ አባል ሆነው መመረጥ የሚችለት ባለአክሲዮኖች ብቻ ናቸው። ፭/ የተቆጣጣሪ ቦርደ ተጠሪነት ለባለአክሲዮኖች ጠቅላላ ጉባዔ ይሆናል። ፮/ የተቆጣጣሪ ቦርድ አባላት የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባል መሆን ወይም አመራር ውስጥ መሳተፍ አይችለም። ፯/ ተቆጣጣሪ ቦርደ ከአባላቱ መካከል ሰብሳቢ ይመርጣል፤ ሰብሳቢው በማይኖርበት ጊዜ ከአባላት መካከል ጊዜያዊ ሰብሳቢ ይወክላል፤ ሰብሳቢው ጊዜያዊ ሰብሳቢ ለመወከል የማይችልበት ሁኔታ ሲኖር አባላት ከመካከላቸው ጊዜያዊ ሰብሳቢ ይመርጣለ፤ ቦርደ ሰብሳቢውን በማንኛውም ጊዜ ሉያነሳ ይችላል። ፰/ የተቆጣጣሪ ቦርደ የስብሰባ ጊዜ በመመስረቻ ጽሁፈ ይወሰናል። ፪፻፴፬ 235 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፱/ ተቆጣጣሪ ቦርደ የራሱን ቃለ ጉባዔዎችና ላልች አስፇላጊ ሰነድችን አደራጅቶ ይይዛል። ፲/ ለተቆጣጣሪ ቦርድ አባላት የሚከፇለው የሥራ ዋጋና የአበል መጠን በጠቅላላ ጉባዔ ይወሰናል።

Article 332 — የተቆጣጣሪ ቦርደ ሥልጣንና ተግባር

፩/ ለሥራው አስፇላጊ የሆኑ ሰነድችንና ላልች መረጃዎችን የማስቀረብ እና የመመርመር፤ ፪/ የዲይሬክተሮች ቦርድ ጠቅላላ ጉባዔ ለመጥራት ካልቻለ ወይም ፇቃደኛ ሳይሆን ሲቀር ስብሰባ የመጥራትና የመምራት፤ ፫/ በዲይሬክተሮች ቦርድ ስብሰባ ላይ የመገኘት እና ያለድምፅ የመሳተፍ እና ሀሳብ የመስጠት፤ ፬/ ማህበሩን የሚጏደ ተግባራት መፇጸማቸዉን ባወቀ ወይም በጠረጠረ ጊዜ ጉዲዩን የመመርመር ወይም እንዱመረመር የማድረግ፤ እንደአስፇላጊነቱም ክስ እንዱመሰረት አስፇላጊውን እርምጃ የመውሰድ፤ ፪፻፴፭ 236 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፭/ የማህበሩ ዲይሬክተሮችና ላልች የአመራር አባላት ኃላፉነታቸውን በአግባቡ እየተወጡ መሆናቸዉን የመቆጣጠር፣ የማህበሩን ጥቅም የሚጏዲ ተግባር እየፇፀሙ መሆኑ ሲረጋገጥ ይኸው ተግባር እንዱታረም የመጠየቅ፣ ሥራቸውን በአግባቡ የማይወጡትን ከኃላፉነታቸው እንዱነሱ እንደ ሁኔታው ለማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርድ ወይም ለማህበሩ ጠቅላላ ጉባዔ ሀሳብ የማቅረብ፤ ፮/ የማህበሩን የፊይናንስ ጉዲዮች የመቆጣጠርና እንዱመረመሩ የማድረግ፤ ፯/ ለጠቅላላ ጉባዔው ሪፖርት የማቅረብ፤ እና ፰/ ላልች በመመስረቻ ጽሁፍ ወይም በጠቅላላ ጉባዔው ውሳኔ የሚሰጡትን ተግባራት የማከናወን።

Article 333 — የተቆጣጣሪ ቦርድ አባላትን ስለመተካት

፩/ በበጀት ዓመቱ ውስጥ የተቆጣጣሪ ቦርድ አባላት የጎደለ እንደሆነ ጠቅላላ ጉባዔው በጎደለት ምትክ እስኪሾም ድረስ የቀሩት ተቆጣጣሪዎች ሥራውን ያከናውናለ። ፪፻፴፮ 237 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የተተኪ ተቆጣጣሪዎች የሥራ ዘመን የጎደለት ተቆጣጣሪዎች የሥራ ዘመን እስከሚያበቃበት ጊዜ ድረስ ይሆናል። ፫/ ሁለም የተቆጣጣሪ ቦርድ አባላት ሥራቸዉን የተው እንደሆነ ጠቅላላ ጉባዔው አዱስ ተቆጣጣሪዎች እስኪሾም ድረስ ኦዱተሮች የተቆጣጣሪዎችን ሥራ ያከናውናለ።

Article 334 — የተቆጣጣሪ ቦርድ አባላት ተጠያቂነት

ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም የተቆጣጣሪ ቦርድ አባላት በዚህ ሕግ፣ በመመስረቻ ጽሁፍ ወይም በጠቅላላ ጉባዔዎች የተሰጣቸውን ኃላፉነት ባለመወጣት ለሚያደርሱት ጉዲት ለማህበሩ፣ ለባለአክሲዮኖች ወይም ለሦስተኛ ወገኖች በአንድነትና በተናጠል ኃላፉዎች ናቸው።

Article 335 — ይርጋ እና ላልች መቃወሚያዎች

፩/ በዚህ ሕግ ድንጋጌዎች መሰረት በዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ወይም እንደነገሩ ሁኔታ በተቆጣጣሪ ቦርድ አባላት ላይ በማህበሩ፣ በባለአክሲዮኖች ወይም በገንዘብ ጠያቂዎች የሚቀርብ ክስ ተጎጂው ጉዲቱን ፪፻፴፯ 238 ____________________________________________________ የንግድሕግ እና ለጉዲቱ ኃላፉ የሆነውን ሰው ካወቀበት ቀን ጀምሮ እስከ ሁለት ዓመት ድረስ ካልቀረበ በይርጋ ይታገዲል፤ በማናቸውም ሁኔታ ጉዲት ከደረሰበት ቀን አንስቶ እስከ አስር ዓመት ያልቀረበ ክስ በይርጋ ይታገዲል። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ በዲይሬክተሮች ቦርድ ወይም የተቆጣጣሪ ቦርድ አባላት ላይ በሚቀርብ የወንጀል ክስ ተፇጻሚነት አይኖረውም።

Article 336 — ተፇጻሚነት ስላላቸው ድንጋጌዎች

የዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፺፯፣ ፪፻፺፰ እና ፫፻፮ ድንጋጌዎች እንደ አግባብነታቸው በተቆጣጣሪ ቦርድ አባላት ላይም ተፇጻሚነት አላቸው።

Article 337 — የማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ

፩/ ማህበሩ በዲይሬክተሮች ቦርድ የሚሾም ዋና ሥራ አስኪያጅ ይኖረዋል፤ የዋና ሥራ አስኪያጁ ተጠሪነት ለቦርደ ይሆናል። ፪፻፴፰ 239 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ ቦርደ ዋና ሥራ አስኪያጁን ከኃላፉነቱ ሉያነሳው ይችላል፤ ሥራ አስኪያጁ ከኃላፉነት የተነሳው ካለበቂ ምክንያት ቢሆንም ወደ ኃላፉነቱ የመመለስ መብት የለውም፤ ሆኖም ቦርደ መልሶ ሉሾመው ይችላል። ፫/ ዋና ሥራ አስኪያጁ የማህበሩ ተቀጣሪ ነው፤ የዲሬክተሮች ቦርድ አባል ሉሆን ይችላል፤ ሆኖም የቦርደ ሉቀመንበር መሆን አይችልም።

Article 338 — የማህበሩ ዋናሥራ አስኪያጅ ሥልጣንና

፩/ ዋና ሥራ አስኪያጅ የማህበሩን ጠቅላላ የዕለት ተዕለት ሥራ ይመራል፤ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ተቃራኒ ድንጋጌ ከላለ በስተቀር፤ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር በሚደረግ ግንኙነት ማህበሩን ይወክላል። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) አጠቃላይ አነጋገር እንደተጠበቀ ሆኖ፤ ዋና ሥራ አስኪያጅ የሚከተለት ተግባራት ይኖሩታል፡፪፻፴፱ 240 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሀ) የሚተላለፈ የገንዘብ ሰነድችን በተለይም የንግድ ወረቀቶችን፣ የሚተላለፈ የግዳታ ምስክር ወረቀቶችን እና የሸቀጥ ማረጋገጫ ሰነድችን የመፇረም፤ የማስተላለፍ፤ ለ) በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፍ የተሰጡትን ተግባራት የማከናውን፤ ሐ) በዲይሬክተሮች ቦርድ የሚሰጡትን ተግባራት የማከናወን፤ የቦርደን ውሳኔዎች የማስፇጸም፤ መ) የማህበሩን የሥራ ዕቅድ እና በጀት አዘጋጅቶ ለቦርድ የማቅረብ፤ ሲጸድቅ ተግባራዊ የማድረግ፤ እና ሰ) ለማህበሩ አስፇላጊ የሆኑ ሰራተኞችን የመቅጠር፣ የማስተዲደር እና የማሰናበት።

Article 339 — የሥራ አስኪያጁን ሥልጣን የመገደብ ውጤት

፩/ የሥራ አስኪያጁን ሥልጣን የሚገድቡ የዲይሬክተሮች ቦርድ ውሳኔዎች ወይም ላልች የውል ቃልች በንግድ መዝገብ ውስጥ እስካልገቡ ድረስ ውጤት የሚኖራቸው በማህበሩ እና በሥራ አስኪያጁ መካከል ብቻ ይሆናል። ፪፻፵ 241 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ማህበሩ በሥራ አስኪያጁ ሥራ የሚገደደው በቅን ልቦና ከሥራ አስኪያጁ ጋር ውል የገቡ ሦስተኛ ወገኖችን ጥቅም ለመጠበቅ ሲባል ብቻ ነው።

Article 340 — የማህበሩ ፀሐፉ

፩/ የአክሲዮን ማህበር ፀሐፉ ሉኖረው ይገባል፤ የፀሐፉው ቅጥርና ስንብት በሥራ አስኪያጁ አቅራቢነት በቦርደ የሚጸድቅ ይሆናል። ፪/ የማህበሩ ፀሐፉ ተጠሪነት ለሥራ አስኪያጁ ይሆናል።

Article 341 — የማህበሩ ፀሐፉ ሥልጣንና ተግባራት

፩/ የማህበሩን መረጃዎችና መዛግብት የማደራጀትና የመያዝ፤ ፪/ ለሚመለከተው አካል ሪፖርቶችንና ላልች አስፇላጊ መረጃዎች በወቅቱ የመስጠት፤ ፫/ ለባለአክሲዮኖችና ለሦስተኛ ወገኖች መረጃ የመስጠት፤ ፪፻፵፩ 242 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ የባአክሲዮኖችን እና የቦርደ አባላትን ስብሰባዎች የማዘጋጀት፤ ፭/ ቃለ ጉባዔዎችን ማዘጋጀትና አደራጅቶ የመያዝ፤ እና ፮/ በሥራ አስኪያጁ እና በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፍ የሚሰጡትን ላልች ተግባራት የማከናወን።

Article 342 — የማህበሩ ፀሐፉ ተጠያቂነት

ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም፤ የማህበሩ ፀሐፉ በዚህ ሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፍ የተመለከቱትን ድንጋጌዎች በመተላለፍ በማህበሩ፣ በባለአክሲዮኖች ወይም በሦስተኛ ወገኖች ላይ ለሚያደርሰው ጉዲት ኃላፉ ነው።

Article 343 — ኦዱተሮችን ስለመሾም

፩/ ማንኛውም የአክሲዮን ማህበር አንድ ወይም ከአንድ በላይ ነጻና ገለልተኛ የሆኑ የውጭ ኦዱተሮች እና ተለዋጭ ኦዱተሮች ሉኖሩት ይገባል፤ ኦዱተሮችን ፪፻፵፪ 243 ____________________________________________________ የንግድሕግ እና ተለዋጭ ኦዱተሮችን የሚሾመው የማህበሩ ጠቅላላ ጉባዔ ነው። ፪/ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ቢያንስ ሃያ በመቶ ድርሻ ያለው ባለአክሲዮን ወይም ባለአክሲዮኖች ራሳቸው የመረጡትን የውጭ ኦዱተር መሾም ይችላለ። ፫/ በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ኦዱተር መሆን ይችላል፤ ፬/ የመጀመሪያዎቹ ኦዱተሮች በፇራሚዎች ጉባዔ፤ ቀጣዮቹ ደግሞ በጠቅላላ ጉባዔ ይመረጣለ።

Article 344 — ስለ ኦዱተሮች የሥራ ዘመን

፩/ በፇራሚዎች ጉባዔ የተመረጡት የመጀመሪያው ጠቅላላ ጉባዔ እስከሚደረግ ድረስ፤ ፪/ በጠቅላላ ጉባዔ የተመረጡት የሦስት የበጀት ዓመት ሑሳብ ማጠቃለያ ጊዜ ድረስ ነው።

Article 345 — በኦዱተርነት ለመሾም ብቁ የሚያደርጉ

መስፇርቶች ፪፻፵፫ 244 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የአክሲዮን ማህበር ኦዱተር ለመሆን የሚችለው ቀጥል የተመለከቱትን መስፇርቶች የሚያሟላ ሰው ነው፡ሀ) ከሚመለከተው አካል የሙያ ፇቃድ የተሰጠው፤ ለ) መልካም ሥነ-ምግባር ያለው፤ ሐ) የማህበሩ ባለአክሲዮን ወይም ሰራተኛ ያልሆነ፤ መ) በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፮ ንዐስ አንቀፅ (፮) በተመለከተው መሰረት ለማህበሩ ቅርበት ያለው ሰው ያልሆነ፤ ሰ) ላልች በሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፍ የተቀመጡ መስፇርቶችን የሚያሟላ፤ ፪/ የማታለል ድርጊት ካልተፇፀመ በስተቀር፤ በኦዱተር የቀረበን ሪፖርት ጠቅላላ ጉባዔው ካፀደቀው በኋላ የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች ተጥሰዋል በሚል ምክንያት ብቻ የፀደቀው ሪፖርት ውድቅ አይሆንም።

Article 346 — ኦዱተርን ስለመሻር

፪፻፵፬ 245 ____________________________________________________ የንግድሕግ ጠቅላላ ጉባዔው በማንኛውም ጊዜ ኦዱተሮችን መሻር ይችላል፤ ሆኖም ያለበቂ ምክንያት የተሻረ ኦዱተር ከማህበሩ የጉዲት ካሣ መጠየቅ ይችላል።

Article 347 — የኦዱተሮች የሥራ ዋጋ

የኦዱተሮች የሥራ ዋጋ ክፍያ የሚወሰነው በባለአክሲዮኖች ጠቅላላ ጉባዔ ነው።

Article 348 — የኦዱተሮች ኃላፉነት

በላልች የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች እንዱሁም አግባብነት ባላቸው ላልች ሕጎች የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ የኦዱተሮች ኃላፉነት የሚከተለትን ያካትታል፡፩/ ተቀባይነት ያላቸውን የሑሳብ አያያዝ መርሆዎች መሰረት በማድረግ የመስራት፣ ፪/ ትክክለኛ መረጃ የመስጠት፣ ፫/ የማህበሩን ባለአክሲዮኖች በእኩል ዓይን የማየት፣ ፬/ የሙያ ሥራ ምስጢር የመጠበቅ፣ ፭/ በየዓመቱ የማህበሩን የንብረት ዝርዝር መዝገብ፣ የሑሳብ ሚዛን እንዱሁም የትርፍና ኪሳራ ፪፻፵፭ 246 ____________________________________________________ የንግድሕግ መግለጫ፣ የሑሳብ መዛግብትና ላልች የፊይናንስ ሰነድችን ትክክለኛነት የመመርመር እና የማረጋገጥ፣ ፮/ በዲይሬክተሮች ቦርድ ለማህበሩ ጠቅላላ ጉባዔ የሚቀርብ ሪፖርት የማህበሩን አጠቃላይ ሁኔታ በትክክል የሚያሳይ መሆኑን የማረጋገጥ፣ ፯/ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፍ ወይም በጠቅላላ ጉባዔው የሚሰጡትን ላልች ተግባራትን የማከናወን።

Article 349 — ለጠቅላላ ጉባዔው የሚቀርብ ሪፖርት

፩/ ኦዱተሮች በዲይሬክተሮች ቦርድ ለማህበሩ ጠቅላላ ጉባዔ በቀረበ ሪፖርት ላይ ያላቸውን አስተያየት የሚገልጽ ሪፖርት በጽሁፍ ለጠቅላላ ጉባዔ ማቅረብ አለባቸው፤ የሚያቀርቡት ሪፖርት ኦዱተሮቹ ሥራቸውን እንዳት እንዲከናወኑ ማሳየት ይኖርበታል። ፪/ ኦዱተሮች በዲይሬክተሮች ቦርድ የቀረበውን የሑሳብ ሪፖርት ጠቅላላ ጉባዔው እንዱያፀድቀው ወይም ውድቅ እንዱያደርገው ሀሳብ ማቅረብ አለባቸው። ኦዱተሮች ስለትርፍ አከፊፇል ዲይሬክተሮቹ ፪፻፵፮ 247 ____________________________________________________ የንግድሕግ ባቀረቡት ሀሳብ ላይ ለጠቅላላ ጉባዔው አስተያየታቸውን መስጠት አለባቸው። ፫/ ጠቅላላ ጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው ሪፖርት ካልቀረበለት በስተቀር በሑሳብ ሚዛን መግለጫው ላይ መነጋገር የለበትም።

Article 350 — ተገቢ ያልሆነ ተግባር መፇጸሙን

፩/ ኦዱተሮች ሥራቸውን በሚያከናውኑበት ጊዜ ተገቢ ያልሆነ አሰራር ወይም በሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፍ የተመለከተውን በመጣስ የተፇፀመ ድርጊት መኖሩን እንዲወቁ ማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርድ ካለው ለቦርደ ከላለው ደግሞ ለዲይሬክተሮች ቦርድ እና ጉዲዩ ከበድ ያለ በሆነ ጊዜ ለጠቅላላ ጉባዔው ማስታወቅ አለባቸው። ፪/ ኦዱተሮች ሥራቸውን በሚያከናውኑበት ጊዜ ወንጀል መፇጸሙን ያወቁ እንደሆነ አግባብ ላለው የመንግስት አካል ማስታወቅ አለባቸው።

Article 351 — የማህበሩን ጠቅላላ ጉባዔ ስብሰባ

ስለመጥራት ፪፻፵፯ 248 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ሕግ ወይም የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ በሚጠይቀው መሰረት የዲይሬክተሮች ቦርድ ወይም ተቆጣጣሪ ቦርድ ጠቅላላ ጉባዔው እንዱሰበሰብ ጥሪ ሳያደርጉ የቀሩ እንደሆነ፣ ጥሪውን ኦዱተሮቹ ማድረግ አለባቸው። ፪/ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ቢያንስ አስር በመቶ ድርሻ ባላቸው ባለአክሲዮኖች ጥያቄ የቀረበላቸው እንደሆነ፤ ኦዱተሮች ጠቅላላ ጉባዔ እንዱሰበሰብ ጥሪ ማድረግ አለባቸው። ፫/ ኦዱተሮች ከአንድ በላይ ከሆኑ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ በተመለከተው መሰረት በጋራ ጠቅላላ ጉባዔ እንዱሰበሰብ ጥሪ ማድረግ ይችላለ፤ አስፇላጊ መስል ሲታያቸው ስብሰባው ከማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ከተጠቀሰው ቦታ ውጭ እንዱደረግ መወሰን ይችላለ። ፬/ በዚህ አንቀጽ ድንጋጌ መሰረት ኦዱተሮች ስብሰባ የጠሩ እንደሆነ የዕለቱን ስብሰባ አጀንዲ ያዘጋጃለ፤ ስብሰባውን መጥራት ስለአስፇለገበት ምክንያትም ለጠቅላላ ጉባዔው በጽሁፍ ሪፖርት ያቀርባለ፤ ከኦዱተሮቹ አንደ ጉባዔውን በሰብሳቢነት ይመራል። ፪፻፵፰ 249 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፭/ ጠቅላላ ጉባዔውን በመጥራት ወይም ባለመጥራት ላይ ኦዱተሮቹ ያልተስማሙ እንደሆነ፣ ከኦዱተሮቹ አንደ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) እና (፬) የተመለከተውን ሥልጣን ተግባራዊ ለማድረግ የማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚገኝበት ቦታ ሥልጣን ላለው ፍርድ ቤት ማመልከት ይችላል። ፮/ በዚህ አንቀጽ መሰረት ሥራዎችን ለማከናወን የተደረገውን አስፇላጊ ወጪ ሁለ መሸፇን አለበት።

Article 352 — ስለኦዱተሮች ሥልጣን

፩/ ኦዱተሮች አስፇላጊ መስል በታያቸዉ በማንኛውም ጊዜ ምርምራ ወይም ቁጥጥር ለማድረግ ወይም ማንኛውም መረጃ፣ ውል፣ መዝገብ፣ የሑሳብ ሰነድ፣ቃለ ጉባዔ ወይም ላላ ሰነድ እንዱቀርብላቸው ለመጠየቅ ይችላለ፤ ጥያቄ የቀረበለት ሰው የተጠየቀውን መረጃ መስጠት አለበት። ፪፻፵፱ 250 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በየዓመቱ በሚደረገውም ሆነ በልላ ማናቸውም ጊዜ በሚጠራ የባለአክሲዮኖች ጉባዔ ላይ ኦዱተሮች መገኘት አለባቸው።

Article 353 — የእናት የንግድ ማህበር ሑሳብን

ስለመመርመር በዚህ ሕግ ወይም በልላ ማናቸውም ሕግ መሰረት የአንድ የእናት የንግድ ማህበር ሑሳብ ሲመረመር የተቀጥላ ማህበሩ የተጠቃለለ ሑሳቦች መታየት ያለባቸው እንደሆነ ኦዱተሮች በተቀጥላው ማህበር ሰነድች ላይ የሑሳብ ምርመራ ማድረግ አለባቸው።

Article 354 — የኦዱተሮች ተጠያቂነት

፩/ ኦዱተሮች ሥራቸውን በሚያከናውኑበት ጊዜ በማህበሩ፣ በባለአክሲዮኖችና በሦስተኛ ወገኖች ላይ ለሚፇጽሙት ጥፊት በፍትሐ ብሄር ሕግ መሰረት ኃላፉዎች ይሆናለ። ፪/ ማንኛውም ኦዱተር ሆነ ብል የንግድ ማህበሩን አቋም በሚመለከት ትክክለኛ ያልሆነ ሪፖርት ያቀረበ ወይም ያረጋገጠ ወይም ወንጀል መፇጸሙን ፪፻፶ 251 ____________________________________________________ የንግድሕግ እያወቀ ለሚመለከተው አካል ያላሳወቀ ወይም የሙያ ሥራ ምስጢር ያወጣ እንደሆነ አግባብ ባለው የወንጀል ሕግ መሰረት ተጠያቂ ይሆናል። ፫/ ማንኛውም ኦዱተር ሥራ ስለሚያቋርጥበት ሁኔታ በሕግ ወይም በውል የተመለከተውን በመተላለፍ ሥራውን በማቋረጡ ምክንያት በማህበሩ፣ በባለአክሲዮኖችና በሦስተኛ ወገኖች ላይ ለሚደርሰው ጉዲት ተጠያቂ ይሆናል።

Article 355 — ባለአክሲዮኖች ባቀረቡት ጥያቄ መሰረት

፩/ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ (ካፒታል) ቢያንስ አስር በመቶ ድርሻ ባላቸው ባለአክስሲዮኖች ጥያቄ የቀረበለት እንደሆነ የንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ያለው ላላ የመንግስት መሥሪያ ቤት የማህበሩ ሥራ አመራር አነስተኛ የአክሲዮን ድርሻ ያላቸውን ማህበርተኞች ወይም ማህበሩን በሚጎዲ አኳኋን መከናወኑን እና አለመከናወኑን መርምረው ሪፖርት የሚያቀርቡ አንድ ወይም ከአንድ በላይ የሆኑ ኢንስፔክተሮች መሾም አለበት። ፪፻፶፩ 252 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ አመልካቹም ማመልከቻ ለቀረበለት አካል አስፇላጊ ናቸው የሚላቸውን ሰነድች እና ላላ ማስረጃ መጠቆም አለበት። ፫/ የምርመራውን ወጪ የሚሸፍኑት ጥያቄ አቅራቢዎቹ ናቸው፤ ሆኖም የምርመራው ውጤት የደረሰውን ጥቆማ ትክክለኛነት የሚያስረዲ ሆኖ ከተገኘ ማህበሩ ለጥያቄ አቅራቢዎቹ ለምርመራው ያወጡትን ገንዘብ መመለስ ይኖርበታል።

Article 356 — የግዳታ ምርመራ

የማህበሩ ጠቅላላ ጉባዔ ወይም ፍርድ ቤት ማህበሩ ላይ ምርመራ እንዱደረግ የንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴርን ወይም በሕግ ሥልጣን የተሰጠውን ላላ የመንግስት አካልን መጠየቅ ይችላለ፤ ጥያቄው የቀረበለት አግባብ ያለው መሥሪያ ቤት ምርመራ የሚያከናውኑ አንድ ወይም ከአንድ በላይ ኢንስፔክተሮችን መሾም አለበት።

Article 357 — አግባብ ያለው የመንግስት አካል በራሱ

አነሳሽነት ስለሚያደርገው ምርመራ የንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም በሕግ ሥልጣን የተሰጠው ላላ የመንግስት አካል፡፪፻፶፪ 253 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ላይ የማታለል ድርጊት ስለመፇፀሙ ወይም ሉፇፀም የሚችል ስለመሆኑ፤ ፪/ የተወሰኑ ባለአክሲዮኖችን መብት የሚጎዲ ድርጊት ስለመፇፀሙ፤ ፫/ ሕገ ወጥ የሆነ ወይም የማታለል ድርጊት ያለበት አሰራር በማህበሩ ውስጥ ስለመኖሩ፤ ወይም ፬/ የወንጀል ድርጊት ስለመፇፀሙ፤ የሚያሳይ በቂ መረጃ መኖሩን ካመነ ምርመራ እንዱካሄድ አንድ ወይም ከአንድ በላይ የሆኑ ኢንስፔክተሮችን መሾም ይችላል።

Article 358 — በእናትና በተቀጥላ ማህበራት ጉዲዮች

ላይ ኢንስፔክተሮች ስላላቸው ሥልጣን በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፶፭ ፣ ፫፻፶፮ ወይም ፫፻፶፯ መሰረት ምርመራ እንዱያካሄደ የተመረጡት ኢንስፔክተሮች እናት ወይም ተቀጥላ ማህበሩ ካልተመረመረ የማህበሩን የሥራ አካሄድ በተሟላ ሁኔታ ለመመርመር የማይቻል መሆኑን ካመኑና ይህንኑ ለሾማቸው የመንግስት አካል ሪፖርት ካደረጉ ይኸው አካል ምርመራው እናት ወይም ፪፻፶፫ 254 ____________________________________________________ የንግድሕግ ተቀጥላ ማህበሩን እንዱጨምር ትዕዛዝ መስጠት ይችላል።

Article 359 — ምርመራ የሚደረግበት ማህበር ስላለበት

፩/ ምርመራ እንዱደረግበት ትዕዛዝ የደረሰው ማህበር የዲይሬክተሮች ቦርድ፣ ካለ የተቆጣጣሪ ቦርድ፣ ሥራ አስኪያጆች፣ የማህበሩ ፀሐፉ ወይም ላልች የሥራ ኃላፉዎች እና እንደራሴዎች ኢንስፔክተሮች የሚጠይቋቸውን መዛግብትና ሰነድች ማቅረብና ለሚጠይቋቸው ጥያቄዎች የተሟላ መልስ መስጠት አለባቸው። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት የማህበሩ ኃላፉዎች ኢንስፔክተሮች ሥራቸውን በአግባቡ እንዲያከናውኑ መሰናክል የሆኑ እንደሆነ ኢንስፔክተሮች ለሾማቸው አካል ሪፖርት ያቀርባለ፤ ሪፖርቱ የቀረበለት አካል አግባብነት ባለው ሕግ መሰረት የወንጀል ክስ እንዱቀርብ ጉዲዩን ለሚመለከተው አካል ማሳወቅ አለበት። ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፪) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ሪፖርት የቀረበለት አካል ምርመራውን በማናቸውም ፪፻፶፬ 255 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሁኔታ የማድረግ ሥልጣኑ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ዝርዝሩ በልዩ ሕግ በሚወሰነው መሰረት አስተዲደራዊ እርምጃ መውሰድ ይችላል።

Article 360 — የኢንስፔክተሮች ሪፖርት

፩/ በማህበሩ ላይ ምርመራው እንዱካሄድ ትዕዛዝ የሰጠው አካል ኢንስፔክተሮቹ ያቀረቡትን ሪፖርት አንድ ቅጂ፡ሀ) ለተመረመረው ማህበር፣ ለ) እንዱመረመር ላመለከቱት ባለአክሲዮኖች፣ ወይም ሐ) ምርመራውን ያዘዘው ፍርድ ቤት ከሆነ ላዘዘው ፍርድ ቤት፣ ይልካል። ፪/ በማህበሩ ላይ ምርመራ እንዱካሄድ ትዕዛዝ የሰጠው አካል በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በቀረበው ሪፖርት ተገቢ ያልሆኑ ተግባራት መፇጸማቸውን ካረጋገጠ አስፇላጊውን የእርምት እርምጃ መውሰድ አለበት።

Article 361 — ስለባለአክሲዮኖች የትውስት ስም

፪፻፶፭ 256 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ንግድና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም ሥልጣን ያለው የመንግስት አካል በአክሲዮን መዝገቡ ላይ የተጻፈ ባለአክሲዮኖች ማህበሩን በእርግጥ ለሚቆጣጠሩት እና ከውስጡ የገንዘብ ጥቅም ላላቸው ሰዎች ስማቸውን ያዋሱ ስለመሆኑ በቂ ምክንያት ያለው እንደሆነ፤ የአክሲዮኖቹ ትክክለኛ ባለሀብቶች እነማን እንደሆኑ ለማወቅ ምርመራ የሚያደርጉ ኢንስፔክተሮችን መሾም ይችላል። ፪/ ንግድና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም ሥልጣን ያለው የመንግስት አካል ቢያንስ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ አስር በመቶ ድርሻ ያላቸው ባለአክሲዮኖች ጥያቄ ካቀረቡ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ምርመራ እንዱደረግ ማዘዝ ይችላል።

Article 362 — ጠቅላላ ደንብ

፪፻፶፮ 257 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የባለአክሲዮኖች ጠቅላላ ጉባዔ ሁለም ባለአክሲዮኖች የሚሳተፈበት የማህበሩ ከፍተኛ ውሳኔ ሰጭ አካል ነው። ፪/ በዓመታዊ ጠቅላላ ጉባዔ ላይ ባለአክሲዮኖች በአካል በመገኘት ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ ወይም ሁለም ባለአክሲዮኖች የተስማሙ እንደሆነ ስብሰባ ማድረግ ሳያስፇልግ ለውሳኔ በቀረበ ጉዲይ ላይ ሀሳባቸውን በጽሁፍ ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ በመግለጽ ውሳኔ ማስተላለፍ ይችላለ።

Article 363 — ከባለአክሲዮንነት የሚመነጩ መብቶች

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፺፩ ንዐስ አንቀጽ (፩) ላይ የተደነገገው ቢኖርም አንድ ባለአክሲዮን በራሱ ፇቃድ ካልሆነ በስተቀር በባለአክሲዮንነቱ ያገኛቸው መብቶች ቀሪ አይሆኑም። ፪/ ከባለአክሲዮንነት የሚመነጩ መብቶች የሚባለት በሕግ ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ መሰረት በጠቅላላ ጉባዔው ወይም በዲይሬክተሮች ቦርድ ውሳኔ ላይ ጥገኛ ያልሆኑ የማህበሩ አባል የመሆን፣ በስብሰባ የመካፇል፣ ድምፅ የመስጠት፣ የማህበሩን ውሳኔ የመቃወም፣ ትርፍና ማህበሩ ሲፇርስ ፪፻፶፯ 258 ____________________________________________________ የንግድሕግ በመጨረሻ በሚደረገው የሑሳብ ማጣራት ጊዜ ከማህበሩ ሀብት ድርሻ የመካፇልና የመሳሰለት መብቶች ናቸው።

Article 364 — አናሳ ባለአክሲዮኖችን ከጉዲት ስለመጠበቅ

ልዩ ጥቅም የሚያሰጡ የአክሲዮን መደቦችን ስለመፍጠር የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ጠቅላላ ጉባዔ ለተወሰኑ ማህበርተኞች ያልተገባ ጥቅም የማስገኘት ውጤት ሉኖረው እንደሚችል ግልጽ የሆነ ውሳኔ ማስተላለፍ አይችልም።

Article 365 — የጉባዔዎች ዓይነት

፩/ የባለአክሲዮኖች ጉባዔዎች ጠቅላላ ወይም ልዩ ለመሆን ይችላለ። ፪/ ጠቅላላ ጉባዔዎች መደበኛ ወይም አስቸኳይ ይሆናለ፤ እነዚህም ልዩ ልዩ መደብ ያላቸው ባለአክሲዮኖች በሙለ ሉሳተፈባቸው የሚችለ ናቸው። ፫/ በልዩ ጉባዔ የሚሳተፈት በሚመለከተው መደብ ውስጥ የሚወድቁ ባለአክሲዮኖች ብቻ ናቸው። ፪፻፶፰ 259 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 366 — የማህበሩ ጉባዔ ጥሪ

፩/ የጠቅላላ ጉባዔ ጥሪ የሚያደርጉት እንደነገሩ ሁኔታ የዲይሬክተሮች ቦርድ፣ የተቋቋመ እንደሆነ ተቆጣጣሪ ቦርድ፣ ኦዱተሮች፣ ሑሳብ አጣሪዎች ወይም ፍርድ ቤት ናቸው። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ሥር የተመለከተው ቢኖርም የንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ያለው ላላ የመንግስት አካል ጉዲዩ አንገብጋቢ ሆኖ ሲያገኘው እና በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ስብሰባ መጥራት የማይቻል ወይም ረጅም ጊዜ የሚወስድ ከሆነ በጉዲዩ ያገባኛል በሚል ማንኛውም ሰው ጥያቄ ወይም በራሱ ተነሳሽነት ጉባዔ ሉጠራ ይችላል፤ ሆኖም ጉባዔ እንዱጠራ ጥያቄ የቀረበው የማህበሩን ዋና ገንዘብ አስር በመቶ ወይም ከዚያ በላይ በሚወክለ ባለአክሲዮኖች ከሆነ የንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ያለው ላላ የመንግስት አካል ጉባዔ የመጥራት ግዳታ አለበት። ፫/ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ቢያንስ አምስት በመቶ ድርሻ ያላቸው ባለአክሲዮኖች የማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት ፪፻፶፱ 260 ____________________________________________________ የንግድሕግ በሚገኝበት ቦታ ሥልጣን ላለው ፍርድ ቤት ጥያቄ ሲያቀርቡና ፍርድ ቤቱ ጥያቄው ተገቢ ነው ብል ሲያምን ጠቅላላ ጉባዔ እንዱሰበሰብ ጥሪ የሚያደርግና አጀንዲ የሚያዘጋጅ ተወካይ ሉሰይም ይችላል።

Article 367 — የጉባዔው አጠራር ሁኔታ

፩/ ማህበሩ በመመስረቻ ጽሁፍ ጠቅላላ ጉባዔ የሚጠራበትን አስተማማኝና ውጤታማ የሆነ ጥሪ ማድረጊያ ዘዳ ለመወሰን ይችላል፣ ይህ ሆኖ ባልተገኘ ጊዜ ለጉባዔዎች ሁለ የሚደረጉ ጥሪዎች አገር አቀፍ ስርጭት ባለው ጋዜጣ አማካኝነት ይሆናል። ፪/ ሁለም አክሲዮኖች በባለአክሲዮኖች ስም ተመዝግበው በሚገኙባቸው ማህበሮች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተመለከቱት ማስታወቂያዎች ፊንታ ጥሪው በማህበሩ ወጪ ለእያንዲንደ ባለአክሲዮን በሚላክ የተመዘገበ ደብዲቤ፣ ማህበርተኛው ለዚሁ ዓላማ ለማህበሩ በሰጠው ኢሜይል ወይም ላላ አስተማማኝ የኤለክትሮኒክ ዘዳ ሉደረግ ይችላል። ፪፻፷ 261 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ ማህበሩ ላምጪው በሚል የወጡ አክሲዮኖች ቢኖሩትም በስም የተመዘገበ አክሲዮን ያለው ባለአክሲዮን የስብሰባ ጥሪዎች በተመዘገበ ደብዲቤ ወይም በኢሜይል ወይም በልላ አስተማማኝ የኤላክትሮኒክ ዘዳ እንዱደርሱት ለኩባንያው በጽሁፍ ጥያቄ ካቀረበ የስብሰባ ጥሪዎች በራሱ ወጭ በጠየቀበት አኳኋን ሉላኩለት ይችላለ።

Article 368 — ምልዓተ ጉባዔ ባለመሟላቱ በድጋሜ

የሚደረግ የመደበኛ ጉባዔ ጥሪ ምልዐተ ጉባዔ ባለመሟላቱ መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔው መሰብሰብ ሳይችል የቀረ እንደሆነ ለሁለተኛ ጊዜ ጠቅላላ ጉባዔው እንዱሰበሰብ የሚደረገው ጥሪ የሚደረገው የመጀመሪያው ጉባዔ በተጠራበት አኳኋን እና የጊዜ ገደብ ነው።

Article 369 — ምልዓተ ጉባዔ ባለመሟላቱ በድጋሚ

የሚደረግ የአስቸኳይ ወይም የልዩ ጉባዔ ጥሪ አስቸኳይ ወይም ልዩ ጉባዔ አስፇላጊው ምልዓተ ጉባዔ ባለመሟላቱ ምክንያት ሳይሰበሰብ የቀረ እንደሆነ ሁለተኛ ስብሰባ አስፇላጊ ሆኖ ከተገኘም ሦስተኛ ስብሰባ ፪፻፷፩ 262 ____________________________________________________ የንግድሕግ በአንድ ሳምንት ልዩነት ውስጥ በአንቀጽ ፫፻፷፮ እና ፫፻፷፯ በተመለከተው መሰረት መጠራት አለበት።

Article 370 — የጉባዔው የማስታወቂያ ጊዜ

ጠቅላላ ወይም ልዩ ጉባዔ እንዱሰበሰብ የሚደረገው የመጀመሪያው ጥሪ ስብሰባው ከሚደረግበት ቀን ሃያ አራት ቀናት በፉት መደረግ አለበት።

Article 371 — በጉባዔው ጥሪ ማስታወቂያ ላይ የሚገለጹ

፩/ የጉባዔው የጥሪ ማስታወቂያ የማህበሩን ስምና ዓይነት፤የማህበሩን ዋና ገንዘብ፣የምዝገባ ቁጥር፤ ዋና መሥሪያ ቤቱ የሚገኝበትን ቦታ፤ ለአምጪው በሚል የተጻፇባቸው አክሲዮኖች ካለ የሚቀመጡበትን ቦታና ጊዜ፤ የስብሰባውን ጊዜና ቦታ እንዱሁም ለስብሰባው የሚቀርቡ አጀንዲዎችን መያዝ አለበት። ፪/ ምልዓተ ጉባዔ ባለመሟላቱ ምክንያት በድጋሚ የሚደረግ የስብሰባ ጥሪ ማስታወቂያ በዚህ አንቀጽ ፪፻፷፪ 263 ____________________________________________________ የንግድሕግ በንዐስ አንቀጽ (፩) ሥር ከተመለከቱት በተጨማሪ ጉባዔው ሳይካሄድ የቀረበትን ቀን መጥቀስ አለበት።

Article 372 — አጀንዲ

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፷፮ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሰረት ፍርድ ቤት ወይም የሚመለከተው የመንግስት አካል ጉባዔ ስለሚጠራበት ሁኔታ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የጉባዔውን አጀንዲ የሚያዘጋጀው ጥሪ አድራጊው ነው። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ቢኖርም ከማህበሩ ዋና ገንዘብ አምስት በመቶ ድርሻ ያላቸው ባለአክሲዮኖች ተጨማሪ አጀንዲ እንዱያዝላቸው የማድረግ መብት አላቸው፤ ጥያቄያቸውን በተቻለ መጠን የስብሰባ ጥሪ ከመደረጉ በፉት ካልሆነም በአንቀጽ ፫፻፸ መሰረት የስብሰባ ጥሪ በተደረገ በሦስት ቀናት ውስጥ ስብሰባውን ለጠራው አካል በጽሁፍ ማቅረብ አለባቸው። ፪፻፷፫ 264 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ በሕግ ወይም በማህበሩ የመመሰረቻ ጽሁፍ ተቃራኒ ድንጋጌ ከላለ በስተቀር በአጀንዲው ውስጥ ያልተካተተ ማንኛውም ጉዲይ በጉባዔው ውይይት ሉደረግበት አይችልም፤ በአጀንዲነት ባይያዝም ጉባዔው ዲይሬክተሮችን ለመሾምና ለመሻር ይችላል። ፬/ ምልዓተ ጉባዔ ባለመሟላቱ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፷፰ እና ፫፻፷፱ በተመለከቱት ድንጋጌዎች መሰረት በተከታታይ በሚደረጉ የስብሰባ ጥሪዎች መነሻነት የተሰበሰቡ ጉባዔዎች ለመወያየት የሚችለት ለመጀመሪያው ጉባዔ በተያዘው አጀንዲ ላይ ብቻ ነው።

Article 373 — የባለአክሲዮኖች ወኪል

፩/ አንድ ባለአክሲዮን በጉባዔው ስብሰባ ላይ መሳተፍ ካልቻለ በወኪል አማካኝነት መሳተፍና ድምፅ መስጠት ይችላል፤ ባለአክሲዮኑ በጉባዔው ላይ ወኪል እንዱገኝ ካደረገ ራሱ ለመሳተፍና ድምፅ ለመስጠት አይችልም። ፪/ የአንድ አክሲዮን ወይም የአክሲዮኖች የጋራ ባለሀብቶች፤ የአክሲዮኖች የአላባ ጥቅም ሰጭና ፪፻፷፬ 265 ____________________________________________________ የንግድሕግ መያዣ የተቀበለ ገንዘብ ጠያቂ ወኪል በሚመለከት የዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፸ እና ፪፻፸፩ ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 374 — ውሳኔ ለማሳለፍ መሟላት ያለባቸው

፩/ ማንኛውም ጉባዔ ውሳኔ ማሳለፍ የሚችለው ምልዓተ ጉባዔው የተሟላ ሲሆንና በጉባዔው ከተገኙት ባለአክሲዮኖች የአብላጫውን የድምፅ ድጋፍ ሲያገኝ ነው። ፪/ ለሚተላለፈት ውሳኔዎች መሟላት ያለበት ምልዓተ ጉባዔ የሚሰላው የማህበሩን ዋና ገንዘብ (ካፒታል) ካቋቋሙት አክሲዮኖች አንጻር ሆኖ ለእያንዲንደ የጉባዔ ዓይነት በዚህ ሕግ በተወሰነው መሰረት ነው፤ በሚካሄደ ጉባዔዎች ሁለ አስፇላጊው ምልዓተ ጉባዔ የሚታሰበው በሕግ መሰረት ድምፅ የመስጠት መብት የላላቸው አክሲዮኖች ከተቀነሱ በኋላ ቀሪዎቹ አክሲዮኖች በማህበሩ ዋና ገንዘብ ፪፻፷፭ 266 ____________________________________________________ የንግድሕግ ውስጥ ባላቸው ድርሻ ወይም መዋጮ መሰረት ነው። ፫/ የባለአክሲዮኖች ጉባዔ ለማድረግ የሚያስፇልገውን ምልዓተ ጉባዔና ውሳኔ ለማሳለፍ የሚያስፇልገውን የድምፅ ብልጫ የሚመለከቱትን የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ መለወጥ አይቻልም።

Article 375 — ማህበሩ መልሶ የገዛቸው አክሲዮኖች

ድምፅ የመስጠት መብት የማያስገኙ ስለመሆኑ ማህበሩ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፸፭ ድንጋጌ መሰረት መልሶ በገዛቸው አክሲዮኖች ድምፅ መስጠት አይችልም።

Article 376 — የአክሲዮኖች መመዝገቢያ ጊዜ

ስም የተጻፇባቸው አክሲዮኖች ባለሀብቶች በማህበሩ መዝገብ የሚጻፈበትና ይህ ሕግ ከመውጣቱ በፉት የወጡ ለአምጭው ተብል የተጻፇባቸውን አክሲዮኖች የያዙ ባለአክሲዮኖች በጉባዔው ላይ ለመሳተፍ እንዱችለ አክሲዮኖቹ በማህበሩ እንዱቀመጡ የሚደረግበት ጊዜ በመመስረቻ ጽሁፍ ላይ ሉወሰን ይችላል። ፪፻፷፮ 267 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 377 — የውክልና ሥልጣን

፩/ የውክልና ሥልጣን ቅጽ ይዘት፣ ውክልናው የሚቀመጥበት ቦታና ጊዜ የሚወሰነው በዲይሬክተሮች ቦርድ ነው፤ ሆኖም የጊዜ ገደቡ ስብሰባው ከሚጀመርበት ከሦስት ቀናት በፉት መጠናቀቅ አይችልም። ፪/ በባለአክሲዮኖች ጠቅላላ ጉባዔ ለመሳተፍ የሚሰጥ ውክልና በሰነድች ማረጋገጫና ምዝገባ ኤጀንሲ ወይም ላላ አግባብነት ባለው ተቋም መረጋገጥ ግዳታ አይደለም።

Article 378 — የጉባዔው ተሳታፉዎች መመዝገቢያ ሰነድ

፩/ በእያንዲንደ ጉባዔ ላይ ባለአክሲዮኖች በጉባዔው ላይ መገኘታቸውን የሚያስረዲ የተሳታፉዎች መመዝገቢያ ሰነድ መኖር አለበት፤ ሰነደም በስብሰባው የተገኙትን ወይም ወኪል የላኩትን ባለአክሲዮኖች ስምና አድራሻቸው፣ እያንዲንደ ባለአክሲዮን ያለውን የአክሲዮን መጠንና ፪፻፷፯ 268 ____________________________________________________ የንግድሕግ የሚሰጠውን የድምፅ ቁጥር የሚያሳይ ዝርዝር መያዝ አለበት። ፪/ የተሳታፉዎች መመዝገቢያ ሰነድ በስብሰባው መጀመሪያ ላይ በጉባዔው በአካል የተገኙ ባለአክሲዮኖች ወይም ወኪልች የፇረሙበት ስለመሆኑ በማህበሩ ፀሐፉ መረጋገጥ አለበት።

Article 379 — የጉባዔው ሰብሳቢ

፩/ የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርድ ሰብሳቢ የጉባዔው ሰብሳቢ ይሆናል፤ ሰብሳቢው በማይኖርበት ጊዜ ምክትል ሰብሳቢ፣ምክትል ሰብሳቢ በማይኖርበት ጊዜ ከዲይሬክተሮች መካከል በሹመት ቀደምትነት ያለው፣ ቀደምትነት ያለው በማይኖርበት ጊዜ ደግሞ ጠቅላላ ጉባዔው የሚመርጠው ሰው ሰብሳቢ ይሆናል። ፪/ ጉባዔው የተጠራው በማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርድ፣ በኦዱተሮች፣ በፍርድ ቤት በተሾመ ሰው፣ በሕግ በተፇቀደለት ላላ የመንግስት ባለሥልጣን ወይም በመጨረሻው ሑሳብ አጣሪ የሆነ እንደሆነ የጉባዔው ሰብሳቢ የሚሆነው ጥሪ ያደረገው አካል ነው። ፪፻፷፰ 269 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 380 — የጉባዔው ድምፅ ቆጣሪዎች

፩/ ፇቃደኛ ከሆኑ በባለአክሲዮንነትም ሆነ በወኪልነት ስም በጉባዔው ስብሰባ ላይ ከተገኙት ውስጥ ከፍተኛ ድርሻ ባላቸው አባላት መካከል በሚደረግ በስምምነት የተወሰኑት ባለአክሲዮኖች ድምፅ ቆጣሪ ይሆናለ። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የድምፅ ቆጣሪ መሆን የሚችለት ባለአክሲዮኖች ፇቃደኛ ካልሆኑ ወይም በጉባዔው የተገኙት ባለአክሲዮኖች ላላ ሰው መምረጥ ከፇለጉ ስብሰባው እንደተጀመረ የድምፅ ቆጠራውን ለማድረግ የሚያስፇልጉ ድምፅ ቆጣሪዎችን መምረጥ አለባቸው። ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) እና (፪) የተደነገገው ቢኖርም በኤላክትሮኒክ ዘዳ የሚደረግ ስብሰባን ድምፅ ለመቁጠር አስተማማኝ የሆነ የድምፅ ቆጠራን ለማድረግ የሚያስችል ቴክኖልጂን መጠቀም ይቻላል።

Article 381 — የማህበሩን ሰነድች የማየት ወይም

የመውሰድ መብት ፪፻፷፱ 270 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ማንኛውም ባለአክሲዮን ከዚህ ቀጥል የተመለከቱትንና በማህበሩ ጽህፇት ቤት የሚገኙትን ሰነድች በማንኛውም ጊዜ የማየት እና ቅጂዎችን የመውሰድ መብት አለው፡ሀ) የማህበሩን የሑሳብ ሚዛን፣ የትርፍና ኪሳራ መግለጫ እንዱሁም የንብረት ዝርዝር መዝገብ፤ ለ) ባለፈት የመጨረሻ ሦስት ተከታታይ ዓመታት በዲሬክተሮች ቦርድና በኦዱተሮች ለጠቅላላ ጉባዔዎች የቀረቡ ሪፖርቶችን፤ ሐ) የጉባዔዎችን ቃለ ጉባዔና በጉባዔው የተሳተፈ ባለአክሲዮኖችን መመዝገቢያ ሰነድ፤ መ) ለጉባዔ የሚቀርበውን የውሳኔ ሀሳብ፤ ሰ) በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፲፩ ሥር የተመለከተውን ለማህበሩ ቅርበት ያላቸው ሰዎች መዝገብ፤ ረ) በበጀት ዓመቱ በማህበሩ ውስጥ ከፍተኛ ክፍያ ይከፇለው የነበረውን ሰራተኛ ስምና የተከፇለውን ጠቅላላ ክፍያ መጠን የሚያሳየውን ሰነድ፤ ፪፻፸ 271 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሸ) የማህበሩን ባለአክሲዮኖች ዝርዝር የያዘውን ሰነድ። ፪/ ማንኛውም ባለአክሲዮን በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከቱትን ሰነድች ለማየት ወይም ቅጂ ለመውሰድ ያቀረበው ጥያቄ በማህበሩ ተቀባይነት ካላገኘ ለንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ላለው ላላ የመንግስት አካል በማመልከት ሰነድቹን የማየት እና ቅጅ የመውሰድ መብት አለው። ፫/ ያልተከፊፇለ አክሲዮኖችን በጋራ የያዙ ባለአክሲዮኖችና አክሲዮኖችን በአላባ ወይም በመያዣ የተቀበለ ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ አንቀጽ የተመለከቱ የማህበሩን ሰነድች ቅጅ የማግኘት መብት አላቸው።

Article 382 — ተጨማሪ መረጃ የማግኘት መብት

፩/ አንድ ባለአክሲዮን በአንቀጽ ፫፻፹፩ እና በላልች የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች ከተመለከቱት በተጨማሪ በጠቅላላ ጉባዔ አጀንዲ ተደርጎ በቀረበ ጉዲይ ላይ ከድምዲሜ ለመድረስ የሚያስፇልግ ተጨማሪ መረጃ ፪፻፸፩ 272 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለጉባዔው እንዱቀርብ የጠየቀ እንደሆነ ቦርደ አስፇላጊውን መረጃ ለጉባዔው መስጠት አለበት፤ ሆኖም መረጃው ይፊ መደረጉ በሕግ የተከለከለ ከሆነ ወይም በቦርደ እይታ ማህበሩ ላይ ከባድ ጉዲት የሚያደርስ ከሆነ ቦርደ መረጃውን ይፊ ማድረግ የለበትም። ፪/ ቦርደ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት መረጃ ያልሰጠ እንደሆነ ጥያቄ አቅራቢው ባለአክሲዮን ክስ ማቅረብ ይችላል፤ መረጃውን ይፊ ላለማድረግ በቂ ምክንያት ያለው መሆኑን ማህበሩ ካላስረዲ በስተቀር፤ ክስ የቀረበለት ፍርድ ቤት ቦርደ የተጠየቀውን መረጃ እንዱሰጥ ትዕዛዝ መስጠት አለበት። ፫/ ማህበሩ የአንድ የተዛመደ ማህበሮች ቡድን አባል የሆነ እንደሆነ መረጃ የመስጠት ግዳታው ማህበሩ ከተቀሩት የቡድኑ አባላት ጋር ያለውን ግንኙነት ጭምር ያካትታል፤ ማህበሩ እናት ማህበር ከሆነ ወይም በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ላልች ማህበሮችን የሚቆጣጠር ከሆነ መረጃ የመስጠት ግዳታው የቡድኑ አባላትን ሑሳቦች እንዱሁም ፪፻፸፪ 273 ____________________________________________________ የንግድሕግ ስለተቀጥላዎቹ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት መቅረብ ያለበትን መረጃ ያካትታል።

Article 383 — የባለአክሲዮኖች ድምፅ የመስጠት መብት

፩/ መደበኛ ወይም ትርፍ ብቻ የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ለያዘ ባለአክሲዮን ድምፅ የሚሰጠው ዋጋ ወይም ክብደት የሚወሰነው በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ባለአክሲዮኑ ባለው ድርሻ መጠን ይሆናል። ፪/ በሕግ መሰረት ድምፅ የመስጠት መብትን የሚያሳጡ ሁኔታዎች ከላለ በስተቀር እያንዲንደ አክሲዮን ቢያንስ አንድ ድምፅ የመስጠት መብት ይሰጣል።

Article 384 — ድምፅ የመስጠት ገደብ

አክሲዮኖች የሚሰጡት ከፍተኛ የድምፅ ቁጥር በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ሉገደብ ይችላል፤ ሆኖም ድምፅ የመስጠት ገደብ በሁለም የአክሲዮኖች መደቦች ፪፻፸፫ 274 ____________________________________________________ የንግድሕግ ላይ ልዩነት ሳይደረግ በእኩልነት ተፇጻሚ መሆን ይኖርበታል።

Article 385 — የጥቅም ግጭት

፩/ ማንኛውም ባለአክሲዮን ስለራሱ ወይም ሦስተኛ ወገንን ወክል ከማህበሩ ጋር የጥቅም ግጭት በሚያስነሱ ጉዲዮች ላይ ድምፅ መስጠት አይችልም። ፪/ በተለይም የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ባለአክሲዮን ቢሆኑም የራሳቸውን ሀላፉነት፣ ተጠያቂነት እንዱሁም በማህበሩ እና በራሳቸው ጥቅም መካከል በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ግጭት በሚያስነሱ ጉዲዮች ላይ ድምፅ መስጠት አይችለም። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሰረት ድምፅ የመስጠት መብት የማያሰጡ አክሲዮኖችም ቢሆኑ የጉባዔውን ምልዓተ ጉባዔ መሟላት አለመሟላቱን ለመወሰን ቁጥር ውስጥ ይገባለ። ፪፻፸፬ 275 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተመለከተውን ድንጋጌ በመተላላፍ ድምፅ ከመስጠት መቆጠብ የነበረባቸው ባለአክሲዮኖች ድምፅ በመስጠታቸው ምክንያት የማህበሩን ጥቅም የሚጻረር ውሳኔ ከተላለፇ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፺፩ መሰረት ውሳኔውን መቃወም ይቻላል።

Article 386 — ድምፅን በነጻነት የመስጠት መብትን

መገደብ የማይቻል ስለመሆኑ በባለአክሲዮኖች ጉባዔ ውስጥ ድምፅን በነጻነት የመስጠት መብትን የሚገድብ ወይም የመገደብ ውጤት ያለው ማንኛውም የውል ቃል ዋጋ አይኖረውም።

Article 387 — ቃለ ጉባዔ

፩/ የጉባዔ ውይይት በቃለ ጉባዔ መያዝ አለበት፤ ቃለ ጉባዔው በስብሰባው ላይ በተገኙት ዲይሬክተሮች እና በማህበሩ ፀሐፉ ከተፇረመበት በኋላ በቃለ ጉባዔ መዝገብ ይገለበጣል፤ ቃለ ጉባዔው ወደ መዝገብ በትክክል ስለመገልበጡ በማህበሩ የዲይሬክተሮች ፪፻፸፭ 276 ____________________________________________________ የንግድሕግ ቦርድ ሰብሳቢ ወይም በላልች ሁለት የቦርድ አባላት መረጋገጥ አለበት። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ሥር የተመለከተው ቢኖርም፤ ጉባዔው ሥራ ከመጀመሩ በፉት ስብሰባው ላይ ከተገኙት ባለአክሲዮኖች መካከል በጉባዔው ላይ የተደረገው ውይይት እና የተላላፇው ውሳኔ በትክክል በቃለ ጉባዔ መስፇሩን አረጋግጠው በዲይሬክተሮች ቦርድ እና በማህበሩ ፀሐፉ ምትክ የሚፇርሙ ሦስት ባለአክሲዮኖችን መምረጥ ይቻላል፤ እንዱህ ዓይነቱ ምርጫ በስብሰባው ጥሪ እንደ አጀንዲ ባይያዝም ሉከናወን ይችላል። ፫/ የጉባዔው ቃለ ጉባዔዎች በተለይ ከዚህ በታች የተመለከቱትን ጉዲዮች መያዝ አለባቸው፡ሀ) የጉባዔውን ጥሪ አደራረግ፤ ለ) የስብሰባውን ቦታና ቀን፤ ሐ) አጀንዲዎቹን፤ መ) በጉባዔው የተገኙ የቦርድ አባላትን ስም፤ ሰ) በስብሰባው ላይ የተገኙ አክሲዮኖችን ብዛትና የምልዓተ ጉባዔውንቁጥር፤ ረ) ለጉባዔው የቀረቡትን ሰነድች፤ ፪፻፸፮ 277 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሰ) የውይይቱን አጭር ማጠቃለያ፤ ሸ) የተሰጡትን ድምጾች ውጤት፣ እና ቀ) ጉባዔው ያሳለፊቸውን ውሳኔዎች፤ ፬/ ምልዓተ-ጉባዔው ባለመሟላቱ ምክንያት ጉባዔው ለመሰብሰብ ሳይችል የቀረ እንደሆነ የጉባዔው ሰብሳቢ ይኸው በቃለ ጉባዔ እንዱያዝ ያደርጋል።

Article 388 — የቃለ ጉባዔ ቅጂዎች ወይም ግልባጮች

የቃለ ጉባዔ ቅጂዎች ወይም በአጭር የተዘጋጁ ግልባጮች ተቀባይነት የሚኖራቸው በዲይሬክተሮች ቦርድ ሰብሳቢ ወይም በስብሰባው ላይ በተገኙ ሁለት የቦርድ አባላት ትክክለኛነታቸው ሲረጋገጥ ነው።

Article 389 — ጉባዔውን ለላላ ጊዜ ስለማስተላለፍ

፩/በጉባዔው ስብሰባ ላይ ከተወከለው ዋና ገንዘብ ቢያንስ አንድ ሦስተኛ ድርሻ ያላቸው ባለአክሲዮኖች ለውይይት በቀረቡት አጀንዲዎች ላይ በቂ የሆነ መረጃ የላላቸው እንደሆነ ስብሰባው ከሦስት ቀናት ላልበለጠ ጊዜ እንዱተላለፍ መጠየቅ ይችላለ፤ ፪፻፸፯ 278 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ሥር የተመለከተው መብት በአጀንዲነት በተያዘ አንድ ጉዲይ ላይ ሉሰራበት የሚችለው ለአንድ ጊዜ ብቻ ነው።

Article 390 — በስምምነት የሚደረግ የሁለም

፩/ ስለ ባለአክሲዮኖች ጉባዔ አጠራር የተመለከተውን ሥርዓት ሳይከተለ ሁለም የማህበሩ ባለአክሲዮኖች ወይም ወኪልቻቸው በስምምነት ጉባዔ ማድረግ ይችላለ። ፪/ ሁለም ባለአክሲዮኖች ወይም ወኪልቻቸው በስብሰባው ላይ እስከተገኙ ድረስ በዚህ ሕግ መሰረት በጠቅላላ ጉባዔ ሥልጣን ሥር በሚወድቅ ማንኛውም ጉዲይ ላይ መወያየት እና ውሳኔ መስጠት ይችላለ።

Article 391 — የጉባዔው ውሳኔዎች ውጤት

፩/ በሕግ ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ መሰረት በጉባዔ መተላለፍ የሚችለ ውሳኔዎች በስብሰባው ላይ ባልተገኙ፣ ድምፀ ተአቅቦ ባደረጉ፣ በሀሳብ በተለዩ፣ ችልታ በልላቸዉ ወይም ድምፅ የመስጠት ፪፻፸፰ 279 ____________________________________________________ የንግድሕግ መብት በተከለከለ ባለአክሲዮኖች ላይ ሁለ ተፇጻሚ ይሆናለ። ፪/ ማንኛውም በውሳኔው ጥቅሙ የተጎዲ ሰው በሕግና በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ የተመለከቱትን ድንጋጌዎች በመቃረን የተላለፇ ውሳኔ ውድቅ እንዱደረግለት ውሳኔው መተላለፈን ካወቀበት ጊዜ አንስቶ በተከታታይ ዘጠና ቀናት ውስጥ ለፍርድ ቤት ማመልከት ይችላል፤ ሆኖም ውሳኔው በንግድ መዝገብ የገባ ከሆነ ስለ ውሳኔው መተላለፍ በተጨባጭ አወቀም አላወቀም ውሳኔውን በመቃወም ለፍርድ ቤት ማመልከት የሚችለው ውሳኔው በንግድ መዝገብ ከገባበት ቀን አንስቶ በተከታታይ ስልሳ ቀናት ውስጥ ብቻ ነው። ፫/ ውሳኔውን ውድቅ ለማድረግ ክስ የሚቀርበው የማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚገኝበት ቦታ ሥልጣን ላለው ፍርድ ቤት ይሆናል። ፬/ አመልካቹ ለጊዜው ውሳኔው እንዱታገድ ጥያቄ ለፍርድ ቤት ያቀረበ እንደሆነ ፍርድ ቤቱ የማህበሩን ዋና ሥራ አስኪያጅ ወይም በክርክሩ ማህበሩን የወከለው ላላ ሰው ሀሳብ ከሰማ በኋላ በጉዲዩ ላይ ውሳኔ እስኪሰጥ ድረስ የጉባዔው ውሳኔዎች ፪፻፸፱ 280 ____________________________________________________ የንግድሕግ ቢፇጸሙ በማህበሩ ወይም በክስ አቅራቢው ላይ የማይመለስ ጉዲት ያደርሳለ ብል ሲያምን ውሳኔዎቹ ለጊዜው እንዲይፇጸሙ ሉያግድ ይችላል። ፭/ ፍርድ ቤቱ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) መሰረት እግድ ቢሰጥ በማህበሩ ላይ ያልተገባ ኪሣራ ሉያደርስ ይችላል ብል ካመነ የእግድ ጥያቄ አቅራቢው ለኪሣራው ተመጣጣኝ የሆነ ዋስትና እንዱያቀርብ ወይም ገንዘብ እንዱያስይዝ ሉያዝ ይችላል። ፮/ የጉባዔው ውሳኔ በፍርድ ቤቱ ውድቅ ከተደረገ የፍርድ ቤቱ ውሳኔ በሁለም የማህበሩ ባለአክሲዮኖች ላይ ተፇጻሚ ይሆናል። ፯/ የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች ሦስተኛ ወገኖች በቅን ልቦና ያገኟቸውን መብቶች አያስቀሩም።

Article 392 — ሰነድችን የማየት መብት

በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፹፩ የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ ማንኛውም ባለአክሲዮን መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ ከሚደረግበት ቀን በፉት ባለት አስራ አምስት ተከታታይ ቀናት በማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት የሚገኘውን ፪፻፹ 281 ____________________________________________________ የንግድሕግ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ፤ የትርፍና ኪሣራ ሑሳብ፣ የዲይሬክተሮች ቦርድንና የኦዱተሮችን ሪፖርት እንዱሁም የውሳኔ ሀሳቦችን ማየት ወይም ግልባጭ መውሰድ ወይም በራሱ ወጭ እንዱላክለት መጠየቅ ይችላል።

Article 393 — መደበኛ ጉባዔ የሚደረግበት ጊዜ

፩/ በየዓመቱ እያንዲንደ የሑሳብ ዓመት ከተዘጋበት ቀን ጀምሮ ባለት አራት ወራት ውስጥ አንድ መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ መደረግ አለበት። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተወሰነው የአራት ወር ጊዜ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ወደ ስድስት ወር ሉራዘም ይችላል። ፫/ አስፇላጊ ሆኖ ሲገኝ ተጨማሪ መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔዎች ሉደረጉ ይችላለ።

Article 394 — የመደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ ሥልጣን

የዚህ ሕግ ላልች ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔው የሚከተለት ሥልጣንና ተግባራት ይኖሩታል፡፪፻፹፩ 282 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የማህበሩን የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ፤ የትርፍና ኪሣራ ሑሳብ እንዱሁም የዲይሬክተሮች ቦርድን ሪፖርት፣ የኦዱተሮችን ሪፖርት ካለም የተቆጣጣሪ ቦርደን ሪፖርት አዲምጦ የማሻሻል ወይም የማጽደቅ፤ ወይም ያለመቀበል፣ አስፇላጊ ሆኖ ሲገኝ በትርፍ አመዲደብና አከፊፇል እንዱሁም በአጠቃላይ ያለፇውን የሑሳብ ዓመት ማጠቃለያ የተመለከቱ የሑሳብ ጉዲዮች ላይ ውሳኔ የማሳለፍ፤ ፪/ እንደአስፇላጊነቱ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላትን፣ የተቆጣጣሪ ቦርድ አባላትን ወይም አዱተሮችን የመሾም ወይም የመሻር እንዱሁም የሥራ ዋጋቸውን የመወሰን፤ ፫/ ማህበሩ የግዳታ ወረቀቶችን እንዱያወጣ የመፍቀድ እንዱሁም ከዚሁ ጋር በተያያዘ ማህበሩ ስለሚሰጠው መያዣ የመወሰን፤ ፬/ በአንድ ጊዜ ወይም የመጀመሪያው ሽያጭ ከተደረገበት ጊዜ አንስቶ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ በተለያየ መጠን ከማህበሩ ሀብት ሃምሳ አንድ በመቶ ወይም ከዚያ በላይ የሚሆነውን መጠን ማስተላለፍ የተፇለገ እንደሆነ ይህን የመፍቀድ፤ እና ፪፻፹፪ 283 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፭ በዚህ ሕግ ለአስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ በግልጽ ተለይተው ከተሰጡት ጉዲዮች በስተቀር በላልች የማህበሩ ጠቅላላ ጉባዔ በሚወስንባቸው ጉዲዮች ላይ ሁለ ውሳኔ የመስጠት።

Article 395 — የጥቅም ግጭት ያለበት ውል የማህበሩን

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፮ ሥር የተመለከቱት ድንጋጌዎች ቢኖሩም የጥቅም ግጭት ያለበት ውል የማህበሩን ሀብት አስር በመቶ ወይም ከዚያ በላይ የሚያህል ንብረት የሚሸፍን ከሆነ ውለ እንዱደረግ የማህበሩ መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ በቅድሚያ ፇቃድ መስጠት አለበት። ፪/ ከማህበሩ ጥቅም ጋር ሉጋጭ የሚችል ጥቅም ያለው ዲይሬክተር፣ ሥራ አስኪያጅ፣ ወይም ባለአክሲዮን የጥቅም ግጭት መንስዔ ሉሆኑ ስለሚችለ ጉዲዮች በተለይም የጥቅም ግጭቱ ዓይነት፣ መጠን እና የመሳሰለትን በተመለከተ የተሟላና ትክክለኛ መረጃ ነጻ እና ገለልተኛ ለሆነው የማህበሩ የውጭ ኦዱተር ማቅረብ አለበት። ፪፻፹፫ 284 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ የማህበሩ የውጭ ኦዱተር የጥቅም ግጭት መኖሩን እና አለመኖሩን፣ ካለም የጥቅም ግጭቱን መንስኤ፣ ዓይነት፣ መጠን እና ከማህበሩ ጋር የጥቅም ግጭት ያለው ዲይሬክተር፣ ባለአክሲዮን ወይም ላላ ከማህበሩ ጋር ቅርበት ያለውን ሰው ማንነት በመሳሰለት ጉዲዮች ላይ የተሟላ መረጃ ማጠናቀር አለበት፤ የሰበሰበውን መረጃ እና የራሱን ምክረ ሀሳብ ውለ ከመደረጉ በፉት ለማህበሩ ጠቅላላ ጉባዔ ማቅረብ አለበት። ፬/ ከማህበሩ ጥቅም ጋር ሉጋጭ የሚችል ጥቅም ከስምምነቱ የሚያገኝ የማህበሩ ዲይሬክተር ወይም ላላ ሰው ባለአክሲዮን ቢሆንም ጠቅላላ ጉባዔው ስምምነቱን በተመለከተ ሲወስን ድምፅ መስጠት የለበትም። ፭/ የማህበሩ ዲይሬክተሮች በዚህ አንቀጽ ሥር የሚወድቅ የጥቅም ግጭት ሉፇጥር የሚችል ውል እንዱደረግ ጠቅላላ ጉባዔው ከፇቀደበት ጊዜ አንስቶ ዘገየ ቢባል በሰባ ሁለት ሰዓታት ውስጥ እንዱደረግ ስለተፇቀደው ውል ዝርዝር መረጃ የያዘ ሪፖርት ለንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብነት ላለው ላላ የመንግስት መሥሪያ ቤት ማቅረብ እና ፪፻፹፬ 285 ____________________________________________________ የንግድሕግ በማህበሩ ድረ-ገጽ እንዱወጣ ማድረግ አለባቸው፤ ሪፖርቱ የሚከተለትን ማካተት አለበት፡ሀ) የሚሸጠውን ወይም የሚገዛውን ንብረት ለይቶ ለማወቅ የሚረዲ መግለጫ፤ ለ) የሚደረገው ክፍያ ዓይነት እና መጠን፤ እና ሐ) ከማህበሩ ጋር የጥቅም ግጭት ያለበትን ዲይሬክተር፣ ባለአክሲዮን ወይም ላላ ከማህበሩ ጋር ቅርበት ያለውን ሰው ስም፣ ለጥቅም ግጭቱ መንስዔ የሚሆነው በማህበሩ እና ከማህበሩ ጋር ውል በገባው ድርጅት ውስጥ ያለውን ቀጥተኛም ሆነ ተዘዋዋሪ ጥቅም፤ በግልጽ ማመልከት አለበት። ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እስከ (፭) በተመለከተው አኳኋን በባለአክሲዮኖች ጉባዔ በቅድሚያ ተፇቅድ ሪፖርት ያልተደረግ ስምምነት አይጸናም፤ በመሆኑም በማህበሩ፣ በባለአክሲዮኖች ወይም በገንዘብ ጠያቂዎች ጥያቄ የቀረበለት እንደሆነ ፍርድ ቤት ውለ እንዱፇርስ ማዘዝ ይችላል፤ ፍርድ ቤቱ ውለ እንዱጸና የሚፇቅደው ከውለ መፍረስ ይልቅ የውለ መጽናት ለማህበሩ የበለጠ እንደሚጠቅም ግልጽ የሆነ እንደሆነ ነው። ፪፻፹፭ 286 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፮) መሰረት የቀረበው ጥያቄ ተቀባይነት አግኝቶ የጥቅም ግጭት ያለበት ውል ሲፇርስ ማህበሩ በውለ ምክንያት ለደረሰበት ጉዲት ካሣ የማግኘት መብት አለው፤ በተጨማሪም ከማህበሩ ጋር የጥቅም ግጭት ያለበት ውል የገባው ዲይሬክተር፣ ባለአክሲዮን ወይም በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፮ ንዐስ አንቀጽ (፮) መሰረት ከማህበሩ ጋር ቅርበት ያለው ላላ ሰው በውለ ምክንያት ያገኘውን ትርፍ ከነሕጋዊ ወለደ ለማህበሩ መስጠት አለበት።

Article 396 — ልዩ መርማሪ መሾም

፩/ ማንኛውም ባለአክሲዮን ወይም ባለአክሲዮኖች ተለይተው የተመለከቱ የማህበሩ ሥራዎች በማህበሩ እና በባለአክሲዮኖች ላይ ያላቸው ተጽዕኖ እንዱሁም ከሕግና ከመልካም የንግድ አሰራር አንጻር ምን ያህል ተገቢ እንደሆኑ ገምግሞ ዘገባ የሚያቀርብ ልዩ መርማሪ እንዱሾም ለማህበሩ መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ ሀሳብ ማቅረብ ይችላለ፤ ይህ ዓይነቱ ሀሳብ ቢያንስ፡ሀ) ልዩ መርማሪ እንዱሾም የተፇለገበትን ምክንያት፤ እና ፪፻፹፮ 287 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለ) የምርመራውን አድማስ መግለጽ፤ አለበት። ፪/ ለማህበሩ አገልግልት የሚያቀርብን ሰው እንዱሁም ማህበሩ አባል የሆነበት ቡድን አባል በመሆኑ የጥቅም ግጭት ሉፇጠርበት የሚችልን ማህበር ወይም ሰው ልዩ መርማሪ አድርጎ መሾም አይቻልም። ፫/ የማህበሩ መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ ልዩ መርማሪ እንዱሾም የቀረበለትን ሀሳብ ውድቅ ያደረገ እንደሆነ በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ቢያንስ 1/10ኛ (ከአስር አንድ እጅ) የሚወክለ አክሲዮኖች ያለዋቸው ማህበርተኞች ጥያቄያቸውን ለፍርድ ቤት ማቅረብ ይችላለ፤ ፍርድ ቤቱ የማህበሩ መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ ልዩ መርማሪ እንዱሾም ትዕዛዝ መስጠት አለበት፤ ማህበሩ የምርመራው አድማስ በማህበሩ ወይም በሦስተኛ ወገን ጥቅም ላይ ከባድ ጉዲት እንደሚያደርስ ካስረዲ ፍርድ ቤቱ ጉዲቱ እንዲይደርስ የምርመራውን አድማስ ማሻሻል ይችላል። ፬/ ልዩ መርማሪው ስላደረገው ምርመራ ውጤት በጽሁፍ ዘገባ ለማህበሩ መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ ማቅረብ አለበት፤ የዘገባውን ቅጂ ማህበርተኞች መውሰድ ይችላለ። ፪፻፹፯ 288 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፭/ ለልዩ መርማሪው የሚገባውን የድካም ዋጋ ጥያቄ አቅራቢዎቹ መሸፇን አለባቸው፤ ሆኖም የምርመራው ውጤት የሕግ፣ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ወይም የማህበሩ አስተዲደር ሥርዓት መጣስን ያሳየ እንደሆነ ልዩ መርማሪ እንዱሾም የጠየቁት ባለአክሲዮኖች ለመርማሪው የከፇለትን ገንዘብ ማህበሩ የመመለስ ግዳታ አለበት። ፮/ ልዩ መርማሪ እንዱሾም የሚቀርብ ሀሳብ የማህበሩ መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ ከመደረጉ ከሰላሳ ቀናት በፉት ለማህበሩ ቦርድ መቅረብ አለበት።

Article 397 — በጉባዔ የመሳተፍ መብት

፩/ ተቃራኒ ድንጋጌ ቢኖርም፤ ማንኛውም ባለአክሲዮን የያዘው የአክሲዮን ብዛት ግምት ውስጥ ሳይገባ በጉባዔ የመሳተፍ መብት አለው። ፪/ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ተቃራኒ ድንጋጌ ከላለ በስተቀር፤ ማንኛውም ባለአክሲዮን በልላ ባለአክሲዮን ወይም ባለአክሲዮን ባልሆነ ሰው ሉወከል ይችላል።

Article 398 — ምልዓተ-ጉባዔ እና የድምፅ ብልጫ

፪፻፹፰ 289 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በመጀመሪያው የመደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ ጥሪ ድምፅ የመስጠት መብት ካላቸው አክሲዮኖች ውስጥ ቢያንስ የማህበሩን ዋና ገንዘብ (ካፒታል) አንድ አራተኛ የሚወክለ ባለአክሲዮኖች ወይም ወኪልች መሳተፍ አለባቸው። ፪/ ምልዓተ ጉባዔ የሚሰላው በባለአክሲዮኖች ቁጥር ሳይሆን በተወከለው የዋና ገንዘብ (ካፒታል) መጠን ነው፤ ጉባዔው ሕጉ በሚያዘው ሥርዓት እስከተጠራ እና አስፇላጊው የዋና ገንዘብ መጠን እስከተወከለ ድረስ ውሳኔ ማሳለፍ ይችላል። ፫/ በሁለተኛው ጥሪ ድምፅ የመስጠት መብት ያላቸው አክሲዮኖች የሚወክለት ዋና ገንዘብ (ካፒታል) ግምት ውስጥ ሳይገባ በተገኙት አክሲዮኖች ጉባዔውን ማካሄድና ውሳኔዎችን ማሳለፍ ይቻላል* ፬/ የጉባዔው ውሳኔዎች የሚተላለፈት በጉባዔው ከተገኙት ድምፅ የመስጠት መብት ካላቸው አክሲዮኖች አብዛኛውን ካፒታል በሚወክለት ድምፅ ከተደገፈ ነው፤ ለድምፅ ብልጫ አቆጣጣር ድምፅ ፪፻፹፱ 290 ____________________________________________________ የንግድሕግ ያልተሰጠባቸውም ሆነ ድምፅ ያልተጻፇባቸው የድምፅ መስጫ ወረቀቶች ከግምት ውስጥ አይገቡም።

Article 399 — ሰነድችን የማየት መብት

ከመደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ ስብሰባ በፉት ባለአክሲዮኖች የማህበሩን ሰነድች የማየትና ግልባጮችን የመውሰድ መብት የሚመለከቱት የዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፹፩ ድንጋጌዎች እንደ አግባብነታቸው ለአስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔም ተፇጻሚነት አላቸው።

Article 400 — ፱. ለውሳኔዎች መጽናት የሚያስፇልጉ

፩/ የዕዲ ሰነድ ያዦች ጉባዔ ድምፅ የመስጠት መብት ካላቸው የዕዲ ሰነድች ቢያንስ አንድ ሦስተኛውን የያዙት አባላት በአካል ወይም በወኪልቻቸው አማካኝነት ከተገኙ ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ መሳተፍ ከቻለ ውሳኔዎችን ለማሳለፍ ይችላል። ፫፻፮ ፯ 307 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፰ የተመለከተውን ጉዲይ ለመወሰን ከዕዲ ሰነድ ያዦች ¾ (ሦስት አራተኛ) በአካል ወይም በወኪልቻቸው አማካኝነት መገኘት ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ መሳተፍ አለባቸው። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተመለከተው ምልዐተ ጉባዔ በመጀመሪያው ጉባዔ ያልተሟላ እንደሆነ የመጀመሪያው ጥሪ በተፇጸመበት ሁኔታና ጊዜ ሁለተኛ ጉባዔ ይጠራል፤ ይህም ጥሪ በመጀመሪያው ጥሪ የነበረውን አጀንዲ፣ ያለፇውን ጉባዔ ቀንና ውጤቱን ማመልከት አለበት፤ በሁለተኛው ጥሪ የተሰበሰበው ጉባዔ የተገኙትን የዕዲ ሰነድች ቁጥር ግምት ውስጥ ሳያስገባ ውሳኔ ማስተላለፍ ይችላል። ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ድንጋጌ ቢኖርም፤ በአንቀጽ ፬፻፰ በተመለከቱት ጉዲዮች ላይ ለመወሰን በተጠራው በሁለተኛው ጉባዔ ላይ የዕዲ ሰነድችን ሃምሳ በመቶ የያዙ አባላት ካልተገኙ በዚያው የጥሪ ሁኔታና ጊዜ ሦስተኛ ጉባዔ ይጠራል፤ ይኸው ጉባዔ ውሳኔ ማሳለፍ የሚችለው የዕዲ ሰነድችን አንድ ፫፻፯ 308 ____________________________________________________ የንግድሕግ አራተኛውን የያዙ አባላት ወይም ወኪልቻቸው ከተገኙ ይሆናል።

Article 401 — በጉባዔ የመሳተፍ መብት

ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም፤ ማንኛውም ባለአክሲዮን የያዘው የአክሲዮን ብዛት ግምት ውስጥ ሳይገባ በአስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔዎች ላይ የመሳተፍ መብት አለው።

Article 402 — ስለአስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ድምፅ

፩/ የአስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ውሳኔ የጸና የሚሆነው በጉባዔው የተገኙት ድምፅ የመስጠት መብት ፪፻፺፩ 292 ____________________________________________________ የንግድሕግ ያላቸው አክሲዮኖች ከወከለት ካፒታል ሁለት ሦስተኛውን በሚወክለት ድምፅ ከተደገፇ ነው፤ ለድምፅ ብልጫው አቆጣጠር ስላት ድምፅ ያልሰጡም ሆነ ድምፅ ያልተጻፇባቸው የድምፅ መስጫ ወረቀቶች ግምት ውስጥ አይገቡም። ፪/ አስቸኳይ ጉባዔው የማህበሩን ዜግነት መለወጥ የሚችለው ድምፅ የመስጠት መብት ያላቸውን ባለአክሲዮኖች ሙለ ድጋፍ ያገኘ እንደሆነ ነው። ፫/ አስቸኳይ ጉባዔው አንድ ባለአክሲዮን ከፇቃደ ውጪ በማህበሩ ውስጥ ተጨማሪ መዋዕለ ንዋይ እንዱያፇስ መወሰን አይችልም፤ በመሆኑም ተጨማሪው ገንዘብ ከማህበሩ መጠባበቂያ ገንዘብ ወይም ሉከፊፇል ከሚችል ትርፍ የሚከፇል ካልሆነ በስተቀር፤ በነባር አክሲዮኖች ላይ የተጻፇውን ዋጋ በመጨመር የማህበሩን ዋና ገንዘብ ማሳደግ የሚቻለው የባለአክሲዮኖች ሙለ ድጋፍ የተገኘ እንደሆነ ነው። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) እና (፫) የተመለከቱት ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው ምልዓተ ጉባዔው ተሟልቷል የሚባለው በሚከተለት ሁኔታዎች ነው ፡፪፻፺፪ ፫ 293 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሀ) በመጀመሪያው ጥሪ ድምፅ የመስጠት መብት ካላቸው አክሲዮኖች ውስጥ ቢያንስ የማህበሩን ዋና ገንዘብ አንድ ሦስተኛ የሚወክለ ባለአክሲዮኖች ወይም ወኪልቻቸው የተገኙ እንደሆነ፤ ለ) በሁለተኛው ጥሪ ድምፅ የመስጠት መብት ካላቸው አክሲዮኖች ውስጥ ቢያንስ የማህበሩን ዋና ገንዘብ አንድ አራተኛ የሚወክለ ባለአክሲዮኖች ወይም ወኪልቻቸው የተገኙ እንደሆነ፤ ሐ) በሦስተኛው ጥሪ ድምፅ የመስጠት መብት ያላቸው አክሲዮኖች የሚወክለት ዋና ገንዘብ (ካፒታል) ግምት ውስጥ ሳይገባ ባለ አክሲዮኖች ወይም ወኪልቻቸው የተገኙ እንደሆነ፤ ነው።

Article 403 — ማህበሩ የመውጣት መብት

፩/ የማህበሩን ዓላማ ወይም ዓይነት ለመለወጥ፣የተላለፇ ውሳኔን የተቃወሙ ባለአክሲዮኖች ከማህበሩ መውጣት ይችላለ። ፪፻፺፫ 294 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ ባለአክሲዮኖች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ መሰረት ከማህበሩ መውጣት የፇለጉ እንደሆነ፡ሀ) ውሳኔ በተሰጠበት ስብሰባ ላይ የተገኙት ባለአክሲዮኖች ስብሰባው ከተጠናቀቀበት ቀን አንስቶ በሦስት ቀናት ውስጥ፤ ለ) ውሳኔ በተሰጠበት ስብሰባ ያልተገኙ ባለአክሲዮኖች ውሳኔው በአገር አቀፍ ጋዜጣ እና በማህበሩ ድረ ገፅ ከወጣበት ቀን አንስቶ ባለት አስራ አምስት ቀናት ውስጥ፤ ከማህበሩ የመውጣት ውሳኔያቸውን በደብዲቤ ወይም ላልች አግባብነት ባላቸው ኤላክትሮኒክ ዘዳዎች ለማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ ማሳወቅ ይኖርባቸዋል። ፫/ ከማህበሩ ለመውጣት የወሰኑት ባለአክሲዮኖች የአክሲዮናቸው ዋጋ በገበያ ላይ የተወሰነ ከሆነ ከስብሰባው ቀን በፉት በነበሩት ስድስት ወራት ውስጥ በገበያው በነበረው አማካይ ዋጋ፣ የአክሲዮኖቹ ዋጋ በገበያ ያልተወሰነ ከሆነ በመጨረሻው የሑሳብ ዓመት የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ ውስጥ በተመለከተው የማህበሩ ሀብት ፪፻፺፬ ፭ 295 ____________________________________________________ የንግድሕግ ውስጥ አክሲዮኖቻቸው በሚወክለት መጠን ታስቦ ይከፇላቸዋል። ፬/ በዚህ አንቀጽ የተመለከተውን ከማህበሩ የመውጣት መብት የሚያስቀር ወይም የሚያሳጣ ወይም የመብቱን ተግባራዊነት አስቸጋሪ የሚያደርግ ማንኛውም ተቃራኒ ስምምነት ወይም ውሳኔ ተፇጻሚነት የለውም።

Article 404 — የአንድን መደብ ባለአክሲዮኖች መብቶች

፩/ ጠቅላላ ጉባዔው የአንድን መደብ ባለአክሲዮኖች መብቶች ለመለወጥ የሚያስተላልፇው ውሳኔ የፀና የሚሆነው ጉዲዩ የሚመለከተው መደብ ባለአክሲዮኖች ልዩ ጉባዔ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፬፻፮ በተመለከተው ምልዓተ ጉባዔ እና ድምፅ ሲያጸድቀው ነው፤ ፪/ ጠቅላላ ጉባዔው የአንድን መደብ ባለአክሲዮኖች መብቶች ለመለወጥ ውሳኔ ያሳለፇ እንደሆነ ልዩ ፪፻፺፭ 296 ____________________________________________________ የንግድሕግ ጉባዔው ውሳኔው በተላለፇ በስልሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ስብሰባ በማድረግ በጉዲዩ ላይ የራሱን ውሳኔ መስጠት አለበት።

Article 405 — ሰነድችን የማየት መብት

የዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፹፩ ድንጋጌ በልዩ ጉባዔ ላይም ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 406 — የልዩ ጉባዔው ምልዓተ ጉባዔና ድምፅ ብልጫ

፩/ በልዩ ጉባዔ ውሳኔ ለማሳለፍ ምልዓተ ጉባዔ የሚኖረው ድምፅ ለመስጠት መብት ያላቸዉ የመደቡ አባል ባለአክሲዮኖች ከሚወክለት ዋና ገንዘብ፡ሀ) በመጀመሪያው ጥሪ ቢያንስ ግማሽ፤ ለ) በሁለተኛው ጥሪ ቢያንስ ሲሦ፤ ሐ) በሶስተኛው ጥሪ ቢያንስ ሩብ፤ ድርሻ የሚወክለ ባለአክሲዮኖች ራሳቸዉ ወይም በወኪልቻቸው አማካኝነት ሲገኙ ነው። ፪/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፪ ንዐስ አንቀጽ (፩) ሥር ስለ አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ የድምፅ ብልጫና ፪፻፺፮ 297 ____________________________________________________ የንግድሕግ አቆጣጠር የተመለከተው በልዩ ጉባዔም ላይ ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 407 — ትርጓሜ

፩/ የዕዲ ሰነድ ማለት አውጪው ማህበር ለዕዲ ሰነድ ያዥ የተወሰነ ወለድ በተወሰነ ጊዜ ለመክፇል እና የውለ ጊዜ ሲጠናቀቅ የተበደረውን ገንዘብ ለመመለስ ግዳታ የገባበት የሚተላለፍ የዕዲ ማረጋገጫ ሰነድ ነው። ፪/ እኩል ዋጋ የተጻፇባቸው በአንድ ዙር የሚወጡ የዕዲ ሰነድች ለዕዲ ሰነድ ያዦች እኩል መብት ይሰጣለ።

Article 408 — የዕዲ ሰነድችን ማውጣት ስለመቻል

፩/ ዋና ገንዘቡ በሙለ የተከፇለ ከሆነ፤ እና ፪/ ቢያንስ ለአንድ ዓመት ሥራ ላይ ቆይቶ በማህበሩ ጠቅላላ ጉባዔ የጸደቀ የሑሳብ ሚዛን ካለው፤ ነው። ፪፻፺፯ 298 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 409 — መውጣት የሚችለው ከፍተኛ የዕዲ ሰነድ

፩/ አንድ ኩባንያ የዕዲ ሰነድችን በማውጣት መበደር የሚችለው የገንዘብ መጠን በጸደቀው የመጨረሻ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ ውስጥ ከተመለከተው የተከፇለ የማህበሩ ዋና ገንዘብ ሉበልጥ አይችልም። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ቢኖርም:- ሀ) የማህበሩ የማይንቀሳቀስ ንብረት ለዕዲ ሰነድች መያዣ ተደርጎ የተሰጠ እንደሆነና የወጡትም የዕዲ ሰነድች ዋጋ ከመያዣው ዋጋ 2/3 (ሁለት ሦስተኛ) የማይበልጥ እንደሆነ፤ ወይም ለ) ከተከፇለው የማህበሩ ዋና ገንዘብ በላይ የወጡት የዕዲ ሰነድች በተመዘገቡ ዋስትናዎች ወይም በመንግስት በወጡ የግምጃ ቤት ሰነድች ወይም መንግስት ዋስትና በገባላቸው ቦንድች ዋስትና የተሰጠባቸው እና ከዋስትናነት ነፃ የመውጫቸው ጊዜ ከዕዲ ሰነድች መክፇያ ጊዜ የማይቀድም እንደሆነ ወይም መንግስት ወይም ፪፻፺፰ 299 ____________________________________________________ የንግድሕግ አንድ የመንግስት መሥሪያ ቤት በየዓመቱ በሚከፍለው ገንዘብ ዋስትና የተገባላቸው እንደሆነ፤ አንድ ማህበር በሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫዎች ከተመለከተው የተከፇለ ዋና ገንዘብ በላይ የተጻፇባቸው ዋጋ ያላቸው የዕዲ ሰነድችን ለማውጣት ይችላል። ፫/ የዕዲ ሰነድች ዋጋ ተመልሶ ሙለ በሙለ እስኪከፇል ድረስ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) (ለ) መሰረት በዋስትና የተሰጡት ሰነድች በባንክ ውስጥ መቀመጥ አለባቸው፤ ለዕዲ ሰነድ ያዥ የሚከፇለውን ወለድ እና ዋስትና የተገባላቸውን የዕዲ ሰነድች ዋጋ ጥቂት በጥቂት ለመክፇል አስፇላጊ በሆነው መጠን ለእነዚህ የዋስትና ሰነድች በየዓመቱ የሚከፇለው ገንዘብ በባንክ በዝግ ሑሳብ መቀመጥ ይኖርበታል። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ገደብ የማይንቀሳቀስ ንብረት ለማፍራት በሚወሰድ ብድር ወይም እርሻን መያዣ አድርገው በሚያበድሩ ኩባያንዎች ላይ ተፇፃሚ አይሆንም።

Article 410 — ስለድምፅ ብልጫ

፩/ በዕዲ ሰነድ ያዦች ጉባዔ ውሳኔ ሉተላለፍ የሚችለው በጉባዔው ከተገኙት የዕዲ ሰነድ ያዦች በአብላጫው ድምፅ ሲደገፍ ነው። ፪/ የዕዲ ሰነድችን ወደ አክሲዮን መለወጥን ወይም በአንድ ቡድን ውስጥ በሚገኙ የዕዲ ሰነድ ያዦች መካከል ልዩነት የሚያደርጉ ሁኔታዎች መፍጠርን ከሚመለከተው በስተቀር በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፲፰ ውስጥ በተደነገጉት ጉዲዮች ላይ የሚሰጡ ውሳኔዎች በጉባዔው ከተገኙት የዕዲ ሰነድ ያዦች በሁለት ሦስተኛ ድምፅ መደገፍ አለባቸው። ፫/ እያንዲንደ የዕዲ ሰነድ ቢያንስ አንድ ድምፅ የመስጠት መብት የሚያሰጥ ሆኖ፤ የዕዲ ሰነድቹ ለያዦቻቸው የሚያሰጡት ድምፅ የመስጠት መብት የዕዲ ሰነድቹ ከጠቅላላው የብድር ገንዘብ ውስጥ ፫፻፰ 309 ____________________________________________________ የንግድሕግ ካላቸው የድርሻ መጠን ጋር የተመዛዘነ መሆን ይኖርበታል።

Article 411 — አንዲንድ ውሳኔዎችን በፍርድ ቤት

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፰ መሰረት የተሰጡ ውሳኔዎች ጉባዔ በተደረገ በአስራ አምስት ቀናት ውስጥ በማህበሩ ወይም በዕዲ ሰነድ ያዦች ቡድን ወኪልች ወይም እነርሱ በላለ ጊዜ በማንኛውም የዕዲ ሰነድ ያዥ ለፍርድ ቤት ቀርበው መጽደቅ ይኖርባቸዋል፤ ውሳኔዎቹ በፍርድ ቤት ካልጸደቁ ተፇጻሚነት አይኖራቸውም። ፪/ ውሳኔዎቹን የተቃወሙ ወይም በጉባዔው ያልተገኙ የዕዲ ሰነድ ያዦች ውሳኔው እንዲይጸድቅ መቃወም ይችላለ።

Article 412 — የዕዲ ሰነድ ያዦች ቡድን ወኪልች

፩/ የዕዲ ሰነድ ያዦች ቡድን በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፱ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፫) በተመለከተው ምልዓተ ጉባዔ እንዱሁም በአንቀጽ ፬፻፲ ንዐስ አንቀጽ (፩) ፫፻፱ 310 ____________________________________________________ የንግድሕግ በተጠቀሰው የድምፅ ብልጫ መሰረት በጠቅላላ ጉባዔው በሚሾሙ በአንድ ወይም ከዚያ በላይ ወኪልች ሉወከል ይችላል፤ ጉባዔው በማንኛውም ጊዜ ወኪልችን ለመሻር ይችላል። ፪/ ጉባዔው በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተመለከተው ምልዓተ ጉባዔና ድምፅ ብልጫ መሰረት የወኪልችን ሥልጣንና የሚከፇላቸውን የሥራ ክፍያ ይወስናል፤ ክፍያው የሚሸፇነውም በባለዕዲው ኩባንያ ይሆናል። ፫/ ወኪልች በአግባቡ በተጠራ የዕዲ ሰነድ ያዦች ጠቅላላ ጉባዔ ያልተሾሙ እንደሆነ እና አስቸኳይ በሆነ ጊዜ በባለዕዲው ኩባንያ ወይም ከጠቅላላ የዕዲ ሰነድች አምስት በመቶ የያዙ የዕዲ ሰነድ ያዦች ሲጠይቁ ፍርድ ቤት ወኪልችን ለመሾም ወይም ለመተካት ይችላል። ፬/ የዚህ ሕግ አንቀፅ ፬፻፲፮ ንዐስ አንቀጽ (፫) ድንጋጌ በዕዲ ሰነድ ያዦች ወኪል አሿሿም ላይ ተፇፃሚ ይሆናል።

Article 413 — የወኪልች ሥልጣን

፫፻፲ 311 ____________________________________________________ የንግድሕግ በዕዲ ሰነድ ያዦች ጠቅላላ ጉባዔ በልላ ሁኔታ ካልተወሰነ በስተቀር ወኪልች የዕዲ ሰነድ ያዦች ቡድን የጋራ ጥቅም በሆኑ ጉዲዮች ላይ በቡድኑ ስም ከዚህ በታች የተመለከቱትን ለመፇጸም ሥልጣን ይኖራቸዋል፡፩/ ማንኛውንም የአስተዲደር ሥራ የመፇፀም በተለይም ለብድሩ የተሰጡ ዋስትናዎችን የመቀበልና የመጠበቅ፤ ፪/ ቡድኑን በፍርድ ቤት ወይም በማንኛውም ላላ የዲኝነት አካል የመወከል፣ ፫/ በማህበሩ ባለአክሲዮኖች ጠቅላላ ጉባዔ ላይ የመገኘት፤ ፬/ የዕዲ ሰነድችን ለመክፇል በሚደረግ የዕጣ አወጣጥ ሥርዓት ላይ የመገኘት።

Article 414 — ባለዕዲው ማህበር በከሰረ ጊዜ ወኪልች

፩/ የባለዕዲው ማህበር ዕዲ የመክፇል አቅም እየቀነሰ ከሄደ ወይም ዕዲውን መክፇል ካቋረጠ እንደነገሩ ሁኔታ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ፫፻፲፩ 312 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሥርዓት፣ ዕዲን መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት ሂደት ላይ የማህበሩን ዕዲ ያዦች ቡድን ወኪል ተሹሞ እንደሆነ በቡድኑ ለታቀፈ ሁለ የባለመብትነታቸውን ማስረጃ ያቀርባል፤እንዱሁም በስማቸው የተላኩ የጥሪ ማስታወቂያዎችን ይቀበላል። ፪/ የዕዲ ሰነድ ያዦች ወኪል በዕዲ ሰነድ ያዦች ጠቅላላ ጉባዔ ድምፅ እንዱሰጥ የተወከለ እንደሆነ በኪሣራ ሕግ መሰረት የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች በሚያደርጓቸው ጉባዔዎች ላይ የዕዲ ሰነድ ያዦችን ወክል ድምፅ መስጠት ይችላል፤ ለማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ምልዓተ ጉባዔና የአብላጫ ድምፅ አቆጣጠር በአንድ ቀን የወጡ የዕዲ ሰነድች እንደ አንድ ዕዲ ይቆጠራለ።

Article 415 — ጠቅላላ ድንጋጌዎች

፩/ የላልች ልዩ ሕጎች ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ፤ የዚህ ምዕራፍ ድንጋጌዎች በአክሲዮን ማህበር ላይ ተፇጻሚ ይሆናለ። ፫፻፲፪ 313 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በልላ ሕግ በተለየ ሁኔታ ካልተደነገገ በስተቀር ስለሑሳብ መዛግብት አያያዝ እና አጠባበቅ በዚህ ሕግ መጽሐፍ አንድ ሥር የተመለከቱት ድንጋጌዎች በአክሲዮን ማህበር ሑሳቦች ላይም ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 416 — ሑሳቦች እና ዓመታዊ ሪፖርት

፩/ በየሑሳብ ዓመቱ መዝጊያ የዲይሬክተሮች ቦርድ ማህበሩ ያለትን ሀብቶች የንብረት ዝርዝር እንዱሁም የሀብትና ዕዲ መግለጫ ማዘጋጀት አለበት።፤ ፪/ ዲይሬክተሮች የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ፣ የትርፍ እና ኪሣራ መግለጫ እንዱሁም ባለፇው የሑሳብ ዓመት የነበረውን የማህበሩን ሁኔታ እና እንቅስቃሴ በተመለከተ ሪፖርት ማዘጋጀት አለባቸው። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ሥር የተመለከተው ሪፖርት ዝርዝር የትርፍና ኪሣራ መግለጫ፣ የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላትን፣ ካለ የተቆጣጣሪ ቦርድ አባላትን እና የኦዱተሮችን ጠቅላላ የክፍያ ፫፻፲፫ 314 ____________________________________________________ የንግድሕግ መጠን የሚያመለክት መግለጫ፣ ስለትርፍ አከፊፇል የቀረበ ሀሳብ ካለ ይህንኑ ማካተት ይኖርበታል።

Article 417 — የሑሳብ ሰነድችን እና ሪፖርቶችን

ስለመስጠት ለጠቅላላ ጉባዔው ጥሪ ከሚደረግበት ቢያንስ ከአርባ ቀናት በፉት የማህበሩ የንብረት ዝርዝር፣ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ፤ የትርፍና ኪሣራ መግለጫ እና የዲይሬክተሮች ቦርድ ሪፖርት ለኦዱተሮች እና ለንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብነት ላለው ላላ የመንግስት መሥሪያ ቤት መተላለፍ ይኖርበታል።

Article 418 — የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ እና የትርፍና

፩/ ጠቅላላ ጉባዔው በኦዱተሮች የቀረበለትን ሪፖርት መሰረት በማድረግ በልላ ሁኔታ እንዱሰራ ካልወሰነ በስተቀር በየዓመቱ የሚዘጋጀው የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ እና የትርፍና ኪሣራ መግለጫ አዘገጃጀት፣ አቀራረብና የስላት ዘዳ ቀደም ባለት ዓመታት የነበረውን አሰራር የተከተለ እና የማይለወጥ መሆን ይኖርበታል። ፫፻፲፬ 315 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የትርፍና ኪሣራ መግለጫው ከማህበሩ ልዩ ልዩ እንቅስቃሴዎች የመነጩትን ትርፍች ወይም ኪሣራዎች በተለየ ርዕስ ሥር ማሳየት ይኖርበታል።

Article 419 — ስለአባሪዎች

እንደ ዋስትና የመሳሰለት በሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ የማይታዩ የግዳታ ውልች ከማህበሩ የሀብትና ዕዲ መግለጫ ሑሳብ ጋር አባሪ ተደርገው መያያዝ ይኖርባቸዋል።

Article 420 — ስለድምፅ ብልጫ ፫፻፰

Article 421 — አንዲንድ ውሳኔዎችን በፍርድ ቤት

ስለማፀደቅ ፫፻፱

Article 422 — የዕዲ ሰነድ ያዦች ቡድን ወኪልች ፫፻፱

Article 423 — የወኪልች ስልጣን ፫፻፲

Article 424 — ባለዕዲው ማኅበር በከሰረ ጊዜ ወኪልች

ስላለባቸው ግዳታዎች ፫፻፲፩

Article 425 — ጠቅላላ ድንጋጌዎች ፫፻፲፪

Article 426 — ሂሳቦች እና ዓመታዊ ሪፖርት ፫፻፲፫

Article 427 — የሑሳብ ሰነድችን እና ሪፖርቶችን

ስለመስጠት ፫፻፲፬

Article 428 — የሀብትና ዕዲ ሂሳብ መግለጫ እና የትርፍና

ኪሳራ መግለጫ ስለሚዘጋጅበት ሁኔታ ፫፻፲፬

Article 429 — ሰለ አባሪዎች ፫፻፲፭

Article 430 — የአላቂ ንብረቶች መተኪያ ገንዘብና

፩/ ጠቅላላ የመጠቀሚያ ጊዜያቸውን የጨረሱ ንብረቶችን ከማህበሩ ሀብትነት ለመሰረዝ እንዱቻል ለንብረቶቹ መተኪያ ገንዘብ በየዓመቱ መቀመጥ ይኖርበታል፤ በየዓመቱ ታስቦ ተቀማጭ የሚሆነው የመተኪያ ገንዘብ መጠን የማይበቃ ሆኖ የተገኘ እንደሆነ ከዕቃው እርጅና ጋር ተመጣጣኝ እንዱሆን መጠኑ ከፍ ማለት ይኖርበታል። ፫፻፲፭ 316 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ ትርፍ ባይኖርም እንኳ በእያንዲንደ የሑሳብ ዓመት ማለቂያ የማህበሩ ንብረቶች መተኪያ ገንዘብ እና የእርጅና ቅናሽ ሑሳብ ተቀናሽ መሆን ይኖርበታል። ፫/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ለመሰብሰብ እና ለመጨመር የተደረጉ ወጪዎች ወጪ ከተደረጉበት ቀን አንስቶ እጅግ ቢዘገይ በአምስተኛው የሑሳብ ዓመት ማለቂያ መተካት ይኖርባቸዋል።

Article 431 — የእናት ማህበር ሑሳቦች

፩/ የተቀጥላ ማህበር ሑሳቦች ለዓመታዊ ጠቅላላ ጉባዔ የሚያቀርቡት የእናት ማህበሩ ሑሳቦች በሚያቀርቡበት ጊዜ እና ሁኔታ ይሆናል። ፪/ ለእናት ማህበሩ እና ለተቀጥላዎቹ ማህበራት አንድ የተጠቃለለ የሀብትና ዕዲ የሑሳብ መግለጫ እና የትርፍና ኪሣራ የሑሳብ መግለጫ መዘጋጀት አለበት። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው ቢኖርም፤ የዲይሬክተሮች ቦርድ እንደዚህ ዓይነቱን ሰነድ ማዘጋጀት፡፫፻፲፮ 317 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሀ) ሉሆን የማይችል ወይም እጅግ ከባድ ወይም ከፍተኛ ወጪ የሚጠይቅ ወይም የማህበሩ የገንዘብ ጥቅም ዝቅተኛ ከመሆኑ የተነሳ ለባለአክሲዮኖች የማይጠቅም ከሆነ፤ ለ) እናት ማህበሩን ወይም ተቀጥላውን የሚጎዲ እና ተቀጥላ ማህበሩ የሚያከናውነው ሥራ የተለያየ ከመሆኑ የተነሳ እንደ አንድ ዓይነት ማህበር የማይቆጠሩ እንደሆነና ይኸው ሀሳብ በንግድ እና ኢንደስትሪ ሚነስቴር ወይም አግባብ ባለው የመንግስት አካል የፀደቀ ከሆነ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው ግዳታ ተፇጻሚ አይሆንም።

Article 432 — ስለትርፍ

፩/ የአንድ ማህበር የተጣራ ትርፍ የሚባለው የማህበሩ ጠቅላላ ወጪዎች እንዱሁም የአላቂ ንብረቶች መተኪያ ገንዘብና የእርጅና ቅናሽ ሑሳብ በሑሳብ ዓመቱ ከተገኘው ጠቅላላ ገቢ ከተቀነሰ በኋላ የሚገኘው ትርፍ ነው። ፫፻፲፯ 318 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የሚከፊፇል ትርፍ ከሑሳብ ዓመቱ ትርፍ ላይ የቀደምት ዓመታት ኪሣራዎች ከተቀነሱ በኋላ በሑሳብ ዓመቱ ትርፍ ላይ በፉት ታስበው ያልተከፊፇለ ትርፍችን እና ላልች ተጨማሪ ገቢዎችን እና በልዩ ሁኔታ ጠቅላላ ጉባዔው ከመጠባበቂያ ገንዘብ እንዱከፇል የፇቀደውን ማንኛውንም ገንዘብ በመጨመር የሚገኝ ትርፍ ነው። ፫/ የጠቅላላ ጉባዔው ውሳኔም ለትርፍ ተከፊይ የሚሆኑት ገንዘቦች ከየትኛው የመጠባበቂያ ገንዘብ ላይ እንደሚወሰደ ማመልከት ይኖርበታል።

Article 433 — ስለመጠባበቂያ ገንዘብ

፩/ በትርፍና ኪሣራ ሑሳብ መግለጫ ላይ ከተመለከቱት የተጣሩ ትርፍች ላይ ወደ መጠባበቂያ ገንዘብ ዝውውር ይደረጋል። ፪/ መጠባበቂያ ገንዘብ የሚከተለትን ይጨምራል፡ሀ) በሕግ እንዱቀመጥ የተወሰነ መጠባበቂያ ገንዘብ፤ ፫፻፲፰ 319 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለ) በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፍ መሰረት በመደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ የተወሰነ የመጠባበቂያ ገንዘብ፤ ሐ) በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፍ መሰረት ጠቅላላ ጉባዔ እንዱያቋቁም የተፇቀደለት አስገዲጅ ያልሆነ የመጠባበቂያ ገንዘብ፤ መ) በሕግ ወይም በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፍ ከተመለከተው ውጭ በመደበኛ ጠቅላላ ጉባዔው የተወሰነ ነፃ የመጠባበቂያ ገንዘብ።

Article 434 — በሕግ የተወሰነ የመጠባበቂያ ገንዘብ

፩/ በልላ ሕግ የተለየ መጠን ካልተወሰነ በስተቀር፤ ከማህበሩ የተጣራ ትርፍ አምስት በመቶ በየዓመቱ በሕግ ወደተወሰነው መጠባበቂያ ገንዘብ መዛወር ይኖርበታል፤ ሆኖም ወደ መጠባበቂያው የተዛወረው ገንዘብ መጠን የማህበሩ ዋና ገንዘብ አምስት በመቶ ላይ ሲደርስ የማዛወሩ ተግባር አስገዲጅነት ይቀራል። ፪/ በማንኛውም ምክንያት በሕግ የተወሰነው የመጠባበቂያ ገንዘብ በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፩) ከተመለከተው መጠን ዝቅ ያለ እንደሆነ ፫፻፲፱ 320 ____________________________________________________ የንግድሕግ ወደዚያው መጠን እንዱመለስ ገንዘብ የማዛወር ግዳታ ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 435 — አክሲዮንን ከዋጋው በላይ በማውጣት

፩/ የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱጨመር የወሰነው አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ አዱስ የሚሸጡት አክሲዮኖች ከተጻፇባቸው ዋጋ (ፐር ቫልዩ) በላይ በሆነ ገንዘብ እንዱሸጡ የወሰነ እንደሆነ በአክሲዮኖቹ ላይ የተጻፇው ዋጋ (ፐር ቫልዩ) እና በተጨባጭ አክሲዮኖቹ የተሸጡበት ዋጋ ልዩነት ወደ የመጠባበቂያ ገንዘብ እንዱዛወር ሉወስን ይችላል። ፪/ በማንኛውም ሁኔታ ቢሆን ከዚህ የመጠባበቂያ ገንዘብ ተካፊዮች መሆን የሚችለት አዱሶቹ አክሲዮኖች ከመሸጣቸው በፉት ባለአክሲዮን የነበሩት ሰዎች ብቻ ይሆናለ።

Article 436 — የትርፍ አደላደልና አከፊፇል

፩/ የልዩ ሕግ ድንግጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው በአንቀጽ ፬፻፴፬ የተመለከተው መጠን ከተጣራው ትርፍ ላይ ፫፻፳ 321 ____________________________________________________ የንግድሕግ ወደ መጠባበቂያ ገንዘብ ከተዛወረ በኋላ ቀሪው በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ መሰረት ይከፊፇላል። ፪/ ለዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት የሚሰጥ ክፍያ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፬ መሰረት ተፇጻሚ ይናል።

Article 437 — የተወሰኑ ወይም በየጊዜው የሚሰጡ

፩/ ማህበሩ ዓመታዊ ትርፍ ባይኖረውም የተወሰነ ወይም በየጊዜው የሚሰጥ ወለድ ለባለአክሲዮኖች ይከፇላል ተብል በመስረቻ ጽሁፍ ሉወሰን ይችላል* ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ለባለአክሲዮኖች ወለድ የሚከፇለው ማህበሩ መደበኛ ሥራውን ለማከናወን የሚያስችል ዝግጅት በሚያደርግበት ጊዜ ዋና ገንዘቡ በባንክ በመቀመጡ በተገኘው ወለድ መጠን ብቻ ይሆናል፤ ማህበሩ መደበኛ ሥራውን እንደጀመረ ለባለአክሲዮኖች ይከፇል የነበረው ወለድ ወዱያውኑ ቀሪ ይሆናል* ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ኩባንያው ለባለአክሲዮኖች ወለድ እንዱከፍል በመመስረቻ ፫፻፳፩ 322 ____________________________________________________ የንግድሕግ ጽሁፍ በግልጽ ካልተወሰነ በስተቀር፤ ማህበሩ ለባለአክሲዮኖች ወለድ አይከፍልም።

Article 438 — የትርፍ ድርሻ ክፍያና የባለአክሲዮኖች

፩/ ለባለአክሲዮኖች የትርፍ ድርሻ የሚከፇለው በጸደቀው የማህበሩ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ ላይ ከተመለከተው የተጣራ ትርፍ ላይ ብቻ ይሆናል። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌን በመተላለፍ የተከፊፇለ የትርፍ ድርሻ እንደ ሀሰተኛ ትርፍ ይቆጠራል፤ እንዱከፇል ያደረጉ ሰዎችም በወንጀልና በፍትሐ ብሕር ኃላፉ ይሆናለ። ፫/ ጠቅላላ ጉባዔው ትርፍ እንዱከፊፇል በሚወስንበት ጊዜ የትርፍ ድርሻ የሚከፇልበትን ዘዳ እና የትርፍ ድርሻ ለባለአክሲዮኖች የሚሰጥበትን ቀን በግልጽ ማመልከት አለበት፤ ሆኖም የትርፍ ድርሻ የሚከፇልበት ቀን በማናቸውም ሁኔታ የትርፍ ድርሻ እንዱከፊፇል ከተወሰነበት ቀን ጀምሮ ከአራት ወራት መብለጥ የለበትም። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሰረት የተቀመጠው የጊዜ ገደብ ከማብቃቱ በፉት ባለው ፫፻፳፪ 323 ____________________________________________________ የንግድሕግ ጊዜ ውስጥ ጠቅላላ ጉባዔው የፉተኛው ጠቅላላ ጉባዔ ስለ ትርፍ ድርሻ ወይም የመጠባበቂያ ገንዘቦች ክፍፍል የሰጠውን ውሳኔ በበቂ ምክንያት ለማሻሻል ወይም ለመሻር ይችላል። ፭/ የትርፍ ድርሻ እንዱከፇልበት ከተቆረጠው ቀን ጀምሮ አንድ ባለአክሲዮን በሚደርሰው የትርፍ ድርሻ መጠን የማህበሩ አበዲሪ እንደሆነ ይቆጠራል።

Article 439 — የተከፇለ የትርፍ ድርሻዎች እንዱመለሱ

መጠየቅ የማይቻል ስለመሆኑ ማህበሩ በቤተዘመድ የተያዘ ወይም የትርፍ ድርሻ ክፍፍለ የተፇፀመው የሀብትና የዕዲ ሑሳብ መግለጫ ሳይኖር ወይም በአግባቡ የፀደቀን የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ መሰረት ሳይደረግ ካልሆነ በስተቀር፤ የዚህን ሕግ አንቀጽ ፬፻፴፰ ድንጋጌዎችን በመጣስ የተከፊፇለን የትርፍ ድርሻ ባለአክሲዮኖች እንዱመልሱ መጠየቅ አይቻልም።

Article 440 — የሀብትና የዕዲ ሑሳብ መግለጫን

የማጽደቅ ውጤት ፫፻፳፫ 324 ____________________________________________________ የንግድሕግ የማህበሩ የሀብትና የዕዲ ሑሳብ መግለጫ በጉባዔው መጽደቁ ዲይሬክተሮችን፣ የተቆጣጣሪ ቦርድ ካለ አባላቱን፣ ኦዱተሮችን፣ ሥራ አስኪያጆችን፣ የማህበሩን ፀሐፉ እና ላልች ኃላፉዎችን በማህበሩ ከነበረባቸው ኃላፉነት ጋር በተያያዘ ከሚኖርባቸው ተጠያቂነት ነፃ ሉያደርጋቸው አይችልም።

Article 441 — የሀብትና የዕዲ ሑሳብ መግለጫን

በማስታወቂያ ስለማውጣት የፀደቀው የማህበሩ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ አንድ ቅጅ እንዱሁም ጉባዔው መግለጫውን ያፀደቀበት ውሳኔ ቃለጉባዔ አግባብ ያለው ክፍል የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫው በጸደቀ በሰላሳ ቀናት ውስጥ ለንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ላለው የመንግስት አካል መላክ እና በማህበሩ ድረ-ገጽ ላይ ማውጣት አለበት።

Article 442 — የማህበሩን ዋና ገንዘብ ማሳደጊያ

፩/ የማህበሩ አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ሳይፇቅድ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ማሳደግ አይቻልም። ፪/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ አዱስ አክሲዮኖችን በማውጣት ወይም የነባር አክስዮኖችን ዋጋ በመጨመር ለማሳደግ ይቻላል፤ አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ዋና ገንዘቡን ለማሳደግ ሲወስን የሚያድግበትንም መንገድ አብሮ መወሰን አለበት። ፫/ የአዱስ አክሲዮኖች ዋጋ በሚከተለት መንገድች ሉከፇል ይችላል፡ሀ) በጥሬ ገንዘብ ወይም በዓይነት፤ ለ) ማህበሩ ያለበትን የመክፍያ ጊዜያቸው የደረሰ ዕዲዎች በአክሲዮን በማቻቻል፤ ሐ) መጠባበቂያ ወይም ማህበሩ ሉያዝባቸው የሚችለ ላልች ገንዘቦችን ወደ ዋናው ገንዘብ በመጨመር፤ ወይም መ) የዕዲ ሰነድችን ወደ አክሲዮን በመለወጥ። ፫፻፳፭ 326 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱያድግ የተደረገው ከመጠባበቂያ ገንዘብ ወይም ለባለአክሲዮኖች ሉከፊፇል ከሚችል ትርፍ ላይ በማንሳት ካልሆነ በስተቀር፤ የነባር አክሲዮኖችን ዋጋ በመጨመር ዋና ገንዘቡን ለማሳደግ የሚቻለው በዚህ ሕግ አንቀፅ ፬፻፪ ንዐስ አንቀጽ (፫) በተደነገገው ሁኔታ ብቻ ነው።

Article 443 — ለዲይሬክተሮች ቦርድ ሥልጣን

፩/ የዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፵፪ (፩) እና (፪) ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔው የማህበሩን ዋና ገንዘብ ለማሳደግ ወይም ለመቀነስ የሰጠውን ውሳኔ ተግባራዊ እንዱያደርግ አስፇላጊውን ሥልጣን ለዲይሬክተሮች ቦርድ መስጠት ይችላል። ፪/ የዲይሬክተሮች ቦርድ የማህበሩን ዋና ገንዘብ እንዱያሳድግ ወይም እንዱቀንስ አስቀድሞ የሚፇቅድ የመመስረቻ ጽሁፍ ድንጋጌ ዋጋ አይኖረውም። ፫፻፳፮ 327 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 444 — የማህበሩን ዋና ገንዘብ የማሳደግ ውሳኔ

ተግባራዊ ስለሚሆንበት ጊዜ የማህበሩ ዋና ገንዘብ የሚያድገው የዕዲ ሰነድችን ወደ አክሲዮኖች በመለወጥ ካልሆነ በስተቀር አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔው ዋና ገንዘቡ እንዱያድግ ከወሰነበት ወይም ከፇቀደበት ጊዜ አንስቶ በአምስት ዓመታት ውስጥ ተግባራዊ ካልሆነ ውሳኔው ዋጋ አይኖረውም።

Article 445 — አዱስ አክሲዮኖችን ከማውጣት በፉት

ዋና ገንዘቡን ከፍል ስለማጠናቀቅ ዋና ገንዘቡ ሙለ በሙለ ያልተከፇለ ማህበር በጥሬ ገንዘብ ወይም የዕዲ ሰነድችን ወደ አክሲዮን በመለወጥ የሚከፇለ አዱስ አክሲዮኖችን በማውጣት ዋና ገንዘቡን ማሳደግ አይችልም።

Article 446 — አዱስ አክሲዮኖች ስለሚወጡበት ሁኔታ

ተቃራኒ ድንጋጌ ከላለ በስተቀር አዱስ አክሲዮኖችን ለማውጣት የሚቻለው ማህበሩ ስለሚቋቋምበት ሁኔታ በተመለከቱት አግባብ ባላቸው ድንጋጌዎች መሰረት ነው። ፫፻፳፯ 328 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 447 — አክሲዮኖችን እንዱገዛ ሕዝብን

ስለመጋበዝ አዱስ አክሲዮኖችን ለሕዝብ ለመሸጥ የሚደረገው ጥሪ የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርድ ሰብሳቢ በፇረመበት መግለጫ አማካኝነት ሆኖ መግለጫውም የሚከተለትን መረጃዎች መያዝ ይኖርበታል፡፩/ የማህበሩን ስምና ዋና መሥሪያ ቤት፤ ፪/ ማህበሩ በንግድ መዝገብ የተመዘገበበትን ቀን፤ ፫/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ መጠን፤ የአክሲዮኖቹን ዓይነትና አክሲዮኖቹ ላይ የተፃፇውን ዋጋ እና ካለም ልዩ መብት የሚያሰጡ የአክሲዮኖን መደቦች፤ ፬/ የማህበሩን ዲይሬክተሮች፣ ካለም የተቆጣጠሪ ቦርድ አባላት፣ ሥራ አስኪያጆች እና ኦዱተሮች፤ ፭ የመጨረሻውን የትርፍና ኪሣራ እንዱሁም የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ እና የኦዱት ሪፖርት፤ ፮/ ባለፈት የመጨረሻ አምስት ዓመታት ወይም ማህበሩ ከአምስት ዓመታት ያነሰ ቆይታ ያለው እንደሆነ ማህበሩ ከተመሰረተበት ቀን ጀምሮ የተከፇለትን የትርፍ ድርሻዎች፤ ፫፻፳፰ 329 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፯/ ማህበሩ ያወጣቸውን የዕዲ ሰነድች፤ ፰ አዱስ የወጡ አክሲዮኖችን አስመልክቶ ጉባዔው ያስተላለፇውን ውሳኔ በተለይ አዱሶቹ አክሲዮኖች ያላቸውን ጠቅላላ ዋጋ፣ ቁጥራቸውን፣ የተጻፇባቸውን ዋጋ፣ ዓይነታቸውንና የሚወጡበትን ዋጋ፤ ፱/ በዓይነት የተደረጉ መዋጮዎችን እና የተሰጡ ልዩ ጥቅሞችን፤ ፲/ አዱሶቹ አክሲዮኖች ትርፍ ማስከፇል የሚጀምሩበትን ጊዜ፣ የተጣለባቸውን ገደቦች፣ እንዱሁም የተሰጡ ልዩ መብቶችን፤ ፲፩/ አክሲዮን ለመግዛት የፇረመው ሰው ግዳታ የሚቆይበትን ጊዜ።

Article 448 — አክሲዮኖችን የመግዛት ቅድሚያ መብት

፩/ ባለአክሲዮኖች በኩባንያው ውስጥ ባላቸው የአክሲዮን መጠን አዱስ አክሲዮኖችን የመግዛት የቅድሚያ መብት ይኖራቸዋል። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተውን መብት የአክሲዮኑ ግዢ ክፍት ሆኖ በሚቆይበት ፫፻፳፱ 330 ____________________________________________________ የንግድሕግ ጊዜ አክሲዮኖች ስለሚተላላፈበት ሁኔታ በተደነገጉት ጠቅላላ ድንጋጌዎች መሰረት ለመሸጥ ወይም ለማስተላለፍ ይቻላል። ፫/ የዕዲ ሰነድች በአክሲዮን የሚለወጡ ከሆነ የቀደምትነት መብቱ ተፇፃሚ አይሆንም፤ የማህበሩ ጠቅላላ ጉባዔ በያዦቹ ምርጫ ወደ አክሲዮን ሉቀየሩ የሚችለ የዕዲ ሰነድች እንዱወጡ ሲወስን ባለአክሲዮኖች የቀደምትነት መብታቸውን መተዋቸውን ማመልከት ይኖርበታል።

Article 449 — ያልተገዙ አክሲዮኖችን የመግዛት መብት

በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፵፰ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ፤ አዱሶቹን አክሲዮኖች ለመግዛት የቀደምትነት መብት ባላቸው ባለአክሲዮኖች ያልተገዙ እንደሆነ አክሲዮኖቹን በቀደምትነት ለመግዛት ከሚችለት በላይ ጠይቀው ለነበሩት ላልች ባለአክሲዮኖች በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ባላቸው ድርሻ መጠንና ባቀረቡት ጥያቄ ወሰን ውስጥ ይደለደለላቸዋል።

Article 450 — ቀሪዎችን አክሲዮኖች ስለማከፊፇል

፫፻፴ 331 ____________________________________________________ የንግድሕግ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፵፰ እና ፬፻፵፱ ድንጋጌዎች መሰረት የማህበሩን ዋና ገንዘብ ለማሳደግ የወጡት አዱስ አክሲዮኖች በሙለ ያልተሸጡ የሆነ እንደሆነ ያልተሸጡት አክሲዮኖች በአስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔው ውሳኔ መሰረት የማህበሩ አባላት ላልሆኑ ሰዎች ሉሸጡ ይችላለ።

Article 451 — በቀደምትነት መብት ላይ የሚደረግ

፩/ የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱያድግ የሚወስነው አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፵፰ ፣ ፬፻፵፱ እና ፬፻፶ የተደነገጉት ሁኔታዎች በሙለ ወይም በከፉል ተፇፃሚ እንዲይሆኑ ለማድረግ የሚችለው፡ሀ) የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱያድግ እና የቀደምትነት መብት እንዱቀር ያስፇለገበትን ምክንያት፣ አዱሶቹን አክሲዮኖች የሚከፊፇሎቸው ባለአክሲዮኖች እና ለእያንዲንዲቸው የሚደርሳቸውን የአክሲዮን ብዛት፣ የወጡበትን ዋጋ እና ዋጋው የተወሰነበትን መነሻ የሚገልጽ የዲይሬክተሮች ቦርድ ሪፖርት፤እና ፫፻፴፩ 332 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለ) የዲይሬክተሮች ቦርድ ሪፖርትን ትክክለኛነት የሚያረጋግጥ የኦዱተሮችን ሪፖርት፤ ከመረመረ በኋላ ይሆናል። ፪/ አዱስ አክሲዮኖችን የሚከፊፇለ ሰዎች ለነሱ ጥቅም ሲባል በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፬፻፵፰ እስከ ፬፻፶ የተመለከቱ ድንጋጌዎችን ተፇጻሚነት ቀሪ በሚያደርግ ጉባዔ ላይ ድምፅ መስጠት አይችለም። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሰረት ለሚሰጠው ውሳኔ የሚያስፇልገው ምልዓተ ጉባዔና የድምፅ ብልጫ የሚሰላው አዱሶቹን አክሲዮኖች በመግዛት የሚከፊፇለ ሰዎች ያሎቸውን ወይም የወከሎቸውን አክሲዮኖች ሳይጨምር የማህበሩን ዋና ገንዘብ በሚሸፍኑት አክሲዮኖች መሰረት ይሆናል።

Article 452 — በአክሲዮን የሚለወጡ የዕዲ ሰነድችን

፩/ በአክሲዮን የሚለወጡ የዕዲ ሰነድችን ለማውጣት በቅድሚያ የአስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔውን ፇቃድ ማግኘት ያስፇልጋል። ፫፻፴፪ 333 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚሰጠው ፇቃድ ባለአክሲዮኖች በአክሲዮን የሚለወጡ የዕዲ ሰነድችን በተመለከተ የቀደምትነት መብታቸውን ለዕዲ ሰነድቹ ያዦች ጥቅም ሲባል የሰጡ ስለመሆኑ መግለጫ መያዝ ይኖርበታል። ፫/ እንዱህም በሆነ ጊዜ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፶፩ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ሀ) የተመለከተው የዲይሬክተሮች ቦርድ ሪፖርት በአክሲዮን የሚለወጡ የዕዲ ሰነድ ያዦች የቀረበላቸዉን ምርጫ ለመጠቀም የሚችለበትን ጊዜ እንዱሁም የዕዲ ሰነድቹ ወደ አክሲዮኖች የሚለወጡበትን ሁኔታ ማመልከት ይኖርበታል። ፬/ ኦዱተሮች የዕዲ ሰነድቹ ወደ አክሲዮን የሚለውጡበትን ሁኔታ በተመለከተ ለአስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔው በቀረቡ ሀሳቦች ላይ ልዩ ሪፖርት ማዘጋጀት ይኖርባቸዋል።

Article 453 — አክሲዮኖችን ለመግዛት ልዩ የቀደምትነት መብት

የሚሰጡ ጽሁፍችን ማውጣት ስለመከልከል በማናቸውም ሁኔታ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ለማሳደግ የሚወጡ አክሲዮኖችን ለመግዛት ልዩ የቅድሚያ ፫፻፴፫ 334 ____________________________________________________ የንግድሕግ መብት የሚያሰጥ ማንኛውንም ዓይነት ሰነድ ማውጣት አይቻልም።

Article 454 — አክሲዮን በቅድሚያ ለመግዛት

ለባለአክሲዮኖች የሚሰጠው ጊዜ ለነባር ባለአክሲዮኖች አክሲዮኖችን ለመግዛት የሚሰጣቸው ጊዜ ማህበሩ አዱስ አክሲዮኖችን ለሽያጭ ካቀረበበት ቀን ጀምሮ ከሰላሳ ቀናት ሉያንስ አይችልም።

Article 455 — አክሲዮን የመግዛት ጥሪ ስለማድረግ

፩/ አዱሶቹን አክሲዮኖች መግዛት የሚጀመርበት ቀን ቢያንስ ግዥ ከሚጀመርበት ከአስር ቀናት አስቀድሞ አገር ዓቀፍ ስርጭት ባለው ጋዜጣ እና አመቺ በሆነ የኤላክትሮኒክስ ዘዳ አማካኝነት ባለአክሲዮኖች እንዱያውቁት መደረግ አለበት፤ ማስታወቂያው የባለአክሲዮኖቹን የቀደምነት መብት፣ አዱስ አክሲዮኖችን መግዛት የሚጀመርበትንና የሚያልቅበትን ቀን፣ አክሲዮኖች የሚወጡበትን ዋጋ እና ወዱያውኑ ተከፊይ መሆን የሚገባውን የአክሲዮን ዋጋ መጠን መግለጽ ይኖርበታል። ፫፻፴፬ 335 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ አክሲዮኖቹ በስም የተመዘገቡ ከሆነ ማህበሩ የአክሲዮን ሽያጭ ከመጀመሩ አስር ቀናት በፉት ማስታወቂያውን በተመዘገበ ደብዲቤ ለባለአክሲዮኖቹ መላክ ይችላል።

Article 456 — አዱስ አክሲዮኖችን ለመግዛት ስለመፇረም

፩/ አዱስ አክሲዮኖችን ለመግዛት መፇረም ዋጋ የሚኖረው ተከፊይ መሆን የሚገባው ገንዘብ አብሮ ከቀረበ ብቻ ይሆናል። ፪/ የማህበሩ ዋና ገንዘብ በገንዘብ የሚሸጡ አክሲዮኖችን በማውጣት የሚያድግ ከሆነ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፷ እና ፪፻፷፰ ሥር የተመለከቱት ድንጋጌዎች እንደአግባቡ ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 457 — አክሲዮን ለመግዛት መፇረምን ስለማስታወቅ

፩/ አዱስ አክሲዮኖች በሙለ ለመገዛት መፇረማቸውን፤ ፪/ ከአክሲዮኖቹ ዋጋ መከፇል ያለበት ገንዘብ መከፇለን፤ ፫፻፴፭ 336 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ እንዱጨመር የተወሰነው የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሙለ መጨመሩን፤እና ፬/ በተጨመረው የማህበሩ ዋና ገንዘብ መሰረት የመመስረቻ ጽሁፈ መሻሻለን።

Article 458 — በዓይነት በሚደረግ መዋጮ የማህበሩን

ዋና ገንዘብ ስለማሳደግ የማህበሩ ዋና ገንዘብ ለማሳደግ የዓይነት መዋጮ የሚከፇል ከሆነ ወይም ልዩ ጥቅሞች ያለበት እንደሆነ የዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፷፣ ፪፻፷፩ እና ፪፻፷፫ ድንጋጌዎች እንደአግባቡ ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 459 — የአዱስ አክሲዮኖችን ዋጋ ዕዲን በማቻቻል

፩/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ለማሳደግ የወጡ አዱስ የጥሬ ገንዘብ አክሲዮኖች ዋጋ አክሲዮን ለመግዛት መፇረም በተጀመረበት ቀን የመክፇያ ጊዜያቸው በደረሱ የማህበሩ ዕዲዎች በማቻቻል ሉከፇል ይችላል። ፪/ አክሲዮኖቹ በዕዲ ማቻቻል መከፇላቸውን የሚያሳይ የሑሳብ መግለጫ በዲይሬክተሮች ቦርድ መዘጋጀትና በኦዱተሮች መረጋገጥ አለበት፤ ኦዱተሮቹም ፫፻፴፮ 337 ____________________________________________________ የንግድሕግ በማቻቻል የተከፇለውን ዕዲ መጠን የሚያሳይ ሪፖርት ማዘጋጀት አለባቸው።

Article 460 — የመጠባበቂያ ገንዘብ በመጨመር ዋና

ገንዘብን ስለማሳደግ በዚህ ሕግ አንቀፅ ፬፻፴፬ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ የማህበሩን መጠባበቂያ ገንዘብ በሙለ ወይም በከፉል ወደ ዋና ገንዘብ በማዛወር የማህበሩን ዋና ገንዘብ ማሳደግ ይችላል፤ ሆኖም በሕግ የተወሰነው የመጠባበቂያ ገንዘብ ወደ ማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱገባ ከተደረገ የቀድሞው በሕግ የተወሰነው መጠባበቂያ ገንዘብ እንደገና እስኪሟላ ድረስ ለባለአክሲዮኖች ማንኛውንም ዓይነት ክፍፍል ማድረግ አይቻልም።

Article 461 — የአክሲዮን ዋጋ ጥቂት በጥቂት መልሶ

፩/ ለባለአክሲዮኖች ለዋናው ገንዘብ ገቢ ያደረጉትን መዋጮ ወይም የአክሲዮን ዋጋ ጥቂት በጥቂት መልሶ ለመክፇል የሚቻለው በመመስረቻ ጽሁፈ ፫፻፴፯ 338 ____________________________________________________ የንግድሕግ በተደነገገው ወይም አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ በሚሰጠው ውሳኔ መሰረት ብቻ ይሆናል። ፪/ ለዚህ ተግባር ሉውል የሚችለው ለባለአክሲዮኖች ሉከፇል የሚችል ትርፍ ወይም በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፴፬ ንዐስ አንቀጽ (፩) ከተመለከተው መጠባበቂያ ውጪ ከሆነ የመጠባበቂያ ገንዘብ ነው። ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ተፇጻሚ የሚሆነው በአንድ መደብ ውስጥ የሚገኙ አክሲዮኖችን መልሶ በመግዛት ይሆናል፤ ተመልሰው የሚገዙት አክሲዮኖችም በዕጣ ሉመረጡ ይችላለ፤ የዚህ አንቀጽ አፇጻጸም የዋና ገንዘብ መቀነስን ሉያስከትል አይገባም።

Article 462 — የማህበሩን ዋና ገንዘብ ለመቀነስ

የሚቀርብ ሀሳብ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ለመቀነስ የሚቀርብ ሀሳብ በጉዲዩ ላይ ውሳኔ የሚሰጠው አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ከመጠራቱ ቢያንስ ከአስራ አምስት ቀናት በፉት ፫፻፴፰ 339 ____________________________________________________ የንግድሕግ በዲይሬክተሮች ቦርድ አማካኝነት ለኦዱተሮች መቅረብ አለበት፤ ኦዱተሮችም ዋና ገንዘቡን መቀነስ ያስፇለገበት ምክንያት እና በአቀናነሱ ሁኔታ ላይ ያላቸውን አስተያየት ለጉባዔው ማቅረብ አለባቸው።

Article 463 — የማህበሩ ዋና ገንዘብ ቅነሳን

ስለማስታወቅ የማህበሩ ዋና ገንዘብ ቅነሳ ከተደረገ በንግድ መዝገብ መመዝገብ፣ ሰፉ ስርጭት ባለው ጋዜጣና በማህበሩ ድረገጽ መውጣት ይኖርበታል።

Article 464 — በኪሣራ ምክንያት የማህበሩን ዋና ገንዘብ

ስለመቀነስ የማህበሩ ዋና ገንዘብ በኪሣራ ምክንያት የተቀነሰ እንደሆነ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፬፻፷፭ እስከ ፬፻፷፰ የተመለከቱት ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 465 — የዋና ገንዘብ አቀናነስ ዘዳዎች

፩/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ መቀነስ የሚቻለው፡ሀ) በአክሲዮኖች ላይ የተጻፇውን ዋጋ በመቀነስ፤ ወይም ፫፻፴፱ 340 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለ) ነባር አክሲዮኖችን አነስተኛ ቁጥር ባላቸው አዱስ አክሲዮኖች በመለወጥ፤ ነው። ፪/ የማህበሩ ዋና ገንዘብ የሚቀነሰው በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ለ) በተደነገገው መሰረት ከሆነ ነባር አክሲዮኖችን በአዱስ አክሲዮኖች ለመለወጥ የሚያስችል በቂ አክሲዮኖች የላሎቸው ባለአክሲዮኖች ጉባዔው በሚወስነው የጊዜ ገደብ ውስጥ የጎደለትን አክሲዮኖች ማሟላት ወይም የያዟቸውን አክሲዮኖች ለላልች ባለአክሲዮኖች መሸጥ ይኖርባቸዋል።

Article 466 — ለባለአክሲዮኖች ሉጠበቁ የሚችለ መብቶች

የማህሩ ዋና ገንዘብ እንዱቀነስ የሚወስነው አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ማንኛውም ትርፍ ከመከፇለ በፉት ባለአክሲዮኖች በተቀነሰባቸው የአክሲዮን ብዛት ወይም በአክሲዮኖች ላይ የተጻፇው ዋጋ መጠን ማካካሻ እንዱከፇላቸው ሉወስን ይችላል።

Article 467 — የገንዘብ ጠያቂዎች መብት

የማህበሩን ዋና ገንዘብ ለመቀነስ በአስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ውሳኔ ከመተላለፈ በፉት የማህበሩ ገንዘብ ፫፻፵ 341 ____________________________________________________ የንግድሕግ ጠያቂዎች የነበሩ ሰዎች ገንዘቡ ካልተከፇላቸዉ ወይም በቂ ዋስትና ካልተሰጣቸው በስተቀር የማህበሩ ዋና ገንዘብ ማህበሩ ባለዕዲ በሆነበት ጊዜ ወደነበረበት መጠን እስኪደርስ ድረስ በአንቀጽ ፬፻፷፮ መሰረት የሚሰጥ ውሳኔን ወይም ማንኛውንም ዓይነት የትርፍ ክፍፍልን ለመቃወም ይችላለ።

Article 468 — የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሕግ ከተወሰነው

፩/ በኪሣራ ምክንያት የማህበሩ ዋና ገንዘብ በአንቀጽ ፪፻፵፯ ንዐስ አንቀጽ (፩) ከተመለከተው አነስተኛ መጠን በታች ከሆነ የቀነሰው የዋና ገንዘቡ መቀነስ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፷፫ በተደነገገው መሰረት በንግድ መዝገብ ከተመዘገበበት ቀን አንስቶ ባለው አንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ዋና ገንዘቡ ወደ አነስተኛ መጠን ማደግ ይኖርበታል። ፪/ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፬፻፷፯ ሥር የተመለከተው የገንዘብ ጠያቂዎች መብት አይነካም። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተመለከተው መሰረት ዋና ገንዘቡ ካልተስተካከለ ወይም ማህበሩ ወደ ላላ ዓይነት ማህበር እንዱለወጥ ካልተደረገ ፫፻፵፩ 342 ____________________________________________________ የንግድሕግ በስተቀር ማንኛውም ጥቅም ያለው ወገን ማህበሩ እንዱፇርስ ለፍርድ ቤት ማመልከት ይችላል።

Article 469 — ኪሣራ ሳይኖር የማህበሩን ዋና ገንዘብ

ስለመቀነስ ከኪሣራ ውጭ በሆነ ላላ ምክንያት የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱቀንስ የተደረገ እንደሆነ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፬፻፸ እስከ ፬፻፸፪ የተመለከቱት ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 470 — የባለ አክሲዮኖች እኩልነት

የማህበሩ ዋና ገንዘብ መቀነስ የባለአክሲዮኖችን የእኩልነት መብት ሉያፊልስ አይችልም።

Article 471 — የገንዘብ ጠያቂዎች መብት

፩/ የማህበሩ ዋና ገንዘብ የመቀነስ ውሳኔ በዚህ ሕግ

Article 472 — የማህበሩን ዋና ገንዘብ ቅነሳ በቃለ ጉባዔ

፩/ የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱቀነስ ከተወሰነበት ቀን ጀምሮ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ውሳኔው በማህበሩ የቃለ ጉባዔ መዝገብ መስፇር ይኖርበታል። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የተዘጋጀው የውሳኔ ቃለ ጉባዔ በማህበሩ ድረ ገጽ ላይ መውጣት አለበት። ፫፻፵፫ 344 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 473 — ማህበሩ የሚፇርስባቸው ምክንያቶች

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፩ የተመለከቱት ጠቅላላ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፤ የአክሲዮን ማህበር በሚከተለት ምክንያቶች ይፇርሳል፡ሀ) የባለአክሲዮኖች ቁጥር በሕግ ከተፇቀደው ዝቅ ሲልና በስድስት ወር ጊዜ ውስጥ ላላ አባል መተካት ባለመቻለ ምክንያት ጥቅም አለኝ በሚል ሰው በቀረበ ማመልከቻ መሰረት የንግድ ማህበራትን የሚመዘግበው አካል ማህበሩ እንዱፇርስ ሲወስን፤ ለ) የአስተዲደር አካላት የላለት በመሆኑ ምክንያት ጥቅም አለኝ በሚል ሰው ጠያቂነት የንግድ ማህበራትን የሚመዘግበው አካል ማህበሩ እንዱፇርስ ሲወስን፤ ሐ) ማህበሩ የዋና ገንዘቡን ሦስት አራተኛ በኪሣራ ሲያጣ። ፫፻፵፬ 345 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ሀ) እና (ለ) ድንጋጌዎች ቢኖሩም የንግድ ማህበራት መዝጋቢው አካል አስፇላጊ ሆኖ ሲያገኘው የጊዜ ገደቡን ለተወሰነ ጊዜ እንዱራዘም ወይም ማህበሩ የአስተዲደር አካላትን አሟልቶ ሥራ እንዱቀጥል ሉፇቅድ ይችላል። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ሐ) እንደተመለከተው ማህበሩ የዋና ገንዘቡን ሦስት አራተኛ በኪሣራ ያጣ እንደሆነ የዲሬክተሮች ቦርድ የማህበሩን መፍረስ ወይም መቀጠል የሚወስን አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ መጥራት አለበት፤ ፬/ የዲይሬክተሮች ቦርድ፣ ካለ የተቆጣጣሪ ቦርድ ወይም ኦዱተሮች ጠቅላላ ጉባዔ መጥራት ያልቻለ እንደሆነ ጥቅም ባለው ሰው አመልካችነት ፍርድ ቤት ማህበሩ እንዱፇርስ ሉወስን ይችላል። ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) በተደነገገው መሰረት የንግድ ማህበር መዝጋቢውን አካል ሳያስፇቅደ ከስድስት ወራት በኋላ ባለአክሲዮኞች እያወቁ ማህበሩ ሥራውን እንዱቀጥል ያደረጉ ከሆነ ካወቁበት ጊዜ ጀምሮ ማህበሩ ለሚገባው ማንኛውም ዕዲ በአንድነትና በተናጠል ኃላፉ ይሆናለ። ፫፻፵፭ 346 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 474 — የማህበሩን መፍረስ ስለማስታወቅ

፩/ በዚህ ሕግ መሰረት ማህበሩ እንዱፇርስ በማህበሩ የተወሰነ እንደሆነ የመፍረሱ ውሳኔ ከተሰጠበት ቀን ጀምሮ በሃያ አንድ ቀናት ውስጥ ማህበሩ እንዱፇርስ ስለመወሰኑ ሰፉ ስርጭት ባለው ጋዜጣና በማህበሩ ድረ ገጽ በይፊ መገለጽ አለበት፤ ማስታወቂያውም “በመጣራት ላይ ያለ” የሚል ሐረግ ተጨምሮበት የማህበሩን ስም፣ የዋና ገንዘቡን መጠን፣ የፇረሰበትን ምክንያት፣ የሑሳብ አጣሪውን ስምና አድራሻ እንዱሁም የሥልጣን ወሰን መያዝ አለበት። ፪/ ማህበሩ እንዱፇርስ የተሰጠው ውሳኔ እና በውሳኔው መሰረት ሑሳብ አጣሪ መሾሙን የሚያመለክቱ ሰነድች በማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት መቀመጥ እንዱሁም በንግድ መዝገብ መመዝገብ አለባቸው።

Article 475 — ሑሳብ አጣሪ ስለመሾምና ስለመሻር

፩/ ሑሳብ አጣሪዎች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ያልተሾሙ ከሆነ የማህበሩን መፍረስ በወሰነው አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ይሾማለ። ፫፻፵፮ ፮ 347 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተደነገገው መሰረት ሑሳብ አጣሪዎች ያልተሾሙ ከሆነ በዲይሬክተሮች ቦርድ፣ በተቆጣጣሪ ቦርድ፣ በኦዱተሮች፣ በባለአክሲዮኖች ወይም በገንዘብ ጠያቂዎች አቤቱታ አቅራቢነት በፍርድ ቤት ይሾማለ። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የተሾሙ የሑሳብ አጣሪዎች በአስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔው ሉሻሩ ይችላለ፤ እንዱሁም በማንኛውም አካል ቢሾሙም ሑሳብ አጣሪዎችን በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) በተጠቀሱት ሰዎች አመልካችነት በበቂ ምክንያት ፍርድ ቤት ሉሽራቸው ይችላል። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) በተደነገገው መሰረት ሑሳብ አጣሪዎችን የሻረው አካል አዱስ አጣሪዎችን መሾም አለበት።

Article 476 — የሑሳብ አጣሪዎች ሥራ መልቀቅ

፩/ የማህበሩ ሑሳብ አጣሪዎች ለሾማቸው አካል የሶስት ወራት የቅድሚያ የጽሁፍ ማስጠንቀቂያ በመስጠት ሥራቸውን መልቀቅ ይችላለ፤ አጣሪዎች የተሾሙት በጠቅላላ ጉባዔ ወይም በመመስረቻ ጽሁፍ ከሆነ ፫፻፵፯ 348 ____________________________________________________ የንግድሕግ ማስጠንቀቂያውን ለማህበሩ ቦርድ ማቅረብ አለባቸው። ፪/ ሑሳብ አጣሪዎች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተመለከተው መሰረት የቅድሚያ ማስጠንቀቂያ ሳይሰጡ ሥራቸውን የለቀቁ እንደሆነ በዚህ ምክንያት በማህበሩ፣ በገንዘብ ጠያቂዎች ወይም በባለአክሲዮኖች ላይ ለሚደርሰው ጉዲት በአንድነትና በተናጠል ኃላፉ ይሆናለ።

Article 477 — ለሑሳብ አጣሪነት ብቁ የሚያደርጉ

፩/ መልካም ሥነ-ምግባር ያለው፤ ፪/ የሑሳብ ማጣራት ሥራ ለማከናወን አስፇላጊ የሆነ ሙያ ያለው። ፫/ በንግድ ማህበር አደራጅነት፣ ዲይሬክተርነት፣ ሥራ አስኪያጅነት፣ በተቆጣጣሪ ቦርድ አባልነት፣ በኦዱተርነት ወይም በላልች የአመራር ኃላፉነቶች ላይ ተመድቦ ሲሰራ ከኃላፉነቱ ጋር በተያያዘ ወይም ፫፻፵፰ 349 ____________________________________________________ የንግድሕግ በማንኛውም ሁኔታ የእምነት ማጉደል፣ የስርቆት፣ የውንብድና ወንጀል ወይም ለሑሳብ አጣሪነት ብቁ የማያደርግ ተመሳሳይ ወንጀል ፇፅሞ ጥፊተኛነቱ ያልተረጋገጠ።

Article 478 — የሑሳብ አጣሪዎች የሥራ ዋጋ

፩/ ሑሳብ አጣሪዎች ለሚሰጡት አገልግልት የሥራ ዋጋ ይከፇላቸዋል። ፪/ የሥራ ዋጋ ክፍያው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፸፭መሰረት በሚሾማቸው አካል ይወሰናል።

Article 479 — ሑሳብ በሚጣራበት ጊዜ የማህበሩ ሕጋዊ

፩/ ሑሳብ ማጣራቱ እስከሚጠናቀቅ ድረስ ማህበሩ ከስያሜው ቀጥል “በመጣራት ላይ ያለ” የሚል ሐረግ ተጨምሮበት ሕጋዊ ሰውነቱን እና ስሙን እንደያዘ ይቀጥላል። ፪/ ሑሳብ በሚጣራበት ጊዜ የማህበሩ አስተዲደር አካላት ማከናወን የሚችለት ለማጣራቱ ሥራ አስፇላጊ ፫፻፵፱ 350 ____________________________________________________ የንግድሕግ የሆኑ እና ከአጣሪው ሥልጣን ውጭ የሆኑ ሥራዎችን ብቻ ነው።

Article 480 — የከሰረ ማህበር ሑሳብ ስለሚጣራበት

፩/ የማህበሩ መክሰር በፍርድ ቤት የተወሰነ እንደሆነ ሑሳብ ማጣራቱ ኪሣራን በሚመለከቱት የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች መሰረት ይፇጸማል። ፪/ ስለኪሣራ የሚደነግጉት የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፤ የማህበሩ ዲይሬክተሮች ማህበሩን ለመወከል ሥልጣን የሚኖራቸው ለሥራው አስፇላጊ በሆነ መጠን ብቻ ነው።

Article 481 — የሑሳብ አጣሪዎች ግዳታና ኃላፉነት

፩/ በሕግ ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ተቃራኒ ድንጋጌ ከላለ በስተቀር፤ የሑሳብ አጣሪዎች ግዳታና ኃላፉነት የዲይሬክተሮች ቦርድ አባላት ዓይነት ይሆናል። ፪/ ሑሳብ አጣሪዎች የማህበሩን ንብረቶችና የሑሳብ መዝገቦች ይረከባለ፤ የዲይሬክተሮች ቦርድ ከመጨረሻው የበጀት ዓመት ማብቂያ ጀምሮ ሑሳብ ፫፻፶ 351 ____________________________________________________ የንግድሕግ ማጣራቱ እስከተጀመረበት ጊዜ ያለውን የማህበሩ አስተዲደር የሚመለከት የሥራ ሪፖርት ለሑሳብ አጣሪዎች ያቀርባል። ፫/ ሑሳብ አጣሪዎችና ዲይሬክተሮች የማህበሩን ሀብትና ዕዲዎች የያዘ ዝርዝር መዝገብ በጋራ አዘጋጅተው ይፇርማለ። ፬/ ማህበሩ ያለው ሀብት ዕዲዎቹን ለመክፇል በቂ እንደማይሆን ከተገመተ ሑሳብ አጣሪዎች ባለአክሲዮኖች ገቢ ያላደረጉት መዋጮ ካለ ማስከፇል ይኖርባቸዋል።

Article 482 — የሑሳብ አጣሪዎች ሥልጣን እና ኃላፉነት

፩/ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ወይም በሾማቸው ጉባዔ የተጣለ ገደቦች ካለ እንደተጠበቁ ሆኖ፤ ሑሳብ አጣሪዎች የማጣራቱን ሥራ ለማከናወን ሙለ የሆነ ሥልጣን ይኖራቸዋል፤ በተለይም የማህበሩን ሀብት በሙለ ለመሸጥ፣ በፍርድ ቤት ማህበሩን ለመወከል፣ ክርክር የሚያስነሱ ጉዲዮችን በስምምነት ወይም በግልግል ዲኝነት ለመጨረስ፣ የማህበሩን ገንዘብ ለመሰብሰብ እና ዕዲዎችን ለመክፇል ይችላለ። ፫፻፶፩ 352 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ ሑሳብ አጣሪዎች ቀደም ሲል የነበሩ ውልችን ለማስፇጸም ካልሆነ ወይም የሑሳብ ማጣራቱ ሥራ ካላስገደደ በስተቀር አዱስ ሥራዎችን መጀመር አይችለም። ፫/ ሑሳብ አጣሪዎች በሕግ፣ በመመስረቻ ጽሁፍ ወይም በባለአክሲዮኖች ጠቅላላ ጉባዔ ውሳኔ ከተሰጣቸው ሥልጣን ውጭ በመስራታቸው በማህበሩ ወይም በሦስተኛ ወገኖች ላይ ለሚያደርሱት ጉዲት በአንድነትና በተናጠል ኃላፉ ይሆናለ። ፬/ ሑሳብ አጣሪዎች የማጣራቱ ሥራ ምክንያታዊ በሆነ ጊዜ እንዱጠናቀቅ የማድረግ ኃላፉነት አለባቸው።

Article 483 — ከዕዲ ክፍያ በፉት የንብረት ክፍፍል

ማድረግ የተከለከለ ስለመሆኑ ማህበሩ ለገንዘብ ጠያቂዎች ያለበትን ዕዲ በሙለ ሳይከፍል ወይም ለክፍያ የሚያስፇልገው ገንዘብ በፍርድ ቤት ሳይቀመጥ ሑሳብ አጣሪዎች የማህበሩን ሀብት ለባለአክሲዮኖች ማከፊፇል አይችለም።

Article 484 — ገንዘብ ጠያቂዎችን ስለመጥራትና ክፍያ

ስለመፇጸም ፫፻፶፪ 353 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ስማቸው በሑሳብ መዝገብ ውስጥ ለተመለከተ ወይም በልላ መንገድ ለሚታወቁ ገንዘብ ጠያቂዎች የማህበሩን መፍረስ በተመዘገበ ደብዲቤ ወይም አስቀድሞ ስምምነት በተደረሰባቸው ላልች ዘዳዎች እንዱያውቁት እና የሚጠይቁትን ገንዘብ ሉያስረደ የሚችለ ሰነድችን እንዱያቀርቡ ይገለጽላቸዋል፤ ላልች ገንዘብ ጠያቂዎች በመመስረቻ ጽሁፈ በተመለከተው አኳኋን እና ሰፉ አገር ዓቀፍ ስርጭት ባለው ጋዜጣ ለሦስት ተከታታይ ወራት በወር አንድ ጊዜ የማህበሩን መፍረስ በመግለጽ እንዱሁም በማህበሩ ድረ-ገጽ ማስታወቂያ በማውጣት እንዱያውቁት መደረግ አለበት። ፪/ ለማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች የሚደረገው ክፍያ ሑሳብ አጣሪዎች ሥራቸውን በጀመሩበት ጊዜ ባዘጋጁት የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ መሰረት ይፇጸማል።

Article 485 — የገንዘብ ጠያቂዎች መብት ጥበቃ

፫፻፶፫ 354 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የታወቁ የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ጥያቄያቸውን ለሑሳብ አጣሪዎች ያላቀረቡ ከሆነ ሉከፇላቸው የሚገባው ገንዘብ መጠን በፍርድ ቤት ሉቀመጥላቸው ይገባል። ፪/ ለገንዘብ ጠያቂዎች ተመጣጣኝ ዋስትና ካልተገባላቸው ወይም ከማህበሩ የሚጠየቁ ግዳታዎች እስከሚፇጸሙ ድረስ የሀብት ክፍፍለ ካልተላለፇ በስተቀር፤ የመፇጸሚያ ጊዜያቸው ያልደረስ ወይም አከራካሪ የሆኑ ከማህበሩ የሚጠየቁ ግዳታዎችን ለመፇጸም የሚያስችል ተመጣጣኝ ገንዘብ በፍርድ ቤት መቀመጥ ይኖርበታል።

Article 486 — የመጨረሻ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ

፩/ ሑሳብ አጣሪዎች የማህበሩ ዕዲ ከተከፇለ በኋላ ከተረፇው ንብረት ላይ እያንዲንደ አክሲዮን ከመቶኛ ምን ያህል ሉደርሰው እንደሚችል የሚያሳይ የመጨረሻ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ ማዘጋጀት አለባቸው። ፫፻፶፬ 355 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በመመስረቻ ጽሁፈ ተቃራኒ ስምምነት ከላለ በስተቀር፤ ሑሳብ አጣሪዎች የአክሲዮኖቹ ዋጋ ሙለ በሙለ መከፇላቸውንና ከአክሲዮኖቹ ጋር የተያያዙ ቀዲሚ መብቶችን ግምት ውስጥ በማስገባት በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ላይ የተመለከተውን የድርሻ ክፍፍል ይወስናለ። ፫/ ሑሳብ አጣሪዎች የፇረሙበት የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ እና የኦዱተሮች ሪፖርት በንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ባለው ላላ የመንግስት አካል ዘንድ መቀመጥ አለበት። ፬/ ማንኛውም ባለአክሲዮን በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) በተደነገገው መሰረት መግለጫው ከተቀመጠበት ጊዜ ጀምሮ ባለት ሦስት ወራት የመጨረሻው የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ ውድቅ እንዱደረግ ተቃውሞውን ለፍርድ ቤት ማቅረብ ይችላል፤ ማመልከቻው የሚታየው የሦስት ወሩ የጊዜ ገደብ ካለቀ በኋላ ሲሆን ብዙ ማመልከቻዎች ካለም በአንድነት ይታያለ፤ ፍርድ ቤቱ በቀረቡት ጉዲዮች ላይ የሚሰጠው ውሳኔ በላልች ባለአክሲዮኖች ላይም ተፇጻሚ ይሆናል። ፫፻፶፭ 356 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) በተመለከተው የጊዜ ገደብ ውስጥ አቤቱታ ያልቀረበ እንደሆነ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫው እንደጸደቀ ይቆጠራል።

Article 487 — የሀብት ክፍፍለን ስለማቆየት

ገንዘብ ጠያቂዎች ከተከፇለ በኋላ የተረፇው የማህበሩ ሀብት ለባለአክሲዮኖች ለማከፊፇል የሚቻለው በዚህ ሕግ

Article 488 — ያልተወሰደን ገንዘብ ስለማስቀመጥ

አንድ ባለአክሲዮን ከተራፉው ንብረት ላይ የሚገባውን ድርሻ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፹፮ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሰረት የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ እና የኦዱተሮች ሪፖርት አግባብ ባለው የመንግስት አካል ከተቀመጠበት ጊዜ ጀምሮ ባለት ሦስት ወራት ውስጥ ያልወሰደ አንደሆነ ሑሳብ አጣሪዎች የባላክሲዮኑን ስም ወይም አክሲዮኖቹ ፫፻፶፮ 357 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለአምጨው የሆኑ እንደሆነ የአክሲዮኖቹን ቁጥር በመግለጽ ገንዘቡን በልዩ ሑሳብ ባንክ ያስቀምጣለ።

Article 489 — ማህበሩን ከንግድ መዝገብ ስለመሰረዝ

፩/ የመጨረሻው የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግለጫ ከጸደቀ በኋላ ሑሳብ አጣሪዎች ማህበሩ ከንግድ መዝገብ እንዱሰረዝ ማድረግ ይኖርባቸዋል። ፪/ ማህበሩን ከንግድ መዝገብ ባለማሰረዛቸው ምክንያት በማህበሩ አባላትም ሆነ በላልች ሦስተኛ ወገኖች ላይ ለሚደርሰው ጉዲት ሑሳብ አጣሪዎች በአንድነት እና በተናጠል ተጠያቂ ናቸው።

Article 490 — የገንዘብ ጠያቂዎች መብት

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፹፱ መሰረት ማህበሩ ከንግድ መዝገብ ከተሰረዘ በኋላ የሚመጡ ገንዘብ ጠያቂዎች ባለአክሲዮኖች ከተራፉው ንብረት በደረሳቸው መጠን እንዱከፍሎቸው መጠየቅ ይችላለ። ፪/ ገንዘብ ጠያቂዎቹ ያልተከፇላቸው በአጣሪዎች ቸልተኝነት ከሆነ ከሑሳብ አጣሪዎች ላይ መብታቸውን መጠየቅ ይችላለ። ፫፻፶፯ 358 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 491 — የማህበሩን መዝገቦች ጠብቆ ስለመያዝ

፩/ የፇረሰው ማህበር የሑሳብ መዛግብት ለአስር ዓመታት አግባብ ባለው የመንግስት አካል ተጠብቀው መቀመጥ አለባቸው። ፪/ ማንኛውም ሰው የሑሳብ መዝገቦችን ለመመርመር ይችላል።

Article 492 — ድረ-ገጽ ስለማቋቋም

እያንዲንደ የአክሲዮን ማህበር ድረ‐ገጽ ሉኖረው ይገባል።

Article 493 — ድረ-ገፅ ላይ ስለሚገለጹ ነገሮች

፩/ የሚከተለት መረጃዎች በወቅቱ ድረ-ገፅ ላይ መውጣት ይኖርባቸዋል፡ሀ) የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍና ካለም ማሻሻያዎቹ፤ ለ) ጠቅላላ ጉባዔውን የሚመለከቱ የስብሰባ ጥሪዎችና ተያያዥ መረጃዎች፤ ሐ) የጸደቁ የኦዱት ሪፖርቶች፤ ፫፻፶፰ 359 ____________________________________________________ የንግድሕግ መ) በአንቀጽ ፫፻፺፭ ንዐስ አንቀጽ (፭) መሰረት የተዘጋጀ የጥቅም ግጭት የሚያስነሱ ውልችን የተመለከተ ሪፖርት፤ ሰ) በዚህ ሕግ ወይም በላልች ሕጎች መሰረት ለንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር የቀረቡ ዓመታዊ ሪፖርቶች እና መረጃ፤ ረ) በመመስረቻ ጽሁፍ መሰረት በይፊ መገለጽ ያለባቸው መረጃዎች፤ እና ሰ) ለባለአክሲዮኖች፣ ገንዘብ ጠያቂዎች እና ባለድርሻ አካላት አስፇላጊ የሆኑ የማህበሩን ጥቅም ላልተገባ ጉዲት የማይዲርጉ ላልች መረጃዎች። ፪/ በተቻለ መጠን ድረ-ገጹ የኤላክትሮኒክ ጉባዔ ለማድረግና በኤላክትሮኒክ መንገድ ድምፅ ለመስጠት የሚቻልበትን ሁኔታ ማካተት አለበት።

Article 494 — መረጃዎች በድረ-ገፁ ላይ ስለሚቆዩበት ጊዜ

፩/ የሚከተለት መረጃዎች በድረ-ገጹ ላይ ከወጡበት ቀን ጀምሮ፡ሀ) የስብሰባ ጥሪና ተያያዥ መረጃዎች ስብሰባው እስከሚጠናቀቅበት ዕለት ድረስ፤ ፫፻፶፱ 360 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለ) የሑሳብ ሰነድች ለአምስት ዓመታት፤ ሐ) ላልች መረጃዎች ለስድስት ወራት፤መቆየት አለባቸው፤ ፪/ ድረ-ገጹ ለማንኛውም ሰው ተደራሽ መሆን ይኖርበታል። ፫/ ኩባንያው የድረ-ገፁን ደህንነት ለመጠበቅ አስፇላጊውን እርምጃ መውሰድ ይኖርበታል።

Article 495 — ትርጓሜ፡፩/ ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ማለት ዋና ገንዘቡ

በሙለ አስቀድሞ የተከፇለ፣ በአክሲዮን የተከፊፇለ እና ባለአክሲዮኖች መዋጯቸውን ገቢ እስካደረጉ ድረስ ለማህበሩ ዕዲ ኃላፉ የማይሆኑበት የንግድ ማህበር ነው። ፪/ የማህበሩን አክሲዮኖች ለሕዝብ ክፍት በሆነ ገበያ መሸጥ አይቻልም። ፫፻፷ 361 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫ የዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም፤ ወሳኝ ድምፅ ያለው ባለአክሲዮን ተጠያቂነትን በተመለከተ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፪፻፺፭ ሥር የተደነገገው ተፇጻሚነት ይኖረዋል። ፬/ የማህበሩ ባለአክሲዮኖች ቁጥር ከሁለት ማነስ ከሃምሳ ሰዎች መብለጥ አይችልም። ፭ ማህበሩ የሚተላለፈ የግዳታ ወረቀቶችን ማውጣት አይችልም።

Article 496 — የማህበሩ ዋና ገንዘብ

፩/ የማህበሩ አነስተኛ ዋና ገንዘብ ከአስራ አምስት ሺህ የኢትዮጵያ ብር ያነሰ መሆን አይችልም። ፪/ እያንዲንደ አክሲዮን ላይ የሚጻፇው ዋጋ ከአንድ መቶ ብር በታች መሆን አይችልም፤ በሁለም አክሲዮኖች ላይ የተጸፇ ዋጋ እኩል መሆን አለበት።

Article 497 — የማህበሩ ስም

ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር የንግድ ዓላማውን የሚገልጽ ስም ይኖረዋል። ከማህበሩ ስም ቀጥል “ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር” የሚል ሐረግ መጻፍ አለበት። ፫፻፷፩ 362 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 498 — የባለ አክሲዮኖች ቁጥር ወደ አንድ ዝቅ

፩/ ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር የባለአክሲዮኖች ቁጥር ወደ አንድ ዝቅ ካለ እና በስድስት ወር ጊዜ ውስጥ ላላ ሰው በባለአክሲዮንነት ካልገባ ማህበሩ ይፇርሳል። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም፤ የባለአክሲዮኖች ቁጥር ወደ አንድ ዝቅ ካለበት ቀን ጀምሮ በስድስት ወራት ውስጥ የመመስረቻ ጽሁፈን በማሻሻል ባለአንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር አድርጎ ማስመዝገብ ይቻላል።

Article 499 — ለማህበሩ ምስረታ የሚያስፇልጉ ጠቅላላ

፩/ ማንኛውም ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር የሚመሰረተው ዋና ገንዘቡ በሙለ ሲከፇል እና ፫፻፷፪ 363 ____________________________________________________ የንግድሕግ የመመስረቻ ጽሁፈ በንግድ መዝገብ ውስጥ ሲገባ ነው። ፪/ በጥሬ ገንዘብ በተሸጡ አክሲዮኖች ላይ የተጻፇው ዋጋ ማህበሩ ከመመዝገቡ በፉት በመመስረት ላይ ባለው ማህበር ስም በተከፇተ ዝግ የባንክ ሑሳብ ውስጥ መቀመጥ አለበት።

Article 500 — ፯. ሥራ አስኪያጅን ስለመሻር

፩/ ሥራ አስኪያጅ ሉሻር የሚችለው በሾመው አካል ነው፤ በተለይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ተቃራኒ ድንጋጌ እስከላለ ድረስ ሥራ አስኪያጁ በቦርድ የተሾመ እንደሆነ የአክሲዮን ማህበር ሥራ አስኪያጅ በሚወርድበት አኳኋን ይወርዲል። ፪/ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፍ ላይ ተቃራኒ ድንጋጌ ከላለ በስተቀር፤ በመመስረቻ ጽሁፍ ላይም ሆነ ፫፻፸፮ 377 ____________________________________________________ የንግድሕግ በባለአክሲዮኖች መደበኛ ጉባዔ የተሾመ ሥራ አስኪያጅ በማህበሩ መደበኛ ጉባዔ ይሻራል፤ ሥራ አስኪያጁ ከኃላፉነት የተነሳው ካለበቂ ምክንያት ቢሆንም ወደ ኃላፉነቱ የመመለስ መብት የለውም። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እስከ (፪) የተመለከተው ቢኖርም በቂ ምክንያት አለ ብል ሲያምን ማንኛውም ባለአክሲዮን በሚያቀርበው ጥያቄ መሰረት ፍርድ ቤት ሥራ አስኪያጁን ሉሽረው ይችላል። ፬/ በተሻረው ምትክ ላላ ሥራ አስኪያጅ እስኪሾም ድረስ ጊዜ የሚወስድ ከሆነ እንደቅደም ተከተላቸዉ ምክትል ሥራ አስኪያጅ ወይም የዲይሬክተሮች ቦርደ ሉቀመንበር የተሻረውን ሥራ አስኪያጅ ተክቶ ይሰራል። ፭/ በዚህ አንቀፅ መሰረት የሚደረገው የሥራ አስኪያጅ መሻር ሂደት ምክንያቱ በሥራ አስኪያጁና በምክትል ሥራ አስኪያጁ ወይም በዲይሬክተሮች ቦርድ ሉቀመንበር መካከል በተፇጠረ አለመግባባት ከሆነና ምክትል ሥራ አስኪያጁ ወይም የዲይሬክተሮች ቦርድ ሉቀመንበር ሥራ አስኪጁን ፫፻፸፯ 378 ____________________________________________________ የንግድሕግ ተክቶ መሥራቱ የድርጅቱን ጥቅም የሚጎዲ ከሆነ ፍርድ ቤት ላላ ጊዜያዊ ሥራ አስኪያጅ ይመድባል።

Article 501 — ተቀባይነት ያለው መዋጮ

ከሞያ አገልግልት በስተቀር ላልች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፮ የተመለከቱት የገንዘብና ላልች የዓይነት መዋጮዎች ኃላፉነቱ ለተወሰነ የግል ማህበርም ተፇጻሚነት አላቸው።

Article 502 — በዓይነት የተከፇለ መዋጮ

፫፻፷፬ 365 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ባለአክሲዮን በዓይነት መዋጮ የከፇለ እንደሆነ የመመስረቻ ጽሁፈ የመዋጮውን ዓይነትና ዋጋ፣ ላልች ባለአክሲዮኖች የተቀበለበትን ዋጋ እና ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ በዓይነት ለከፇለው ባለአክሲዮን የተሰጠውን የአክሲዮን ድርሻ መጠን ማሳየት አለበት። ፪/ የዓይነት መዋጮ የሚገመትበት መንገድ በባለአክሲዮኖች ይወሰናል። ፫/ በዓይነት የተከፇለ መዋጮ በተከፇለበት ጊዜ ለተደረገው ግምት ትክክለኛነት ባለአክሲዮኖቹ ሁለ ለሦስተኛ ወገኖች በአንድነትና በተናጠል ኃላፉዎች ይሆናለ። ፬/ በዓይነት የተከፇለ መዋጮ ግምት ከዋጋው በላይ ሆኖ ከተገኘ በዓይነት ያዋጣው ባለአክሲዮን በግምቱና በትክክለኛ ዋጋ መካከል ያለውን ልዩነት በጥሬ ገንዘብ መክፇል አለበት፤ ከዋጋው በላይ ስለመገመቱ ባያውቁም እንኳን ባለአክሲዮኖች ለዚህ ገንዘብ መከፇል በአንድነትና በተናጠል ኃላፉዎች ይሆናለ። ፭/ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ እና ማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርድ ካለው ቦርደ በዓይነት የተዋጣው ንብረት እንደነገሩ ሁኔታ በማህበሩ ስም መመዝገቡን እና ፫፻፷፭ 366 ____________________________________________________ የንግድሕግ አስፇላጊው የንብረት ባለቤትነት ማስረጃ በማህበሩ ስም መዘጋጀቱን ማረጋገጥ አለባቸው።

Article 503 — የአክሲዮኖች ዓይነት

ማህበሩ ማውጣት የሚችለው በስም የተመዘገቡ አክሲዮኖችን ብቻ ነው።

Article 504 — ሰነድችን የመመርመር መብት

፩/ አንድ ማህበርተኛ በማህበሩ ፊይናንስ ወይም የማህበርተኛውን ጥቅም በሚነካ ላላ ጉዲይ ላይ ግምገማ ለማድረግ አስፇላጊ የሆኑትን የማህበሩ ሑሳቦች እና ሰነድች የመመርመር እንዱሁም ጥያቄ የማቅረብ መብት አለው፤ ማህበርተኛው በዚህ መብቱ ለመጠቀም ተወካይ መሾም ወይም ረዲት ይዞ መቅረብ ይችላል። ፪/ መረጃው ይፊ መደረጉ በሕግ የተከለከለ ከሆነ ወይም ማህበሩ ላይ ከባድ ጉዲት የሚያደርስ ከሆነ ፫፻፷፮ 367 ____________________________________________________ የንግድሕግ ማህበሩ መረጃውን ወይም ሰነደን መከልከል አለበት።

Article 505 — በመያዣ ወይም በአላባ ስለሚሰጡ

አክሲዮኖች ተቃራኒ ስምምነት ከላለ በስተቀር፤ አክሲዮን በመያዣ ወይም በአላባ የተሰጠ እንደሆነ በማህበሩ ጉባዔዎች ድምፅ የመስጠት መብት የሚኖረው አክሲዮኑን በመያዣ ወይም በአላባ የሰጠው ሰው ብቻ ነው።

Article 506 — የአክሲዮን ምስክር ወረቀት ስለሚይዛቸው

፩/ የአክሲዮኑ መለያ ቁጥር፣ ቅደም ተከተል፤ ፪/ ማህበሩ ቦርድ ካለው የዲይሬክተሮች ቦርድ ሰብሳቢ ከላለው ደግሞ የሥራአሲኪያጁን ፉርማ፤ ፫/ የማህበሩን ስም፣ ዋና መሥሪያ ቤትና ማህበሩ የሚቆይበትን ጊዜ፤ ፬/ የማህበሩን ዋና ገንዘብና አክሲዮኑ የወጣበትን ዋጋ መጠን፤ ፫፻፷፯ 368 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፭/ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፈ የተፇረመበትን ቀን፣ ማህበሩ በንግድ መዝገብ የተመዘገበበትን ቀንና ቦታ፤ ፮/ ላልች አስፇላጊ የሆኑ መረጃዎችን።

Article 507 — ስለአክሲዮኖች መዝገብ

፩/ የማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት የሚከተለትን የአክሲዮኖች ዝርዝር በአክሲዮኖች መዝገብ መያዝ አለበት፡ሀ) የባለአክሲዮኖችን ስምና አድራሻ፣ የእያንዲንደን ባለአክሲዮን ድርሻ እና የአክሲኖችን መለያ ቁጥር፤ ለ) አክሲዮን ሲተላለፍ ዝውውሩን የተመለከተ ዝርዝር ፤ ሐ) በእነዚህ ዝርዝሮች ላይ የተደረገውን ማንኛውንም ማሻሻያ። ፪/ የአክሲዮን መዝገቡ የመጨረሻ ዝርዝር ከተቀመጠበት ጊዜ ጀምሮ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ሀ) እና (ለ) ሥር በተመለከቱት መረጃዎች ላይ ለውጥ ሲኖር በየዓመቱ መጀመሪያ የተደረገውን ለውጥ የያዘ ዝርዝር በቦርደ ሰብሳቢ ወይም ማህበሩ ቦርድ ከላለው በሥራ አስኪያጁ ፫፻፷፰ 369 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ላለው ላላ የመንግስት አካል መላክ አለበት። ፫/ ባለአክሲዮኖች መዝገቡን ያለክፍያ መመልከት ወይም የመዝገቡን ግልባጭ መውሰድ ይችላለ፤ ማህበሩ ጥያቄው በቀረበ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ግልባጩን ለጠያቂው መስጠት አለበት። ፬/ ማንኛውም ሦስተኛ ወገን የተወሰነውን የአገልግልት ክፍያ በመፇጸም መዝገቡን መመልከት ወይም ግልባጭ እንዱሰጠው ማህበሩን መጠየቅ ይችላል፤ ፭/ በባለአክሲዮን ወይም ጥቅም ባለው ማንኛውም ሰው በመዝገብ አጻጻፍ ላይ ስህተት ያለ ስለመሆኑ ከተገለጸለት የንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ያለው ላላ የመንግስት አካል እንዱስተካከል ማድረግ ይችላል፤ የአክሲዮን መዝገቡ ዝርዝር በትክክል ባለመጻፈ ምክንያት ለሚደርስ ማንኛውም ጉዲት ማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርድ ካለው የቦርደ አባላት ከላለው ደግሞ ሥራ አስኪያጆች በአንድነትና በተናጠል ኃላፉ ይሆናለ።

Article 508 — አክሲዮኖችን ስለማስተላለፍ

፫፻፷፱ 370 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በማንኛውም ምክንያት የሚደረግ የአክሲዮኖች ዝውውር በጽሁፍ መሆን አለበት፤ ዝውውሩ በአክሲዮኖች መዝገብ ውስጥ ካልገባ በስተቀር በሦስተኛ ወገኖች ላይ መቃወሚያ ሉሆን አይችልም። ፪/ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ተቃራኒ ድንጋጌ ከላለ በስተቀር አክሲዮኖች በማህበሩ አባላት መካከል ያለገደብ ሉተላለፈ ይችላለ። ፫/ አንድ ማህበርተኛ አክሲዮኑን የማህበሩ አባል ላልሆነ ሰው ከመሸጡ በፉት ማህበርተኛ ያልሆነው ሰው ያቀረበለትን ዋጋ በመግለጽ አክሲዮኖቹን በዚያው ዋጋ እና ሁኔታ እንዱገዙት ለማህበሩ አባላት ዕድል መስጠት አለበት። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ሥር የተመለከተው ማስታወቂያ ለማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ በደረሰ በአስራ አምስት ቀናት ባለአክሲዮን በሆነ ሰው የውል ሀሳቡ ተቀባይነት ካላገኘ ባለአክሲዮኑ ማህበርተኛ ያልሆነው ሰው ያቀረበለትን የውል ሀሳብ መቀበል ይችላል።

Article 509 — ከማህበሩ ውጪ አክሲዮን ስለማስተላለፍ

፫፻፸ 371 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፰ንዐስ አንቀጽ (፬) ሥር የተደነገገው ቢኖርም በመመስረቻ ጽሁፈ ላይ የበለጠ የድምፅ ብልጫ ወይም ሙለ ድምፅ እንደሚያስፇልግ ካልተወሰነ በስተቀር፤ የማህበሩ አባል ላልሆነ ሰው የሚደረገው የአክሲዮን ዝውውር ተፇጻሚ የሚሆነው ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ቢያንስ ¾ (ሦስት አራተኛ) ድርሻ ያላቸው ባለአክሲዮኖች ሲደግፈት ነው። ፪/ ማህበሩ በመጣራት ላይ ቢሆንም የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንንቀጽ (፩) ድንጋጌ ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 510 — በኤለክትሮኒክ ዘዳ ስለሚደረግ ጉባዔ

፩/ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ የተጣለ ክልከላ ከላለ በስተቀር፤ በማህበሩ ጉባዔ ላይ በኤላክትሮኒክ ዘዳ ወይም በልላ የመገናኛ ዘዳ መሳተፍ ይቻላል፤ የመገናኛ ዘዳው የተሰብሳቢዎችን ማንነት ለመለየት የሚያስችል እንዱሁም ውጤታማ ተሳትፍን የሚያረጋግጥ መሆን አለበት፤ የመገናኛ ዘዳው ቢያንስ የተሳታፉዎችን ድምፅ ሳይቆራረጥ የሚያስተላልፍ እና ተሰብሳቢዎቹ በአንድ ጊዜ መሳተፍ እንዱችለ የሚፇቅድ መሆን አለበት። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት በአካል ሳይገኙ በጉባዔው የተሳተፈ አባላት ድምፃቸውን በቃል መስጠት ይችላለ። ፫/ በኤላክትሮኒክ ዘዳ በተደረገ ጉባዔ የማህበሩን መመስረቻ ጽሁፍ ማሻሻል አይቻልም፤ በኤላክትሮኒክ ዘዳ ውሳኔ ሉተላለፍባቸው የማይችለ ጉዲዮችን በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ መወሰን ይቻላል። ፫፻፸፱ 380 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 511 — መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ

፩/ እያንዲንደ የሑሳብ ዓመት ከተዘጋበት ቀን ጀምሮ ባለት አራት ወራት ውስጥ ቢያንስ አንድ መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ መደረግ አለበት። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተወሰነው የአራት ወራት ጊዜ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ወይም አግባብ ባለው የመንግስት አካል ውሳኔ እስከ ስድስት ወራት ሉራዘም ይችላል። ፫/ ጉባዔው የሚጠራው ማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርድ ካለው በቦርደ፣ ቦርደ ካልጠራ ወይም ማህበሩ ቦርድ ከላለው በሥራ አስኪያጅ፣ እነዚህ ካልጠሩ ማህበሩ ኦዱተር ካለው በኦዱተሩ ወይም ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ከግማሽ በላይ ባዋጡ ባለአክሲዮኖች ነው። ፬/ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ቢያንስ አስር በመቶ ባዋጡ ባለአክሲዮኖች ጥያቄ ከቀረበለት በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ (፫) የተጠቀሰው አግባብ ያለው አካል ጉባዔ መጥራት አለበት። ፫፻፹ 381 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፭/ በዚህ አንቀጽ ኃላፉነት የተሰጣቸው አካላት ጉባዔውን ለመጥራት ካልቻለ ወይም ፇቃደኛ ካልሆኑ ወይም በማንኛውም ባለአክሲዮን ጠያቂነት በቂ ምክንያት ሲኖር ፍርድ ቤት ጠቅላላ ጉባዔውን የሚጠራና የመወያያ አጀንዲ የሚያዘጋጅ ሰው ሉሾም ይችላል።

Article 512 — ቃለ ጉባዔ

፩/ የጉባዔዎች ቃለ-ጉባዔ በጽሁፍ መዘጋጀትና በጉባዔው በአካል በተገኙ ባለአክሲዮኖች መፇረም አለበት። ፪/ የጉባዔዎቹ ቃለ ጉባዔ በተለይ ከዚህ በታች የተመለከቱትን ጉዲዮች መያዝ አለበት፡ሀ) የጉባዔውን ጥሪ አደራረግ፤ ለ) የስብሰባውን ቦታና ቀን፤ ሐ) አጀንዲዎችን፤ መ) ቦርድ ካለ በጉባዔው የተገኙ የቦርድ አባላትን ስም፤ ሰ) በስብሰባው ላይ የተገኙ ባለአክሲዮኖች ብዛትና የምልዓተ ጉባዔውን ቁጥር፤ ረ) ለጉባዔው የቀረቡ ሰነድች፤ ሰ) የውይይቱን አጭር ማጠቃለያ፤ ፫፻፹፩ 382 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሸ) የተሰጡት ድምፆች ውጤት፤ እና ቀ) ጉባዔው ያሳለፊቸውን ውሳኔዎች። ፫/ ምልዓተ ጉባዔው ባለመሟላቱ ምክንያት ጉባዔው ለመሰብሰብ ሳይችል የቀረ እንደሆነ የጉባዔው ሰብሳቢ ይኸው በቃለ ጉባዔ እንዱያዝ ያደርጋል።

Article 513 — ያለጉባዔ የሚሰጡ ውሳኔዎች

የማህበሩ አባላት ቁጥር ከአስር የሚያንስ ከሆነ የጉባዔ ጥሪ ሳይደረግ ለእያንዲንደ ባለአክሲዮን የውሳኔ ሀሳቦችን መላክና በጽሁፍ ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ ድምፅ እንዱሰጥ ማድረግ ይቻላል።

Article 514 — የባለአክሲዮኖች መብት

፩/ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ተቃራኒ ድንጋጌ ከላለ በስተቀር ማንኛውም ባለአክሲዮን በራሱ ወይም በወኪል አማካኝነት በጉባዔው ለመሳተፍ እና ድምፅ ለመስጠት ይችላል። ፪/ እያንዲንደ ባለአክሲዮን በማህበሩ ውስጥ ባለት አክሲዮኖች ልክ የድምፅ ብዛት ይኖረዋል። ፫፻፹፪ 383 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 515 — የመደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ ምልዓተ ጉባዔና

፩/ ጉባዔ ለማካሄድ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ከግማሽ በላይ የያዙ ባለአክሲዮኖች ወይም የያዘ ባለአክሲዮን በስብሰባው ላይ መገኘት አለባቸው ወይም አለበት። ፪/ ምልዓተ ጉባዔ የሚሰላው በባለአክሲዮኖች ቁጥር ሳይሆን በተወከለው የካፒታል መጠን ነው፤ ጉባዔው ሕጉ በሚያዘው ሥርዓት እስከተጠራ እና አስፇላጊው የካፒታል መጠን እስከተወከለ ድረስ ውሳኔ ማሳለፍ ይቻላል፤ በተለይም የተወሰኑ ባለአክሲዮኖች ለመሰብሰብ ፇቃደኛ ባለመሆናቸው ብቻ የማህበሩ ጠቅላላ ጉባዔ ያለበትን ኃላፉነት እንዲይወጣ ማድረግ አይቻልም። ፫/ በመደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ የሚተላለፈ ውሳኔዎች በጉባዔው በተሳተፈት ባለአክሲዮኖች ከተያዙት አክሲዮኖች የአብላጫውን ድምፅ ማግኘት አለባቸው። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተውን ምልዕተ ጉባዔ በመጀመሪያው ጉባዔ ማግኘት ያልተቻለ እንደሆነ ባለአክሲዮኖች በተመዘገበ ደብዲቤ ፫፻፹፫ 384 ____________________________________________________ የንግድሕግ ወይም በልላ አመቺ የኤላክትሮኒክ ዘዳ በድጋሚ ይጠራለ፤ በድጋሚ በተጠራ ጉባዔ ላይ የተወከለው ዋና ገንዘብ ግምት ውስጥ ሳይገባ በጉባዔው በተወከለት አክሲዮኖች አብላጫ ድምፅ ውሳኔ ይተላለፊል።

Article 516 — የአስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ምልዓተ

፩/ የማህበሩን ዜግነት ለመለወጥ ወይም በነባር አክሲዮኖች ላይ የተጻፇውን ዋጋ ከፍ በማድረግ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ለማሳደግ የሚተላለፍ ውሳኔ የሁለንም ባለአክሲዮኖች ስምምነት ማግኘት አለበት። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ቢኖርም ፤ የማህበሩ ዋና ገንዘብ የሚጨምረው ለማህበርተኞች ሉከፊፇል ከሚችል ትርፍ ወይም የመጠባበቂያ ገንዘብ ላይ ተነስቶ ከሆነ የመመስረቻ ጽሁፍ ስለማሻሻል በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ሥር የተደነገገው ድጋፍ በቂ ነው። ፫፻፹፬ 385 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ላይ ከፍ ያለ ምልዓተ ጉባዔ እና የድምፅ ብልጫ እንዱኖር ስምምነት ከላለ በስተቀር፤ በመመስረቻ ጽሁፈ ላይ የሚደረግ ማሻሻያ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ሦስት አራተኛውን ድርሻ በሚወክለ ባለአክሲዮኖች ድጋፍ ማግኘት አለበት። ፬/ በመመስረቻ ጽሁፈ ላይ የተደረጉ ማሻሻያዎች በንግድ መዝገብ ውስጥ መግባት አለባቸው።

Article 517 — ተፇጻሚነት ያላቸው ድንጋጌዎች

፩/ ጠቅላላ ጉባዔዎችን የሚመለከቱ ከአንቀጽ ፫፻፺፪ እስከ ፬፻፫፤ ፪/ ዋና ገንዘብን መጨመርን ወይም መቀነስን የሚመለከቱ ከአንቀፅ ፬፻፵፪ እስከ ፬፻፵፮፣ ከ ፬፻፵፰ እስከ ፬፻፶፩፣ ከ ፬፻፶፫ እስከ ፬፻፷፩ ወይም ከአንቀፅ ፬፻፷፪ እስከ ፬፻፸፣ ያለት ድንጋጌዎች እንደ አግባብነታቸው ለዚህ ምዕራፍም ተፇጻሚነት ይኖራቸዋል። ፫፻፹፭ 386 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 518 — በሕግ የተወሰነ የመጠባበቂያ ገንዘብ

የማህበሩ የመጠባበቂያ ገንዘብ የዋናውን ገንዘብ አስር በመቶ እስከሚሞላ ድረስ ማህበሩ ከሚያገኘው ትርፍ ቢያንስ አምስት በመቶ በየዓመቱ በመጠባበቂያ ሑሳብ መቀመጥ አለበት።

Article 519 — ሐሰተኛ የትርፍ ድርሻ

፩/ ሐሰተኛ የሆነ የትርፍ ክፍያ የተቀበለ ባለአክሲዮኖች እንዱመልሱ መጠየቅ ይቻላል። ፪/ ሐሰተኛ የሆነ የትርፍ ክፍያ እንዱመለስ የሚቀርብ ጥያቄ ክፍያው ከተፇጸመበት ቀን አንስቶ በአምስት ዓመት ውስጥ ካልቀረበ በይርጋ ይታገዲል።

Article 520 — በኤለክትሮኒክ ዘዳ ስለሚደረግ ጉባዔ ፫፻፸፱

Article 521 — መደበኛ ጠቅላላ ጉባኤ ፫፻፹

Article 522 — ቃለ ጉባኤ ፫፻፹፩

Article 523 — ያለጉባኤ የሚሰጡ ውሳኔዎች ፫፻፹፪

Article 524 — የባለአክሲዮኖች መብት ፫፻፹፪

Article 525 — የመደበኛ ጠቅላላ ጉባኤ ምልዓተ ጉባኤና

አብላጫ ድምፅ ፫፻፹፫

Article 526 — የአስቸኳይ ጠቅላላ ጉባኤ ምልዓተ

ጉባኤና አብላጫ ድምፅ ፫፻፹፬

Article 527 — ተፇጻሚነት ያላቸው ድንጋጌዎች ፫፻፹፭

Article 528 — በሕግ የተወሰነ የመጠባበቂያ ገንዘብ ፫፻፹፮

Article 529 — ሐሰተኛ የትርፍ ድርሻ ፫፻፹፮

Article 530 — ተፇጻሚነት ያላቸው ድንጋጌዎች

የዚህ ምዕራፍ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ፤ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፬፻፳፭ እስከ ፬፻፵፩ የተዘረዘሩት የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች እንደ አግባብነታቸው ለዚህ ምዕራፍ ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 531 — የመፍረሻ ምክንያቶች

በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፩ የተመለከቱት ጠቅላላ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ፤ ማህበሩ አስፇላጊ የሆነ የአስተዲደር አካል የላለው እንደሆነ በባለአክሲዮን ወይም በገንዘብ ጠያቂ በሚቀርብ ጥያቄ አግባብ ባለው ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ይፇርሳል።

Article 532 — የማህበሩ ዋና ገንዘብ ሦስት አራተኛ

፩/ የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሦስት አራተኛ ከጎደለ የዲይሬክተሮች ቦርድ ካለ ቦርደ ወይም ከላለ ሥራ አስኪያጁ ስለ ማህበሩ መፍረስ አለመፍረስ በባለአክሲዮኖች እንዱወሰን ማድረግ አለበት። ፪/ ማህበርተኞች ማህበሩ እንዲይፇርስ ከወሰኑ ተጨማሪ መዋጮ በማድረግ የጎደለውን የማህበሩን ዋና ገንዘብ መተካት አለባቸው። ፫/ ማህበሩ የዋና ገንዘቡን በሦስት አራተኛ መጉደለ ከታወቀበት ጊዜ አንስቶ በዘጠና ተከታታይ ቀናት ውስጥ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተደነገገው ካልተፇጸመ ጥቅም ያለው ሰው ማህበሩ እንዱፇርስ ለፍርድ ቤት ማመልከት ይችላል። ፫፻፹፯ 388 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 533 — ተፇጻሚነት ያላቸው ድንጋጌዎች

የዚህ ምዕራፍ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፤ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፬፻፸፫ እስከ ፬፻፺፩ የተዘረዘሩት ድንጋጌዎች እንደ አግባብነታቸው ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር መፍረስን እና ሑሳብ መጣራትን በሚመለከት ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 534 — ትርጓሜ

፩/ ባለ አንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ማለት አንድ ሰው በግለ በሚሰጠው መግለጫ መሰረት የተቋቋመ የንግድ ማህበር ነው። ፪/ ማህበሩ ከአባለ የተለየና የተነጠለ የራሱ የሕግ ሰውነት አለው። ፫/ አባለ የራሱን መዋጮ ሙለ በሙለ እስከ ከፇለ ድረስ ማህበሩ ላይ ለሚፇለገው ዕዲ በግለ አይጠየቅም።

Article 535 — የማህበሩ ዋና ገንዘብ

፫፻፹፰ 389 ____________________________________________________ የንግድሕግ ባለ አንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ዝቅተኛ ዋና ገንዘቡ ከብር አስራ አምስት ሺህ ማነስ የለበትም።

Article 536 — በግል የሚደረግ መግለጫ፤ይዘቱና አኳኋኑ

፩/ ባለ አንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበርን ለማቋቋም አባለ የሚሰጠው መግለጫ ሰነድችን ለማረጋገጥ ሥልጣን በተሰጠው አካል ፉት መደረግ አለበት፤ መግለጫውም በንግድ መዝገብ ውስጥ መግባት አለበት። ፪/ መግለጫው የሚከተለትን ነገሮች ማሳየት አለበት ፦ ሀ) ማህበሩ አንድ አባል ብቻ ያለው መሆኑን፤ ለ) የአባለን ስም፤ዜግነትና አድራሻ፤ ሐ) አባለ የሞተ፣ የጠፊ ወይም በፍርድ የተከለከለ እንደሆነ ስለ ወራሾቹ ወይም ስለአባለ ሆኖ ሕጋዊ ተግባራትን እንዱፇጽም የታጨው የንብረት ጠባቂ ሰው ስም፤ መ) ዕጩ ንብረት ጠባቂው ፍቃደኛ ሆኖ ኃላፉነቱን የተቀበለ መሆኑን፤ ሰ) የማህበሩን ስም፤ዋና መሥሪያ ቤት፤ ካለትም ቅርንጫፍ መሥሪያ ቤቶቹን፤ ፫፻፹፱ 390 ____________________________________________________ የንግድሕግ ረ) የማህበሩን የንግድ ዓላማ፤ ሰ) የማህበሩ ዋና ገንዘብ መጠንና፤ይኼው በሙለ የተከፇለ መሆኑን የሚያሳይ መግለጫ፤ ሸ) በዓይነት የተከፇለ መዋጮ ካለ ግምቱን፤ ቀ) የሥራ አስኪያጁን ስምና ሥልጣን፤ በ) ካለ ኦዱተሩን፤ ተ) ማህበሩ የሚቆይበትን ጊዜ፤ ቸ) ማህበሩ የሥራ አፇጻጸም ሪፖርት የሚያስታውቅበትን መንገድና ጊዜ፤ ኘ) ላልች በሕግ ወይም በአባለ እንዱካተቱ የተወሰኑ ጉዲዮችን።

Article 537 — ስለዕጩ ንብረት ጠባቂ

፩/ ዕጩ ንብረት ጠባቂው ዕጩነቱን የተቀበለ መሆኑን ሰነድችን ለማረጋገጥ ሥልጣን በተሰጠው አካል ፉት ካላረጋገጠ በስተቀር፤ ባለ አንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ሉመሰረት አይችልም። ፪/ አንድ ሰው በአንድ ጊዜ ለተለያዩ ባለ አንድ አባል ኃላፉነታቸው የተወሰነ የግል ማህበራት የንብረት ጠባቂ ሆኖ መመረጥ አይችልም። ፫፻፺ 391 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 538 — ከግለሰብ ነጋዳነት ወደ ባለአንድ አባል

ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ስለሚደረግ መለወጥ ግለሰብ ነጋዳ የንግድ ሥራውን ወደ ባለ አንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበርነት መለወጥ ይችላል፤ ሆኖም ግን ግለሰብ ነጋዳው ባለ አንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ከመመሥረቱ በፉት ለገባበት ዕዲ ሁለ ከማህበሩ ጋር በአንድነት እና በተናጠል ኃላፉ ነው።

Article 539 — የተከለከለ ምስረታ

፩/ አንድ ባለአንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ላላ ባለአንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ሉያቋቁም አይችልም። ፪/ ማንኛውም በጉዲዩ ያገባኛል የሚል ወገን በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፩) ሥር የተደነገገውን በመተላለፍ የተመሰረተ ማህበር እንዱፇርስ ማህበሩ በተቋቋመበት ሥፍራ ሥልጣን ላለው ፍርድ ቤት ሉያመለክት ይችላል። ፫/ በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፪) ሥር የተደነገገው ቢኖርም፤ በንዐስ አንቀጽ (፩) ላይ የተመለከተውን ፫፻፺፩ 392 ____________________________________________________ የንግድሕግ ክልከላ በመተላለፍ ሦስተኛ ወገኖች ላይ ለሚደርሰው ጉዲት አባለና ማህበሩ በአንድነትና በተናጠል ኃላፉ ናቸው።

Article 540 — በዓይነት ስለሚደረግ መዋጮ

፩/ አባለ በዓይነት ያደረገው መዋጮ ካለ የመዋጮው ምንነትና ዋጋው (ወይም ግምቱ) አባለ በዚህ ሕግ

Article 541 — ስለዋና ሥራ አስኪያጅ

፩/ ባለ አንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ዋና ሥራ አስኪያጅ ሉኖረው ይገባል፤ አባለ ራሱ ወይም ላላ ሰው የማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ ሉሆን ይችላል። ፪/ ዋና ሥራ አስኪያጁ በዚህ ሕግ መሰረት አንድ ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ሥራ አስኪያጅ ያለው ሥልጣን እና ተጠያቂነት ይኖረዋል።

Article 542 — የማህበሩ ጠቅላላ ጉባዔ

፩/ የማህበሩ አባል በዚህ ሕግ መሰረት የአንድ ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር አባላት ጠቅላላ ጉባዔ ያለውን ሥልጣን ይኖረዋል። ፫፻፺፫ 394 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ አባለ በጠቅላላ ጉባዔ ሥልጣኑ ያሳለፊቸው ውሳኔዎች ቃለጉባዔ ስብሰባው በተደረገ ከሦስት ሳምንታት ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ በጽሁፍ ተዘጋጅተው የማህበሩ ማህደር ውስጥ መቀመጥ አለባቸው። ፫/ በማህበሩ ምሥረታ ጊዜ በተሰጠ መግለጫ ውስጥ የተካተቱትን ነገሮች የሚለውጥ ማንኛውም ውሳኔ ውሳኔው ከተሰጠበት ቀን ጀምሮ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ በንግድ መዝገብ ውስጥ መግባት አለበት። ፬/ የአባለ ውሳኔዎች የዚህን አንቀጽ ድንጋጌዎች ያላሟለ ቢሆኑ እንኳን በሕግ ፉት የጸኑ ናቸው፤ ሆኖም ጉድለቱ በሦስተኛ ወገኖች ላይ ለሚያደርሰው ጉዲት አባለና ማህበሩ በአንድነት እና በተናጠል ተጠያቂዎች ናቸው።

Article 543 — የአባለ ተጠያቂነት

ስለ አባል ኃላፉነት ውስንነት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፴፬ ንዐስ አንቀጽ (፫) የተደነገገው ቢኖርም፤ ማንኛውም ባለ አንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር አባል ወይም ማህበሩ ላይ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ቁጥጥር ያለው ላላ ሰው ከዚህ በታች ከተመለከቱት አንደን ፫፻፺፬ 395 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፇፅሞ ከተገኘ ከማህበሩ ጋር በአንድነት እና በተናጠል ተጠያቂ ይሆናል፦ ፩/ ማህበሩን፣ ወይም የማህበሩን ገንዘብ ጠያቂዎች ጉዲት ላይ የሚጥል ሕገ-ወጥ ድርጊት ሆን ብል ከፇፀመ፤ ፪/ የባለ አንድ አባል ማህበር ንብረትን ከራሱ ንብረት ጋር ከቀላቀለ፤ ፫/ የባለ አንድ አባል ማህበርን እና የራሱን ማንነት ካልነጣጠለ፤ ፬/ ስለማህበሩ የፊይናንስ አቋም የማህበሩን ገንዘብ ጠያቂዎች ሉያሳስት የሚችል መረጃ ሆን ብል ካወጣ፤ ፭/ ያለ ተመጣጣኝ ክፍያ የማህበሩን ሀብት ለራሱ ወይም ለሦስተኛ ወገኞች የግል ጥቅም ካዋለ፤ ፮/ በሕግ ሉከፇል ከሚችለው በላይ የትርፍ ክፍያ ከፇጸመ፤ ወይም ፯/ ላልች ተመሳሳይ ተግባራትን ከፇጸመ።

Article 544 — ሑሳቡን ማጣራት ሳያስፇልግ ማህበሩ

ስለሚፇርስበት ሁኔታ ፫፻፺፭ 396 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ያለበትን ዕዲ በሙለ የከፇለ ባለ አንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር የፇረሰ እንደሆነ የማህበሩ ሀብት ሳይጣራና ባለበት ሁኔታ በጠቅላላው ለአባለ ይተላለፊል። ፪/ በማናቸውም ምክንያት ማህበሩ ከፇረሰ በኋላ ገንዘብ ጠያቂዎች የቀረቡ እንደሆነ አባለ በግለ ተጠያቂ ይሆናል። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረት የሚቀርበው ክስ ገንዘብ ጠያቂው የማህበሩን መፍረስ ካወቀበት ጊዜ ጀምሮ በአምስት ዓመት ውስጥ ካልቀረበ በይርጋ ይታገዲል፤ የማህበሩ ሀብት ለአባለ ከተላለፇ ከአስር ዓመት በኋላ ምንም ዓይነት ክስ ላቀርብ አይችልም። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩)፣ (፪) እና (፫) የተደነገገው ቢኖርም፤ ማህበሩ ሲፇርስ አባለ በራሱ ምርጫ መደበኛውን የሑሳብ ማጣራት ሂደት ለመከተል ይችላል።

Article 545 — ስለላልች ሕጎች ተፇጻሚነት

፫፻፺፮ 397 ____________________________________________________ የንግድሕግ በዚህ ሕግ ስለ ባለ አንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር በተለይ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ፤ ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበርን የሚመለከቱት የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች እንደአግባብነቱ በዚህ ማህበር ላይም ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 546 — ጠቅላላ ድንጋጌ

፩/ አንድ የንግድ ማህበር ወደ ላላ ዓይነት የንግድ ማህበር መለወጥ የመመስረቻ ጽሁፈን ከማሻሻል በስተቀር ሕጋዊ ሰውነት ያለው አዱስ ማህበር መቋቋምን አያስከትልም። ፪/ የአንድ ማህበር መለወጥ እንደነገሩ ሁኔታ በአባላቱ ሙለ ድምፅ፣ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፍ ወይም በዚህ ሕግ በተመለከተው አብላጫ ድምፅ ይወሰናል። ፫/ ማንኛውም የማህበሩ አባል ያለፇቃደ ግዳታው ከፍ እንዱል ወይም የአባልነት መብቱን በከፉል ወይም በሙለ እንዱያጣ ማድረግ አይቻልም። ፫፻፺፯ 398 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ የማህበሩ የመለወጥ ውሳኔም ሰፉ ስርጭት ባለው ጋዜጣ እና ማህበሩ ድረ-ገጽ ካለው በድረ-ገጽ መውጣት አለበት። ፭/ የሦስተኛ ወገኖች መብት እንደተጠበቀ ሆኖ፤ ማህበሩ ሲለወጥ የተለወጠበት ማህበር ዓይነት የሚቋቋምበትን ሁኔታ የሚመለከቱ የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 547 — በማህበሩ መለወጥ ያልተስማሙ

ባለአክሲዮኖች መብት በዚህ ሕግ አንቀፅ ፭፻፵፮ ንዐስ አንቀፅ (፫) የተደነገገው ቢኖርም በማህበሩ መለወጥ ያልተስማሙ የአክሲዮን ማህበር ወይም ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር አባላት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፫ ድንጋጌ መሰረት ድርሻቸውን ለማህበሩ ሸጠው ከማህበሩ ይወጣለ።

Article 548 — የገንዘብ ጠያቂዎች መብት

፩/ የነባሩ ማህበር መብትና ግዳታ በአዱስ መልክ የተደራጀው ማህበር የመመስረቻ ጽሁፍ በንግድ ፫፻፺፰ 399 ____________________________________________________ የንግድሕግ መዝገብ ከገባበት ቀን ጀምሮ ለዚሁ ማህበር ይተላለፊል። ፪/ በአዱስ መልክ የተደራጀው ማህበር መመስረቻ ጽሁፍ በንግድ መዝገብ እንደገባ ወዱያውኑ የነባሩ ማህበር ገንዘብ ጠያቂዎች ማስረጃቸውን እንዱያቀርቡና ተቃራኒ ሀሳብ ካላቀረቡ አዱሱ ማህበር ዕዲ ከፊያቸው መሆኑ ይገለጽላቸዋል። ፫/ ገንዘብ ጠያቂዎችን ለመጥራት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፹፬ የተመለከተው ድንጋጌ ተፇጻሚ ይሆናል። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረት የማህበሩን መለወጥ ለተቃወሙ ገንዘብ ጠያቂዎች ማህበሩ ገንዘባቸውን የመክፇል ወይም መክፇል የማይችል ከሆነ በቂ ዋስትና የመስጠት ግዳታ አለበት፤ ዕዲው እስከሚከፇል ድረስ ከማህበሩ ሀብት ላይ ለአባላት የትርፍ ክፍፍል አይደረግም። ፭/ ሥራ አስኪያጁ ወይም እንደነገሩ ሁኔታ የማህበሩ ፀሐፉ የማህበሩን መለወጥ ሰፉ ስርጭት ባለው ጋዜጣ እንዱገለፅ ያደርጋል። ፮/ ሥራ አስኪያጁ እና የማህበሩ ፀሐፉ በዚህ አንቀጽ ከንዐስ አንቀጽ (፪) እስከ (፭) የተደነገጉትን ፫፻፺፱ 400 ____________________________________________________ የንግድሕግ ድንጋጌዎች ለማስፇጸም በአንድነትና በተናጠል ኃላፉዎች ይሆናለ።

Article 549 — የሸሪኮች ኃላፉነት

፩/ የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች የማህበሩን መለወጥ የተቀበለ መሆናቸው ካልተረጋገጠ በስተቀር፤ ኃላፉነታቸዉ ያልተወሰነ ሸሪኮች የመለወጡ ውሳኔ በንግድ መዝገብ ከመመዝገቡ በፉት ማህበሩ ለገባው ግዳታ ከነበረባቸዉ ኃላፉነት ነፃ አይሆኑም። ፪/ የአክሲዮን ማህበር፣ ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ወይም ባለ አንድ ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ወደ ሽርክና ማህበር የተለወጠ እንደሆነ ሸሪኮቹ ከለውጡ በፉት ማህበሩ ለገባበት ዕዲ በግል ተጠያቂ አይሆኑም። ፫/ የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ስለማህበሩ መለወጥ ማህበሩ ያሳለፇው ውሳኔ በተመዘገበ ደብዲቤ ወይም ቀድመው በመረጡት የኤላክትሮኒክ ዘዳ ተልኮላቸው ከተላከበት ቀን አንስቶ ባለት ሰላሳ ቀናት ውስጥ ለውጡን እንደሚቃወሙ በግልጽ በጽሁፍ ካላሳወቁ የማህበሩን መለወጥ እንደተቀበለ ይቆጠራል። ፬፻ 401 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 550 — ቡድን፡ ትርጓሜ

፩/ “ቡድን” ማለት የእናት ኩባንያ እና ተቃራኒ ድንጋጌ እስከላለ ድረስ በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ አገር የተመዘገቡ የሁለም ተቀጥላዎቹ ማህበራት ስብስብ ነው። ፪/ “ተቀጥላ” ማለት በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ በልላ ኩባንያ አማካኝነት በእናት ኩባንያ ቁጥጥር ሥር የወደቀ ኩባንያ ነው። ፫/ “እናት” ማለት በቀጥታም ሆነ በልላ ኩባንያ አማካኝነት በተዘዋዋሪ ላላ ኩባንያን በቁጥጥር ሥር ያደረገ ኩባንያ ነው። ፬/ ለዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) እና (፫) ዓላማ “ቁጥጥር” በአንቀጽ ፭፻፶፪ ሥር የተሰጠው ትርጉም ይኖረዋል። ፬፻፩ 402 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፭/ ለዚህ ርዕስ ድንጋጌዎች ዓላማ « ኩባንያ » ማለት የአክሲዮን ማህበር፣ ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር፤ ባለአንድ አባል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር እና እንደ ሁኔታው ውጭ አገር የተመዘገቡ ከነዚህ ጋር ተመሳሳይ ባህሪ ያላቸውን የንግድ ማህበራት ያጠቃልላል።

Article 551 — ሙለ በሙለ በባለቤትነት የተያዘ ኩባንያ

“ሙለ በሙለ በባለቤትነት የተያዘ ኩባንያ” ማለት ከእናት ኩባንያው እና ከእናት ኩባንያው ላላ ተቀጥላ ኩባንያ ወይም በእናት ኩባንያው ስም ከሚሰሩ ሰዎች ወይም በእናት ኩባንያው ተቀጥላዎች ስም ከሚሰሩ ሰዎች በስተቀር ላላ የውጭ ባለአክስዮኖች የላለበት ኩባንያ ማለት ነው።

Article 552 — ቁጥጥር ፡ ትርጓሜ

፩/ ለዚህ ምዕራፍ ዓላማ “ቁጥጥር” አለ የሚባለው እናት ኩባንያው ብቻውን ወይም ከላልች ባለኣክሲዮኖች ጋር በመሆን የተቀጥላ ኩባንያውን የፊይናንስ እና ፬፻፪ 403 ____________________________________________________ የንግድሕግ የአሰራር ፖሉሲዎችን የመንደፍ እና የመምራት ሥልጣን ሲኖረው ነው። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) አጠቃላይ አነጋገር እንደተጠበቀ ሆኖ፤አንድ እናት ኩባንያ የአንድን ተቀጥላ ኩባንያ ከግማሽ በላይ ካፒታል የሚወክለ ድምፅ የመስጠት መብት የሚያጎናጽፈ አክሲዮኖችን በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በባለቤትነት ከያዘ በተቀጥላው ላይ ቁጥጥር እንዲለው ይወሰዲል፤ ሆኖም፤ እናት ኩባንያው በተቀጥላው ውስጥ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የያዘው ይህ መጠን ያለው ድርሻ በልዩ ሁኔታ ቁጥጥር እንደማይሰጠው በግልጽ ማሳየት ከተቻለ የ« ቁጥጥር » መኖር ሕጋዊ ውጤቶች አይኖሩም። ፫/ አንድ ኩባንያ በልላ ኩባንያ ውስጥ ያለው ድምፅ የመስጠት መብት የሚያጎናጽፍ የአክሲዮን ድርሻ የሁለተኛውን ኩባንያ ዋና ገንዘብ ግማሽ ወይም ከዚያም ያነሰ የሚወክል ቢሆን እንኳን ከዚህ በታች ከተዘረዘሩት ሁኔታዎች አንደ ወይም ከዚያ በላይ ተሟልቶ ሲገኝ በሁለተኛው ላይ ቁጥጥር እንዲለው ይቆጠራል፦ ፬፻፫ 404 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሀ) ከላልች ባለአክሲዮኖች ጋር በተደረገ ስምምነት ከግማሽ በላይ የሆነውን ድምፅ የመስጠት መብት ከተጎናጸፇ፤ ለ) በመመስረቻ ጽሁፍ ወይም በልላ ስምምነት የኩባንያውን የፊይናንስ እና አሰራር ፖሉሲዎችን የመቆጣጠር መብት ከተጎናጸፇ፤ ሐ) የኩባንያውን ንግድ የመምራት ሥልጣን ካለው የኩባንያው ከፍተኛ የአስተዲደር አካል አባላት መካከል አብዛኛዎቹን የመሾምና የመሻር መብት ካለው፤ ወይም መ) የጠቅላላ ጉባዔ ወይም ተመሳሳይ ሥልጣን ያለው የኩባንያው ውሳኔ ሰጪ አካል ውስጥ አብላጫ ድምፅን መስጠት ወይም ማግኘት በመቻለ በተጨባጭ የኩባንያውን ንግድ መቆጣጠር ሲችል። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ ፫ (ሐ) እና (መ) መሰረት ቁጥጥር አለ የሚባለው የኩባንያውን ግማሽ ወይም ከግማሽ የሚያንሱ አክሲዮኖች የያዘው ፬፻፬ 405 ____________________________________________________ የንግድሕግ ኩባንያ አንድን ኩባንያ የመምራት ሥልጣን ካለው የኩባንያው ከፍተኛ የአስተዲደር አካል ወይም ውሳኔ ሰጪ አካል አባላት ውስጥ አብዛኛዎቹን ለሁለት ተከታታይ የፊይናንስ ዓመታት መሾም የቻለ እንደሆነ ነው፤ በፊይናንስ ዓመቱ ውስጥ ይሄው ኩባንያ በሁለተኛው ኩባንያ ውስጥ ያለው ድምፅ የመስጠት መብት ከጠቅላላው አርባ በመቶ በላይ ሲሆን እና በዚሁ በሁለተኛው ኩባንያ ውስጥ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ከእርሱ የበለጠ የድምፅ ድርሻ ያለው ላላ ባለአክስዮን ከላለ የሁለተኛውን ኩባንያ ከፍተኛ ሥራ አስፇጻሚ ወይም ውሳኔ ሰጪ አካል አባላት እርሱ ስለመሾሙ ግምት ይወሰድበታል።

Article 553 — ተሳትፍን ስለመተመን

፩/ ቁጥጥር መኖር አለመኖሩን ለመወሰን የድምፅ ተሳትፍ መጠን በሚሰላበት ጊዜ ወዱያውኑ ጥቅም ላይ ሉውል የሚችል ድምፅ የመስጠት መብት የሚያጎናጽፈ አዱስ አክሲዮኖችን ከኩባንያው ፬፻፭ 406 ____________________________________________________ የንግድሕግ የመግዛት ወይም በለውጥ የማግኘት መብት ታሳቢ ይደረጋል። ፪/ በተቀጥላ ኩባንያ ውስጥ እናት ኩንባያው ያለው የተሳትፍ መጠን ሲሰላ በተቀጥላ ድርጅቱ በራሱ ወይም በተቀጥላው ተቀጥላ ኩባንያዎች የተያዙ ድምፅ የመስጠት መብት የሚያጎናጽፈ አክሲዮኖች ካለ እነኝህ ድምፅ የሚያሰጡ የአክስዮን መብቶች ስላት ውስጥ መግባት የለባቸውም።

Article 554 — ቁጥጥርን የማስታወቅ ኃላፉነት

፩/ የእናት ኩባንያው የሥራ አመራር የቁጥጥር ሁኔታ ስለመቋቋሙም ሆነ ስለመቅረቱ ወዱያውኑ ለተቀጥላ ኩባንያው የሥራ አመራር በጽሁፍ ማሳወቅ ይኖርበታል። ፪/ ተቀጥላ ኩባንያው ማስታወቂያው እንደደረሰው ወዱያውኑ በእናት ኩባንያው ውስጥም ሆነ በላልች ኩባንያዎች ውስጥ ያለትን የአክሲዮኖች ቁጥር እና ድምፅ የሚያሰጡ መብቶችን ለእናት ኩባንያው በጽሁፍ ማሳወቅ ይኖርበታል፤ ተቀጥላው ኩባንያ በውጪ አገር የተመዘገበ ሲሆን እና ተቀጥላውን ፬፻፮ 407 ____________________________________________________ የንግድሕግ የሚገዛው የውጭ አገር ሕግ ይህ ዓይነቱን ግዳታ መወጣት የሚከለክል ከሆነ የዚህ ንዐስ አንቀጽ ድንጋጌ ተፇጻሚነት አይኖረውም።

Article 555 — አንድ ኩባንያ ከላላ ኩባንያ ስለሚኖረው

፩/ ተቀጥላ ኩባንያ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ በእናት ኩባንያው ውስጥ ምንም አክሲዮን መያዝ የለበትም። ፪/ የእናት እና ተቀጥላ ግንኙነት ባይኖርም የአንድ ኩባንያ ዋና ገንዘብ አምስት በመቶ ወይም ከዚያ በላይ የሆነው ድርሻ በልላ ኩባንያ የተያዘ ከሆነ የመጀመሪያው ኩባንያ በሁለተኛው ኩባንያ ውስጥ አክሲዮኖች ሉኖሩት አይችልም። ፫/ ሁለት ኩባንያዎች አክሲዮኖቻቸውን የተገዛዙ ሆኖ አንደ ኩባንያ ከላላው ኩባንያ ዋና ገንዘብ ውስጥ አምስት በመቶ ወይም ከዚያ በላይ የገዛ ከሆነ ይዞታቸዉን ለንግድ እና ኢንደሰትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ላለው ላላ ባለሥልጣን መሥሪያ ቤት ማስታወቅ አለባቸው፤ ሚኒስቴሩ ወይም ይሄው አካል ኩባንያዎቹ በስምምነት ያላቸውን ፬፻፯ 408 ____________________________________________________ የንግድሕግ አክሲዮኖች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ሥር በተመለከተው መሰረት ማስተካከያ እንዱያደርጉ ያሳውቃቸዋል፤ በዚህ መሰረት በስምምነት ማስተካከያ ለማድረግ ካልቻለ ሚኒስቴሩ ወይም ይሄው አካል ከመካከላቸው አነስተኛ ይዞታ ያለው ኩባንያ ይዞታውን እንዱያስተላልፍ ያዘዋል። ፬/ አንደ ኩባንያ በልላው ኩባንያ ውስጥ ያለው ይዞታ እኩል የሆነ እንደሆነና አንደኛው ኩባንያ በልላኛው ኩባንያ ውስጥ ያለውን አክሲዮን ለማስተላለፍ ያልተስማማ እንደሆነ እያንዲንዲቸው በልላው ኩባንያ ውስጥ ያለው የአክሲዮን ድርሻ ከአምስት በመቶ ያነሰ እስኪሆን መቀነስ አለበት። ፭/ ሚኒስቴሩ ወይም አግባብ ላለው ባለሥልጣን ይህ ስለመሆኑ የጽሁፍ መግለጫ ማቅረብ አለባቸው፤ የዚህ ንዐስ አንቀጽ ድንጋጌ እስኪፇጸም ድረስ መተላለፍ ያለባቸው አክሲዮኖች የሚሰጡት ትርፍ የመካፇልም ሆነ ድምፅ የመስጠት መብት ታግድ ይቆያል።

Article 556 — የእናት ኩባንያው ለተቀጥላ ኩባንያው

አመራር ወይም ትዕዛዝ የመስጠት መብት ፬፻፰ 409 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ እናት ኩባንያ እንደባለአክሲዮን በጠቅላላ ጉባዔ በሚሳተፍበት ጊዜ፣ በዲይሬክተሮች ቦርድ እንዱሁም በከፍተኛ የሥራ አመራሩ አማካኝነት ለተቀጥላው ኩባንያ አመራር ወይም ትዕዛዝ መስጠት ይችላል። ፪/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፷፫ እና በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ሥር የተመለከቱት ልዩ ሁኔታዎች እንደተጠበቁ ሆኖ፤ የተቀጥላ ኩባንያው አመራር በእናት ኩባንያው የተሰጠን ትዕዛዝ መፇጸም አለበት። ፫/ በእናት ኩባንያው ምርጫ ሳይሆን በኩባንያው መመስረቻ ጽሁፍ ወይም በባለአክሲዮኖች ስምምነት ወይም በማናቸውም ሕግ መሰረት የተሾሙ ዲይሬክተሮች እና የሥራ አመራር አባላት እናት ኩባንያው የሚሰጠውን ትዕዛዝ ለመከተል አይገደደም። ፬/ ሙለ ለሙለ በእናት ኩባንያ ባለቤትነት ያልተያዘ ተቀጥላ ኩባንያ ከእናት ኩባንያው በሚሰጥ ትዕዛዝ መሰረት የሚመራ መሆን ወይም አለመሆኑን በንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒቴር ወይም ፬፻፱ 410 ____________________________________________________ የንግድሕግ በሚመለከተው ላላ አካል በሚያዘው የንግድ መዝገብ ውስጥ በግልጽ ማሳወቅ አለበት። ፭/ ተቃራኒው እስካልተገለጸ ድረስ፣ ሙለ ለሙለ በባለቤትነት የተያዘ ተቀጥላ ኩባንያ አመራር ከእናት ኩባንያው መመሪያ ወይም ትዕዛዝ እንደሚቀበል ግምት ይወሰዲል፤ ይህም ሲሆን ኩባንያው በንግድ መዝገብ ውስጥ ማስገባት ያለበት ሙለ ለሙለ በባለቤትነት ስለመያዙ ብቻ ይሆናል።

Article 557 — በተቀጥላ ኩባንያ ደረጃ ስለሚኖር መረጃ

የማግኘት መብት የእናት ኩባንያ የዲይሬክተሮች ቦርድ ወይም ተመሳሳይ ደረጃ ላይ ያለ የሥራ አመራር ክፍል ከተቀጥላ ኩባንያው ማናቸውንም መረጃዎች የማግኘት መብት አለው፤ ሆኖም መረጃው መሰጠቱ ተቀጥላውን ኩባንያ በሚገዛ የላላ አገር ሕግ የተከለከለ ከሆነ ወይም የሦስተኛ ወገኖችን መብት የሚጎዲ ከሆነ ለእናት ኩባንያው መረጃው መተላለፍ የለበትም።

Article 558 — አክሲዮን ገዝቶ የማስወጣት መብት

፬፻፲ 411 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የተቀጥላውን ኩባንያ ዋና ገንዘብ እና ድምፅ ዘጠና በመቶ የተቆጣጠረ እናት ኩባንያ በተቀጥላው ውስጥ ያለት ቀሪዎቹ ባለአክሲዮኖች ድርሻቸውን ሸጠውለት እንዱወጡ የማስገደድ መብት አለው። ፪/ በዚህ ዓይነቱ ግዥ ላይ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፺፬ ንዐስ አንቀጽ (፪) እስከ (፯) ሥር የተመለከቱት ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 559 — የእናት ኩባንያ ባለአክሲዮኖች መብት

፩/ የእናት ኩባንያ ባለአክሲዮኖች በቡድኑ ስለታቀፈት ኩባንያዎች እንዱሁም የቡድኑ አባል ስለነበሩት ኩባንያዎች ግንኙነት መረጃ የማግኘትና ልዩ ምርመራ እንዱደረግ የመጠየቅ መብት አላቸው። ፪/ የእናት ኩባንያው ባለአክሲዮኖች ተቀጥላ ኩባንያን በተመለከተ በተለይ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፶፭፣፫፻፶፰ እና ፫፻፹፩ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ሀ) እና (ለ) ሥር የተመለከተው መብት አላቸው።

Article 560 — በቡድን ውስጥ ስለሚኖር የንግድ ዕድልች

፩/ በኢትዮጵያ ወይም በውጭ አገር የተመዘገበ እናት ኩባንያ በራሱ ወይም በልላ ተቀጥላው አማካኝነት የተቀጥላ ኩባንያውን የንግድ ዕድል ወይም አጋጣሚ ፬፻፲፩ 412 ____________________________________________________ የንግድሕግ መቀማት የለበትም፤ ሆኖም በእናት ኩባንያው ካልተሾሙት የተቀጥላው ዲይሬክተሮች ከላለም ተቀጥላውን ከማይቆጣጠሩት የተቀጥላው ባለአክሲዮኖች ይሁንታን ካገኘ እናት ኩባንያው በንግድ ዕድለ መጠቀም ይችላል። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ (፩) መሰረት በእናት ኩባንያ ላይ የተጣለው ክልከላ ሙለ በሙለ በባለቤትነት የተያዘ ተቀጥላን በተመለከተ ተፇጻሚነት የለውም።

Article 561 — ልዩ ምርመራ አንዱደረግ የመጠየቅ

መብት ከኩባንያው ዋና ገንዘብ አስር በመቶ የሚወክል ድምፅ የመስጠት መብት ያላቸው የተቀጥላ ኩባንያ ባለአክሲዮኖች የተቀጥላውን ጥቅም የሚነካ ውሳኔን በተመለከተ በእናት ኩባንያው ላይ ልዩ ምርምራ እንዱደረግ የመጠየቅ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፶፱ ሥር የተመለከተው ዓይነት መብት አላቸው።

Article 562 — አክሲዮን ሸጦ የመውጣት መብት

፬፻፲፪ 413 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ እናት ኩባንያው በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ ከዘጠና በመቶ በላይ የሚሆነውን ድምፅ የመስጠት መብት የሚያጎናጽፈ አክሲዮኖችን በተቀጥላው ውስጥ በባለቤትነት የያዘ እንደሆነ ላልቹ የተቀጥላው ባለአክሲዮኖች እናት ኩባንያው አክሲዮኖቻቸውን እንዱገዛቸው መጠየቅ ይችላለ። ፪/ የተቀጥላ ኩባንያው ባለአክሲዮኖች እናት ኩባንያው ወይም በእርሱ የተወከለ ላላ ሰው አክሲዮናቸውን እንዱገዛቸው በፍርድ ቤት መጠየቅ ይችላለ። ፫/ የዚህ ዓይነቱን ሽያጭ አፇጻጸም በተመለከተ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፺፪ ንዐስ አንቀጽ (፪) እስከ (፭) ሥር የተመለከቱት ድንጋጌዎች እንደ አግባብነታቸው ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 563 — ስለቡድን ጥቅሞች

፩/ የተቀጥላ ኩባንያ የሥራ አመራር ወይም ዲይሬክተር በእናት ኩባንያው በተሰጠ መመሪያ አማካኝነት ሆነም አልሆነ ከተቀጥላ ኩባንያው ጥቅም ተፃራሪ ልባል የሚችል ውሳኔ በመወሰኑ የተጣለበትን ፬፻፲፫ 414 ____________________________________________________ የንግድሕግ እምነት ወይም ኃላፉነት እንዲልተወጣ የማያስቆጥረው፦ ሀ) ውሳኔው በአጠቃላይ ቡድኑን የሚጠቅም ከሆነ፤ ለ) የሥራ አመራሩ የጥቅም መጓደል ወይም ጉዲት ምክንያታዊ በሆነ ጊዜ ውስጥ ይገኛል በሚባል ጥቅም ይካካሳል ብል ከገመተ እና ይኸውም ግምት የሥራ አመራሩ በጊዜው በነበረው መረጃ ላይ መሰረት አድርጎ ብቻ ሳይሆን ውሳኔውን ለመወሰን አስፇላጊ የሆኑ ግብዓቶችን በሚጠበቅበት ደረጃ አሰባስቦ ከሆነ፤ ሐ) የጥቅም መጓደለ ወይም ጉዲቱ የኩባንያውን ዘለቄታዊ ህልውና አደጋ ላይ የማይጥለው ሲሆን፤ ብቻ ነው። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ለ) ሙለ ለሙለ በባለቤትነት የተያዘ ተቀጥላ ኩባንያን በተመለከተ ተፇጻሚ አይሆንም። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ያልተሟላ እንደሆነ የተቀጥላ ኩባንያው የሥራ ፬፻፲፬ 415 ____________________________________________________ የንግድሕግ አመራር የእናት ኩባንያውን ትዕዛዞች እና መመሪያዎች ላለመቀበል ወይም ላለመፇጸም ይችላል።

Article 564 — አሳሳች የግብይት አሰራር

፩/ የቡድኑን ጥቅም ለማስጠበቅ ተብልም ቢሆን በእናት ኩባንያው በተሰጡ ትዕዛዞች የተመራ ተቀጥላ ኩባንያ በራሱ ሀብት ወይም አቅም ከተጋረጠበት የመፍረስ ወይም የንብረት መጣራት አደጋ መውጣት እንደማይችል ከታመነ ፣እናት ኩባንያው ይህ ከተከሰተበት ጊዜ ጀምሮ በተቻለ ፍጥነት መፍትሄ መሆን የሚችል መሰረታዊ የመዋቅር ለውጥ በተቀጥላ ኩባንያው ላይ ማካሄድ ወይም የኩባንያው ንብረት እንዱጣራ ሂደቱን መጀመር ይኖርበታል። ፪/ እናት ኩባንያው የዚህን አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተላለፇ እንደሆነ የተገለጸው አደጋ ከተከሰተበት ጊዜ በኋላ ለመነጩ እና ላልተከፇለ የተቀጥላ ኩባንያው ዕዲዎች ተጠያቂ ነው። ፫/ እናት ኩባንያው ተቀጥላውን የመራው ተቀጥላውን በሚጎዲ እና የቡድኑን ጥቅም በሚጻረር አኳኋን ፬፻፲፭ 416 ____________________________________________________ የንግድሕግ ከሆነ ጉዲት ባደረሰው ትዕዛዝ ምክንያት ተቀጥላው ለገባበት ያልተከፇለ የተቀጥላው ዕዲ በሙለ ተጠያቂ ይሆናል። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) እና (፫) መሰረት የካሣ መብት ጥያቄ የሚቀርበው በተቀጥላ ኩባንያው ሑሣብ አጣሪ ወይም በንብረት ጠባቂ ብቻ ነው፤ ከተቀጥላው ኩባንያ ዕዲ ከአስር በመቶ ያላነሰ ዕዲ የያዙ ባለገንዘቦች ጥያቄ ያቀረቡለት እንደሆነ የኩባንያውን ሑሣብ አጣሪ ወይም እንደነገሩ ሁኔታ ንብረት ጠባቂው ይህንን የመብት ጥያቄ ማቅረብ አለበት።

Article 565 — የማህበራት መዋሃድ

፩/ የማህበራት መዋሃድ ማለት ሁለት ወይም ከሁለት በላይ የሆኑ ማህበራት ውህደት በመፍጠር አንድም ማህበራቱ ተቀላቅለው አንደ ላላውን ወይም ላልቹን በመዋጥ፣ አለዚያም ሁለት ወይም ከሁለት በላይ የሆኑ ማህበራት አዱስ ማህበር ፬፻፲፮ 417 ____________________________________________________ የንግድሕግ በማቋቋም አዱስ በተቋቋመው ማህበር ውስጥ ገብተው በመጠቃለል ሉሆን ይችላል። ፪/ አዱስ ማህበር በመመስረት የሚደረግ መዋሃድ ማለት ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ ማህበራት ሙለ ንብረታቸውን እና ዕዲቸውን አዱስ ወደ አቋቋሙት ማህበር በማስተላለፍ የንብረት ማጣራት ሳይደረግ የሚከስሙበት ሂደት ነው፤ ንብረት እና ዕዲቸውን በማስተላለፍ ለከሰሙት ማህበራት ባለአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች በአዱሱ ማህበር ውስጥ ምትክ አክሲዮኖች ወይም ድርሻ ይሰጣል፤ እንደነገሩ ሁኔታ ተጨማሪ ጥሬ ገንዘብም ሉከፇላቸው ይችላል። ፫/ በነባር ማህበር በመዋጥ የሚደረግ መዋሃድ ማለት አንድ ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ ማህበራት ሙለ ንብረታቸውን እና ዕዲቸውን ወደ ላላ ነባር ማህበር በማስተላለፍ የንብረት ማጣራት ሳይደረግ የሚከስሙበት ሂደት ነው፤ የተዋጠው ማህበር ባለአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች ማህበራቸውን በዋጠው ማህበር ውስጥ ምትክ አክሲዮኖች ወይም ድርሻ ይሰጣቸዋል፤ እንደነገሩ ሁኔታ ተጨማሪ ጥሬ ገንዘብም ሉከፇላቸውም ይችላል። ፬፻፲፯ 418 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ ለመፍረስ በመጣራት ላይ ያለ ማህበር የንብረት ክፍፍል ከመደረጉ በፉት ከላላ ማህበር ጋር ሉዋሃድ ይችላል። ፭/ ውህደት በማናቸውም የንግድ ማህበር ዓይነቶች መካከል ሉደረግ ይችላል።

Article 566 — የማህበራት መከፇል

፩/ የማህበር መከፇል ማለት የአንድ ማህበር ሙለ ንብረት እና ዕዲዎች ከአንድ በላይ ለሆኑ ላልች ነባር ወይም አዱስ ለሚቋቋሙ ማህበሮች ተከፊፍል የሚከፇለው ማህበር የሑሳብ ማጣራት ሳይደረግ የሚከስምበት ሁኔታ ነው፤ የተከፇለው ማህበር ባለአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች የማህበሩን ንብረት በተከፊፇለት ማህበራት ውስጥ ምትክ አክሲዮኖች ወይም ድርሻ ይሰጣቸዋል፤ እንደነገሩ ሁኔታ ተጨማሪ ጥሬ ገንዘብም ሉከፇላቸው ይችላል። ፪/ ወደ ነባር ማህበራት በመጠቅለል የሚደረግ መከፇል ማለት አንድ ማህበር መላ ንብረቱን እና ዕዲውን ለላልች ነባር ማህበራት አከፊፍል የሑሳብ ማጣራት ሳይደረግ የሚከስምበት ሁኔታ ነው፤ ለተከፇለው ማህበር ባለአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች ፬፻፲፰ 419 ____________________________________________________ የንግድሕግ የማህበሩን ንብረት በተከፊፇለት ማህበራት ውስጥ ምትክ አክሲዮኖች ወይም ድርሻ ይሰጣቸዋል፤ እንደነገሩ ሁኔታ ተጨማሪ ጥሬ ገንዘብም ሉከፇላቸው ይችላል። ፫/ አዱስ ማህበራትን በማቋቋም የሚደረግ መከፇል ማለት አንድ ማህበር መላ ዕዲውን እና ንብረቱን ራሱ ለአቋቋማቸው ማህበራት በማስተላለፍ የሑሳብ ማጣራት ሳይደረግ የሚከስምበት ሁኔታ ነው፤ ለተከፇለው ማህበር ባለአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች የማህበሩን ንብረት በተከፊፇለት ማህበራት ውስጥ ምትክ አክሲዮኖች ወይም ድርሻ ይሰጣቸዋል፤ እንደነገሩ ሁኔታ ተጨማሪ ጥሬ ገንዘብም ሉከፇላቸው ይችላል። ፬/ የተወሰነ የሀብት ክፍል መክፇል ማለት የአንድ ማህበር የተወሰነ እና ተለይቶ ሉቀጥል የሚችልን የንግድ ሥራ (ቢዝነስ ዩኒት) ወይም የሀብት ክፍል በመለየት አዱስ ወደሚቋቋም ማህበር ወይም ነባር ማህበር በመዋጮነት ማስተላለፍ ማለት ነው። ፭/ መከፇል አግባብነት ወዲለው ማናቸውም የንግድ ማህበር ዓይነቶች ሉሆን ይችላል። ፬፻፲፱ 420 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 567 — የውህደት ወይም የመከፇል ዕቅድ

፩/ የውህደት ወይም የመከፇል ዕቅድ በሚዋሃደት ወይም በመከፇለ በሚሳተፈት ማህበራት ተዘጋጅቶ በእያንዲንደ ማህበር የዲይሬክተሮች ቦርድ ሰብሳቢ ወይም ማህበሩ ቦርድ ከላለው በዋና ሥራ አስኪያጅ መፇረም አለበት። ፪/ የውህደት ወይም የመከፇል ዕቅድ የሚከተለትን መያዝ አለበት፡ሀ) የሚዋሃደትን ወይም የሚከፇለትን ማህበራት ዓይነት፣ የንግድ ስምና የዋና መሥሪያ ቤት አድራሻ፤ ለ) ውህደቱ ወይም መከፇለ አዱስ ማህበር የሚያስገኝ ከሆነ የማህበሩን ዓይነት፣ የንግድ ስምና የዋና መሥሪያ ቤቱን አድራሻ፤ ሐ) የውህደቱ ወይም የመከፇለ ኢኮኖሚያዊ ምክንያትና ሁኔታ፤ መ) የእያንዲንደን ማህበር የጸደቀ ዓመታዊ የተጠቃለለ የሑሳብ ሪፖርት፤ ፬፻፳ 421 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሰ) ወደ ጠቅላዩ ወይም አዱሱ ማህበር የተዛወረውን ሀብት ወይም ተለይቶ ሉቀጥል የሚችል የንግድ ሥራ እና ዕዲ መግለጫ፣ የሀብት ግምትና የአገማመቱን ሁኔታ፤ ረ) በውህደቱ ወይም በመከፇለ ምክንያት የሚሰጡት አክሲዮኖች ወይም ድርሻዎች የሚደለደለበት ተመን እና ተጨማሪ የገንዘብ ክፍያ የሚደረግ ከሆነ አወሳሰኑን፣ አክሲዮኖቹ ወይም ድርሻዎቹ ትርፍ ማስገኘት የሚጀምርበትን ቀን እና የዚህ መብት አጠቃቀምን የሚመለከቱ ልዩ ሁኔታዎች ካለ ሁኔታዎቹን፤ ሰ) በውህደቱ ወይም በመከፇለ ባለመስማማታቸው ከማህበሩ ለሚወጡ አባላት የሚሰጠውን የገንዘብ መጠን፤ ሸ) ተጠቅላዩ ወይም ተከፊዩ ማህበር ያከናወናቸው ተግባራት በጠቅላዩ ወይም አዱስ በሚቋቋመው ማህበር እንደተከናወኑ መቆጠር የሚጀምሩበትን ቀን፤ ፬፻፳፩ 422 ____________________________________________________ የንግድሕግ ቀ) ያልተወሰነ ኃላፉነት ያለባቸው ባለድርሻዎች ካለ ስማቸውን፤ በ) ከመደበኛ አክሲዮኖች የተለየ ጥቅምና ልዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ለያዙ አባላት የሚሰጥ መብትና ጥቅም፤ ተ) ውህደቱ ወይም መከፇለ የሚያስከትለውን ግዳታ እና ኃላፉነት እንዱሁም በገንዘብ ጠያቂዎች ላይ የሚኖረውን ተጽዕኖ፤ ቸ) የውህደቱን ወይም የመከፇለን ዕቅድ ለሚገመግሙት ገለልተኛ ባለሞያዎች ወይም ኦዱተሮች የሚከፇለውን ክፍያ ወይም የሚሰጠውን ልዩ ጥቅም በተመለከተ የተሟላ መረጃ፤ ነ) በውህደቱ ወይም መከፇለ ምክንያት አዱስ ማህበር የሚቋቋም ከሆነ ረቂቅ የመመስረቻ ጽሁፍ እና ላልች አግባብነት ያላቸው መረጃዎችን።

Article 568 — የውህደት ወይም መከፇል ሪፖርት

፩/ በውህደቱ ወይም በመከፇለ የሚሳተፇው እያንዲደንደ ማህበር የዲይሬክተሮች ቦርድ፤ ማህበሩ ፬፻፳፪ 423 ____________________________________________________ የንግድሕግ ቦርድ ከላለው ዋናው ሥራ አስኪያጅ ለማህበሩ ጠቅላላ ጉባዔ የውህደት ወይም የመከፇል ዕቅደን የሚያብራራ ዝርዝር ሪፖርት በጽሁፍ ማቅረብ አለበት። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ሪፖርት የሚከተለትን መያዝ አለበት፡ሀ) የውህደቱን ወይም የመከፇለን ኢኮኖሚያዊ ዓላማና ካለም ሕጋዊ ምክንያት፤ ለ) የውህደቱን ወይም የመከፇለን ስምምነት፤ ሐ) ለባለአክሲዮኖች ወይም ለሸሪኮች በለውጥ የሚሰጡት አክሲዮኖች ወይም ድርሻዎች አተማመን እና መጠን እንዱሁም ካለ የማስተካከያ ክፍያ፣ መ) በውህደቱ ወይም በመከፇለ ባለመስማማታቸው ከማህበሩ ለሚወጡ አባላት በጥሬ ገንዘብ የሚሰጠዉን ክፍያ፤ ሰ) ውህደቱን በተመለከተ በቅድሚያ ፇቃድ ማግኘት የሚያስፇልግ ከሆነ አግባብ ካለው አካል ፇቃድ የተሰጠ መሆኑን፤ ረ) ውህደቱ ወይም መከፇለ በውህደቱ ወይም በመከፇለ ተሳታፉ በሆኑ ፬፻፳፫ 424 ____________________________________________________ የንግድሕግ ማህበራት ሰራተኞች ላይ ሉያስከትል የሚችለውን ተጽዕኖ፤ እና ሰ) ላልች አግባብነት ያላቸው መረጃዎችን።

Article 569 — የውህደት ወይም የመከፇል ግምገማ

፩/ የውህደት ወይም የመከፇል ዕቅድ፤ የውህደት ወይም መከፇል ሪፖርት እና ላልች አስፇላጊ የውህደት ወይም መከፇል ሁኔታዎች በነጻ እና ገለልተኛ ባለሞያ መገምገም አለባቸው። ፪/ በውህደቱ ወይም መከፇለ የሚሳተፈ ማህበራት እያንዲንዲቸው የየራሳቸው ነጻ እና ገለልተኛ ገምጋሚ ባለሙያ ይሾማለ፤ ሆኖም በውህደቱ ወይም በመከፇለ የሚሳተፈ ማህበራት በሙለ የተስማሙ እንደሆነ በጋራ አንድ ባለሞያ ሉሾሙ ይችላለ፤ ነጻ እና ገለልተኛ ባለሞያው የሚሾመው በዚህ መጽሐፍ የአክሲዮን ማህበር ኦዱተር አሿሿምን በተመለከተ በተደነገገው ሥርዓት መሰረት ይሆናል። ፫/ በውህደቱ ወይም በመከፇለ የሚሳተፈ ማህበራት ለግምገማው አስፇላጊ የሆኑ ሰነድችንና ላልች አስፇላጊ መረጃዎችን ሁለ ለገምጋሚ ባለሞያዎች ማቅረብ አለባቸው። ፬፻፳፬ 425 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ ነጻ እና ገለልተኛ ገምጋሚው ለሾመው ማህበር ባለአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች የሚከተለትን በተመለከተ የራሱን አስተያየት በጽሁፍ ሪፖርት ማቅረብ አለበት፡ሀ) በውህደቱ ወይም በመከፇለ ተካፊይ ለሆኑ ማህበራት አባላት በለውጥ የሚሰጡትን አክሲዮኖች ወይም ድርሻ መጠን እና ዓይነት፤ ተመኑ ፍትሐዊ እና ምክንያታዊ ስለመሆኑ የራሱን አስተያየት፤ ለ) በለውጥ የሚሰጡት አክሲዮኖች ወይም ድርሻ መጠን እና ዓይነት ተመን ለመወሰን ሥራ ላይ የዋለው ዘዳ ወይም ቀመር ምን እንደሆነ እና በተያዘው ጉዲይ ትክክለኛ ዘዳ ስለመሆኑ የራሱን አስተያየት እንዱሁም በተመን አሰራሩ ሂደት ያጋጠመ የተለየ የግምት ችግር ካለ ችግሩን መግለጽ፤ ሐ) በውህደቱ ወይም በመከፇለ ባለመስማማታቸው ከማህበራቱ ለሚወጡ ባለአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች የሚሰጠው ክፍያ ተገቢ ስለመሆኑ፤ መ) የውህደቱ ወይም የመከፇለ ዕቅድ በጋዜጣ ለሕዝብ ይፊ ከመደረጉ በፉት ከተሳታፉ ፬፻፳፭ 426 ____________________________________________________ የንግድሕግ ማህበራት ገንዘብ የመጠየቅ መብት ያገኙ ሆኖም የዕዲው መክፇያ ጊዜያቸው ያልደረሰ ገንዘብ ጠያቂዎች መብት ከውህደቱ ወይም ከመከፇለ በኋላ በቂ ጥበቃ ያለው ስለመሆኑ፤ ሰ) በውህደቱ ወይም በመከፇለ ተሳታፉ በሆኑት ማህበራት የፊይናንስ ቁመና ምክንያት በገንዘብ ጠያቂዎች መብት ላይ የተለየ አደጋ የተጋረጠ እንደሆነ ይህንኑ በመግለጽ መደረግ ስላለበት ጥበቃ። ፭/ የንግድ ማህበራት መዝጋቢው አካል የሚዋሃደትን ማህበራት ወይም የሚከፇለውን ማህበር ዓመታዊ የገንዘብ ዝውውር ወይም የሑሳብ ሚዛናቸውን መነሻ በማድረግ ከተወሰነው መጠን በታች የገንዘብ ዝውውር ወይም የሑሳብ ሚዛን ያላቸው ማህበራትን ከውህደት ወይም ከመከፇል ግምገማ ነጻ እንዱሆኑ መወሰን ይችላል።

Article 570 — ሰነድችን የማግኘት መብት

፩/ የውህደቱን ወይም የመከፇለን ውሳኔ የሚያጸድቀው ጉባዔ ከሚደረግበት ቀን አንድ ወር በፉት የውህደት ወይም የመከፇል ዕቅደ፣ የውህደት ወይም ፬፻፳፮ 427 ____________________________________________________ የንግድሕግ የመከፇል ሪፖርት፣ የገለልተኛ ገምጋሚው ሪፖርት እና ላልች ለጉዲዩ አግባብነት ያላቸው መረጃዎች በማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት እና በቅርንጫፍቹ መቀመጥ አለባቸው። ፪/ በውህደቱ ወይም በመከፇለ ተሳታፉ የሆኑት ማህበራት አባላት እና የማህበራቱ ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱትን ሰነድች ማየት እና ቅጂ መውሰድ ይችላለ።

Article 571 — የውህደት ወይም መከፇል ውሳኔ

፩/ ውህደቱ ወይም መከፇለ የመመስረቻ ጽሁፍን ስለማሻሻል በተደነገገው ሥርዓት መሰረት በእያንዲንዲቸው በሚዋሃደት ማህበራት ወይም በሚከፇለው ማህበር ጠቅላላ ጉባዔ መወሰን አለበት። ፪/ የሚዋሃደው ወይም የሚከፇለው የአክሲዮን ማህበር ከሆነ እና ልዩ መብት ያላቸው ባለአክሲዮኖች በሚኖሩበት ጊዜ የውህደት ወይም የመከፇል ውሳኔው ልዩ መብት ባላቸው ባለአክሲዮኖች ልዩ ጉባዔ ጭምር መጽደቅ አለበት።

Article 572 — ዕቅደን ስለማሳወቅ

፬፻፳፯ 428 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የመዋሃድ ወይም የመከፇል ዕቅደ በጠቅላላ ጉባዔ ከጸደቀበት ጊዜ ጀምሮ ባለት ሁለት ወራት ውስጥ በየወሩ አንድ ጊዜ አገር ዓቀፍ ስርጭት ባለው ጋዜጣ ለህዝብ መገለፅ አለበት፤ እንዱሁም ማስታወቂያው በሚዋሃደት ወይም በሚከፇለው ማህበር ዋና መሥሪያ ቤት መለጠፍ አለበት። ፪/ የሚዋሃደት ማህበሮች ወይም የሚከፇለው ማህበር ድረ-ገጽ ካለው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ማስታወቂያ በተጨማሪ በማህበሩ ድረ-ገጽ ላይ መውጣት ይኖርበታል። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሰረት ለህዝብ የሚገለጸው ማስታወቂያ የመወሃድ ወይም የመከፇል ዕቅድ፣ የገለልተኛ ባለሞያ ሪፖርት እና የዲይሬክተሮች ቦርድ ወይም እንደነገሩ ሁኔታ ዋና ሥራ አስኪያጅ ያዘጋጀው ሪፖርት የሚገኙበትን ቦታ እና አኳኋን መግለጽ አለበት፤ በተጨማሪም ገንዘብ ጠያቂዎች ማቅረብ የሚችለትን መቃወሚያ የሚያቀርቡበትን የጊዜ ገደብ ማመልከት አለበት።

Article 573 — ውህደቱ ወይም መከፇለ የሚፀናበት ጊዜ

የማህበራት ውህደት ወይም መከፇል የሚፀናው፡፬፻፳፰ 429 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በውህደቱ የተቋቋመው አዱሱ ማህበር ወይም በመከፇለ የተቋቋሙት አዱሶቹ ማህበራት በንግድ መዝገብ ከተመዘገቡበት ቀን ጀምሮ ይሆናል፤ ፪/ ውህደቱ ወይም መከፇለ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ከተመለከቱት ሁኔታዎች ውጭ የተፇጸመ ከሆነ በነባሩ ማህበር የመመስረቻ ጽሁፍ ላይ የሚደረገው ለውጥ በንግድ መዝገብ ውስጥ ከገባበት ቀን ጀምሮ ይሆናል።

Article 574 — የውህደት እና የመከፇል ውጤት

፩/ ውህደት ወይም መከፇል የሚከተለትን ውጤቶች ያስከትላል፡ሀ) የሑሳብ መጣራት ሳያስፇልግ ህልውናውን ያጣው ማህበር መፍረስን፤ ለ) በውህደቱ ወይም በመከፇለ ተግባር ምክንያት ህልውናውን ያጣው ማህበር ሀብትና ዕዲ ወደ ጠቅላዩ ወይም አዱስ ወደ ተመሰረተው ማህበር መተላለፍን፤ ሐ) በውህደት ወይም በመከፇል ዕቅድ ላይ በተቀመጡ ሁኔታዎች መሰረት ህልውናውን ያጣው ማህበር ባለአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች ፬፻፳፱ 430 ____________________________________________________ የንግድሕግ በጠቅላዩ ወይም አዱስ በተቋቋመው ማህበር ውስጥ ምትክ አክሲኖችን የማግኘት እና እንደ አስፇላጊነቱ ተጨማሪ የማካካሻ ክፍያ ማግኘትን፤ መ) የተወሰነ ሀብቱን ከፍል አዱስ ማህበር የመሰረተው ወይም ወደ ላላ ማህበር ሀብቱን ያስተላለፇው ማህበር አባላት እንደ ስምምነታቸው ሁኔታ ህብቱን በከፇለው፣ አዱስ በተመሰረተው ወይም ሀብቱ በተላለፇለት ማህበር ውስጥ ድርሻ የማግኘት መብትን።፤ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ሐ) እና (መ) ሥር የተደነገገው ቢኖርም፤ በሚከፇለው ማህበር ወይም በሚዋሃደት ማህበራት አክሲዮኖች ወይም ድርሻ ምትክ በሚከተለት ሁኔታዎች አይሰጥም፡ሀ) በሚከፇለው ወይም በሚዋሃደው ማህበር ውስጥ በጠቅላዩ ማህበር በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ በልላ ሰው አማካኝነት ለተያዙ አክሲዮኖች ወይም ድርሻዎች፤ እና ለ) የሚከፇለው ወይም የሚዋሃደው ማህበር በቀጥታ በራሱ ወይም በተዘዋዋሪ በልላ ሰው ፬፻፴ 431 ____________________________________________________ የንግድሕግ አማካኝነት በራሱ ውስጥ ለያዛቸው አክሲዮኖች ወይም ድርሻዎች። ፫/ ውህደት ወይም መከፇል ከጸናበት ቀን ጀምሮ ውህደቱ ወይም መከፇለ ፇራሽ እንዱሆን መወሰን የሚችለው ፍርድ ቤት ነው። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሰረት ፍርድ ቤት ውህደቱ ወይም መከፇለ ፇራሽ እንዱሆን መወሰን የሚችለው የውህደት ወይም የመከፇል ዕቅደ በዚህ ሕግ በተደነገገው መሰረት ካልተከናወነ ወይም ውህደቱ ወይም መከፇለ በሚዋሃደት ወይም በሚከፇለው ማህበር ባለአክሲዮኖች ጉባዔ ወይም ሸሪኮች ጠቅላላ ስብሰባ ያልጸደቀ ከሆነ ብቻ ነው።

Article 575 — በውህደት ወይም በመከፇል ጊዜ

፩/ ለማህበሩ አባላት በውህደት ወይም በመከፇል ዕቅድ በተቀመጡት ሁኔታዎች መሰረት ህልውናውን ባጣው ወይም በተከፇለው ማህበር ውስጥ ከነበራቸው እኩል ወይም ተመጣጣኝ የሆነ ድርሻና ፬፻፴፩ 432 ____________________________________________________ የንግድሕግ መብት በጠቅላዩ ወይም አዱስ በተቋቋመው ማህበር ውስጥ ይሰጣቸዋል። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተመለከተው መሰረት ለአባላት ህልውናውን ባጣው ወይም በተከፇለው ማህበር ውስጥ ከነበራቸው ድርሻ ተመጣጣኝ የሆኑ አክሲዮኖች ወይም ድርሻ መስጠት ባልተቻለ ጊዜ፤ ከሰተጧዋቸው አክሲዮኖች ወይም ድርሻዎች ዋጋ አስር በመቶ የማይበልጥ የማስተካከያ ክፍያ በጥሬ ገንዘብ ሉሰጣቸው ይችላል። ፫/ ህልውናውን ባጣው ወይም በተከፇለው ማህበር ውስጥ ድምፅ መስጠት የማያስችለ አክሲዮኖችን ወይም የትርፍ ድርሻ ብቻ የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ይዘው ለነበሩ ባለአክሲዮኖች በጠቅላዩ ወይም አዱስ በተመሰረተው ማህበር ውስጥ ተመሳሳይ ወይም ተመጣጣኝ ጥቅም የሚያስገኙ አክሲዮኖች ሉሰጧቸው ይገባል። ፬/ በጠቅላዩ ወይም በተከፇለው ማህበር ውስጥ ልዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖች ይዘው ለነበሩ አባላት ተመጣጣኝ መብት የሚሰጡ አክሲዮኖች ይሰጧቸዋል።

Article 576 — የገንዘብ ጠያቂዎች መብት

፬፻፴፪ 433 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የውህደቱ ወይም የመከፇለ ዕቅድ በጋዜጣ ለሕዝብ ይፊ ከመደረጉ በፉት ከተሳታፉ ማህበራት ገንዘብ የመጠየቅ መብት ያገኙ ሆኖም የዕዲው መክፇያ ጊዜ ያልደረሰ ገንዘብ ጠያቂዎች ከሚከተለት ውስጥ አንደ ሁኔታ የተሟላ እንደሆነ በቂ ዋስትና እንዱሰጣቸው ለፍርድ ቤት ጥያቄ ማቅረብ ይችላለ፦ ሀ) በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፷፱ ንዐስ አንቀጽ (፬) (መ) መሰረት በገለልተኛ ባለሞያ የተደረገው ግምገማ ከውህደቱ ወይም መከፇለ በኋላ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት በቂ ጥበቃ እንደላለው ካመለከተ፤ ወይም ለ) በውህደቱ ወይም በመከፇለ ተሳታፉ በሆኑት ማህበራት የፊይናንስ ቁመና ምክንያት በገንዘብ ጠያቂዎች መብት ላይ የተለየ አደጋ የተጋረጠ እንደሆነ ይህን በመግለጽ መደረግ ስላለበት ጥበቃ ገለልተኛ ባለሞያው አስተያየት የሰጠ እንደሆነ። ፪/ ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ሀ) እና (ለ) መሰረት በቂ ዋስትና እንዱሰጣቸው ማመልከት የሚችለት የመወሃድ ወይም የመከፇል ዕቅደ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፸፪ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ለመጀመሪያ ጊዜ በጋዜጣ ለሕዝብ ከተገለጸበት ቀን አንስቶ በስልሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ብቻ ነው። ፫/ ፍርድ ቤቱ የሚዋሃደው እያንዲንደ ማህበር ወይም የሚከፇለው ማህበር ያለበትን ዕዲ ለገንዘብ ፬፻፴፫ 434 ____________________________________________________ የንግድሕግ ጠያቂዎች እንዱከፍል ወይም ለዕዲ መክፇያ የሚሆን በቂ ዋስትና እንዱያቀርብ ማዘዝ ይችላል።

Article 577 — የግዳታ ሰነድ የያዙ ሰዎች መብት

፩/ የሚዋሃደት ማህበራት ወይም የሚከፇለው ማህበር የግዳታ ሰነድ የያዙ ሰዎች ጉባዔ ውህደቱን ወይም መከፇለን ያላፀደቀው እንደሆነ ዕዲ ከፊይ የሆነው ማህበር የውህደት ወይም የመከፇል ዕቅድ በጋዜጣ ለመጀመሪያ ጊዜ ለህዝብ ይፊ ከተደረገበት ቀን ጀምሮ ባለት ስልሳ ተከታታይ ቀናት ጊዜ ውስጥ ጥያቄ ለሚያቀርቡት የግዳታ ሰነድ የያዙ ሰዎች የሰነድቹን ዋጋ እና ወለድ በመክፇል ሰነድቹን መመለስ አለበት። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ድንጋጌ ተዋህደው ወይም ተከፍለው አዱስ ማህበር ለሚመሰርቱ ማህበራት የግዳታ ሰነድ የያዙ ሰዎች ላይም ተፇፃሚ ይሆናል። ፫/ ማህበሩ የግዳታ ሰነድች ለያዙት አበዲሪዎች የዕዲ ሰነድቻቸውን ዋጋ እና ወለድ የሚከፍል መሆኑን ያስታወቀ እንደሆነ የዕዲ ሰነድ የያዙ ሰዎች ጉባዔ ማድረግ ሳያስፇልግ የግዳታ ሰነድቻቸውን ለማህበሩ በመመለስ የሚገባቸውን ክፍያ ማግኘት ለሚፇልጉ ሁለ ተገቢውን ክፍያ ፇጽሞ ሰነድቹን ይመልሳል። ፬፻፴፬ 435 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተመለከተው ጊዜ ውስጥ ጥያቄ ያላቀረበ የግዳታ ሰነድ የያዘ ሰው የጠቅላዩ ወይም የአዱሱ ማህበር ገንዘብ ጠያቂ ይሆናል።

Article 578 — የቅርንጫፍ፡ ትርጓሜ እና አቋም

፩/ ቅርንጫፍ ማለት ለአንድ የውጭ የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበር ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅት ጥቅም በኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ በመሳተፍ ትርፍ ለማግኘት በተደራጀ ሁኔታ የሚሰራ ቋሚ አካል ነው፤ ቅርንጫፍ የሚደራጀው ለተወሰነ ወይም ላልተወሰነ ጊዜ ሉሆን ይችላል። ፪/ ቅርንጫፍ ከዋናው የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበር ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅት የተለየ የሕግ ሰውነት የለውም። ፬፻፴፭ 436 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ ከቅርንጫፍ እንቅስቃሴ የሚመነጩ ግዳታዎችም ሆነ መብቶች የዋናው የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበር ወይም የላላ ተመሳሳይ ድርጅት መብት እና ኃላፉነት (ፓትሪሞኒ) አካል ይሆናለ።

Article 579 — የመነገድ መብት

የውጭ ሀገር የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበር ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅት ኢትዮጵያ ውስጥ ቅርንጫፍ ከፍቶ በኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ውስጥ መሳተፍ ይችላል፤ ሆኖም መጀመሪያ በንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም በልላ አግባብ ያለው የባለሥልጣን መሥሪያ ቤት በሚያዘው የንግድ መዝገብ ውስጥ መመዝገብ አለበት።

Article 580 — ለምዝገባ መቅረብ ያለበት መረጃ

በልላ ሕግ የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ ቅርንጫፍ በንግድ መዝገብ ውስጥ በሚመዘገብበት ጊዜ ከዚህ በታች የተዘረዘረው መረጃ በንግድ መዝገብ ውስጥ መግባት አለበት፦ ፩/ ቅርንጫፈ የሚሰማራበት የንግድሥራ ወይም መስክ፤ ፬፻፴፮ 437 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የቅርንጫፈ ባለቤት የሆነው የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበር ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅት የሚገዛበት የውጭ አገር ሕግ፤ ፫/ የቅርንጫፈ ባለቤት የሆነው የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበር ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅት የተመዘገበበት መዝገብ እና የምዝገባ ቁጥር፤, ፬/ የቅርንጫፈ ባለቤት የሆነው የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበር ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅት ስም እና የማህበሩን ወይም የድርጅቱን ዓይነት፤ ፭/ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ ማዋቀር፣ መልሶ ማደራጀት፣ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ወይም ተመሳሳይ ሂደት የቅርንጫፈ ባለቤት በሆነው የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበር ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅት ላይ የተጀመረ እንደሆነ ስለጉዲዩ መረጃ፤ ፮/ የቅርንጫፈ ባለቤት የሆነውን የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበር ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅት የሚገዛው የውጭ አገር ሕግ በሚያዘው መሰረት ተዘጋጅተው እና ኦዱት ተደርገው ለሚመለከተው መሥሪያ ቤት የተላለፈ (ይፊ የተደረጉ) የሑሳብ ሰነድችን፤ እና ፬፻፴፯ 438 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፯/ የግል ድርጅቱ፣ የንግድ ማህበሩ ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅቱ የምስረታ የምስክር ወረቀት፣ የመመስረቻ ጽሁፍ ፣ የመተዲደሪያ ደንብ ወይም ዋናው ድርጅት በተቋቋመበት ሀገር ሕግ መሰረት እነዚህን ሰነድች የሚተኩ ሰነድች ኮፒዎች እና የእነዚህን ሰነድች የእንግሉዝኛ ወይም የአማርኛ ትርጉም።

Article 581 — ስለቅርንጫፍ ሥራ አመራር

፩/ አንድ ቅርንጫፍ የራሱ ዋና ሥራ አስኪያጅ ሉኖረው ይገባል፤ የቅርንጫፍ ሥራ አስኪያጅ የሚሆነው የአክሲዮን ማህበር ዲይሬክተሮች ምልመላን በተመለከተ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፺፯ ሥር የተመለከቱትን መመዘኛዎች የሚያሟላ ሰው መሆን አለበት። ፪/ የቅርንጫፍ ዋና ሥራ አስኪያጅ በተወሰነ ደረጃም ቢሆን የውጭ አገር የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበርን ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅትን ወክል ለመሥራት ሥልጣን ሉኖረው ይገባል። ፬፻፴፰ 439 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ፤ ሥራ አስኪያጁ ቢያንስ በክስ ሂደት የውጭ አገር የግል ድርጅትን፣ የንግድ ማህበርን ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅትን ለመወከል ሥልጣን ይኖረዋል።

Article 582 — የቅርንጫፍ ሥራ አስኪያጅ ግዳታዎች

፩/ የቅርንጫፈ ባለቤት የሆነውን የውጭ አገር የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበር ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅት የሚገዛው የውጭ አገር ሕግ በሚያዘው መሰረት ተዘጋጅተውና ኦዱት ተደርገው ይፊ የተደረጉትን የሑሳብ ሰነድች በየዓመቱ የንግድ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ያለው ላላ መሥሪያ ቤት በሚይዘው የንግድ መዝገብ ውስጥ የማስገባት፤ ፪/ ገንዘብ ጠያቂዎች የቅርንጫፈ ባለቤት የሆነውን የውጭ አገር የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበር ፬፻፴፱ 440 ____________________________________________________ የንግድሕግ ወይም ላላ ተመሳሳይድርጅት የፊይናንስ ቁመና ለመገምገም እንዱችለ የሚረዲ የሑሳብ ሚዛን ወይም ተመሳሳይ ሰነድ የእንግሉዝኛ ወይም የአማርኛ ትርጉም በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ከሚጠየቁት ሰነድች ጋር በንግድ መዝገብ ውስጥ የማስገባት፤ እና ፫/ የቅርንጫፈ ባለቤት የሆነውን የውጭ አገር የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበር ወይም ላላ ተመሳሳይድርጅት በተመለከተ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር፣ መልሶ ማደራጀት፣ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ወይም ተመሳሳይ ሂደት የተጀመረ እንደሆነ ጉዲዩን እንዲወቀ ስለጉዲዩ በንግድ መዝገብ ውስጥ መግለጫ የማስገባት።

Article 583 — ከንግድ መዝገብ ስለመሰረዝ

፩/ የቅርንጫፈ ባለቤት የሆነው የውጭ አገር የግል ድርጅት፣የንግድ ማህበር ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅት ከፇረሰ፤ ፪/ ቅርንጫፈ ከተዘጋ፤ ፬፻፵ 441 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ ቅርንጫፈ ሥራ አስኪያጅ ከላለው እና ቦታው ክፍት ከሆነበት ጊዜ ጀምሮ ይህ ሁኔታ በስድስት ወራት ወስጥ ካልተስተካከለ፤ ፬/ ሥራ አስኪያጁ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፹፪ መሰረት በንግድ መዝገብ ውስጥ ማስገባት ያለበትን የውጭ አገር የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበር ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅት የሑሳብ ሰነድች በምክንያታዊ ፍጥነት በንግድ መዝገብ ውስጥ ካላስገባ፤ እና ፭/ ከቅርንጫፈ ገንዘብ የመጠየቅ መብት ያለው ሰው የቅርንጫፈ ባለቤት የሆነው የውጭ አገር የግል ድርጅት፣ የንግድ ማህበር ወይም ላላ ተመሳሳይ ድርጅት በኢትዮጵያ ውስጥ ያለው ሀብት ዕዲውን ለመክፇል በቂ ሆኖ እንዲልተገኘ ያረጋገጠ እንደሆነ።

Article 584 — በውጭ ሀገር ተቋቁሞ ዋና መሥሪያ

ቤቱ በኢትዮጵያ ስለሚገኝ ማህበር ፬፻፵፩ 442 ____________________________________________________ የንግድሕግ አግባብ ያላቸው የዚህ ሕግ እና ላልች የኢትዮጵያ ሕጎች ድንጋጌዎች በውጭ ሀገር ተቋቁሞ ዋና መሥሪያ ቤቱ ወይም ዋና የንግድ ሥራ ቦታው በኢትዮጵያ በሆነ የንግድ ማህበር ወይም የግል ድርጅት ላይ ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 585 — በኢትዮጵያ ተቋቁሞ በውጭ አገር

ስለሚሰራ ማህበር በኢትዮጵያ ሕግ መሰረት ተቋቁሞ በውጭ አገር በሚሰራ የንግድ ማህበር ወይም ድርጅት ላይ የዚህ ሕግ ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 586 — በዚህ ሕግ ከታወቀው የተለየ ቅርጽ

ስላለው ማህበር የማህበሩን ጠቅላላ ጉባዔ ውሳኔ በንግድ መዝገብ ስለማስገባት እና ስለዲይሬክተሮች ኃላፉነት የሚመለከቱት የአክሲዮን ማህበር ድንጋጌዎች በዚህ ሕግ ከታወቀው የተለየ ዓይነት ቅርጽ ባለው የውጭ አገር ማህበር ላይ እንደ አግባብነታቸው ተፇጻሚ ይሆናለ። ፬፻፵፪ 443 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 587 — የውጭ ሀገር ጥቅሞችን በውስጡ ስለያዘ

ማህበር የውጭ ሀገር ጥቅሞችን በውስጡ በያዘ ማህበር ላይ ገደብ የሚጥለ ወይም ልዩ ሁኔታ የሚያኖሩ ላልች የኢትዮጵያ ሕጎች ተፇጻሚነት የተጠበቀ ይሆናል። ሦስተኛ መጽሐፍ ለቅድመ ጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር፣ መልሶ የማደራጀት እና የመክሰር ሕግ

Article 588 — የሥነ ሥርዓቶቹ ዓላማ

፩/ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት እና የመክሰር ሥነ ሥርዓት ዓላማቸው ቀልጣፊ እና ውጤታማ በሆነ እና ጊዜውን ጠብቆ በሚከናወን ሥነ ሥርዓት አማካኝነት የኢኮኖሚ መረጋጋትን ማስፊፊት፣ ፬፻፵፫ 444 ____________________________________________________ የንግድሕግ የንብረቱን ዋጋ ከፍ ማድረግ እና የሕግ ተገማችነትንና ግልጽነትን ማረጋገጥ ነው። ፪/ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት ዓላማው የሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በሙለ ድምፅ የሚፇቅደ ከሆነ የፊይናንስ ችግር ውስጥ ያለ ተስፊ የሚጣልባቸው ተበዲሪዎች ውልን መሰረት ባደረገ መልኩ በጊዜ ዕዲቸውን ቀልጣፊ እና ውጤታማ በሆነ መልኩ መልሰው እንዱያዋቅሩ እና ሥራቸውን እንዱቀጥለ ወይም የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ ለመሸጥ መዘጋጀት እንዱችለ ማድረግ ነው። ፫/ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ዓላማው የሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በተወሰነ አብላጫ ድምፅ የሚፇቅደ ከሆነ መልሶ በማደራጀት ዕቅድ አማካኝነት ገንዘብ ጠያቂዎችን ተጠቃሚ በሚያደርግ መልኩ የባለዕዲውን ዕዲዎች እንዱሁም የሥራ እንቅስቃሴዎች ጊዜውን የጠበቀ፣ ቀልጣፊ እና ውጤታማ በሆነ መንገድ መልሶ ማደራጀት ወይም የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ መሸጥ ነው። ፬፻፵፬ 445 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ዓላማው ሀቀኛ ባለዕዲዎች ዕዲቸውን ሙለ በሙለ ከከፇለ በኋላ አዱስ ሕይወት እንዱጀምሩ ለማስቻል ንብረቶቹን አንድ በአንድ በማጣራትም ሆነ የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ በመሸጥ የባለዕዲውን የንግድ ሥራ የማጣራቱን ሥራ ጊዜውን የጠበቀ፣ ቀልጣፊ እና ውጤታማ በሆነ መልኩ ማደራጀት እና ዕዲን ለገንዘብ ጠያቂዎች ለመክፇል ጥቅም ላይ ሉውል የሚችለውን ንብረት ዋጋ ከፍ ማድረግ እንዱሁም ለመክሰሩ ኃላፉ የሆኑ ባለዕዲዎች፣ ገንዘብ ጠያቂዎች እና የሥራ አመራሮቻቸው ተገቢውን ኃላፉነት እንዱወስደ ማድረግ ነው።

Article 589 — የሥነ ሥርዓቶቹ የተፈጻሚነት ወሰን

፩/ በዚህ መጽሐፍ ውስጥ የተመለከቱት ሥነ ሥርዓቶች ሕጋዊ ሰውነት ከላላቸው የእሽሙር ማህበሮች ውጭ በነጋዳዎች እና በንግድ ማህበሮች ላይ እንዱሁም በእጅ ሥራ ጥበበኞች እና ራሳቸውን ችለው የሙያ እንቅስቃሴዎችን በሚያከናውኑ የተፇጥሮ ሰዎች ላይ ተፇጻሚ ይሆናል። ፬፻፵፭ 446 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ ባንኮችን እና ላልች የገንዘብ ተቋማትን በተመለከተ ለቅድመ ጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሰር ሥነ ሥርዓትን የሚያስተዲድሩ ልዩ ሕጎች እንደተጠበቁ ሆነው በዚህ መጽሐፍ ውስጥ የተመለከቱት ሥነ ሥርዓቶች በባንኮች እና በላልች የገንዘብ ተቋማት ላይ ተፇጻሚ ይሆናለ። ፫/ የመንግስት የልማት ድርጅቶችን በተመለከተ ለቅድመ ጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሰር ሥነ ሥርዓትን የሚያስተዲድሩ ልዩ ሕጎች እንደተጠበቁ ሆነው በዚህ መጽሐፍ ውስጥ የተመለከቱት ሥነ ሥርዓቶች በመንግስት የልማት ድርጅቶች ላይ ተፇጻሚ ይሆናለ። ፬/ ለቅድመ ጥንቃቄ ሲባል ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሰር ሥነ ሥርዓትን በተመለከተ ለልዩ የንግድ እንቅስቃሴዎች ልዩ ሕጎች ሉወጡ ይችላለ። ፬፻፵፮ 447 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 590 — ክፍያዎችን የማቋረጥ ትርጓሜ

፩/ ባለዕዲው የክፍያ ጊዜያቸው የደረሰ እና መከፇል ያለባቸው ዕዲዎችን በተጣራ የገንዘብ ሀብቱ መክፇል ሲያቅተው ክፍያዎች ተቋርጠዋል ይባላል። ፪/ ለንዐስ አንቀጽ (፩) ዓላማ የተጣራ የገንዘብ ሀብት የሚለው መጠባበቂያ ገንዘብ፣ ኦቨርድራፍትን እና ባለዕዲው ማግኘት የሚችላቸው ተመሳሳይ አገልግልቶችን ይጨምራል። ፫/ የእፍይታ ጊዜ የተሰጣቸው፣ የታገደ ወይም ባለበት እንዱቆዩ ስምምነት የተደረገባቸው ዕዲዎች የክፍያ ጊዜያቸው የደረሰ እና መከፇል ያለባቸው ዕዲዎች ተደርገው አይቆጠሩም። ፬/ ለዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዓላማ ዕዲዎች የክፍያ ጊዜያቸው የደረሰ እና መከፇል ያለባቸው ተደርገው የሚቆጠሩት ገንዘብ ጠያቂው ሕጉ የሚጠይቀውን ማሳወቂያ ከሰጠ በኋላ ብቻ ነው።

Article 591 — ክፍያዎች የተቋረጡበትን ቀን ስለመወሰን

፬፻፵፯ 448 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ሥነ ሥርዓቶቹን ለመክፇት ፍርድ ቤት ነገሩን በሚሰማበት ወቅት ባለዕዲው ክፍያዎችን እንዲቋረጠ እና ክፍያዎች የተቋረጡበትን ቀን ያረጋግጣል። ፪/ ፍርድ ቤቱ በራሱ ውሳኔ የባለዕዲውን ጉዲዮች እና እንቅስቃሴዎች የሚመረምር መርማሪ ሉሾም ይችላል፤ በዚህ መልኩ የሚሾመው መርማሪ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ወይም ለከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የተሾመ ከሆነ እንዱያግዙት ሉጠይቅ ይችላል። ፫/ በፍርድ ቤቱ የጊዜ ማራዘሚያ ካልተሰጠ በስተቀር በመርማሪው የተሰበሰቡ መረጃዎች በሙለ በሰላሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ለፍርድ ቤቱ ይቀርባለ። ፬/ ሥነ ሥርዓቱ በተጀመረ በአንድ ዓመት ውስጥ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው፣ የከሰረ ሰው ንብረት ጠባቂው፣ ማንኛውም ተቆጣጣሪ፣ ዐቃቤ ሕግ ወይም ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ክፍያዎች የተቋረጡበትን ቀን መልሶ እንዱመረምር እና እንደገና እንዱወስን ለፍርድ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርቡ ይችላለ፤ ፍርድ ቤቱ ለዚህ ዓላማ ሲባል ፬፻፵፰ 449 ____________________________________________________ የንግድሕግ የባለዕዲውን ጉዲዮች እና እንቅስቃሴዎች የሚመረምር ባለሞያ ሉሾም ይችላል። ፭/ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት በፍርድ ቤቱ ከተወሰነው ክፍያዎች ከተቋረጡበት ቀን አንስቶ ሂደቱ እስከተጀመረበት ቀን ድረስ ያለው ጊዜ እንደ አጠራጣሪ ጊዜ ተደርጎ ይቆጠራል፤አጠራጣሪ ጊዜው ቢበዛ ከአስራ ስምንት ወራት መብለጥ የለበትም።

Article 592 — የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች

፩/ ለዚህ መጽሐፍ ዓላማ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ማለት የመክፇያ ጊዜያቸው የደረሰ እና ተከፊይ ሆኑም አልሆኑም እንደ ሁኔታው መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት ከመከፇቱ አስቀድሞ የሚቀርቡ ማናቸውም የክፍያ ጥያቄዎች እንዱሁም ወለዲቸውን ጨምሮ ነው። ፪/ በሂደት ላይ ያለ ውልችን በተመለከተ እንደ ሁኔታው መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋላ የውለ መፇጸም ከመቀጠለ የሚመነጩ የክፍያ ጥያቄዎች የድህረ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ናቸው። ፬፻፵፱ 450 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ በሂደት ላይ ያለ ውልች በመልሶ ማደራጀት ኃላፉው ወይም በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂው፣ በሚቋረጡበት ጊዜ ውለ ከመቋረጡ የሚመነጩ ቅጣቶች እና ላላ ዓይነት ካሣዎች የሚቆጠሩት እንደ ቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ነው።

Article 593 — በሂደት ላይ ያለ ውልች መቀጠል ወይም

፩/ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር፣ መልሶ የማደራጀት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት መከፇቱ በሂደት ላይ ያለ ውልች በመቀጠላቸው ላይ ተጽዕኖ አያደርግም ። ፪/ በሂደት ላይ ያለ ውልች ማለት የመሰረታዊ አገልግልቶች ውልችና ባለዕዲው የንግድ ሥራውን የሚያከናውንባቸው የማይንቀሳቀሱ የንግድ ቦታዎች፣ በባለዕዲውና በቤተሰቡ ይዞታ ሥር የሚገኙ የማይንቀሳቀሱ ቦታዎችን የሚጨምር ሆኖ በእነዚህ ሳይወሰን ማናቸውም በአንድና ከዚያ በላይ ገንዘብ ጠያቂዎችና በባለዕዲው መካከል የተደረጉ ፬፻፶ 451 ____________________________________________________ የንግድሕግ በሂደት ላይ ያለ ውልች ሲሆኑ ይኸውም ሥነ ሥርዓቶቹ በሚከፇቱበት ጊዜ ከተዋዋይ ወገኖች ቢያንስ አንደ ወገን የውል ግዳታውን ያልተወጣ እንደሆነ ነው። ፫/ ማንኛውም ተቃራኒ የውል ድንጋጌ ቢኖርም ገንዘብ ጠያቂዎች በሚከተለት ምክንያቶች ብቻ የተነሳ በሂደት ላይ ያለ ውልችን አልፇጽምም ማለት ወይም ማቋረጥ፣ ማፊጠን ወይም ባለዕዲውን በሚጎዲ በማንኛውም መልኩ በውለ ላይ ለውጥ ማድረግ አይፇቀድላቸውም፡ሀ) ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር፣ መልሶ የማደራጀት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት ለመክፇት ጥያቄ በመቅረቡ ወይም በመከፇቱ፤ ወይም ለ) ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ በማዋቀር ማዕቀፍ ውስጥ ክፍያ ለማስፇጸም በተናጠል የሚደረጉ ክርክሮች እንዱቋረጡ ጥያቄ በመቅረቡ ወይም በመቋረጣቸው። ፬፻፶፩ 452 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ በሚከተለት ሁኔታዎች ውስጥ መልሶ በሚከተለት የማደራጀት ኃላፉው ወይም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሂደት ላይ ያለውን ውል ሉያቋርጡት ይችላለ፡ሀ) መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ከሆነ ባለዕዲው ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት ከሆነ ንብረቱ በሂደት ላይ ያለውን ውል መፇጸሙን ለመቀጠል የሚያስችል ገንዘብ የላላቸው ከሆነ፤ ለ) በሂደት ላይ ያለው ውል መቀጠለ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ከሆነ ለባለዕዲው ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት ከሆነ ለንብረቱ የማይጠቅም ከሆነ፤ ወይም ሐ) በፍጥነት መቋረጡ የገንዘብ ጠያቂዎችን ጥቅም አግባብ ባልሆነ መልኩ የማይጎዲ ከሆነ፤ ነው። ፭/ በሂደት ላይ ያለው ውል ስለ መቀጠለ እንዱወስን ገንዘብ ጠያቂዎች መልሶ ለማደራጀት ኃላፉው ወይም ለከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጥያቄ ሉያቀርቡ ይችላለ፤ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ወይም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጥያቄው ፬፻፶፪ 453 ____________________________________________________ የንግድሕግ በደረሳቸው በአሥራ አምስት ተከታታይ ቀናት ውስጥ በሂደት ላይ ያለው ውል መቀጠል ወይም መቋረጥ እንዲለበት ወስነው ለገንዘብ ጠያቂዎቹ ውሳኔያቸውን ያሳውቃለ፤ በተጠቀሰው የጊዜ ገደብ ውስጥ ውሳኔውን ገንዘብ ጠያቂዎች እንዱያውቁት ካልተደረገ በሂደት ላይ ያለው ውል እንደተቋረጠ ተደርጎ ይቆጠራል። ፭/ በሂደት ላይ ያለ ውልች የቀጠለ እንደሆነ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ወይም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ባለዕዲው በውልቹ መሰረት ያለበትን ግዳታዎች መወጣቱን ያረጋግጣለ። ፮/ ገንዘብ ጠያቂዎቹ ከውለ የሚመነጭ ማንኛውም የቅድመ መክሰር የክፍያ ጥያቄ መከፇለን ውለ እንዱቀጥል እንደ ቅድመ ሁኔታ አድርገው መጠየቅ አይችለም።

Article 594 — ተቃውሞ

፩/ ገንዘብ ጠያቂዎች በሂደት ላይ ያለ ውልች እንዱቀጥለ ወይም እንዱቋረጡ በተሰጠው ውሳኔ ላይ ተቃውሞ ማቅረብ ይችላለ፤ እንዱህ ያለው ተቃውሞ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ወይም ፬፻፶፫ 454 ____________________________________________________ የንግድሕግ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ውሳኔውን በሰጡ በሰባት ተከታታይ ቀናት ውስጥ መቅረብ አለበት። ፪/ ማንኛውም መቃወሚያ በቀረበ በሰባት ተከታታይ ቀናት ውስጥ በተቆጣጣሪ ዲኛው ውሳኔ ይሰጥበታል። ፫/ ተቆጣጣሪ ዲኛው በሰጠው ውሳኔ ላይ ውሳኔው በተሰጠ በአስር ተከታታይ ቀናት ውስጥ ለፍርድ ቤት ይግባኝ ማቅረብ ይቻላል።

Article 595 — የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን የንግድ ኪራይ

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፺፫ ውስጥ የተመለከተው ቢኖርም የማይንቀሳቀስ ንብረት የንግድ ኪራይ ውልች የቀጠለ እንደሆነ ጊዜው ከማለቁ በፉት ወዱያውኑ ኪራይ እንዱከፇል የሚደነግጉ ማናቸውም የውል ድንጋጌዎች መልሶ በማደራጀት ሥነ ሥርዓት ወቅት ለመጠባበቂያ ጊዜው የመጀመሪያ አራት ወራት ወይም በመክሰር ሥነ ሥርዓት ወቅት በአንቀጽ ፯፻፵፬ ውስጥ በተደነገገው መሰረት የንግድ ሥራው ለሚቀጥልበት ጊዜ ያህል ተፇጻሚ አይሆኑም። ፬፻፶፬ 455 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የማይንቀሳቀስ ንብረት የንግድ ኪራይ ውልች የቀጠለ እንደሆነ እና አከራዩ የኪራይ ውለ በተፇረመበት ወቅት አጠቃላይ የኪራይ ክፍያዎችን የተቀበለ እንደሆነ ወይም እንዱህ ላለው ክፍያ በቂ ዋስትናዎችን ያገኘ ከሆነ አከራዩ ሥነ ሥርዓቱ ከተከፇተ በኋላ የሚፇጠሩ ማናቸውንም ወቅታዊ እና የወደፉት የኪራይ ክፍያዎች መጠየቅ አይችልም። ፫/ ማናቸውም የውል ድንጋጌዎች ቢኖሩም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የኪራይ ስምምነቶችን ለተቀረው ጊዜ ያህል ሉያስተላልፍ ይችላል፤ ሆኖም የንግድ ቦታው የሚሰጠው አገልግልት ሉቀየር አይችልም፤ አግባብ በሚሆንበት ጊዜ ተቆጣጣሪ ዲኛው አገልግልቱ እንዱቀየር ሉፇቅድ ይችላል።

Article 596 — ልዩ ሁኔታዎች

በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፺፫ ውስጥ የተደነገገው ቢኖርም የሚከተለት ውልች አግባብነት ባላቸው ሕጎች ይተዲደራለ፡፩/የሥራ ውልች፤ ፪/የባንክ እና የመድን ውልች፤ ፬፻፶፭ 456 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/የአስተዲደር ውልች፤ ፬/የአክሲዮን ገበያን ጨምሮ በፊይናንስ ገበያዎች ማዕቀፍ ውስጥ የተፇረሙ ውልች።

Article 597 — የገንዘብ ጠያቂዎች ጥቅሞች ጥበቃ

፩/ በዚህ መጽሐፍ ውስጥ የተቀመጡት ሥነ ሥርዓቶች አጠቃላይ መርህ የገንዘብ ጠያቂዎችን ትክክለኛ ጥቅም ማስጠበቅ ነው። ፪/ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓት ውስጥ መልሶ የማዋቀር ዕቅደ በሁለም በሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ሙለ ድምፅ መጽደቅ አለበት። ፫/ መልሶ በማደራጀት ሥነ ሥርዓት ውስጥ መልሶ የማደራጀት ዕቅደ በሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች አስቀድሞ በተወሰነ አብላጫ ድምፅ መጽደቅ አለበት፤ እንዱሁም የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ ፬፻፶፮ 457 ____________________________________________________ የንግድሕግ እንዱሸጥ በገንዘብ ጠያቂዎች በአብላጫ ድምፅ መጽደቅ አለበት። ፬/ በመክሰር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለን ድርጅት በእንቅስቃሴ ላይ እንዲለ በአጠቃላይ ወይም የድርጅቱን ትልቅ ክፍል የመሸጥ ውሳኔ በገንዘብ ጠያቂዎች በአብላጫ ድምፅ መጽደቅ አለበት።

Article 598 — የገንዘብ ጠያቂዎች ተሳትፎ

ገንዘብ ጠያቂዎች በሥነ ሥርዓቶች ወቅት በአጠቃላይ አስተያየታቸውን የማቅረብ እና ፍርድ ቤት ጉዲዮችን በሚሰማበት ጊዜ የመሰማት መብት አላቸው።

Article 599 — የመረጃ መብቶች

፩/ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ፣ የገንዘብ ጠያቂዎች ስብስብ፣ የገንዘብ ጠያቂዎች መደብ ወይም ጠቅላላ የገንዘብ ጠያቂዎች ጉባዔው አግባብ የሆኑ ማናቸውንም መረጃዎች ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ ከማዋቀር ዘርፍ ባለሞያው፣ መልሶ ከማደራጀት ፬፻፶፯ 458 ____________________________________________________ የንግድሕግ ኃላፉው እና ከከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የመጠየቅ መብት አላቸው። ፪/ እንዱህ ያለው ጥያቄ በጽሁፍ የሚቀርብ ሲሆን ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዘርፍ ባለሞያው፣ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጥያቄው በቀረበ በአስር ተከታታይ ቀናት ውስጥ መልስ ይሰጣለ፤ እንዱሁም በተቻለ መጠን በፍጥነት ለጥያቄው አጥጋቢ ምላሽ ይሰጣለ። ፫/ ማንኛውም ጥያቄ ምክንያታዊ ካልሆነ ወይም ከመጠን በላይ ጫና የሚያሳድር ከሆነ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዘርፍ ባለሞያው፣ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጥያቄውን አለመቀበል ይችላለ።

Article 600 — የግዛት ሥልጣን

፩/ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት እና የመክሰር ፬፻፶፰ 459 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሥነ ሥርዓት ላይ በኢትዮጵያ ሥልጣን ያለው ፍርድ ቤት የግለሰቡ መደበኛ ቦታ ወይም የማህበሩ ወይም በሕግ የሰውነት መብት ያለው ሰው የተመዘገበ ጽሕፇት ቤት በሚገኝበት ቦታ ያለው ፋደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ነው። ፪/ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሰር ሥነ ሥርዓትን የከፇተው ፍርድ ቤት ከእነዚህ ሥነ ሥርዓቶች በቀጥታ በሚመነጩ እና ከእነሱ ጋር በቅርበት በሚገናኙ የሚከተለትን ጉዲዮች እንደሚመለከቱት ባለ ክሶች ላይ ሥልጣን አለው፡ሀ) መልሶ የማዋቀር እና መልሶ የማደራጀት ዕቅድ፤ ለ) በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለን ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ እንዱሸጥ ማጽደቅ፤ ሐ) በሂደት ላይ ያለ ውልች፤ መ) የተቆጣጣሪ ዲኛዎች፣ የባለዕዲው ንብረት ጠባቂዎች፣ ተቆጣጣሪዎች እና ዲይሬክተሮች ኃላፉነት፤ ሰ) የክፍያ ጥያቄዎች አቀራረብ፣ ማረጋገጥ እና አቀባበል፤ ረ) ከንብረት የሚመነጩ መብቶች፤ ፬፻፶፱ 460 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሰ) ማቻቻል፤ ሸ) የንብረቶች መሸጥ ወይም መተላለፍ፤ ቀ) የክፍያ ጥያቄዎች ቅደም ተከተል፤ በ) ከሽያጭ የተገኘ ገንዘብ ክፍፍል፤ ተ) የድርጊቶች ፇራሽ መደረግ፤ ቸ) ውልችን ማጽናት እና ተፇጻሚነት፣ ኀ) የባለዕዲው ነጻ መውጣት፤ ነ) የሥነ ሥርዓቱ መዘጋት።

Article 601 — ስለ ኩባንያዎች ቡድን እና ሥነ

፩/ በኩባንያዎች ቡድን ውስጥ የሚገኝ እያንዲንደ የሕግ ሰውነት ያለው አካል እና ሀብቱ ራሱን የቻለ ነው፤ ፍርድ ቤቱ በኩባንያዎች ቡድን ውስጥ የሚገኝን አንድ የሕግ ሰውነት ያለው አካል በተመለከተ የተከፇተን ሥነ ሥርዓት በልላ የሕግ ሰውነት ያለው አካል ወይም የተፇጥሮ ሰው ላይ ተፇጻሚ ሉያደርግ አይችልም። ፪/ በኩባንያዎች ቡድን ውስጥ የሚገኝን አንድ የሕግ ሰውነት ያለው አካል የተመለከተ ሥነ ሥርዓት በመጀመሪያ የከፇተው ፍርድ ቤት በቡድኑ ውስጥ ፬፻፷ 461 ____________________________________________________ የንግድሕግ የሚገኙትን ላልች አካላት በተመለከተ ሥነ ሥርዓት ለመክፇት የግዛት ሥልጣን አለው፤ ፍርድ ቤቱ ቡድኑን ለሚመለከቱ ሥነ ሥርዓቶች በሙለ አንድ መልሶ የማደራጀት ኃላፉ ወይም የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ሉሾም ይችላል። ፫/ በኩባንያዎች ቡድን ውስጥ የሚገኙ ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የሕግ ሰውነት ያላቸው አካላትን የሚመለከቱ ሥነ ሥርዓቶች ኢትዮጵያ ውስጥ በሚገኝ በአንድ ወይም ከዚያ በላይ ፍርድ ቤቶች የተከፇቱ ከሆነ የቡድኑን የተለያዩ አባላት በተመለከተ መልሶ የማደራጀት ዕቅድ ለማዘጋጀት ወይም በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለን ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ እንዱሸጥ ለማመቻቸት ፍርድ ቤቱ፣ ተቆጣጣሪዎቹ እና ጠባቂዎቹ በተቻለ መጠን ተባብረው እና ተቀናጅተው ይሰራለ። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ውስጥ የተመለከተው ትብብር እና ቅንጅት ፍርድ ቤቱ፣ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አግባብ ነው ብለው በሚያስቡት ማንኛውም መንገድ ተግባራዊ ሉደረግ የሚችል ፬፻፷፩ 462 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሲሆን በተለይም ደግሞ በሚከተለት መንገድች ሉከናወን ይችላል፡ሀ) መልሶ የማደራጀት ኃላፉዎችን እና የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂዎችን አቀናጅቶ በመሾም፤ ለ) ማናቸውንም አግባብነት ያላቸውን መረጃዎች በመለዋወጥ፤ ሐ) የቡድኑ አባላትን ንብረቶች እና ጉዲዮች አስተዲደር እና ቁጥጥር በማቀናጀት፤ መ) ጉዲዮች የሚሰሙበትን ሥርዓት በማቀናጀት፤ ሰ) መልሶ የማደራጀት ዓለም አቀፍ ዕቅደን የማጽደቅ ወይም በቡድኑ ውስጥ የሚገኙ የተለያዩ ወይም የሁለንም አካላት የንግድ ሥራ እንቅስቃሴ በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ የመሸጥ ሥራዎችን በማቀናጀት።

Article 602 — ሥነ ሥርዓቶችን የመክፈት እና ተያያዥ

፩/ የባለዕዲው ዋና የጥቅም ማዕከል የሚገኘው ኢትዮጵያ ውስጥ ከሆነ ዋናውን ሥነ ሥርዓት ለመክፇት ሥልጣን ያላቸው የኢትዮጵያ ፍርድ ቤቶች ናቸው፤ ፬፻፷፪ 463 ____________________________________________________ የንግድሕግ ዋና የጥቅም ማዕከል ማለት መደበኛ በሆነ መልኩ ባለዕዲው ጥቅሙን የሚያስተዲድርበት ስፍራ ሲሆን ይኸውም በሦስተኛ ወገኖች መረጋገጥ መቻል አለበት፤ ኩባንያን ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው ሰውን በተመለከተ ተቃራኒ ማስረጃ እስከላለ ድረስ የተመዘገበ ቢሮው የሚገኝበት ቦታ ዋና የጥቅም ማዕከል ተደርጎ ይቆጠራል፤ የተፇጥሮ ሰውን በተመለከተ ተቃራኒ ማስረጃ እስከላለ ድረስ ዋና የሥራ ቦታው ዋና የጥቅም ማዕከል ተደርጎ ይቆጠራል። ፪/ ዋና የጥቅም ማዕከለ ኢትዮጵያ የሆነ ባለዕዲን በተመለከተ ለቅድመ ጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት እና የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የሚሰጥ ፍርድ ዓለም አቀፊዊ ተፇጻሚነት አለው። ፫/ የባለዕዲው ማንኛውም የሥራ ቦታ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከሆነ የኢትዮጵያ ፍርድ ቤቶች በሀገር ውስጥ ያለ ንብረቶችን የሚመለከት ሥነ ሥርዓት ለመክፇት ሥልጣን አላቸው፤ የሥራ ቦታው ፬፻፷፫ 464 ____________________________________________________ የንግድሕግ ባለዕዲው ሰውን እና ንብረቶችን ተጠቅሞ ጊዜያዊ ያልሆነ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ የሚያደርግበት የሥራ ቦታ ነው። ፬/ ኢትዮጵያ ውስጥ የሥራ ቦታ ያለውን ባለዕዲ የሚመለከት በሀገር ውስጥ ያለ ንብረቶችን የሚመለከት ሥነ ሥርዓት ተፇጻሚነቱ በኢትዮጵያ ድንበር ውስጥ በሚገኙ የባለዕዲው ንብረቶች የተወሰነ ነው። ፭/ የኢትዮጵያ ፍርድ ቤቶች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻ ንዐስ አንቀጽ (፪) ውስጥ በተመለከተው መሰረት እንዱህ ካለው ሥነ ሥርዓት በቀጥታ የሚመነጩ እና ከእርሱ ጋር የቅርብ ትስስር ያላቸውን ክሶች የማየት ሥልጣን አላቸው።

Article 603 — ዕዲን መክፇል ካለመቻል ጋር ግንኙነት ያላቸውን

፩/ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሰር ሥነ ሥርዓትን ለመክፇት በልላ ሀገር ውስጥ ሥልጣን ባለው አካል የተሰጠ ማንኛውም ፍርድ እንዱሁም ዕዲን መክፇል ካለመቻል ጋር ግንኙነት ፬፻፷፬ 465 ____________________________________________________ የንግድሕግ ያላቸው ፍርድች በኢትዮጵያ የሥልጣን ወሰን ውስጥ ዕውቅና የሚሰጣቸው የሚከተለት ሁኔታዎች ሲሟለ ብቻ ነው፡ሀ) የውጭ ሀገር ፍርደ መሰረታዊ የሥነ ሥርዓት ፍትህ መርሆዎቿን ጨምሮ የኢትዮጵያን መንግስታዊ ሥርዓት የማይጻረር ከሆነ፤ ለ) የውጭ ሀገር ፍርደ በማጭበርበር የተገኘ ካልሆነ፤ ሐ) የውጭ ሀገር ፍርደ የተሰጠው በኢትዮጵያ የሥልጣን ግጭት ሕግጋት መሰረት ሕጋዊ ሥልጣን ባለው ፍርድ ቤት ከሆነ፤ መ) የውጭ ሀገር ፍርደ ኢትዮጵያ ከፇረመቻቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች ጋር የሚጣጣም ከሆነ፤ ሰ) ያንኑ ባለዕዲ በተመለከተ በኢትዮጵያ ውስጥ ማንኛውም ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት ካልተከፇተ፤ ፬፻፷፭ 466 ____________________________________________________ የንግድሕግ ረ) የውጭ ሀገር ፍርደ በእነዚሁ ወገኖች መካከል የተፇጠረ ክርክርን በተመለከተ ኢትዮጵያ ውስጥ ከተሰጠ ፍርድ ጋር የማይጋጭ ከሆነ፤ ሰ) የመክሰር ሥነ ሥርዓት ለመክፇት በውጭ ሀገር የተሰጠው ፍርድ ዕውቅና ከተሰጠው በኋላ የሚኖረው ተፇጻሚነት በኢትዮጵያ ውስጥ በሚገኙት የባለዕዲው ንብረቶች የተወሰነ ከሆነ፤ ሸ) የውጭ ሀገር ፍርደ በተሰጠበት ሀገር ውስጥ ተፇጻሚነት ያለው እና ማስፇጸም የሚቻል ከሆነ፤እና ቀ) የውጭ ሀገር ፍርደ በተሰጠበት ሀገር ውስጥ ተፇጻሚነት ካለው እና ማስፇጸም የሚቻል ከሆነ፤ እንዱሁም ዕውቅና ማግኘቱ እና መፇጸሙ የባለዕዲውን የመክሰር ሥነ ሥርዓት በማስተዲደር ሂደት ውስጥ ጣልቃ የማይገባ ወይም በኢትዮጵያ ውስጥ ከዚያው ባለዕዲ ጋር በተያያዘ የኪሣራ ሥነ ሥርዓት ውስጥ ከተላለፇ የማቋረጥ ወይም ላላ ትዕዛዝ ጋር የማይጋጭ ከሆነ። ፬፻፷፮ 467 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር፣ መልሶ የማደራጀት የመክሰር እና ዕዲን መክፇል ያለመቻል ሥነ ሥርዓት ለመክፇት በውጭ ሀገር የተሰጠ ፍርድ ወይም ከኪሣራ ጋር ግንኙነት ያለው የውጭ ሀገር ፍርድ እውቅና እንዱሰጠው ወይም እንዱፇጸም አቤቱታ በሚቀርብበት ጊዜ የሚከተለት ማስረጃዎች ለፍርድ ቤቱ መቅረብ አለባቸው፡ሀ) ከኪሣራ ጋር ግንኙነት ያለው የውጭ ሀገር ፍርድ የተረጋገጠ ቅጂ፣ ለ) የውጭ ሀገር ፍርደ በተሰጠበት ሀገር ውስጥ ተፇጻሚነት ያለው እና ማስፇጸም የሚቻል መሆኑን ለማረጋገጥ አስፇላጊ የሆኑ ማናቸውም ሰነድች፤ ወይም ሐ) በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) (ሀ) እና (ለ) ውስጥ የተመለከቱት ማስረጃዎች ያልተገኙ ከሆነ ጉዲዮቹን በተመለከተ በኢትዮጵያ ፍርድ ቤቶች ዘንድ ተቀባይነት ያላቸው ላልች ማናቸውም ማስረጃዎች። ፬፻፷፯ 468 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ ዓለም አቀፍ ስምምነቶች ወይም ኮንቬንሽኖች እንደተጠበቁ ሆነው መልሶ በማደራጀት ሥነ ሥርዓት ወቅት የንብረት ኃላፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የውጭ ሀገር መንግስታትን ውሳኔ መሰረት ያደረጉ የታክስ ወይም የጉምሩክ ቀረጥ እና ቅጣት ክፍያ ጥያቄዎችን አይቀበለም።

Article 604 — የመክሰር ሥነ ሥርዓት ፍርድ ቤት

፩/ መልሶ የማደራጀት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት የከፇተው ፍርድ ቤት ሁለንም ሥነ ሥርዓቶች ይቆጣጠራል፤ እንዱሁም ከተቆጣጣሪ ዲኛው ሥልጣን ውጭ በሆኑ ጉዲዮች ላይ ትዕዛዞችን ይሰጣል፤ ተቆጣጣሪ ዲኛው በሰጣቸው ትዕዛዞች ላይ የሚቀርቡ ይግባኞችን ይሰማል። ፪/ ፍርድ ቤቱ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻ ንዐስ አንቀጽ (፪) ውስጥ የተመለከቱትን ጉዲዮች ጨምሮ መልሶ ከማደራጀት እና ከመክሰር ሥነ ሥርዓት ጋር ፬፻፷፰ 469 ____________________________________________________ የንግድሕግ ግንኙነት ያላቸው ጉዲዮችን በሙለ የመስማት እና ውሳኔ የመስጠት ሥልጣን አለው።

Article 605 — ተቆጣጣሪ ዲኛ ስለ መሾም

ፍርድ ቤቱ መልሶ የማደራጀት እና የመክሰር ሥነ ሥርዓት ለመክፇት በሚሰጠው ፍርድ ተቆጣጣሪ ዲኛ ይሾማል፤ ተቆጣጣሪ ዲኛው ከፍርድ ቤቱ አባላት መካከል ይመረጣል፤ ሆኖም ሥነ ሥርዓቱን የሚከፍተው ፍርድ ቤት አባል ሉሆን አይችልም።

Article 606 — ተቆጣጣሪ ዲኛው ሥልጣን

ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚከተለት ሥልጣን ይኖሩታል:- ፩/ ንብረቱን በተመለከተ የሚቀርቡ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎችን መቀበል፤ ፪/ ንብረቶቹን ጠብቆ ለማቆየት አስፇላጊ የሆኑ እርምጃዎችን በሙለ መውሰድ ወይም አግባብ ባላቸው ባለሥልጣን አካላት እንዱወሰደ ማድረግ፤ ፫/ ከመደበኛ የሥራ ሂደት ውጭ የሆኑ ግብይቶችን ወይም ስምምነቶችን መፍቀድ፤ ፬/ በሂደት ላይ ያለ ውልች መቀጠላቸውን ወይም መቋረጣቸውን በተመለከተ ውሳኔ መስጠት፤ ፬፻፷፱ 470 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፭/ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች እንዱከፇለ መፍቀድ፤ ፮/ የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ከሚዋቀሩበት መንገድ ጋር በተያያዘ የሚፇጠሩ ግጭቶች ላይ ውሳኔ መስጠት።

Article 607 — ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚሰጣቸው ትዕዛዞች

ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚሰጣቸው ትዕዛዞች ለፍርድ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ሳይዘገይ ገቢ ይደረጋለ፤እንዱሁም በአደራ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ የሚመለከታቸው ወገኖች በሙለ እንዱያውቋቸው ይደረጋል።

Article 608 — ተቆጣጣሪ ዲኛውን ስለ መተካት

ፍርድ ቤቱ በማንኛውም ጊዜ በራሱ ተነሳሽነት አሳማኝ ምክንያት ካለ ተቆጣጣሪ ዲኛውን በልላ ተቆጣጣሪ ዲኛ ሉተካ ይችላል።

Article 609 — የፍርድች ተፈጻሚነት

፬፻፸ 471 ____________________________________________________ የንግድሕግ መክሰርን በሚመለከተው ፍርድ ቤት ወይም በተቆጣጣሪ ዲኛው የተሰጡ ውሳኔዎች፣ ፍርድች እና ትዕዛዞች በሙለ ወዱያውኑ ተፇጻሚ ይሆናለ። አንቀ ፮፻. መልሶ የማደራጀት እና የመክሰር ባለሞያዎች መልሶ የማደራጀት ኃላፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አግባብነት ካላቸው ተመሳሳይ ሙያዎች አባላት መካከል ይመረጣለ።

Article 610 — ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዘርፍ

ባለሞያውን ስለመተካት ፬፻፹ 481 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ሥነ ሥርዓቱ በሚካሄድበት ወቅት በማንኛውም ጊዜ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዘርፍ ባለሞያው እንዱተካ አቤቱታ ሉያቀርብ ይችላል። ፪/ ፍርድ ቤቱ አቤቱታውን በራሱ ሥልጣን ሉፇቅድ ይችላል። ፫/ በንዐስ አንቀጽ (፪) ውስጥ የተመለከተው ቢኖርም ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ ከሚመለከታቸው አጠቃላይ የክፍያ ጥያቄዎች ውስጥ ሁለት ሦስተኛው ያላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች እንዱሾም የሚደግፈ ከሆነ ፍርድ ቤቱ አቤቱታውን በመፍቀድ አመልካቹ ይሾም ብል ያቀረበውን ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዘርፍ ባለሞያ ይሾማል።

Article 611 — ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዘርፍ

፩/ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዘርፍ ባለሞያው ራሱን ችል በመንሳቀስ የሚከተለትን እንዱሁም ላልች ተግባራትን ያከናውናል፡ሀ) ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ ውስጥ የሚሳተፈትን ገንዘብ ጠያቂዎች መወሰን፤ ፬፻፹፩ 482 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለ) መልሶ የማዋቀር ዕቅድ በማርቀቅ እና በመደራደር ረገድ ባለዕዲውን እና ገንዘብ ጠያቂዎቹን ማገዝ፤ ሐ) የገንዘብ ጠያቂዎቹን ስብሰባዎች መጥራት እና በሉቀመንበርነት መምራት፤ መ) ዕዲን መልሶ በማዋቀር ዕቅድ ላይ ድርድር በሚደረግበት ወቅት የባለዕዲውን እንቅስቃሴዎች መቆጣጠር እና ድርድሩ የሚገኝበትን ደረጃ በተመለከተ በየጊዜው ለፍርድ ቤቱ ሪፖርት ማቅረብ፤ ሰ) ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደን ለፍርድ ቤቱ አቅርቦ ማስጸደቅ፤ እና ረ) እንደሁኔታው በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለን ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ እንዱሸጥ ማዘጋጀት። ፪/ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዘርፍ ባለሞያው ግዳታዎቹን ለመወጣት የሚከተለትን ተግባራት ማከናወን ይችላል፡ሀ) ባለዕዲው ወይም ማንኛውም ሦስተኛ ወገን ማንኛውንም አስፇላጊ የሆነ ተጨማሪ የገንዘብ ወይም የሑሳብ መረጃ እንዱያቀርቡ ትዕዛዝ መስጠት፤ ፬፻፹፪ 483 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለ) የባለዕዲውን የገንዘብ ሁኔታ እና የንግድ ሥራ ዕቅድ ኦዱት እንዱያደርጉ ጭምር ገለልተኛ ባለሞያዎችን መሾም።

Article 612 — ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዘርፍ

ባለሞያው ስለሚከፈለው ክፍያ በባለዕዲው እና ዕዲን መልሶ በማዋቀር ዘርፍ ባለሞያው መካከል ስምምነት የተደረገ ከሆነ ስምምነት የተደረገበት ክፍያ በሹመቱ ወቅት በፍርድ ቤቱ መጽደቅ አለበት።

Article 613 — ሚስጥራዊነት

ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት መከፇቱ እንዱሁም በሥነ ሥርዓቱ ወቅት የሚደረጉ የመረጃ ልውውጦች እና ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደን ጨምሮ ጥብቅ በሆነ መልኩ በሚስጥር መያዝ አለባቸው፤ እንዱሁም የፍርድ ቤት ሥነ ሥርዓቱ የሚካሄደው በዝግ ችልት ነው፤ ይህን ድንጋጌ በማንኛውም መልኩ መጣስ አግባብ ባላቸው ፬፻፹፫ 484 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሕጎች መሰረት የፍትሐ ብሕር እና የወንጀል ኃላፉነትን ያስከትላል።

Article 614 — በባለዕዲው ይዞታ ውስጥ ስለመሆኑ

ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ ወቅት መደበኛ የሥራ ሂደቱ በባለዕዲው ይዞታ ውስጥ ይሆናል እንዱሁም ባለዕዲው በመደበኛ የሥራ ሂደት ውስጥ የሚወድቁ ማናቸውንም ውሳኔዎች የማስተላለፍ ሥልጣን አለው፤ ሆኖም አብዛኛውን ንብረት እንደመሸጥ እና የዋስትና መብት እንደመፍጠር ያለ ከመደበኛ የሥራ ሂደት ውጭ የሆኑ ማናቸውም ውሳኔዎች ዕዲን መልሶ በማዋቀር ዘርፍ ባለሞያው አስቀድመው መጽደቅ አለባቸው።

Article 615 — በተናጠል ስለሚቀርቡ ክሶች መቋረጥ

፩/ ዕዲን መልሶ በማዋቀር ዕቅድ ላይ የሚደረገውን ድርድር ለመደገፍ ሲባል፤ ክፍያ እንዱፇጸምለት ጥያቄ ያቀረበ ወይም ክፍያ እንዱፇጸምለት ክስ የመሰረተ ገንዘብ ጠያቂ ጥያቄ ወይም ክስ እንዱቋረጥለት ባለዕዲው ለፍርድ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርብ ይችላል፤ ፍርድ ቤቱ ዕዲን መልሶ ፬፻፹፬ 485 ____________________________________________________ የንግድሕግ የማዋቀር ዘርፍ ባለሞያውን አስተያየት ሰምቶ ይወስናል። ፪/ በተናጠል የሚቀርቡ ክሶች መቋረጥ ማለት አንድ ገንዘብ ጠያቂ በአንድ ባለዕዲ ወይም በሦስተኛ ወገን ዋስትና ሰጪ ላይ ክፍያ ለማስፇጸም ያቀረበውን ክስ ለጊዜው ማቋረጥ ነው፤ክስ ማቋረጡ ዋስትና ያላቸው እና ቅድሚያ የሚሰጣቸው የክፍያ ጥያቄዎችን ጨምሮ ሁለንም ዓይነት የክፍያ ጥያቄዎች ይሸፍናል። ፫/ በተናጠል የሚቀርቡ ክሶች ተቋርጠው የሚቆዩበት አጠቃላይ ጊዜ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ ከማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ መርዘም የለበትም።

Article 616 —  . በመደበኛ የሥራ ሂደት ውስጥ የሚከሰቱ

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፳፭ ውስጥ በተደነገገው መሰረት አስቀድመው ነጠላ እገዲ ከተላለፇባቸው ዕዲዎች በስተቀር ባለዕዲው በመደበኛ የሥራ ሂደት ውስጥ የሚከሰቱ ዕዲዎችን በሙለ መክፇል ይኖርበታል። ፪/ ባለዕዲው በመደበኛ የሥራ ሂደት ውስጥ የሚከሰቱ ዕዲዎችን በሙለ መክፇል እንደማይችል አስቀድሞ ፬፻፹፭ 486 ____________________________________________________ የንግድሕግ ከገመተ ባለዕዲው መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ለመክፇት ያመለክታል። ፫/ ክፍያ በሚቋረጥበት ጊዜ ባለዕዲው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፭ ንዐስ አንቀ (፪) መሰረት የመክሰር ሥነ ሥርዓት ለመክፇት ማመልከት ይኖርበታል።

Article 617 — ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደን ስለማጽደቅ

፩/ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደ ዕዲን መልሶ በማዋቀር ዘርፍ ባለሞያው ድጋፍ በባለዕዲው ይዘጋጃል፤ ገንዘብ ጠያቂዎቹ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደን ለማሻሻል ጥያቄ የማቅረብ እና የአጸፊ-ሀሳብ የማቅረብ መብት አላቸው። ፪/ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደ ዕዲን መልሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ ውስጥ በሚሳተፈ የሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በሙለ ተቀባይነት ማግኘት አለበት፤ ፫/ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደ የሚከተለትን ጉዲዮች ሉያካትት ይችላል፡፬፻፹፮ 487 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሀ) ለሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የክፍያ ጥያቄዎች እንደገና የጊዜ ሰንጠረዥ ማውጣት፤ ለ) የሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን የክፍያ ጥያቄዎች መተው፤ ሐ) የገንዘብ ዕዲ ሰነድችን አወጣጥ በሚመለከቱ ሕጎች መሰረት የገንዘብ ዕዲ ሰነድችን በማውጣት የክፍያ ጥያቄዎችን መፍታት፤ መ) የሚመለከታቸውን ገንዘብ ጠያቂዎች የክፍያ ጥያቄዎች ወደ አክሲዮን መቀየር፤ ሰ) የዚህ ሕግ አስገዲጅ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው በገንዘብ ጠያቂው ወይም በሦስተኛ ወገን ኢንቨስተሮች የሚገዛውን የባለዕዲውን ካፒታል መጠን መቀነስ ወይም መጨመር፤ ረ) ለገንዘብ ጠያቂው ወይም ለሦስተኛ ወገን ኢንቨስተሮች ነባር አክሲዮኖችን መሸጥ ወይም አዱስ አክሲዮኖችን ማውጣት።

Article 618 — አዱስ ለቀረበ ገንዘብ ስለሚደረግ ጥበቃ

፩/ አዱስ የቀረበው ገንዘብ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደ በሚጸድቅበት ማዕቀፍ ውስጥ ሆኖ በፍርድ ቤቱ ፬፻፹፯ 488 ____________________________________________________ የንግድሕግ መጽደቅ አለበት፤ አዱስ የቀረበ ገንዘብ ማለት ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅድን ተግባራዊ ለማድረግ ዕዲን መልሶ በማዋቀር ዕቅደ ውስጥ ተካትቶ በነባር ወይም በአዱስ አበዲሪ የሚሰጥ እና ተከትል በፍርድ ቤቱ የሚጸድቅ ማንኛውም አዱስ የቀረበ ገንዘብ ነው። ፪/ አዱስ ገንዘብ የሚያቀርቡት ሰዎች ገንዘቡ መቅረቡ አጠቃላይ ገንዘብ ጠያቂዎቹን የሚጎዲ ነው በሚል የፍትሐ ብሕር፣ አስተዲደራዊ ወይም የወንጀል ኃላፉነት አይኖርባቸውም። ፫/ በኋላ ላይ የመክሰር ሥነ ሥርዓት የተከፇተ እንደሆነ አዱስ የቀረበው ገንዘብ ዋስትና ከላላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በፉት ቅድሚያ ይኖረዋል።

Article 619 — ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደ በፍርድ ቤት

፩/ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅድ በፍርድ ቤት መጽደቅ ይኖርበታል። ፪/ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደን በሚያጸድቅበት ጊዜ ፍርድ ቤቱ፡፬፻፹፰ 489 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሀ) በተለይም ደግሞ ዋስትና ከመያዝ እና አዱስ ገንዘብ ከሚቀርብበት ማዕቀፍ ጋር በተያያዘ የሦስተኛ ወገኖች ጥቅሞች በበቂ ሁኔታ መጠበቃቸውን፤ ለ) ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደ የባለዕዲውን መክሰር ይከላከላል እና የንግድ ሥራውን አዋጪነት ያረጋግጣል የሚል ምክንያታዊ ተስፊ ያለው መሆኑን ያረጋግጣል። ፫/ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደ የሚያስቀምጣቸው ሁኔታዎች በባለአክሲዮኖቹ መጽደቅ ያለባቸው እንደሆነ በንግድ ሕጉ ድንጋጌዎች መሰረት መጽደቅ አለባቸው። ፬/ አዱስ የቀረበ ገንዘብ ያለ እንደሆነ ልዩ መብት ያለው አዱስ የቀረበ ገንዘብ መጠኑ ምን ያህል እንደሆነ የሚገልጸው የፍርደ ክፍል ቅጂ ለሕዝብ ይፊ ይደረጋል። ፭/ ዋስትና ሰጪዎች ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደን በማጣቀስ መብታቸውን ሉጠይቁ ይችላለ፤ከዚህ ንዐስ አንቀጽ ጋር በተያያዘ የሚነሳ ማንኛውም ፬፻፹፱ 490 ____________________________________________________ የንግድሕግ ግጭት ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱን በከፇተው ፍርድ ቤት ይሰማል። ፮/ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደ በፍርድ ቤቱ በሚጸድቅበት ጊዜ ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 620 — የውህደት ወይም መከፇል ሪፖርት ፬፻፳፪

አንቀጽ ፭፻፷፱ የውህደት ወይም የመከፇል ግምገማ ፬፻፳፬

Article 621 — ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዘርፍ

ባለሞያው ግዳታዎች ፬፻፹፩

Article 622 — ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዘርፍ

ባለሞያው ስለሚከፇለው ክፍያ ፬፻፹፫

Article 623 — ሚስጥራዊነት ፬፻፹፫

Article 624 — በባለዕዲው ይዞታ ውስጥ ስለመሆኑ ፬፻፹፬

Article 625 — በተናጠል ስለሚቀርቡ ክሶች መቋረጥ ፬፻፹፬

Article 626 — በመደበኛ የሥራ ሂደት ውስጥ የሚከሰቱ

ዕዲዎችን ስለ መክፇል ፬፻፹፭

Article 627 — ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደን ስለ

ማጽደቅ ፬፻፹፮ ፯፻፲፪ 713 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 628 — አዱስ ለቀረበ ገንዘብ ስለሚደረግ ጥበቃ ፬፻፹፯

Article 629 — ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደ በፍርድ

ቤት ስለ መጽደቁ ፬፻፹፰

Article 630 — ይግባኝ

፩/ ባለዕዲው ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደ ውድቅ እንዱሆን ፍርድ ቤቱ በሰጠው ፍርድ ላይ ይግባኝ ማቅረብ ይችላል። ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚቀርቡ ይግባኞች ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደን ውድቅ የሚያደርገው ፍርድ በተሰጠ በአስር ተከታታይ ቀናት ውስጥ መቅረብ አለባቸው።

Article 631 — በሦስተኛ ወገኖች የሚቀርብ ተቃውሞ

ሦስተኛ ወገኖች አዱስ የቀረበው ገንዘብ ያለውን ልዩ ጥቅም በመቃወም ለፍርድ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርቡ ይችላለ፤ ተቃውሞው ፍርደ ይፊ በተደረገ በሃያ ቀናት ውስጥ መቅረብ አለበት።

Article 632 — ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደን ስለመተው

፬፻፺ 491 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ባለዕዲው ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደ የሚያስቀምጣቸውን ሁኔታዎች ተግባራዊ ሳያደርግ የቀረ እንደሆነ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ፍርድ ቤቱ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደን እንዱተው እና መልሶ የማደራጀት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፍት አቤቱታ ሉያቀርብ ይችላል። ፪/ መልሶ የማደራጀት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት መከፇቱ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደን መተው ያስከትላል። ፫/ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደን መተው ወደኋላ ተመልሶ ተፇጻሚነት አይኖረውም፤ በተለይም ደግሞ ገንዘብ ጠያቂዎች ዕዲን መልሶ በማዋቀር ዕቅደ መሰረት የተቀበለት ገንዘብ የራሳቸው ይሆናል፤ እንዱሁም መልሰው ሉነጠቁ አይችለም፤ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፳፰ መሰረት ልዩ መብት ካለው አዱስ የቀረበ ገንዘብ ጋር በተያያዘ ያገኙትን ቅድሚያ የማግኘት መብት እንደያዙ ይቀጥላለ። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ውስጥ የተደነገገው ቢኖርም ዕዲን መልሶ በማዋቀር ዕቅደ መሰረት ፬፻፺፩ 492 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለይገባኛል ጥያቄዎች እንደገና የተዘጋጀው የጊዜ ሰንጠረዥ እና ማንኛውም የጊዜ ማራዘሚያ ወዱያውኑ ተፇጻሚነቱ ያቆማል፤ ገንዘብ ጠያቂዎች ዕዲን መልሶ በማዋቀር ዕቅደ መሰረት የተውትን ማንኛውንም የይገባኛል ጥያቄ እና የዋስትና መብቶች መልሰው ያገኛለ።

Article 633 — ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፳፱ ንዐስ አንቀጽ (፮) ውስጥ የተደነገገው ቢኖርም ባለጉዲዮቹ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደ ከጸደቀ በኋላ ለማሻሻል ሉስማሙ ይችላለ። ፪/ በዚህ መልኩ የሚደረገው ማሻሻያ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፳፱ መሰረት በፍርድ ቤቱ መጽደቅ ሳያስፇልገው በባለጉዲዮቹ ላይ ሕጋዊ እና አስገዲጅ ይሆናል።

Article 634 — ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት

፩/ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ መጨረሻ ላይ ወገኖቹ የተስማሙበት ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅድ ከላለ ባለዕዲው በሚያቀርበው ፬፻፺፪ 493 ____________________________________________________ የንግድሕግ ጥያቄ መሰረት ፍርድ ቤቱ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱን ወደ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት ሉቀይረው ይችላል። ፪/ ፍርድ ቤቱ፡ሀ) ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደ በፍርድ ቤቱ ውድቅ ከተደረገ፤ ወይም ለ) ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዕቅደ ከተተወ፤ በራሱ ተነሳሽነት ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱን ወደ መክሰር ሥነ ሥርዓት ሉቀይር ይችላል። ፫/ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዘርፍ ባለሞያው በአንቀጽ ፮፻፹፱ መሰረት የንግድ ሥራ እንቅስቃሴውን በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ ለመግዛት ጥያቄ ከቀረበለት ባለዕዲው በሚያቀርበው ጥያቄ መሰረት ፍርድ ቤቱ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱን መልሶ ወደ ማደራጀት ሥነ ሥርዓት ሉቀይር ይችላል። ፬፻፺፫ 494 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 635 — መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት

፩/ ፍርድ ቤቱ፡ሀ) ባለዕዲው መወጣት የማይችለው የገንዘብ ችግር ያገጠመው መሆኑ ሲረጋገጥ እና ክፍያዎችን ያላቋረጠ ከሆነ ወይም ክፍያዎችን ካቋረጠ አርባ አምስት ቀናት ካልሞላው ባለዕዲው ጥያቄ በሚያቀርብበት ጊዜ፤ ለ) ባለዕዲው ክፍያዎችን ያቋረጠ ከሆነ እና በሂደት ላይ ያለ ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት ከላለ፤ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ወይም ዐቃቤ ሕግ ጥያቄ በሚያቀርብበት ጊዜ፤ ሐ) ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ወይም ዐቃቤ ሕግ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ለመክፇት አቤቱታ ፬፻፺፬ 495 ____________________________________________________ የንግድሕግ በሚያቀርቡበት ጊዜ ባለዕዲው ጥያቄ ካቀረበ እና ክፍያ ያቋረጠበት ሁኔታ ከተፇጠረ አርባ አምስት ቀናት እንዲልሞላው ማስረዲት የሚችል ከሆነ፤ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ሉከፍት ይችላል። ፪/ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ወይም ዐቃቤ ሕግ በሚያቀርበው ጥያቄ ወይም ፍርድ ቤቱ በራሱ ሥልጣን እና ተነሳሽነት ማናቸውንም የንብረታቸውን ክፍል በማጭበርበር ለደበቁ፣ ለማጭበርበር በማሰብ አንዲንድ ገንዘብ ጠያቂዎችን ሳይገልጹ ለቀሩ፣ ያለምክንያት ኃላፉነታቸውን ከፍ ላደረጉ ወይም ላልች ማናቸውንም የማጭበርበር ተግባራት ለፇጸሙ ሐሰተኛ ባለዕዲዎች መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓቶችን አይከፍትም።

Article 636 — የባለዕዲው ግዳታዎች

ባለዕዲው ሥነ ሥርዓቶቹን ከሚቆጣጠሩ ወይም ከሚያከናውኑ ሰዎች እና አካላት ጋር ሙለ በሙለ የመተባበር ግዳታ አለበት።

Article 637 — መቅረብ ስላለባቸው ሰነድች

፬፻፺፭ 496 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የሚከተለት ሰነድች ባለዕዲው መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ለመክፇት ከሚያቀርበው አቤቱታ ጋር አባሪ ሆነው መቅረብ አለባቸው፡ሀ) የንግድ ማህበሩ ሦስት የመጨረሻ የሑሳብ ሚዛን ወረቀቶች ወይም የሑሳብ መግለጫዎች፤ ለ) የትርፍ እና ኪሣራ ሑሳብ፤ ሐ) ባለዕዲው ለመጠባበቂያ ጊዜው የሚሆን ገንዘብ እንዲለው የሚያሳይ የገንዘብ ፍሰት መግለጫ፤ መ) የገንዘብ ጠያቂዎችን እና የባለዕዲዎችን ስም እና አድራሻ የያዘ የሚሰበሰቡ ንግድ ነክ ገቢዎች እና ዕዲዎች ዝርዝር። ፪/ ባለዕዲው የተሟለ ሰነድችን ለፍርድ ቤቱ ማቅረብ የማይችልበት ሁኔታ ውስጥ ከሆነ ባለዕዲው በአቤቱታው ውስጥ ምክንያቱን ማስረዲት አለበት። ፫/ ፍርድ ቤቱ ማናቸውንም አግባብነት ያላቸው ተጨማሪ ሰነድች ባለዕዲው እንዱያቀርብ ሉጠይቅ ወይም ማንኛውም ሦስተኛ ወገን በተለይም ደግሞ ፬፻፺፮ 497 ____________________________________________________ የንግድሕግ ባንኮች እና የመንግስት አስተዲደር አካላት እንደዚያ ያለ ሰነድችን እንዱያቀርቡ ሉጠይቅ ይችላል። ፬/ በገንዘብ ጠያቂዎች የሚቀርበው አቤቱታ በቃለ መሐላ የተደገፇ ሆኖ የሚከተለትን ሰነድች ማካተት አለበት፡ሀ) ገንዘብ ጠያቂዎቹ ጊዜው የደረሰ እና መከፇል ያለበት ነገር ግን ያልተከፇለ የክፍያ ጥያቄ እንዲላቸው የሚያሳይ ማስረጃ፤ ለ) ባለዕዲው ለምን ክፍያዎችን መፇጸም እንዲልቻለ የሚያሳይ ማስረጃ፤ ሐ) ገንዘብ ጠያቂው መደበኛ የፍትሐ ብሕር ሥርዓቶችን ተከትል በባለዕዲው ላይ ያለትን የክፍያ ጥያቄዎች ለማስፇጸም ያልቻለባቸውን ወይም ከዚህ በኋላ ማስፇጸም የሚችልበት ሁኔታ ውስጥ ያልሆነባቸውን ምክንያቶች የሚያሳይ ማስረጃ፤ መ) ባለዕዲው ክፍያ ያቋረጠበት ሁኔታ ውስጥ መሆኑን የሚያሳይ ማስረጃ።

Article 638 — መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት

እንዱከፈት የሚሰጥ ፍርድ ፬፻፺፯ 498 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የሚሰጠው ፍርድ በፍርድ ቤቱ ከተሰጠበት ቀን የመጀመሪያው ሰዓት አንስቶ በሁለም ወገኖች ላይ ተፇጻሚነት ይኖረዋል። ፪/ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፍርድ ወዱያውኑ ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 639 — መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ለመክፈት

፩/ ባለዕዲው፣ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ወይም ዐቃቤ ሕግ ፍርደ በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ለመክፇት የቀረበን አቤቱታ ውድቅ በሚያደርገው ፍርድ ላይ ይግባኝ ማቅረብ ይችላለ። ፪/ ይግባኙ በተፊጠነ ሥነ ሥርዓት ተሰምቶ በሁለት ወራት ውስጥ ውሳኔ ይሰጥበታል እንዱሁም ፍርደ ወዱያውኑ ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 640 — መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ለመክፈት

የተሰጠ ፍርድን ስለመቃወም እና ይግባኝ ስለማቅረብ ፬፻፺፰ 499 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፍርድ በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ ዐቃቤ ሕግ በውሳኔው ላይ ይግባኝ ሉያቀርብ ወይም በፍርደ ላይ ተቃውሞ ሉያቀርብ ይችላል። ፪/ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት አቤቱታ ያላቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፍርድ በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ ፍርደን ሉቃወሙ ይችላለ። ፫/ ይግባኙ በተፊጠነ ሥነ ሥርዓት ተሰምቶ በሁለት ወራት ውስጥ ውሳኔ ይሰጥበታል፤ እንዱሁም ፍርደ ወዱያውኑ ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 641 — ይግባኝ የማይቀርብባቸው ፍርድች

ተቆጣጣሪ ዲኛውን፣ መልሶ የማደራጀት ኃላፉውን ወይም ተቆጣጣሪዎችን ለመሾም ወይም ለመተካት የሚሰጡ ፍርድች ይግባኝ ወይም ተቃውሞ ላቀርብ ባቸው አይችልም።

Article 642 — መልሶ የማደራጀት ኃላፊ ስለመሾም

፬፻፺፱ 500 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ፍርድ ቤቱ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፮፻፲ እስከ አንቀጽ ፮፻፲፮ በተደነገገው መሰረት መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት በሚሰጠው ፍርድ ውስጥ መልሶ የማደራጀት ኃላፉ ይሾማል። የተወሳሰቡ ጉዲዮች በሚኖሩበት ጊዜ ፍርድ ቤቱ ሁለት መልሶ የማደራጀት ኃላፉዎችን ሉሾም ይችላል፤ፍርድ ቤቱ ባለዕዲው ያቀረበውን ሰው ሉሾም ይችላል። ፪/ ብዙ ኃላፉዎች በሚሾሙበት ጊዜ ፍርድ ቤቱ በተናጠል እንዱንቀሳቀሱ ካልፇቀደላቸው በስተቀር በጋራ ይንቀሳቀሳለ። ፫/ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዘርፍ ባለሞያው የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ እንዱሸጥ ያዘጋጀ ከሆነ ፍርድ ቤቱ መልሶ የማደራጀት ኃላፉ አድርጎ ይሾመዋል።

Article 643 — መልሶ የማደራጀት ኃላፊውን በልላ

፩/ ሥነሥርዓቱ በሚካሄድበት ወቅት በማንኛውም ጊዜ ተቆጣጣሪ ዲኛው፣ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ፣ ተቆጣጣሪ ወይም ዐቃቤ ሕግ መልሶ ፭፻ 501 ____________________________________________________ የንግድሕግ የማደራጀት ኃላፉው በልላ እንዱተካ ለፍርድ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርቡ ይችላለ። ፪/ ፍርድ ቤቱ አቤቱታውን ሉፇቅድ ይችላል። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ውስጥ የተመለከተው ቢኖርም ከአጠቃላይ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎቹ ውስጥ አብላጫ ቁጥር ያላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች እንዱሾም የሚደግፈ ከሆነ ፍርድ ቤቱ አቤቱታውን በመፍቀድ አመልካቹ ያቀረበውን መልሶ የማደራጀት ኃላፉ ይሾማል።

Article 644 — መልሶ የማደራጀት ኃላፊው ሥልጣን እና

፩/ መደበኛ የሥራ ሂደቱን ማከናወንን በተመለከተ ባለዕዲውን መቆጣጠር፤ ፪/ የባለዕዲው ንብረት የሚገኝበትን ትክክለኛ ቦታ ለማወቅ የሚያስችለውን መረጃ ከመንግስት ባለሥልጣን አካላት፣ ከማህበራዊ ዋስትና ተቋማት፣ ከብድር ተቋማት እና ከላልች ተቋማት መቀበል፤ ፭፻፩ 502 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ የንብረቶቹን ዝርዝር በማዘጋጀት ረገድ ባለዕዲውን መቆጣጠር፤ ፬/ መልሶ የማደራጀት ዕቅደን በማዘጋጀት ረገድ ባለዕዲውን ማገዝ፤ ፭/ አግባብ በሚሆንበት ጊዜ የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦችን ማዋቀር፤ ፮/ የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ እንዱሸጥ ማዘጋጀት፤ ፯/ ከባለዕዲው መደበኛ የሥራ ሂደት ውጭ የሚቀበለውን ማናቸውንም ገንዘብ በንብረቱ ስም የሚከፇት የባንክ ሑሳብ ውስጥ ገቢ ማድረግ፤ ፰/ የቅድመ ኪሣራ ጥያቄዎችን እንዱቀበል ወይም ውድቅ እንዱያደርግ ለተቆጣጣሪ ዲኛው ሀሳብ ማቅረብ፤ ፱/ የገንዘብ ጠያቂዎች መደብ ስብሰባ ወይም የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅላላ ጉባዔ ከመደረጉ ቢያንስ አምስት ቀናት አስቀድሞ ለፍርድ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ገቢ የሚደረግ የባለዕዲውን ጉዲዮች እና ተግባራት የተመለከተ ዝርዝር ሪፖርት አዘጋጅቶ ማቅረብ፤ ፲/ የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ስብሰባ ወይም የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅላላ ጉባዔ ከመደረጉ ቢያንስ አምስት ቀናት አስቀድሞ ለፍርድ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ፭፻፪ 503 ____________________________________________________ የንግድሕግ ገቢ የሚደረግ ለባለዕዲዎች የቀረቡ ዋስትናዎችን ጨምሮ የተዘጋጁትን የተለያዩ መልሶ የማደራጀት ዕቅድች የተመለከተ ዝርዝር ሪፖርት አዘጋጅቶ ማቅረብ፤ ፲፩/ የገንዘብ ጠያቂዎች መደብ ስብሰባዎችን ወይም የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅላላ ጉባዔዎችን በሉቀመንበርነት መምራት፤ ፲፪/ በተለይም የባለዕዲውን የፊይናንስ ሁኔታ እና የንግድ ሥራ ዕቅድ ኦዱት እንዱያደርጉ እና የባለዕዲውን የንብረት ዝርዝር እና የዋጋ ግምት እንዱያዘጋጁ ራሳቸውን የቻለ ባለሞያዎችን እንዱሾም ለተቆጣጣሪ ዲኛው ጥያቄ ማቅረብ፤ ፲፫/ የሚሰጠው አገልግልት በተቋረጠ በሰላሳ ቀናት ውስጥ ወይም በጣም ቢዘገይ ሥነ ሥርዓቱ በተቋረጠ በሰላሳ ቀናት ውስጥ ለፍርድ ቤቱ ሪፖርት ማቅረብ።

Article 645 — ተቆጣጣሪዎችን ስለመሾም

፩/ ተቆጣጣሪ ዲኛው ከገንዘብ ጠያቂዎቹ ውስጥ በሚያቀርቡት ጥያቄ መሰረት እስከ አምስት ድረስ ፭፻፫ 504 ____________________________________________________ የንግድሕግ ተቆጣጣሪዎችን ይሾማል፤ ተቆጣጣሪ ዲኛው አንድ ተቆጣጣሪ ዋስትና ካላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ውስጥ እና ላላ አንድ ተቆጣጣሪ ደግሞ ዋስትና ከላላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መመረጡን ያረጋግጣል። ፪/ ከባለዕዲው ወይም ከባለዕዲው ሥራ አስኪያጅ ጋር እስከ አራተኛ ደረጃ የሚቆጠር የስጋ ወይም የጋብቻ ዝምድና ያለው ማንኛውም ሰው ወይም በባለዕዲው ንብረት ውስጥ በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ ድርሻ ያለው ማንኛውም ሰው ተቆጣጣሪ ተደርጎ ሉሾም አይችልም። ፫/ ተቆጣጣሪዎች የሁለንም ገንዘብ ጠያቂዎች አጠቃላይ ጥቅም ያስጠብቃለ፤ እንዱሁም መልሶ የማደራጀት ዕቅደን በማዘጋጀት ረገድ መልሶ ለማደራጀት ኃላፉው ድጋፍ ያደርጋለ። ፬/ ተቆጣጣሪዎች መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በሚያጸድቀው መሰረት ወጪያቸውን ለመሸፇን ከሚያገኙት ክፍያ ውጭ ላላ ማናቸውንም ዓይነት ክፍያ የማግኘት መብት የላቸውም። ፭/ ተቆጣጣሪዎች ማንኛውንም የባለዕዲውን ንብረት መግዛት አይችለም፤ ይህን ድንጋጌ በመጣስ ፭፻፬ 505 ____________________________________________________ የንግድሕግ የሚፇጸም ማንኛውም ግዢ ምንም ዓይነት ውጤት አይኖረውም፤ እንዱሁም ይህን ድንጋጌ የጣሰው ተቆጣጣሪ ተሸሮ በልላ ሰው ይተካል።

Article 646 — ተቆጣጣሪዎችን ስለመተካት

ፍርድ ቤቱ በማንኛውም ጊዜ በራሱ ተነሳሽነት ወይም ተቆጣጣሪ ዲኛው ወይም የተቆጣጣሪው ወይም ዐቃቤ ሕግ በሚያቀርበው ጥያቄ መሰረት አሳማኝ ምክንያት ሲኖር ማንኛውንም ተቆጣጣሪ በልላ ሰው ሉተካ ይችላል።

Article 647 — የተቆጣጣሪዎች ኃላፊነት

ማንኛውም ተቆጣጣሪ በኃላፉነት ሉጠየቅ የሚችለው በከባድ ቸልተኝነት ወይም ሆነ ብል በሚፇጽመው ጥፊት ብቻ ነው።

Article 648 — የፍርድ ማስታወቂያ

፩/ የፍርድ መዝገብ ቤት ሹሙ የፍርድ ቤቱ መግቢያ ላይ ማስታወቂያ በመለጠፍ እና በኢትዮጵያ ውስጥ ሰፉ ስርጭት ባለው ጋዜጣ ላይ ቅጂያቸውን በማሳተም መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ፭፻፭ 506 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለመክፇት እና ለመዝጋት የተሰጡ ፍርድችን ያስታውቃል። ፪/ የፍርድ መዝገብ ቤት ሹሙ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ለመክፇት የተሰጠው ፍርድ አግባብነት ባላቸው ሕጎች መሰረት በንግድ መዝገብ ውስጥ መግባቱን ያረጋግጣል። ፫/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው እና የፍርድ መዝገብ ቤት ሹሙ የባለዕዲው የሑሳብ መዛግብት መጨረሻ ላይ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠውን ፍርድ አስገብተው ማስታወሻ በመጻፍ ይፇርማለ፤ ከዚያም የሑሳብ መዛግብቱ ለባለዕዲው ተመልሰው ይሰጣለ። ፬/ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ለመክፇት ወይም ለመዝጋት የተሰጠው ፍርድ ቅጂ ለባለዕዲው፣ መልሶ ለማደራጀት ኃላፉው እና አቤቱታ ላቀረበው ገንዘብ ጠያቂ ፍርደ እንደተሰጠ ወዱያውኑ ይላካል፤ ቅጂው የባለ ዕዲዎቹን፣ የሥነ ሥርዓቱን ላልች ወገኖች፣ መልሶ የማደራጀት ኃላፉውን እና የተቆጣጣሪ ዲኛውን ስም እንዱሁም ፍርደ ተፇጻሚ የሚሆንበትን ቀን ይገልጻል። ፭፻፮ 507 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፭/ የፍርድ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም የፍርደን ቅጂ ለዐቃቤ ሕግ ይልካል። ፮/ የንግድ መዝገቡ ላይ አስፇላጊ የሆኑት ማስተካከያዎች እንዱደረጉ የፍርድ መዝገብ ቤት ሹሙ የፍርደን ሦስት ቅጂዎች የንግድ መዝገቡን ለሚቆጣጠሩት የፍደራል ወይም የክልል ባለሥልጣናት ይልካል። ፯/ የፍርደ ቅጂ በባለዕዲው ቅጥር ግቢ እና ባለዕዲው ሥራውን በሚያከናውንበት ማንኛውም ቦታ ይለጠፊል።

Article 649 — ለገንዘብ ጠያቂዎች ስለሚሰጥ ማሳወቂያ

፩/ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፍርድ የተሰጠበትን ቀን፤ ፪/ የተቆጣጣሪ ዲኛውን እና የመልሶ ማደራጀት ኃላፉውን ስም፤ ፭፻፯ 508 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች የሚቀርቡባቸውን ሁኔታዎች፤ የያዘ ማሳወቂያ ለሚታወቁ የባለዕዲው ገንዘብ ጠያቂዎች በሙለ በአደራ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ ይልካል።

Article 650 — የሰነድ ማስረጃ

ማስታወቂያዎች የግድ እንዱወጡ የሚያስገድደ ግዳታዎች መሟላታቸውን እና ለገንዘብ ጠያቂዎች ማሳወቂያ መሰጠቱን የሚያሳዩ የሰነድ ማስረጃዎች መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓቱ ፊይል ውስጥ በፍርድ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ይመዘገባለ።

Article 651 — የመጠባበቂያ ጊዜ

፭፻፰ 509 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ መልሶ የማደራጀት ሥርዓት እንዱከፇት ፍርድ እንደተሰጠ የመጠባበቂያ ጊዜው የሚጀምር ሲሆን ዓላማውም፡ሀ) መልሶ በማደራጀት ኃላፉው ድጋፍ ባለዕዲው መልሶ የማደራጀት ዕቅድ እንዱያዘጋጅ ማስቻል፤ ለ) ገንዘብ ጠያቂዎቹ እና መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ባለዕዲው ባዘጋጀው መልሶ የማደራጀት ዕቅድ ላይ የማሻሻያ ሀሳቦችን እንዱያቀርቡ ወይም አስፇላጊ በሚሆንበት ጊዜ አማራጭ መልሶ የማደራጀት ዕቅድ እንዱያቀርቡ ማስቻል፤ ሐ) መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በተጨማሪ የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ ለኢንቨስተሮች የሚሸጥበትን ዕቅድ እንዱያዘጋጅ ማስቻል ነው፤ የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ ለመሸጥ ዝግጅት በሚያደርግበት ጊዜ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ከዚህ ጋር በተያያዘ የገበያ ጥናት ፭፻፱ 510 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሉያከናውን ይችላል እንዱሁም ኢንቨስተሮች ጨረታ እንዱያቀርቡ ይጋብዛል፤ ፪/ የመጀመሪያው የመጠባበቂያ ጊዜ ርዝመት ቢበዛ በአራት ወር ጊዜ የተገደበ ነው፤ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ውስጥ የተመለከተው ቢኖርም ባለዕዲው፣ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ፣ ተቆጣጣሪው ወይም መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በሚያቀርቡት ጥያቄ መሰረት ፍርድ ቤቱ የመጠባበቂያ ጊዜውን ሉያራዝመው ወይም አዱስ የመጠባበቂያ ጊዜ ሉሰጥ ይችላል፤ ፍርድ ቤቱ የጊዜ ማራዘሚያ ሉሰጥ የሚችለው በሚከተለት ሁኔታዎች መሰረት ማራዘሚያውን ለመስጠት በቂ ምክንያት ሲኖር ብቻ ነው፡ሀ) መልሶ በማደራጀት ዕቅደ ላይ የሚደረገው ድርድር ተገቢው የአፇጻጸም ደረጃ ላይ የሚገኝ ከሆነ፤ እና ለ) ክፍያ ለማስፇጸም በተናጠል የሚደረጉ ክርክሮች በጠቅላላ ተቋርጠው መቆየታቸው የማናቸውንም የሚመለከታቸውን ወገኖች መብቶች እና ጥቅሞች ሚዛናዊ ባልሆነ መልኩ የማይጎዲ ከሆነ። ፭፻፲ 511 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ ማራዘሚያዎችን እና እድሳቶችን ጨምሮ የሚሰጠው የመጠባበቂያ ጊዜ አጠቃላይ ርዝመት ከአስራ ሁለት ወራት መብለጥ የለበትም።

Article 652 — ስለመጠባበቂያ ጊዜ መቋረጥ

በዚህ አንቀጽ ፮፻፶፩ ውስጥ የተመለከተው ቢኖርም፡፩/ መልሶ የማደራጀት ዕቅደ እንዲይጸድቅ ሉያደርጉ የሚችለት ገንዘብ ጠያቂዎች ብዛት ድርድሩ እንዱቀጥል የሚያስችል እንዲልሆነ ግልጽ ከሆነ፤ ፪/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ ለመሸጥ ምንም ኢንቨስተር ያለማግኘቱ ግልጽ ከሆነ፤ ፫/ ባለዕዲው፣ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ወይም ተቆጣጣሪው ጥያቄ ካቀረቡ፤ ወይም ፬/ ባለዕዲው መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋላ የሚፇጠሩ የክፍያ ጥያቄዎችን በተመለከተ የመክፇል ግዳታውን መወጣት ካልቻለ፤ፍርድ ቤቱ የመጠባበቂያ ጊዜውን ሉያቋርጥ እና መልሶ ፭፻፲፩ 512 ____________________________________________________ የንግድሕግ የማደራጀት ሥነ ሥርዓቱን ወደ መክሰር ሥነ ሥርዓት ሉቀይረው ይችላል።

Article 653 — በባለዕዲው ይዞታ ውስጥ ስለመቆየት

፩/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ውስጥ የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ በመጠባበቂያ ጊዜው ወቅት የባለዕዲው ንብረት እና ጉዲይ በባለዕዲው ይዞታ ውስጥ ይቆያለ። ፪/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ወይም ተቆጣጣሪ ዲኛው አስቀድመው እንዱፇቅደለት ሳያስፇልገው ባለዕዲው የንግድ ሥራውን የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴዎች በሙለ የማከናወን መብት አለው። ፫/ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋላ የስጦታ ውልች እና ዋስትና እና የንብረት የዋስትና መብቶችን ጨምሮ ነገር ግን በዚያ ሳይወሰን ከባለዕዲው መደበኛ የሥራ ሂደት ውጭ የሆኑ ስምምነቶች ወይም ግብይቶች በሙለ በመልሶ ማደራጀት ኃላፉው አስቀድመው መፇቀድ አለባቸው። ፭፻፲፪ 513 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው እና ተቆጣጣሪ ዲኛው በማንኛውም ጊዜ የባለዕዲውን የሑሳብ መዛግብት ሉመረምሩ ይችላለ። ፭/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ሆነ ብል ገንዘብ ጠያቂዎችን ያለመግለጽን ጨምሮ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ላይ የሚፇጸሙ ማናቸውንም ጥሰቶች እንዱሁም ማንኛውንም የማጭበርበር ድርጊት ለሚመለከታቸው የዐቃቤ ሕግ እና ሕግ አስከባሪ አካላት ማሳወቅ ይኖርበታል።

Article 654 — ክፍያ ለማስፈጸም በተናጠል የሚደረጉ

፩/ የመያዣ እና የማይንቀሳቀስ ንብረት መያዣ የንብረት ዋስትና ያላቸውን፣ ቅድሚያ ያላቸውን እንዱሁም ባለሀብትነታቸው እንደተጠበቀ ሆኖ የተደረጉ የሽያጭ ውልች ያሎቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን ጨምሮ በማናቸውም ገንዘብ ጠያቂዎች ክፍያ ለማስፇጸም በተናጠል የሚደረጉ ክርክሮች በሙለ ባለዕዲው ወይም መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በተናጠል ክፍያ ለማስፇጸም የሚደረጉ ክርክሮች እንዱቋረጡላቸው ጥያቄ ማቅረብ ሳያስፇልጋቸው ፭፻፲፫ 514 ____________________________________________________ የንግድሕግ በመጠባበቂያ ጊዜው ወቅት በሕግ ተቋርጠው ይቆያለ። ፪/ ዋስ የሆኑ የተፇጥሮ ሰዎች በመልሶ ማደራጀት ሥነ ሥርዓት ውስጥ በተናጠል ክፍያ ለማስፇጸም የሚደረጉ ክርክሮች እንዱቋረጡላቸው መጠየቅ ይችላለ። ፫/ በመጠባበቂያ ጊዜው ወቅት የይርጋ ጊዜ እና ቅድሚያ የማግኘት መብት ይታገዲለ። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ውስጥ የተመለከተው ቢኖርም ለባለዕዲው ሰራተኞች የሚከፇል ክፍያ አይቋረጥም። ፭/ ተቆጣጣሪ ዲኛው፡ሀ) ለዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶች በባለዕዲው ይዞታ ውስጥ ካልሆኑ፤ ለ) በተናጠል ክፍያ ለማስፇጸም የሚደረጉ ክርክሮች የንግድ ሥራውን መልሶ የማዋቀር ሥራውን የማስተጓጎል ዕድላቸው አነስተኛ ከሆነ፤ ወይም ሐ) በተናጠል ክፍያ ለማስፇጸም የሚደረጉ ክርክሮች በአጠቃላይ መቋረጣቸው አንድ ፭፻፲፬ 515 ____________________________________________________ የንግድሕግ ወይም ከዚያ በላይ ገንዘብ ጠያቂዎችን አግባብ ባልሆነ መልኩ የሚጎዲ ከሆነ፤ ላልች የክፍያ ጥያቄዎችን በተናጠል ክፍያ ለማስፇጸም የሚቀርቡ ክሶች ላይ ከሚቀመጡ አጠቃላይ እገዲዎች የአፇጻጸም ወሰን ውጭ ሉያደርግ ይችላል።

Article 655 — ክፍያ ለማስፈጸም በተናጠል የሚደረጉ

፩/ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ለመክፇት ማመልከቻ የማቅረብ ግዳታ ይቋረጣል፤ ፪/ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች የመክፇያ ጊዜያቸው ሉፊጠን አይችልም፤ ፫/ በቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ላይ የሚታሰበው ወለድ አግባብ ባለው ምጣኔ መሰረት መታሰቡን ይቀጥላል፤ ፬/ ገንዘብ ጠያቂዎች የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎችን መከፇል በተመለከተ ማናቸውንም የሕግ ክርክሮች አይጀምሩም፤ ፭፻፲፭ 516 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፭/ ገንዘብ ጠያቂዎች ማናቸውንም የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄ ክፍያ መቀበል አይችለም።

Article 656 — ባለዕዲው የቅድመ ኪሣራ ክፍያዎችን

፩/ ባለዕዲው በመጠባበቂያ ጊዜው ወቅት በቅድመ ኪሣራ ክፍያዎች ላይ የሚታሰቡ ወለድችን ጨምሮ የቅድመ ኪሣራ ክፍያዎችን መክፇል የለበትም። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ውስጥ የተመለከተው ቢኖርም ንብረቶቹ መመለሳቸው ለሀብቱ የሚጠቅም ከሆነ በማስያዣነት ይዞታቸው የተላለፇ ንብረቶችን ጨምሮ ባለዕዲው በዕዲ የተያዙ ንብረቶችን መልሶ በይዞታው ስር እንዱያደርግ ለማስቻል ሲባል ተቆጣጣሪ ዲኛው እንደዚህ ያለ ክፍያዎች እንዱከፇለ ሉፇቅድ ይችላል።

Article 657 — በሂደት ላይ ስላለ ሥነ ሥርዓቶች

፩/ በመጠባበቂያ ጊዜው ወቅት የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄ እስካልቀረበ ድረስ ግልግልን ጨምሮ በሂደት ላይ ያለ የሕግ ሥነ ሥርዓቶች በሙለ ይቋረጣለ። ፭፻፲፮ 517 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄው ተቀባይነት ሲያገኝ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው የሥነ ሥርዓቱ አንድ ወገን ሆኖ ሥርዓቱ ይቀጥላል፤ ሆኖም ግን ሥነ ሥርዓቱ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄውን መጠን በማረጋገጥ ላይ የተወሰነ ይሆናል። ፫/ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት መከፇቱ በሂደት ላይ ካለ ውልች የሚመነጭ ማቻቻልን ሳይጨምር የቅድመ ኪሣራ ክፍያ መክፇልን ወይም ክፍያ ባለመፇጸም ምክንያት በሂደት ላይ ያለ ውል ማቋረጥን በማያስከትለ ማናቸውም ሥነ ሥርዓቶች ላይ እንዱሁም በተለይም ደግሞ በሚከተለት ሥነ ሥርዓቶች ላይ ተጽዕኖ አያሳድርም፡ሀ) በባለዕዲው ላይ የሚመሰረቱ የወንጀል ሥነ ሥርዓቶች፤ ለ) በባለዕዲው ላይ የሚመሰረቱ መብት ለማስነገር የሚቀርቡ ክሶች፤ ሐ) የመንግስትን የመቆጣጠር ሥልጣን ለማስፇጸም የሚደረጉ ሥነ ሥርዓቶች፤ ፭፻፲፯ 518 ____________________________________________________ የንግድሕግ መ) ታክስ ከመሰብሰብ ውጭ ያለ የታክስ ኦዱቶች እና ምርመራዎች።

Article 658 — የሻጩ ዕቃውን ይዞ የመቆየት መብት

፩/ ዕቃዎቹን ባለዕዲው ያልተረከበ ከሆነ ወይም ዕቃዎቹ ለባለዕዲው ወይም የባለዕዲው ተወካይ ለሆነ ሦስተኛ ወገን ካልተላኩ ሻጩ የሸጣቸውን ዕቃዎች እንደያዘ የመቆየት መብት አለው። ፪/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ተቆጣጣሪ ዲኛው በሚፇቅድበት ጊዜ የተስማሙበትን ዋጋ ለሻጩ በመክፇል ሻጩ የያዛቸውን ዕቃዎች እንዱያስረክብ ሉጠይቅ ይችላል። ፫/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረት ዕቃዎቹን ለመረከብ ያልጠየቀ ከሆነ ሻጩ ማናቸውንም የተቀበላቸውን ተከታታይ ክፍያዎች እንዱሁም ማናቸውም ለጭነት አገልግልት ወይም ለማጓጓዣ ወጪዎች፣ ለኮሚሽን፣ ለኢንሹራንስ ወይም ለላልች ወጪዎች ከባለዕዲው የተቀበላቸውን ቅድመ ክፍያዎች ለባለዕዲው መመለስ ይኖርበታል፤ ፭፻፲፰ 519 ____________________________________________________ የንግድሕግ እንዱሁም ሻጩ እነዚህን ገንዘቦች ራሱ የመክፇል ግዳታ አለበት። ሆኖም ግን ሻጩ ውልን ካለመፇጸም ጋር በተያያዘ የጉዲት ካሣ እንዱከፇለው ሉጠይቅ ይችላል።

Article 659 — የንብረት ዝርዝር ስለማረጋገጥ

፩/ ባለዕዲው መልሶ በማደራጀት ኃላፉ ቁጥጥር ሥር ሆኖ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት በተከፇተ በአስራ አምስት ቀናት ውስጥ ሁለንም ንብረቶቹን የያዘ የንብረት ዝርዝር ያዘጋጃል፤ ዝርዝሩ በተለይ የሚከተለትን ያካትታል፡ሀ) የክፍያ ጥያቄያቸውን መጠን፣ ስማቸውን እና አድራሻቸውን የሚገልጽ የገንዘብ ጠያቂዎች ዝርዝር፤ ፭፻፲፱ 520 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለ) ባለሀብትነታቸው እንደተጠበቀ ሆኖ የተፇጸሙ የሽያጭ ውልችን ጨምሮ በሂደት ላይ ያለ ውልች፤ ሐ) በማስያዣነት ይዞታቸው የተላለፇ ንብረቶችን፣ በንግድ ሥራው ላይ የተሰጡ መያዣዎችን እና የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን ጨምሮ የግል ዋስትናዎች እና ለዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶች፤ መ) ባለዕዲው አንደኛው ተካራካሪ ወገን የሆነባቸው በሂደት ላይ ያለ የሕግ ሥነ ሥርዓቶች፤ ሰ) በጉምሩክ ሥር ያለ እና በመጋዘን የተቀመጡ ዕቃዎች፤ ረ) በኪራይ ቤቶች ውስጥ የሚገኙ ተንቃሳቃሽ ዕቃዎች፤ ሰ) ታክሶች፣ ቀረጦች እና የማህበራዊ ዋስትና ክፍያዎች። ፪/ የንብረት ዝርዝሩ በሁለት ቅጂዎች ተዘጋጅቶ አንደኛው ለፍርድ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ገቢ ፭፻፳ 521 ____________________________________________________ የንግድሕግ የሚደረግ ሲሆን ላላኛው ደግሞ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ዘንድ ይቀመጣል።

Article 660 — ባለሞያዎችን ስለመሾም

ፍርድ ቤቱ ባለዕዲውን እንዱያግዘው ወይም በባለዕዲው ፊንታ የንብረት ዝርዝሩን እንዱያዘጋጅ ገማች፣ የሑሳብ ሥራ ባለሞያ፣ የሰነድች ምዝገባ ባለሞያ ወይም ላላ ማንኛውንም ብቃት ያለው ባለሞያ ሉሾም ይችላል።

Article 661 — ከሀብቱ ውጭ የሆኑ ዕቃዎች

በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፯፻፶፩ እና በአንቀጽ ፯፻፶፪ መሰረት መመለስ ያለባቸው ዕቃዎች የባለዕዲው ሀብት አካል ተደርገው አይቆጠሩም።

Article 662 — የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች

፩/ እያንዲንደ ገንዘብ ጠያቂ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፍርድ በተሰጠ በአራት ወራት ውስጥ ራሱ ወይም በወኪለ አማካኝነት በአደራ ፭፻፳፩ 522 ____________________________________________________ የንግድሕግ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ መልሶ ለማደራጀት ኃላፉው በመላክ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎቹን ያቀርባል፤ ይህ የጊዜ ገደብ ልዩ ሁኔታዎች ሲያጋጥሙ በተቆጣጣሪ ዲኛው ሉራዘም ይችላል። ፪/ ገንዘብ ጠያቂዎች በሚያቀርቡት ጥያቄ ውስጥ የሚከተለትን በግልጽ ማስቀመጥ አለባቸው፡ሀ) ዋና ክፍያውን እና አግባብ ከሆነ ወለደን እንዱሁም የመክፇያ ጊዜው የደረሰበትን ወይም የሚደርስበትን ቀን በመግለጽ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄውን መጠን፤ ለ) የመጠባበቂያ የክፍያ ጥያቄዎችን በተመለከተ የክፍያ ጥያቄውን መጠን ግምት፤ ሐ) የቅድመ ኪሣራ ክፍያው የቀረበበትን የሕግ አግባብ፤ መ) የገንዘብ ጠያቂውን ስም፣ አድራሻ እና የባንክ ዝርዝር መረጃ፤ ሰ) አለኝ የሚለትን ማንኛውንም ቅድሚያ የማግኘት መብት እና ቅድሚያ የማግኘት መብቱን የሕግ አግባብነት፤ ፭፻፳፪ 523 ____________________________________________________ የንግድሕግ ረ) ከቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄው ጋር በተያያዘ አለኝ የሚለትን ማንኛውንም የንብረት ዋስትና ወይም ባለሀብትነታቸው እንደተጠበቀ ሆኖ የሚደረጉ የሽያጭ ውልች እና አለኝ የሚለት የንብረት ዋስትና የሚሸፍናቸውን ንብረቶች፣ ዋስትናው የተሰጠበትን ቀን እና ዋስትናው የተመዘገበ ከሆነ የምዝገባ ቦታውን እና የምዝገባ ቁጥሩን፤ ሰ) የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄን የሚመለከት ማንኛውንም የግል ዋስትና፣ የዋስትና ሰጪዎቹን ስም እና አድራሻ፣ የዋስትናውን መጠን፣ የተሰጠበትን ቀን እና ዋስትናው በተናጠል፣ በአንድነት ወይም በአንድነትና በተናጠል መሆኑን፤ ሸ) ማንኛውም ሉጠየቅ የሚችል ማቻቻል፤ የሚጠየቅ ከሆነ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት የተከፇተበት ቀን ላይ በሁለቱም ወገኖች በኩል ያለትን የክፍያ ጥያቄዎች መጠን፣ ክፍያዎቹ የመክፇያ ጊዜያቸው የደረሰበትን ቀን እና ከማቻቻል በኋላ የሚቀረውን የገንዘብ መጠን። ፭፻፳፫ 524 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ ገንዘብ ጠያቂዎች የክፍያ ጥያቄያቸውን የሚደግፈ ሰነድችን ማቅረብ አለባቸው፤ ለሚያቀርቧቸው ማስረጃዎችም ደረሰኝ ይሰጣቸዋል። ፬/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓቱ ከተዘጋ በኋላ ማስረጃዎቹን ይመልሳል እንዱሁም ከአንድ ዓመት በኋላ ማስረጃዎቹን ለመመለስ ኃላፉ አይሆንም። ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተቀመጠው የጊዜ ገደብ ውስጥ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄያቸውን እና የዋስትና መብታቸውን ያላቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች በክፍፍለ ውስጥ መሳተፍ አይችለም፤ እንዱሁም በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የተሸጠ እንደሆነ የክፍያ ጥያቄያቸው ለባለሀብቱ ላቀርብ አይችልም።

Article 663 — የቅድመ ኪሣራ ክፍያ ጥያቄዎችን

፩/ የሚከተለት ገንዘብ ጠያቂዎች የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎችን ከማቅረብ ነጻ የተደረጉ ናቸው፡ሀ) ያልተከፇለ ደመወዝ ወይም ከሥራ ውል የሚመነጭ ላላ ማንኛውንም ክፍያ የሚጠይቁ የባለዕዲው ሰራተኞች፤ ፭፻፳፬ 525 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለ) የታክስ እና ቀረጥ ክፍያ የሚጠይቁ የመንግስት አካላት፤ ሐ) አጠቃላይ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄያቸው ከአንድ ሺህ ብር በታች የሆነ ገንዘብ ጠያቂዎች። ፪/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው የባለዕዲውን የሑሳብ መግለጫዎች፣ የደመወዝ መክፇያ ቅጽ እና ላልች አግባብነት ያላቸው ሰነድች በመገምገም እንዱህ ያለትን የክፍያ ጥያቄዎች አረጋግጦ ይቀበላል፤ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በንዐስ አንቀጽ (፩) ውስጥ የተመለከቱትን የክፍያ ጥያቄዎች ማረጋገጥ ያልቻለ እንደሆነ ገንዘብ ጠያቂዎች የክፍያ ጥያቄዎቻቸውን የሚደግፈ ማስረጃዎችን እንዱያቀርቡ ሉጠይቅ ይችላል።

Article 664 — የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ማረጋገጫ

፩/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎችን እና የዋስትና መብቶችን ፭፻፳፭ 526 ____________________________________________________ የንግድሕግ ትክክለኛነት፣ መጠን እና በጊዜው መቅረባቸውን ያረጋግጣል። ‹ ፪/ ባለዕዲው ለማረጋገጥ አስፇላጊ የሆኑ ሰነድችን እና መረጃዎችን በሙለ መልሶ ለማደራጀት ኃላፉው ማቅረብ ይኖርበታል። ፫/ የክፍያ ጥያቄ መኖሩ መልሶ በማደራጀት ኃላፉው የሚጣራ ከሆነ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በአደራ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ ለገንዘብ ጠያቂው ያሳውቃል፤ ገንዘብ ጠያቂውም ጥያቄው በደረሰው በስምንት ቀናት ውስጥ ለጥያቄው መልስ መስጠት አለበት፤ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው የክፍያ ጥያቄዎችን በሙለ ወይም በከፉል ሉቀበል ይችላል። ፬/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በግልጽ ያልተቀመጠ መጠን ያላቸው የክፍያ ጥያቄዎችን ወይም አፇጻጸማቸው ቅድመ ሁኔታ ያለው ዕዲዎችን በጊዜያዊነት ሉቀበል ይችላል። ፭፻፳፮ 527 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፭/ የመጨረሻው የተረጋገጡ እና ተቀባይነት ያገኙ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ዝርዝር መልሶ በማደራጀት ኃላፉው ይፇርምበታል። ፮/ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች እና ዋስትናዎች በጊዜ መቅረባቸውን በተመለከተ የተነሱ ቅሬታዎች በተመለከተ የማደራጀት ኃላፉው በሰጠው ውሳኔ ላይ ውሳኔው በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ በተቆጣጣሪ ዲኛው ይወሰናል። ፯/ የፍርድ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ተቀባይነት ያገኙ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎችን እና የዋስትና መብቶችን በሙለ የያዘውን መጨረሻውን ዝርዝር የሚመለከታቸው አካላት በሙለ ማግኘት እንዱችለ ያደርጋል።

Article 665 — ክርክር የተነሳባቸው የቅድመ ኪሣራ የክፍያ

፩/ ተቆጣጣሪ ዲኛው ክርክር የተነሳባቸው የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎችን ጉዲዩ ከሚሰማበት ቀን አምስት ቀናት አስቀድሞ በአደራ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ ፭፻፳፯ 528 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለሚመለከታቸው አካላት ማሳወቂያ ከተሰጠ በኋላ ውሳኔ እንዱሰጥባቸው ሕጋዊ ሥልጣን ላለው ፍርድ ቤት ወይም የፍርድ ጉባዔ ያስተላልፊል። ፪/ ሕጋዊ ሥልጣን ያለው ፍርድ ቤት ወይም የፍርድ ጉባዔ በክፍያ ጥያቄው ላይ ክርክር የተነሳበት ገንዘብ ጠያቂ ፍርድ ቤቱ ወይም ጉባዔው የሚወስነውን የገንዘብ መጠን በተመለከተ መልሶ በማደራጀት ሥነ ሥርዓቱ ላይ እንዱሳተፍ የሚፇቅድ ከፍርድ በፉት የሚሰጥ ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችላል። ፫/ ሕጋዊ ሥልጣን ያለው ፍርድ ቤት ወይም የፍርድ ጉባዔ የሰጠውን ትዕዛዝ ትዕዛዙ በተሰጠ በሦስት ቀናት ውስጥ በአደራ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ ለሚመለከታቸው አካላት ይሰጣል። ፬/ በትዕዛዙ ቅር የተሰኘ ማንኛውም ወገን ትዕዛዙ ከተሰጠበት ቀን አንስቶ በአስራ አምስት ቀናት ውስጥ በትዕዛዙ ላይ ይግባኝ ማቅረብ ይችላል። ፭/ ክርክር የተነሳባቸው የክፍያ ጥያቄዎች መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓቱን መቋረጥ አያስከትለም፤ ውሳኔ እንዱሰጥባቸው ሕጋዊ ሥልጣን ላለው ፍርድ ቤት ይተላለፊለ፤ ለጊዜው ተቀባይነት ያገኙት የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ሕጋዊ ሥልጣን ያለው ፭፻፳፰ 529 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፍርድ ቤት ወይም የፍርድ ጉባዔ በሚሰጠው ፍርድ መሰረት ማስተካከያ ይደረግባቸዋል።

Article 666 — ጊዜያዊ የክፍያ ጥያቄዎች ዝርዝር በፍርድ

፩/ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ተረጋግጠው ተቀባይነት ያገኙ ከሆነ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ተቀባይነት ያገኙትን እና ውድቅ የተደረጉትን የክፍያ ጥያቄዎች የሚያሳይ የተረጋገጡ እና ተቀባይነት ያገኙ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ዝርዝር በፍርድ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ዘንድ እንዱቀመጥ ያደርጋል፤ በተጨማሪም በከሰረው ባለዕዲ ንብረቶች ላይ ልዩ ቅድሚያ ይገባኛል የሚለ ገንዘብ ጠያቂዎችን ዝርዝር ለተቆጣጣሪ ዲኛው ይልካል። ፪/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ማንኛውንም የክፍያ ጥያቄ በከፉል ወይም በሙለ ውድቅ ያደረገ ከሆነ በዝርዝሩ ውስጥ ምክንያቱን በግልጽ ማስቀመጥ ይኖርበታል።

Article 667 — ገቢ መደረጉን ማረጋገጫ ማሳወቂያ

፩/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው የተረጋገጡ እና ተቀባይነት ያገኙ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ፭፻፳፱ 530 ____________________________________________________ የንግድሕግ ዝርዝሩን ወዱያውኑ በፍርድ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ዘንድ እንዱቀመጥ ያደርጋል፤ ይህንኑ ዝርዝር በኢትዮጵያ ውስጥ ሰፉ ስርጭት ባለው ጋዜጣ ላይ እንዱታተም ያደርጋል። ፪/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው የተረጋገጡ ውድቅ የተደረጉ የክፍያ ጥያቄዎችን በተመለከተ በአደራ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ ለሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ወዱያውኑ ያሳውቃል። ፫/ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ የተረጋገጡ እና ተቀባይነት ያገኙ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ዝርዝሩን ሉቃወም ይችላል፤ ሆኖም ገንዘብ ጠያቂው የሚያስጠብቀው ጥቅም እንዲለው ማስረዲት አለበት፤ እንዱህ ያለው ተቃውሞ ማሳወቂያው ከደረሰበት ቀን አንስቶ ባለት አስር ቀናት ውስጥ ለተቆጣጣሪ ዲኛው መቅረብ አለበት። ፭፻፴ 531 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 668 — የንብረት ዋስትናቸው ወይም ቅድሚያ

፩/ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ የንብረት ዋስትና ወይም ቅድሚያ የማግኘት መብት ያለው ከሆነ እና የንብረት ዋስትናው ወይም ቅድሚያ የማግኘት መብቱ ላይ ክርክር የተነሳ ከሆነ ገንዘብ ጠያቂው ዋስትና እንደላለው ገንዘብ ጠያቂ በሥነ ሥርዓቱ ላይ ሉሳተፍ ይችላል። ፪/ በንብረት ዋስትና ወይም ቅድሚያ በማግኘት መብት ላይ የሚነሳ ማንኛውም ክርክር በፍርድ ቤቱ ውሳኔ ይሰጥበታል።

Article 669 — በተቀመጠው የጊዜ ገደብ ውስጥ የቅድመ

፩/ በአንቀጽ ፮፻፷፪ ውስጥ በተቀመጠው ጊዜ ውስጥ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎቻቸውን ሳያቀርቡ የቀሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ጥያቄዎቻቸውን ያላቀረቡ ቢሆንም በሥነ ሥርዓቱ ውስጥ ይሳተፊለ፤ ሆኖም ጥያቄዎቻቸውን ቢዘገይ ሥነ ሥርዓቱ እንዱከፇት የፍርድ ትዕዛዝ በተሰጠ በአንድ ዓመት ውስጥ ማቅረብ አለባቸው። ፭፻፴፩ 532 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ ይህ የአንድ ዓመት ጊዜ አይቋረጥም ወይም አይታገድም።

Article 670 — በአንድነት እና በተናጠል ያለወሰን ዋስትና

ያላቸው የክፍያ ጥያቄዎችን ስለ ማስገባት የማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ የክፍያ ጥያቄ በበርካታ ዋስትና ሰጪዎች በአንድነት እና በተናጠል የተረጋገጠ ወይም ዋስትና የተሰጠው ከሆነ እያንዲንደ ገንዘብ ጠያቂ እና ዋስትና ሰጪ ማንኛውንም አቤቱታ ከግምት ውስጥ ሳያስገባ ለሙለ የገንዘብ መጠኑ የቅድመ ኪሣራ ክፍያ ጥያቄ ማስገባት ይችላል።

Article 671 — የግድ ፈራሽ ስለመሆን

መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ጥያቄ በሚያቀርብበት ጊዜ ፍርድ ቤቱ የሚከተለትን አጠራጣሪ በሆነው ጊዜ ውስጥ በባለዕዲው የተፇጸሙ ድርጊቶች ፇራሽ ሉያደርግ ይችላል፡፭፻፴፪ 533 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በስጦታ በማስተላለፍ፣ በዕርዲታ፣ መብትን በመሰረዝ ወይም በመተው ለላልች ሰዎች የተላለፈ ንብረቶችን ወይም መብቶችን፤ ፪/ ግልጽ በሆነ መልኩ ከሚገባው ባነሰ ዋጋ ለላልች ሰዎች የተላለፈ ንብረቶችን ወይም መብቶችን፤ ፫/ በጥሬ ገንዘብ፣ በማስተላለፍ፣ በማቻቻልም ሆነ በልላ መልኩ ጊዜያቸው ሳይደርስ የተከፇለ ዕዲዎችን፤ ፬/ ከጥሬ ገንዘብ፣ ወይም ከማቻቻል፣ ወይም ከሚተላለፈ የገንዘብ ሰነድች ወይም በባንክ ሑሳብ ከማዘዋወር ውጭ በሆነ መንገድ የተከፇለ ጊዜያቸው የደረሰ ዕዲዎችን፤ ፭/ የንብረት መብቶቹ ከመፇጠራቸው በፉት ለተፇረሙ የብድር ውልች ተንቀሳቃሽ ያልሆነ ንብረት ማስያዣ፣ የተንቀሳቃሽ ንብረት ማስያዣ ወይም ላልች የንብረት የማስያዣ መብቶችን በባለዕዲው ንብረቶች ላይ የሚፇጥሩ።

Article 672 — በምርጫ ስለመሰረዝ

፩/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ጥያቄ በሚያቀርብበት ጊዜ፡ሀ) ባለዕዲው አስቀድሞ ክፍያዎችን ያቋረጠበት ሁኔታ ውስጥ እንደነበረ ገንዘብ ጠያቂው ፭፻፴፫ 534 ____________________________________________________ የንግድሕግ የሚያውቅ ወይም ማወቅ የነበረበት ከሆነ፤ እና ለ) ድርጊቱ የባለዕዲውን ንብረት የሚጎዲ ከነበረ ወይም ክፍያው የተፇጸመው ከላልች ገንዘብ ጠያቂዎች ቅድሚያ በመስጠት ከነበረ፤ ፍርድ ቤቱ አጠራጣሪ በሆነው ጊዜ ውስጥ በባለዕዲው የተከናወኑ ማናቸውንም ድርጊቶች ፇራሽ ሉያደርግ ይችላል። ፪/ ድርጊቱ የተፇጸመው ዝምድና ካለው ወገን ጋር ካልሆነ በስተቀር በንዐስ አንቀጽ (፩) (ሀ) ውስጥ በተመለከተው መሰረት ገንዘብ ጠያቂው ያውቅ እንደነበር የማስረዲት ኃላፉነት ያለበት መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ነው።

Article 673 — ፈራሽ የማድረግ ክርክር ስለማቅረብ

፩/ ፇራሽ የማድረግ ሥነ ሥርዓቱ ለሀብቱ ጥቅም ያለው ከሆነ ወይም ድርጊቱ ለገንዘብ ጠያቂዎቹ ምክንያታዊ ያልሆነ ቅድሚያ የማግኘት መብት የሚሰጥ ከሆነ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ድርጊቱ ፭፻፴፬ 535 ____________________________________________________ የንግድሕግ ወይም ግብይቱ ፇራሽ እንዱደረግ ጥያቄውን ለፍርድ ቤት ማቅረብ ይኖርበታል። ፪/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ጉዲዩን ለፍርድ ቤት ላለማቅረብ የወሰነ እንደሆነ፡ሀ) ማንኛውም ተቆጣጣሪ ወይም ገንዘብ ጠያቂ መልሶ ለማደራጀት ኃላፉው ክስ እንዱያቀርብ መጥሪያ ሰጥቶ ምንም ምላሽ ያላገኘ ወይም አለታዊ ምላሽ ያገኘ እንደሆነ መጥሪያው በደረሰ በአንድ ወር ውስጥ በራሱ ክስ ሉመሰርት ይችላል፤ ለ) ተቆጣጣሪው ወይም ገንዘብ ጠያቂው ክሱን ያሸነፇ እንደሆነ በክሱ የተነሳ ያወጣቸው ወጪዎች በባለዕዲው ሰው ንብረት ይሸፇናለ።

Article 674 — ከፈራሽነት ውጭ የተደረጉ ድርጊቶች እና

ክፍያዎች ማጭበርበር ካልኖረ በስተቀር አጠራጣሪ በሆነው ጊዜ ውስጥ በባለዕዲው የተፇጸሙ የሚከተለት ድርጊቶች እና ክፍያዎች ውድቅ ሉደረጉ አይችለም፡፩/ መልሶ በማደራጀት ዕቅደ መሰረት በባለዕዲው የተፇጸመ እና በፍርድ ቤቱ የጸደቀ አዱስ የቀረበ ፭፻፴፭ 536 ____________________________________________________ የንግድሕግ ገንዘብ፣ የተፇጠሩ የዋስትና መብቶች፣ የተሸጡ ንብረቶች፣ የተከፇለ ዕዲዎች እንዱሁም ላልች ማናቸውም ሕጋዊ ድርጊቶች እና ክፍያዎች፤ ፪/ ተንቀሳቃሽ ያልሆነ ንብረት ማስያዣን፣ የተንቀሳቃሽ ንብረት ማስያዣን እና ላልች የንብረት የማስያዣ መብቶችን መሸጥ፤ ፫/ መደበኛ የንግድ ሥራውን ለማካሄድ አስፇላጊ የሆኑ ንብረቶች ግዢ፣ ፬/ ለዕቃዎቹ እና ለአገልግልቶቹ አግባብ የሆነ ዋጋ በመክፇል በቅን ልቦና በሦስተኛ ወገኖች የተገዙ ዕቃዎች እና ለሦስተኛ ወገኖች የተሰጡ አገልግልቶች።

Article 675 — ሥነ ሥርዓት እንዱከፈት ፍርድ ከመሰጠቱ

አስቀድሞ የተመዘገቡ መብቶች በትክክለኛው መንገድ ከተደረጉ የንብረት ዋስትናዎች የሚመነጩ መብቶች ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፍርድ እስከተሰጠበት ቀን ድረስ ሉመዘገቡ ይችላለ።

Article 676 — ይርጋ

፩/ በዚህ ክፍል መሰረት ግብይት ወይም ድርጊት ፇራሽ እንዱሆን የሚቀርብ ክርክር መልሶ የማደራጀት ሥነ ፭፻፴፮ 537 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሥርዓት እንዱከፇት ፍርድ ከተሰጠበት ቀን አንስቶ ከሁለት ዓመታት በኋላ በይርጋ ይታገዲል። ፪/ ፇራሽ የሚሆኑትን ድርጊቶች እና ግብይቶች ባለዕዲው መልሶ ለማደራጀት ኃላፉው ያላሳወቀ ከሆነ ከላይ የተመለከተው የይርጋ ጊዜ መቆጠር የሚጀምረው መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ድርጊቱ መፇጸሙን ካወቀበት ጊዜ ጀምሮ ይሆናል።

Article 677 — ፈራሽ መሆን የሚያስከትላቸው ውጤቶች

፩/ ማንኛውም ክፍያ ወይም ማንኛውም ድርጊት ፇራሽ እንዱሆን የሚሰጠው ውሳኔ ወደ ኋላ ተመልሶ ተፇጻሚ ይሆናል። ፪/ በዓይነት ወደነበረበት መመለስ የሚቻል በማይሆንበት ጊዜ የንብረቱ የገበያ ዋጋ ወደ ሀብቱ ይመለሳል። ፫/ ፇራሽ መሆኑ የሚመለከተው ንብረት ወይም መብት ለሦስተኛ ወገን የተላለፇ በሚሆንበት ጊዜ ከንብረቱ ወይም ከመብቱ ጋር ተመጣጣኝ የሆነ ጥሬ ገንዘብ ፍርደ በተሰጠበት ጊዜ ባለው የገበያ ዋጋ መሰረት ተሰልቶ ወደ ሀብቱ ይመለሳል። ፭፻፴፯ 538 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ ፇራሽ መሆኑ ተጽዕኖ የሚያደርግባቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ፇራሽ ከመሆኑ የሚመነጩ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎቻቸውን ማቅረብ ይችላለ፤ ሆኖም በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፮፻፷፱ መሰረት የክፍያ ጥያቄዎቹን ማስገባት ከሚቻልበት ጊዜ ማለፍ የለበትም።

Article 678 — መልሶ የማደራጀት ዕቅድ ስለማዘጋጀት

፩/ መልሶ የማደራጀት ዕቅደ መልሶ በማደራጀት ኃላፉው እገዛ በባለዕዲው ይዘጋጃል። ፪/ ገንዘብ ጠያቂዎች መልሶ የማደራጀት ዕቅደ እንዱሻሻል ጥያቄ ማቅረብ እና የአጸፊ ሀሳቦችን ማቅረብ ይችላለ። ፫/ አስገዲጅ ሕጎች እንደተጠበቁ ሆነው መልሶ የማደራጀት ዕቅደ የሚከተለትን ነገሮች ሉያካትት ይችላል፡፭፻፴፰ 539 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሀ) የሚመለከታቸውን ገንዘብ ጠያቂዎች የክፍያ ጥያቄዎች የጊዜ ሰንጠረዥን መልሶ ማዘጋጀት፤ ለ) የሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የክፍያ ጥያቄዎች መተውን፤ ሐ) የፊይናንስ ዕዲ ሰነድችን አወጣጥ የሚቆጣጠሩ ሕጎች እንደተጠበቁ ሆነው የፊይናንስ ዕዲ ሰነድችን በማውጣት ዕዲዎችን መክፇልን፤ መ) የሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን የክፍያ ጥያቄዎችን ወደ አክሲዮን መቀየርን፤ ሰ) የባለዕዲውን ካፒታል በገንዘብ ጠያቂዎች ወይም በሦስተኛ ወገን ኢንቨስተሮች እንዱገዛ መቀነስን ወይም ማሳደግን ወይም ገንዘብ ጠያቂዎችን ወይም ሦስተኛ ወገን ኢንቨስተሮችን በሚጠቅም መልኩ የአክሲ ዮን ድርሻ መሸጥን፤ ረ) የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ መሸጥን ፭፻፴፱ 540 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሳይጨምር ንብረቶችን ወይም የንግድ ሥራውን ክፍልች መሸጥን። ፬/ መልሶ የማደራጀት ዕቅደ የገንዘብ ጠያቂዎች ምድቦችን ለመከፊፇል ጥቅም ላይ የዋለውን መስፇርት መግለጽ ይኖርበታል። ፭/ መልሶ የማደራጀት ዕቅደ ሁልጊዜም “የገንዘብ ጠያቂዎችን የተሻለ ጥቅም ማስጠበቅ” የሚለውን መስፇርት ማሟላት አለበት፤ ይህም ማለት ማንኛውም ተቃውሞ ያለው ገንዘብ ጠያቂ መልሶ በማደራጀት ዕቅደ መሰረት የሚያገኘው ጥቅም በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፹፮ መሰረት በመክሰር ሥነ ሥርዓት ወቅት ተግባራዊ የሚደረገው ቅደም ተከተል ተግባራዊ ቢደረግ ከሚያገኘው ጥቅም ጋር ሲነጻጸር ያነሰ መሆን የለበትም።

Article 679 — አዱስ የቀረበ ገንዘብ

፩/ መልሶ የማደራጀት ዕቅድን ተግባራዊ ለማድረግ አዱስ ገንዘብ በነባር ወይም በአዱስ ገንዘብ ጠያቂዎች ላቀርብ ይችላል፤ ፪/ መልሶ በማደራጀት ዕቅደ ውስጥ የተካተተ እና በፍርድ ቤቱ የጸደቀ አዱስ ገንዘብ ኋላ ላይ ፭፻፵ 541 ____________________________________________________ የንግድሕግ የመክሰር ሥነ ሥርዓት የተከፇተ እንደሆነ ዋስትና ከላላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ቅድሚያ ይኖረዋል፤ ነገር ግን በቅድመ ጥንቃቄ መልሶ ማዋቀር ሥነ ሥርዓት ማዕቀፍ ውስጥ ከቀረበ አዱስ ገንዘብ ያነሰ ቦታ ይኖረዋል፤ ፍርድ ቤቱ ለዕዲ ማስያዣነት ያልዋለ የባለዕዲው ንብረት አዱስ ለቀረበ ገንዘብ ዋስትና እንዱሆን ሉፇቅድ ይችላል፤ እንደዚያ በሚሆንበት ጊዜ የአዱስ ገንዘብ አቅራቢዎች የሚያገኙት ቅድሚያ ዋስትና ያላቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን በሚመለከቱ ደንቦች መሰረት ይስተናገዲለ።

Article 680 — የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች

፩/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው መልሶ የማደራጀት ዕቅደ በተቀላጠፇ መልኩ እንዱጸድቅ ለማመቻቸት የሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን በተለያዩ መደቦች ይከፊፍላል። ፪/ የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦቹ በተጨባጭ መረጋገጥ በሚችለ መስፇርቶች መሰረት የጥቅም ፭፻፵፩ 542 ____________________________________________________ የንግድሕግ መመሳሰልን የሚያንጸባርቁ መሆን አለባቸው፤ ቢያንስ ቢያንስ ዋስትና ያለው እና ዋስትና የላለው የክፍያ ጥያቄ ያላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በተለያዩ መደቦች ውስጥ ተከፊፍለው መስተናገድ አለባቸው። ፫/ በባለዕዲው ንብረቶች ላይ የንብረት የዋስትና መብት ያላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በዋስትናነት የተያዘው ንብረት ሲጣራ የሚኖረው ዋጋ ለማይሸፍነው የክፍያ ጥያቄያቸው መጠን ዋስትና በልላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መደብ ውስጥ ይሳተፊለ። ፬/ የግል ዋስትናዎች እና የመድን ዋስትናዎች ያሎቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ራሱን የቻለ መደብ ሉፇጥሩ ይችላለ። ፭/ መልሶ የማደራጀት ዕቅደ በሰራተኞች የክፍያ ጥያቄዎች ላይ ተጽዕኖ የሚያደርግ ከሆነ የባለዕዲው ሰራተኞች የራሳቸው የሆነ የተለየ መደብ ይኖራቸዋል። ፮/ ባለአክሲዮኖች ገንዘብ ጠያቂዎች ባይሆኑም የራሳቸው የሆነ የተለየ መደብ ይኖራቸዋል። ፭፻፵፪ 543 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፯/ የመደቦቹ አከፊፇል እና ለመከፊፇል ጥቅም ላይ የዋለት መስፇርቶች ለፍርድ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ገቢ ይደረጋል። ፰/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ውስጥ የተመለከተው ቢኖርም ባለዕዲው አነስተኛ ወይም መካከለኛ ኢንተርፕራይዝ ከሆነ ባለዕዲው ወይም መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በሚያቀርቡት ጥያቄ መሰረት ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን እና ባለአክሲዮኖችን በተለያዩ መደቦች ከፊፍል ላለማስተናገድ ሉወስን ይችላል። ለዚህ ድንጋጌ ዓላማ የግለሰብ ነጋዳ ወይም የንግድ ማህበር እንደ አነስተኛ ወይም መካከለኛ ኢንተርፕራይዝ ሆኖ የሚቆጠረው፡ሀ) ከአስር ያነሱ ሰራተኞች ካለት፤ ወይም ለ) ባለፈት አስራ ሁለት ወራት ውስጥ የነበረው የሽያጭ ገቢ ከአምስት ሚሉዮን ብር በታች ከሆነ (የዋጋ ግሽበት ማስተካከያ እንደተጠበቀ ሆኖ)፤ ወይም ፭፻፵፫ 544 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሐ) ያለፈትን አስራ ሁለት ወራት በሚመለከተው የመጨረሻው የሑሳብ መግለጫ መሰረት አጠቃላይ የሀብት መጠኑ ከሃያ ሚሉዮን ብር በታች ከሆነ ነው። ፱/ የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦችን ከመመደብ ጋር በተያያዘ የሚነሳ ቅሬታ የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦቹ አመዲደብ ለፍርድ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ገቢ ከተደረገበት ጊዜ አንስቶ በአስር ቀናት ውስጥ በተቆጣጣሪ ዲኛው ይወሰናል፤ በተቆጣጣሪ ዲኛው የተሰጠው ውሳኔ ውሳኔው በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ ይግባኝ ላቀርብበት ይችላል።

Article 681 — በገንዘብ ጠያቂዎች ምድቦች ስብሰባዎች

፩/ በገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ስብሰባዎች እና በገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅላላ ጉባዔዎች ላይ ገንዘብ ጠያቂዎች የሚኖሯቸው የመምረጥ መብቶች መልሶ በማደራጀት ኃላፉው ይወሰናለ እንዱሁም በባለዕዲው የመጨረሻው የተረጋገጠ ሑሳብ ወይም የሑሳብ መግለጫ መሰረት ወለድን ሳይጨምር ፭፻፵፬ 545 ____________________________________________________ የንግድሕግ ካላቸው ዋና የቅድመ ክፍያ ጥያቄ ጋር የሚመጣጠን ይሆናል። ፪/ የመምረጥ መብቶቹ የገንዘብ ጠያቂዎች ስብሰባው ከመደረጉ ሦስት ቀናት አስቀድሞ ይወሰናለ እንዱሁም ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋላ የተላለፈ መብቶችን ወይም መልሰው የተከፇለ የቅድመ ክፍያ የክፍያ ጥያቄዎችን ከግምት ያስገባለ፤ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎችን መጠን በመወሰን ረገድ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በገለልተኛ ኦዱተሮች እገዛ ሉደረግለት ይችላል* ፫/ ከገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች እና ከየገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅላላ ጉባዔዎች ከሦስት ቀን ያነሰ ጊዜ አስቀድሞ የሚደረግ ማንኛውም የቅድመ ኪሣራ ክፍያዎችን መስጠት እና ማስተላለፍ በሥነ ሥርዓቶቹ ላይ ተፇጻሚ መሆን አይችልም። ፬/ ድምፅ የመስጠት መብትን መወሰንን በተመለከተ የሚፇጠር ማንኛውም ቅሬታ በተቆጣጣሪ ዲኛው ይወሰናል እንዱሁም ይግባኝ ላቀርብበት አይችልም* ፭/ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎችን በተመለከተ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፷፭ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረት ለጊዜው መቀበልን እንደ አማራጭ ይወስዲል ነገር ግን ተቆጣጣሪ ዲኛው ወይም ሕጋዊ ሥልጣን ያለው ፭፻፵፭ 546 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፍርድ ቤት ወይም የፍርድ ጉባዔ የመጨረሻ ውሳኔ እስከሚሰጥ አይጠብቅም* ፮/ በገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ስብሰባዎች እና በገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅላላ ጉባዔዎች ላይ ገንዘብ ጠያቂዎች ያሎቸውን የመምረጥ መብቶች በተመለከተ የሚሰጥ ማንኛውም ውሳኔ ተቆጣጣሪ ዲኛው ወይም ሕጋዊ ሥልጣን ያለው ፍርድ ቤት ወይም የፍርድ ጉባዔ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎችን በመቀበላቸው ላይ ምንም ዓይነት ውጤት አይኖረውም።

Article 682 — የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ስብሰባዎች

፩/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው የመጠባበቂያ ጊዜው ከማብቃቱ በፉት አንድ ወይም በርካታ የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ስብሰባዎችን ይጠራል። ፪/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ከስብሰባው ቀን አስራ አምስት ቀናት አስቀድሞ በአደራ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ ለገንዘብ ጠያቂዎች ያሳውቃል። ፫/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በባለዕዲው የተዘጋጀውን መልሶ የማደራጀት ዕቅድ፣ በገንዘብ ጠያቂዎች ፭፻፵፮ 547 ____________________________________________________ የንግድሕግ የቀረቡ ማሻሻያዎችን ወይም የአጸፊ ሀሳቦችን እንዱሁም የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ ለመሸጥ የቀረቡ ሀሳቦችን ለገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ስብሰባዎች ያቀርባል። ፬/ ባለዕዲው በሁለም የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ስብሰባዎች ላይ በአካል ይገኛል እንዱሁም ገንዘብ ጠያቂዎች ያሎቸውን ማናቸውንም ጥያቄዎች ይመልሳል። ገንዘብ ጠያቂው በሕጋዊ ወኪል ሉወከል ይችላል። ፭/ እንዱህ ባለት ስብሰባዎች ላይ የተደረጉት ውይይቶች፣ የተሳታፉዎቹ ስም እና የድምፅ አሰጣጥ ውጤቶች በቃለ ጉባዔ ይመዘገባለ እንዱሁም አግባብነት ያላቸው ሰነድች በሙለ ከቃለ ጉባዔው ጋር ይያያዛለ።

Article 683 — መልሶ በማደራጀት ዕቅደ ላይ ድምፅ

፩/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በባለዕዲው ተዘጋጅቶ በገንዘብ ጠያቂዎች የተሻሻለውን መልሶ የማደራጀት ዕቅድ እንዱሁም አግባብነት ያለው በገንዘብ ጠያቂዎች የተዘጋጀ ማንኛውንም የአጸፊ ሀሳብ ፭፻፵፯ 548 ____________________________________________________ የንግድሕግ አደራጅቶ እያንዲንደ የገንዘብ ጠያቂዎች መደብ ድምፅ እንዱሰጥበት ያቀርባል። ፪/ በእያንዲንደ የገንዘብ ጠያቂዎች መደብ ውስጥ ካለው አጠቃላይ የክፍያ ጥያቄ ውስጥ ሁለት ሦስተኛው ያላቸው አንድ ወይም ከዚያ በላይ ገንዘብ ጠያቂዎች መልሶ የማደራጀት ዕቅደ እንዱጸድቅ በጽሁፍ በሚደረግ ስምምነት አማካኝነት ጭምር ድምፅ ሲሰጡ መልሶ የማደራጀት ዕቅደ ተቀባይነት ያገኛል፤ ማሳወቂያ ተሰጥቷቸው በስብሰባው ላይ በአካልም ሆነ በሕጋዊ ወኪላቸው አማካኝነት ያልተገኙ ገንዘብ ጠያቂዎች ድምፅ በመስጠት ረገድ ከግምት ውስጥ አይካተቱም። ፫/ በእያንዲንደ የገንዘብ ጠያቂዎች መደብ ስብሰባ ላይ ሁለት ሦስተኛ አብላጫ ድምፅ ያላገኘ እንደ ሆነ፤ መልሶ የማደራጀት ዕቅደ በባለዕዲው እና በአብዛኛዎቹ የሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ከጸደቀ ተቀባይነት ያገኛል። ፬/ በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፪) የተመለከተው አብላጫ ድምፅ ያልተገኘ እንደሆነ ከአክሲዮን ፭፻፵፰ 549 ____________________________________________________ የንግድሕግ ባለቤቶች መደብ ወይም ንብረት በሚጣራበት ሁኔታ ውስጥ የባለዕዲው ሀብት በሚገመትበት ጊዜ ምንም ክፍያ ከማያገኝ ወይም ምንም ጥቅም ከማይኖረው ላላ ማንኛውም መደብ ውጭ የሆነ ቢያንስ አንድ የገንዘብ ጠያቂዎች መደብ ዕቅደን በመደገፍ ድምፅ ከሰጠ ዕቅደ እንደጸደቀ ይቆጠራል። ፭/ በስብሰባው ላይ ባይገኙም እንኳን ለገንዘብ ጠያቂዎች ተጨማሪ ማሳወቂያ ሳይሰጥ የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ስብሰባዎች ወደ ቀጣዩ የሥራ ቀን ሉተላለፈ ይችላለ።

Article 684 — መልሶ በማደራጀት ዕቅደ በየገንዘብ

፩/ ማንኛውንም አነስተኛ እና መካከለኛ ኢንተር ፕራይዝ በተመለከተ የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ያልተመደቡ ከሆነ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው መልሶ በማደራጀት ዕቅደ ላይ ድምፅ ለመስጠት የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅላላ ጉባዔ ሉጠራ ይችላል። የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅላላ ጉባዔውን ቢያንስ ሁለት ሦስተኛ የክፍያ ጥያቄዎች ያላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መልሶ ፭፻፵፱ 550 ____________________________________________________ የንግድሕግ የማደራጀት ዕቅደን ደግፇው ድምፅ ከሰጡ ዕቅደ ተቀባይነት ያገኛል። ፪/ የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ስብሰባዎችን በተመለከተ በአንቀጽ ፮፻፹፪ ውስጥ የተቀመጠው ደንብ አስፇላጊው ለውጥ ተደርጎበት ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 685 — መልሶ የማደራጀት ዕቅደ በፍርድ ቤት

፩/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ተቀባይነት ያገኘውን መልሶ የማደራጀት ዕቅድ የራሱን አስተያየቶች እና ምክረ ሀሳቦች ከያዘ ሪፖርት ጋር አንድ ላይ ለፍርድ ቤቱ ያቀርባል፤ ይህ ሪፖርት ጉዲዩ በፍርድ ቤቱ ከመሰማቱ ቢያንስ ሦስት ቀናት አስቀድሞ ለፍርድ ቤቱ ይቀርባል እንዱሁም የሥነ ሥርዓቱ አካል የሆኑ ወገኖች በሙለ በቀላለ እንዱያገኙት ይደረጋል። ፪/ ጉዲዩ በሚሰማበት ወቅት መልሶ የማደራጀት ኃላፉው፣ ባለዕዲው እና ገንዘብ ጠያቂዎች ይሰማለ። ፫/ መልሶ የማደራጀት ዕቅደን በሚያጸድቅበት ጊዜ ፍርድ ቤቱ የሚከተለትን ነገሮች ያረጋግጣል፡፭፻፶ 551 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሀ) መልሶ የማደራጀት ዕቅደ አስፇላጊ በሆነው አብላጫ ድምፅ መጽደቁን እና የባለዕዲውን መክሰር የመከላከል እና የንግድ ሥራውን አዋጭነት የማረጋገጥ ምክንያታዊ ተስፊ ያለው መሆኑን፤ ለ) መልሶ የማደራጀት ዕቅደ “የገንዘብ ጠያቂዎች የተሻለ ጥቅም” የሚለውን መስፇርት የሚያሟላ መሆኑን፤ ሐ) ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ መልሶ በማደራጀት ዕቅደ መሰረት የሚያገኘው ጥቅም በመክሰር ሥነ ሥርዓት ውስጥ ከሚያገኘው ያነሰ ያለመሆኑን፤ መ) የሦስተኛ ወገኖች ጥቅሞች በተለይም ደግሞ አዱስ የዋስትና መብቶችን ከማግኘት እና ከአዱስ የገንዘብ አቅርቦት ማዕቀፍ አንጻር በበቂ ሁኔታ መጠበቁን፤ ሰ) በአንቀጽ ፮፻፹፫ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሰረት የተለያዩ መደቦች ተደምረው የሚገኘው ውጤት በሚወሰድበት ጊዜ ከእነሱ በታች ደረጃ ያለው ማንኛውም መደብ ማንኛውም ክፍያ የሚያገኝ ወይም ማንኛውም ጥቅም የሚኖረው እንደሆነ ፭፻፶፩ 552 ____________________________________________________ የንግድሕግ በመቃወም ድምጻቸውን የሰጡ የሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በተመሳሳይ ወይም በእኩል መልኩ ሙለ ክፍያ ማግኘታቸውን፤ ረ) ተመሳሳይ ደረጃ ያላቸው የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ተመሳሳይ ወይም እኩል በሆነ መልኩ የክፍያ ጥያቄያቸው እንደሚከፇላቸው፤ ሰ) መልሶ የማደራጀት ዕቅደን ዓላማዎች ለማሳካት አስፇላጊ በሚሆንበት ጊዜ እና መልሶ የማደራጀት ዕቅደ የማናቸውንም የሚመለከታቸው ወገኖች መብቶች እና ጥቅሞች አግባብ ባልሆነ መልኩ የማይጎዲ በሚሆንበት ጊዜ ፍርድ ቤቱ በራሱ ተነሳሽነት ከላይ (ሰ) እና ወይም (ረ) ውስጥ ከተመለከቱት መርሆች ውጭ የሆነ አካሄድ ሉከተል ይችላል፤ ሸ) መልሶ በማደራጀት ዕቅደ መሰረት ማንኛውም የሚመለከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መደብ ከሚጠይቀው ሙለ ክፍያ በላይ ሉቀበል ወይም ይዞ ሉቆይ አይችልም። ፭፻፶፪ 553 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ ዋስ የሆኑ የተፇጥሮ ሰዎች መልሶ የማደራጀት ዕቅደን ድንጋጌዎች በማጣቀስ ጥቅማቸውን ማስጠበቅ ይችላለ። ፭/ መልሶ የማደራጀት ዕቅደን በማረጋገጥ ወይም ውድቅ በማድረግ የተሰጠው ፍርድ በሁለም ሰው ላይ አስገዲጅ ይሆናል፤ እንዱሁም በኢትዮጵያ ውስጥ ሰፉ ስርጭት ባለው ጋዜጣ ላይ ይታተማል።

Article 686 — ስለመልሶ የማደራጀት ዕቅደ መሻሻል

፩/ መልሶ የማደራጀት ዕቅደ በፍርድ ቤቱ ከጸደቀ በኋላ ዕቅደ ሉሻሻል የሚችለው ባለዕዲው ሲስማማ እና ገንዘብ ጠያቂዎች ሙለ ድምጻቸውን ሲሰጡ ብቻ ነው። ፪/ እንዱህ ያለው ማሻሻያ በፍርድ ቤቱ መጽደቅ ሳያስፇልገው በባለጉዲዮቹ መካከል ሕጋዊ እና አስገዲጅ ይሆናል።

Article 687 — መልሶ የማደራጀት ዕቅደ አፇጻጸም

፩/ ባለዕዲው በመልሶ ማደራጀት ዕቅደ ውስጥ በተቀመጡት ሁኔታዎች መሰረት ዕቅደን ፭፻፶፫ 554 ____________________________________________________ የንግድሕግ ይፇጽማል፤ በዕቅደ መሰረት ጊዜው ያልደረሰ እና መከፇል የላለበት ማንኛውንም ገንዘብ አይከፍልም። ፪/ ገንዘብ ጠያቂዎች በዕቅደ መሰረት ጊዜው ያልደረሰ እና መከፇል የላለበት ማንኛውንም ገንዘብ መጠየቅም ሆነ መቀበል አይችለም። ፫/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው መልሶ የማደራጀት ዕቅደ በፍርደ ውስጥ በተቀመጠው ሥርዓት መሰረት መፇጸሙን ይቆጣጠራል። ፬/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው የገንዘብ ጠያቂዎችን ጥቅም የሚጎዲ ማንኛውም ጉዲይ ወይም ድርጊት በሚኖርበት ጊዜ ለፍርድ ቤቱ ወዱያውኑ ያሳውቃል። ፭/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በአገልግልት ዘመኑ ወቅት ያወጣቸውን እና መልሰው ሉከፇለት የሚገቡትን ወጪዎች እና ክፍያዎች ፍርድ ቤቱ ይወስናል።

Article 688 — መልሶ የማደራጀት ዕቅደ ስለሚቋረጥበት

ሁኔታ ባለዕዲው መልሶ በማደራጀት ዕቅደ ውስጥ የተቀመጡትን ደንቦች ተግባራዊ ሳያደርግ በሚቀርበት ጊዜ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ፣ ተቆጣጣሪ ወይም ዐቃቤ ሕግ መልሶ ፭፻፶፬ 555 ____________________________________________________ የንግድሕግ የማደራጀት ዕቅደን ለማቋረጥ እና የመክሰር ሥነ ሥርዓት ለመክፇት ለፍርድ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርቡ ይችላለ።

Article 689 — የንግድ ሥራ እንቅስቃሴውን ሦስተኛ

፩/ በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ መሸጥ ለቅድመ ጥንቃቄ መልሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓት ማዕቀፍ ውስጥ መልሶ በማዋቀር ዘርፍ ባለሞያው ወይም መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋላ መልሶ በማደራጀት ኃላፉው ሉዘጋጅ ይችላል። ፪/ ባለዕዲው፣ ዲይሬክተሮቹ እና ባለአክሲዮኖቹ በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ሥራ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ ለመግዛት የመጫረት መብት አላቸው፤ ሆኖም የተቆጣጣሪ ዲኛውን ፍቃድ ማግኘት አለባቸው። ፭፻፶፭ 556 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ መልሶ የማዋቀር ባለሞያው እና መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ገንዘብ ጠያቂዎችን ተጠቃሚ በሚያደርግ መልኩ የንግድ ሥራውን ዋጋ ከፍ ማድረግ የሚለውን ዓላማ በመያዝ የሽያጩን ሂደት አግባብ ነው ብለው በሚያምኑት መልኩ ያደራጃለ፤ እንደአስፇላጊነቱ የባለሞ ያዎችን፣ የአማካሪዎችን ወይም የኢንቨስትመንት ባንኮችን እገዛ ሉጠይቁ ይችላለ። ፬/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ ለመሸጥ ጨረታ ሉያዘጋጅ ወይም በምስጢር እንዱሸጥ ሉያመቻች የሚችለው መልሶ የማደራጀት ዕቅደ ውድቅ እንደተደረገ ወይም ውድቅ የመደረግ ዕድለ ሰፉ እንደሆነ ግልጽ ሲሆን ብቻ ነው። ፭/ የንግድ ሥራው በምስጢር የሚሸጥ ከሆነ የንግድ ሥራው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የሚሸጥበትን ዋጋ ከፍ ለማድረግ ሲባል የሚቀርቡት ዋጋዎች በምስጢር ሉያዙ ይችላለ። ፮/ በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ እንዱሸጥ መልሶ ፭፻፶፮ 557 ____________________________________________________ የንግድሕግ በማደራጀት ኃላፉው የተዘጋጀ ከሆነ ተፍካካሪ ጨረታዎችን ለማግኘት መልሶ የማደራጀት ኃላፉው መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓቱ ከተከፇተ በኋላ ከቀረቡት ውስጥ የተመረጠውን ዋጋ ለህዝብ ይፊ ያደርጋል፤ በፍርድ ቤቱ ከሚወሰነው አግባብነት ካለው ጊዜ በኋላ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው የቀረቡትን ዋጋዎች ድምፅ እንዱሰጥባቸው ለገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅላላ ጉባዔ ማቅረብ ይኖርበታል።

Article 690 — የጨረታ ሥርዓት

፩/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ከባለዕዲው ጋር በመተባበር ፍላጎት ላላቸው ማናቸውም ተጫራቾች ተደራሽ የሆነ የመረጃ ክፍል ያደራጃል። ፪/ ፍላጎት ያላቸው ማናቸውም ተጫራቾች የመረጃ ክፍለን ከመጠቀማቸው በፉት የሚስጥር ጥበቃ ስምምነት መፇረም ይኖርባቸዋል። ፫/ ፍላጎት ያለው ማንኛውም ተጫራች የሚከተለትን ጨምሮ ጨረታውን አግባብ ካላቸው ሰነድች ጋር ያቀርባል፡ሀ) የተጫራቹን የፊይናንስ አቋም፤ ፭፻፶፯ 558 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለ) የንግድ ሥራ እንቅስቃሴውን ለመረከብ የሚከፇለውን ገንዘብ ምንጭ፤ ሐ) የንግድ ሥራ ዕቅደን፤ መ) ለመግዛት የታሰቡትን ንብረቶች ዝርዝር፤ ሰ) የመግዣ ዋጋውን፤ ረ) አስገዲጅ የሆኑ የአሰሪና ሰራተኛ ጉዲይ ሕጎች እንደተጠበቁ ሆነው ተጫራቹ ለመረከብ ፇቃደኛ የሆናቸውን ሰራተኞች ምድቦች እና ብዛት፤እና ሰ) በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ እንዱቀጥል ለተጫራቹ እንዱተላለፍ አስፇላጊ የሆኑትን ውልች።

Article 691 — ውልች መተላለፍ የሚችለ ስለመሆናቸው

በግል የሚፇጸሙ ውልችን ጨምሮ የውልችን መተላለፍ የሚገድቡ ማናቸውም የውል ድንጋጌዎች የንግድ ሥራውን ለማስቀጠል አስፇላጊ እስከሆኑ ድረስ ተፇጻሚ አይሆኑም።

Article 692 — ዋስትና ያላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ስምምነት

፩/ ለዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶች በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ የሚሸጠው የንግድ ሥራ ፭፻፶፰ 559 ____________________________________________________ የንግድሕግ እንቅስቃሴ ውስጥ የተካተቱ ከሆነ የማይንቀሳቀስ ንብረት ማስያዣ ተቀባዮቹ፣ የተንቀሳቃሽ ንብረት ማስያዣ ተቀባዮቹ እና ላልች የንብረት ዋስትና ተጠቃሚዎች ስምምነት መገኘት አለበት። ፪/ ለዕዲ ማስያዣነት የዋለው ተንቀሳቃሽ ወይም የማይንቀሳቀስ ንብረት ዋጋ ዋስትና ከተሰጠው የክፍያ ጥያቄ በላይ ከሆነ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው የክፍያ ጥያቄውን በመክፇል ወይም ንብረቱን ተመሳሳይ ዋጋ ባለው ላላ ንብረት በመተካት የዋስትና ግዳታውን ሉያነሳ ይችላል። ፫/ ተጠቃሚ የሆነው ገንዘብ ጠያቂ ለዕዲ ማስያዣነት የዋለውን ንብረት ለመልቀቅ ፇቃደኛ ካልሆነ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ለፍርድ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርብ ይችላል፤ ፍርድ ቤቱ ዋስትና ላለው የክፍያ ጥያቄ ክፍያ እንዱቀበል ወይም ንብረቱ ተመሳሳይ ዋጋ ባለው ላላ ንብረት እንዱተካ ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችላል። ፬/ በምትክ የቀረበው ንብረት አስቀድሞ በነበረው ለዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረት ዋስትና የተሰጠውን የክፍያ ጥያቄ ሙለ በሙለ ለመሸፇን የማይበቃ ፭፻፶፱ 560 ____________________________________________________ የንግድሕግ ከሆነ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ልዩነቱን ዋስትና ላለው ገንዘብ ጠያቂ እንዱከፍል ፍርድ ቤቱ ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችላል።

Article 693 — የንግድ ሥራ እንቅስቃሴውን ለመረከብ

፩/ መልሶ የማደራጀት ዕቅደ በገንዘብ ጠያቂዎች ስብሰባው ወይም በፍርድ ቤቱ ውድቅ ከተደረገ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ ለመሸጥ የቀረቡትን ጨረታዎች በገንዘብ ጠያቂዎች ድምፅ እንዱሰጥባቸው ያቀርባል። ፪/ ገንዘብ ጠያቂዎች ከሚጠይቁት ክፍያ ውስጥ ቢያንስ ሁለት ሦስተኛው ያላቸው በገንዘብ ጠያቂዎች መካከል በጽሁፍ በሚደረግ ስምምነት አማካኝነት ጨምሮ ከደገፈት ጨረታው ተቀባይነት ያገኛል፤ ማሳወቂያ ተሰጥቷቸው በአካል እንዱሁም በወኪላቸው አማካኝነት ያልተገኙ ገንዘብ ጠያቂዎች ድምፅ ለመስጠት ዓላማ ከግምት ውስጥ አይካተቱም። ፭፻፷ 561 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 694 — በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት

፩/ በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የሚሸጥ የሆነ እንደሆነ ፍርድ ቤቱ በሚያስፇልገው አብላጫ ድምፅ በገንዘብ ጠያቂዎች የጸደቀ መልሶ የማደራጀት ዕቅድ ያለመኖሩን እና የአሸናፉው ተጫራች የንግድ ሥራ ዕቅድ የንግድ ሥራውን አዋጭነት የማረጋገጥ ተስፊ ያለው መሆኑን ያጣራል። ፪/ ፍርድ ቤቱ በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት የንግድ ሥራውን እንዱቀጥል አስፇላጊ የሆኑት በቀረቡት የግዢ ጥያቄዎች ውስጥ የተዘረዘሩ ውልች እንዱተላለፈ ትዕዛዝ ይሰጣል፤ እንዱሁም በሕጉ መሰረት ስም እስከሚተላለፍ ድረስ አሸናፉው ተጫራች ሥራ አመራሩን እንዱረከብ ለማስቻል የንግድ ሥራው አሸናፉ ለሆነው ተጫራች የሚተላለፍበትን ቀን ይወስናል። ፫/ ፍርድ ቤቱ አሸናፉው ተጫራች የገዛቸውን ንብረቶች በነጻነት እንዲይተላለፈ ገደብ ሉያስቀምጥ የሚችለው ቢበዛ ለሁለት ዓመታት ነው። ፭፻፷፩ 562 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ የተላለፈት ንብረቶች የሚሸጡት ከማንኛውም ተጨባጭ፣ ቅድመ ሁኔታ ያለውም ሆነ ላላ ዓይነት ዕዲ፣ ዕገዲ፣ ክፍያ እና ኃላፉነት እንዱሁም በተለይም ደግሞ ከአካባቢ ክፍያዎች እና ኃላፉነቶች ነጻ ሆነው ነው።

Article 695 — በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ

፩/ በፍርድ ቤቱ መጽደቁን ተከትል መልሶ የማደራጀት ኃላፉው የባለቤትነት ማስተላለፉያ ውልን ጨምሮ አስፇላጊ የሆኑ ውልች በሙለ እንዱፇጸሙ ያመቻቻል፤ እንዱሁም በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ መተላለፈን ተግባራዊ ለማድረግ አስፇላጊ የሆኑ ቅድመ ሁኔታዎችን በሙለ ያሟላል። ፪/ በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ በሽያጭ ከመተላለፈ በፉት የሽያጩ አካል ያልሆኑ ንብረቶች ይሸጣለ፤ እንዱሁም ያልተዘዋወሩ ሰራተኞች ይሰናበታለ፤ ከሽያጩ የሚገኘው ገንዘብ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፹፮ ፭፻፷፪ 563 ____________________________________________________ የንግድሕግ ውስጥ በተቀመጡት የቅደም ተከተል ደንቦች መሰረት ለገንዘብ ጠያቂዎች ይከፊፇላል።

Article 696 — የመልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓትን ወደ

የመክሰር ሥነ ሥርዓት ስለመቀየር በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ እንዱሸጥ ከጸደቀ በኋላ ወይም መልሶ የማደራጀት ዕቅደ ውድቅ የተደረገ ከሆነ ፍርድ ቤቱ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓቱን ወደ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ይቀይረዋል።

Article 697 — ይግባኝ

፩/ ተቃውሞ ያለው ገንዘብ ጠያቂ መልሶ የማደራጀት ዕቅደን በሚያጸድቀው ፍርድ ወይም በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ እንዱሸጥ በተሰጠው ፍርድ ላይ ይግባኝ ሉያቀርብ ይችላል። ፪/ ባለዕዲው መልሶ የማደራጀት ዕቅደን ውድቅ በሚያደርገው ፍርድ ወይም የንግድ ሥራ ፭፻፷፫ 564 ____________________________________________________ የንግድሕግ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ መሸጡን ውድቅ በሚያደርገው ፍርድ ላይ ይግባኝ ሉያቀርብ ይችላል። ፫/ የተላለፈ ውልች ተዋዋይ ወገኖች የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ እንዱሸጥ በተሰጠው ፍርድ ላይ ይግባኝ ሉያቀርቡ ይችላለ፤ ነገር ግን ይግባኝ ማቅረብ የሚችለት ውልቹ መተላለፊቸውን በተመለከተ ብቻ ነው። ፬/ ለባለዕዲው፣ መልሶ ለማደራጀት ኃላፉው እና የሥነ ሥርዓቱ አካል ለሆኑ ወገኖች በሙለ ስለ ይግባኙ ማሳወቂያ ይሰጣቸዋል። ፭/ መልሶ የማደራጀት ዕቅደን በሚያጸድቅ ውሳኔ ላይ ይግባኝ መቅረቡ የዕቅደን አፇጻጸም መታገድ አያስከትልም። ፮/ መልሶ የማደራጀት ዕቅደን በመቃወም የቀረበ ይግባኝ አዎንታዊ ውጤት ያገኘ እንደሆነ ፍርድ ቤቱ፡ሀ) እንደ ሁኔታው ግልጽ የሆነ የሥርዓት ጥሰት ወይም “የገንዘብ ጠያቂዎች የተሻለ ጥቅም” ፭፻፷፬ 565 ____________________________________________________ የንግድሕግ የሚለው መስፇርት ላይ የተፇጸመ ጥሰት በሚኖርበት ጊዜ መልሶ የማደራጀት ዕቅደን ሉተው፤ ወይም ለ) ዕቅደን ሉያጸድቅ እና ጉዲት ለደረሰበት ወገን ካሣ ሉሰጥ፤ ይችላል። ፯/ ማንኛውም ፍላጎት ያለው ወገን መልሶ የማደራጀት ዕቅደ እንዱቋረጥ በተሰጠው ውሳኔ ላይ ይግባኝ ሉያቀርብ ይችላል። ፰/ በዚህ አንቀጽ መሰረት የሚቀርቡ ይግባኞች መልሶ የማደራጀት ዕቅደን የሚያጸድቀው ወይም ውድቅ የሚያደርገው ፍርድ በተሰጠ በሃያ ቀናት ውስጥ መቅረብ አለባቸው።

Article 698 — የተሸነፉ ተጫራቾች ተቃውሞ

የተሸነፈ ተጫራቾች የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ እንዱሸጥ በተሰጠው ፍርድ ላይ ተቃውሞ ማቅረብ አይችለም። ፭፻፷፭ 566 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 699 — የሥራ አስኪያጆች እና ዲይሬክተሮች

፩/ የገንዘብ ጠያቂዎችን ጥቅሞች ለማስጠበቅ፤ እና ፪/ ኪሣራን ለመከላከል አስፇላጊ የሆኑ እርምጃዎችን በሙለ ለመውሰድ፤ በእምነት ኃላፉነት ተጥልባቸዋል።

Article 700 — ፱∙ የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ስለመተካት

፩/ በሥነ ሥርዓቱ ወቅት በማናቸውም ጊዜ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ፣ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ፣ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ወይም አንድ ዐቃቤ ሕግ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በልላ እንዱተካ ለፍርድ ቤቱ አቤቱታ ማቅረብ ይችላል። ፪/ ፍርድ ቤቱ በራሱ ሥልጣን የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂውን በልላ ሉተካ ይችላል። ፫/ ፍርድ ቤቱ በተለይም ደግሞ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ከተቆጣጣሪ ዲኛው ፇቃድ ውጭ የተቀበለውን ማንኛውንም ገንዘብ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፲ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ሰ) መሰረት በከሰረው ሰው ሀብት ስም በተከፇተው የባንክ ሑሳብ ውስጥ ሳያስገባ ከቀረ ወይም ከባንክ ሑሳብ ካስወጣ ፍርድ ቤቱ በራሱ ተነሳሽነት የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ በልላ ሉተካ ይችላል። ፭፻፹፫ 584 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው ቢኖርም የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ወይም ከአጠቃላይ የቅድመ ኪሣራ የገንዘብ ጥያቄዎች መጠን ውስጥ አብዛኛው ያላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ያመለከተው ሰው እንዱሾም ያቀረበውን የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ እንዱሾም የሚደግፈ ከሆነ ፍርድ ቤቱ ማመልከቻውን ሉፇቅድ እና ያመለከተው ሰው ያቀረበውን ሰው የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አድርጎ ሉሾም ይችላል።

Article 701 — የቆይታ ጊዜ

፭፻፷፯ 568 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፍርድ ቤቱ ቀላል መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት በሚሰጠው ፍርድ የሥነ ሥርዓቱን የቆይታ ጊዜ ይወስናል።

Article 702 — መልሶ የማደራጀት ኃላፊውን ስለመሾም

፩/ ፍርድ ቤቱ ዕዲን መልሶ የማዋቀር ዘርፍ ባለሞያውን መልሶ የማደራጀት ኃላፉ አድርጎ ይሾማል። ፪/ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው አግባብነት ካለው የገንዘብ ጠያቂዎች መደቦችን በጥንቃቄ ይመድባል እንዱሁም መልሶ የማደራጀት ዕቅደን ድምፅ እንዱጥበት ለገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ስብሰባዎች ወይም ለየገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅላላ ጉባዔ ያቀርባል።

Article 703 — አግባብነት ያላቸው ድንጋጌዎች

በዚህ ምዕራፍ ውስጥ በተለየ ሁኔታ ካልተደነገገ በስተቀር የምዕራፍ ሦስት (የባለዕዲው ሀብት) ድንጋጌዎችን ሳይጨምር የርዕስ ሦስት ድንጋጌዎች በቀላል መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ላይ ተፇጻሚ ይደረጋለ።

Article 704 — ስለቀላል መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት

መቋረጥ ፭፻፷፰ 569 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ መልሶ የማደራጀት ዕቅደ በገንዘብ ጠያቂዎች መደቦች ወይም በየገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅላላ ጉባዔዎች በሚያስፇልገው አብላጫ ድምፅ በገንዘብ ጠያቂዎች ካልጸደቀ ቀላል መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓቱን ያቋርጣል። ፪/ ሥነ ሥርዓቱን ለማቋረጥ ልክ ውሳኔ ሲሰጥ ቀላል መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓቱ ወዱያውኑ ወደ መልሶ የማደራጀት ዕቅድ ይቀየራል። ፫/ ንዐስ አንቀጽ (፪) ቢኖርም የንግድ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የንግድ ሥራ የመሸጥ ዕድለ ጠባብ በሚሆንበት ጊዜ ፍርድ ቤቱ በራሱ ሥልጣን ባለዕዲው እና መልሶ የማደራጀት ኃላፉው የሚለትን ከሰማ በኋላ ቀላል መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓቱን ወደ መክሰር ሥነ ሥርዓት ሉቀይር ይችላል።

Article 705 — የመክሰር ሥነ ሥርዓት ስለመክፈት

፭፻፷፱ 570 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ክፍያዎችን ያቋረጠ ባለዕዲ አቤቱታ ሲያቀርብ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ይከፇታል። ፪/ ባለዕዲው በዚህ መጽሐፍ ርዕስ ሦስት መሰረት መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ለመክፇት አስቀድሞ አቤቱታ ያቀረበ ካልሆነ በስተቀር ክፍያዎችን ያቋረጠው ባለዕዲ በጣም ቢዘገይ በአርባ አምስት ቀናት ውስጥ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ለመክፇት ለፍርድ ቤት አቤቱታ ማቅረብ አለበት። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ውስጥ ባለዕዲው ያለበት ግዳታ በህብረት የሽርክና ማህበር ውስጥ በእያንዲንደ ማህበርተኛ ላይ እንዱሁም ሁለት ዓይነት ኃላፉነት ባለበት የሽርክና ማህበር ውስጥ ኃላፉነታቸው ባልተወሰነ ማህበርተኞች ላይ ተፇጻሚ ይሆናል። ፬/ የመክሰር ሥነ ሥርዓት፡ሀ) ከባለዕዲው ጋር በአንድነትና በተናጠል ኃላፉ የሆኑ ሰዎች፤ ፭፻፸ 571 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለ) በባለዕዲው ላይ ጊዜው የደረሰ እና መከፇል ያለበት የክፍያ ጥያቄ ያላቸው አንድ ወይም ከዚያ በላይ ገንዘብ ጠያቂዎች፤ ሐ) ከመክሰር ሥነ ሥርዓት ውጭ የባለዕዲውን ንብረት እንዱያጣራ የተሾመ ንብረት አጣሪ፤ መ) ባለዕዲው የንግድ ሥራ ማቋረጡ ባለዕዲውን ከሚመለከት የወንጀል ሥነ ሥርዓት ግልጽ በሚሆንበት ጊዜ ማንኛውም ዐቃቤ ሕግ፤ አቤቱታ በሚያቀርቡበት ጊዜም እንዱሁ ሉከፇት ይችላል። ፭/ በባለዕዲው ላይ በመካሄድ ላይ ባለ ሥነ ሥርዓት የተነሳ ባለዕዲው ክፍያዎችን ያቋረጠ መሆኑ ግልጽ በሚሆንበት ጊዜ ፍርድ ቤቱ በራሱ ተነሳሽነትም እንዱሁ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ሉያስጀምር ይችላል፣ ባለዕዲው ክፍያዎችን ያቋረጠ መሆኑን ያረጋገጠው ፍርድ ቤት ጉዲዩን በዚህ መጽሐፍ መሰረት የመክሰር ፍርድ ለመስጠት ሥልጣን ወዲለው ፍርድ ቤት ይልካል። ፭፻፸፩ 572 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፮/ ባለዕዲው ከአቤቱታው በተጨማሪ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፴፯ ንዐስ አንቀጽ (፩) ውስጥ የተዘረዘሩትን ሰነድች ማቅረብ አለበት። ፯/ ከአቤቱታቸው በተጨማሪ ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፴፯ ንዐስ አንቀጽ (፬) ውስጥ የተዘረዘሩትን ሰነድች ማቅረብ አለባቸው፤ እንዱሁም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ተደርጎ የሚሾመውን ሰው በተመለከተ ሀሳብ ሉያቀርቡ ይችላለ።

Article 706 — ስለመክሰር የሚሰጥ ፍርድ

፩/ ለመጀመሪያ ጊዜ ጉዲዩ በሚሰማበት ጊዜ ወይም አግባብ በሚሆንበት ጊዜ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፺፩ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረት የመርማሪው ሪፖርት ሲደርሰው ፍርድ ቤቱ፡ሀ) ባለዕዲው የከሰረ መሆኑን ያውጃል፤ ለ) በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፭ መሰረት ተቆጣጣሪ ዲኛውን ይሾማል፤ ሐ) ከዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፲ እስከ አንቀጽ ፮፻፲፮ በተደነገገው መሰረት የመክሰር ሥነ ፭፻፸፪ 573 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሥርዓቱን ለማከናወን የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ይሾማል፤ መ) በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፺፩ መሰረት ክፍያዎች የተቋረጡበት ቀን መልሶ በማደራጀት ሥነ ሥርዓት ውስጥ ያልተወሰነ ከሆነ ክፍያዎች የተቋረጡበትን ቀን ይወስናል። ፪/ በአንድነትና በተናጠል ተጠያቂ የሆኑ ማህበርተኞች ባለት የንግድ ሥራ ማህበር ላይ የመክሰር ፍርድ በሚሰጥበት ጊዜ ማህበርተኞቹ የከሰሩ ይሆናለ፤ የድርጅቱ እና የማህበርተኞቹ ንብረቶች ለየብቻ ይስተናገዲለ እንዱሁም የመክሰር ሥነ ሥርዓቶቹ ለየብቻ ይከናወናለ።

Article 707 — ለገንዘብ ጠያቂዎች የሚሰጥ ማሳወቂያ

፩/ የመክሰር አቤቱታ በገንዘብ ጠያቂዎች፣ በአንድነትና በተናጠል ኃላፉ በሆኑ ማህበርተኞች ወይም በዐቃቤ ሕግ የቀረበ ከሆነ ፍርድ ቤቱ አቤቱታው መቅረቡን በሰባት ቀናት ውስጥ ለባለዕዲው ያሳውቃል። ፪/ ባለዕዲው አቤቱታው በቀረበ በሃያ ቀናት ውስጥ የመክሰር አቤቱታውን የሚቀበል ወይም የሚቃወም መሆኑን በመግለጽ መልስ ያቀርባል። ፭፻፸፫ 574 ____________________________________________________ የንግድሕግ ባለዕዲው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፴፯ ንዐስ አንቀጽ (፩) ውስጥ የተዘረዘሩትን ሰነድች እንዱሁም ክፍያዎችን ያቋረጠ እንደሆነ ወይም እንዲልሆነ የሚጠቁሙ ላልች ደጋፉ ሰነድችን ያቀርባል። ፫/ ባለዕዲው ክፍያዎች መቋረጣቸውን የሚያምን ከሆነ ባለዕዲው የንግድ ሥራው በዚህ መጽሐፍ ርዕስ ሦስት መሰረት መልሶ ለማደራጀት ሥነ ሥርዓት ብቁ እንደሆነ ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓትን በሚመለከተው በዚህ ርዕስ መሰረት ወደ መክሰር ሥነ ሥርዓት መሄድ እንዲለበት መግለጽ አለበት። ፬/ ባለዕዲው መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ለመክፇት ብቁ እንደሆነ ፍርድ ቤቱ ከደረሰበት እና መልሶ የማደራጀት ዕቅደ ተዘጋጅቶ ሲቀርብ በዚህ መጽሐፍ ርዕስ ሦስት መሰረት አስፇላጊውን ድምፅ እንደሚያገኝ የሚጠብቅ ከሆነ በመክሰር ሥነ ሥርዓት ፊንታ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችላል።

Article 708 — የንግድ ሥራው ከተቋረጠ በኋላ ስለመክሰር

፭፻፸፬ 575 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ ምዝገባው ከንግድ መዝገብ የተሰረዘ ባለዕዲ ከንግድ መዝገቡ ከተሰረዘበት ጊዜ አንስቶ ባለው አንድ ዓመት ውስጥ ክፍያዎችን አቋርጦ የነበረ ከሆነ መክሰሩ ሉነገር ይችላል። ፪/ ነጋዳው የንግድ መዝገብ ውስጥ ተመዝግቦ ያልነበረ ከሆነ ክፍያዎች ከተቋረጡ በኋላ በማንኛውም ጊዜ መክሰሩ ሉነገር ይችላል።

Article 709 — ከሞት በኋላ የመክሰር ሥነ ሥርዓት

፩/ ክፍያ አቋርጦ የነበረ አንድ ነጋዳ የሞተ እንደሆነ በሞተ በአንድ ዓመት ውስጥ መክሰሩ ሉነገር ይችላል። ፪/ እንዱህ ባለው ነጋዳ ላይ፡ሀ) በአንድ ገንዘብ ጠያቂ፤ ለ) በዐቃቤ ሕግ፤ ወይም ሐ) ፍርድ ቤቱ በራሱ ሥልጣን፤ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ሉከፍት ይችላል። ፫/ ማንኛውም ወራሽ በውርስ የተላለፇለት ሀብት ከግል ሀብቱ ጋር እንዲይደባለቅ ለማድረግ የሞተው ፭፻፸፭ 576 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሰው መክሰር እንዱነገር አቤቱታ ሉያቀርብ ይችላል። ፬/ ነጋዳው ከሞተ በኋላ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ለመክፇት የሚሰጠው ፍርድ በፍትሐብሕር ሕግ ድንጋጌዎች መሰረት ገንዘብ ጠያቂዎች አግኝተው የነበረውን የንብረት መለየት ጥቅም ውጤት ወዱያውኑ ያስቀረዋል።

Article 710 — የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ሥልጣን

፩/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የሚከተለት ሥልጣኖች ይኖሩታል፡ሀ) በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፯፻፵፪ እስከ አንቀጽ ፯፻፵፮ በተደነገገው መሰረት በተቆጣጣሪ ዲኛው ቁጥጥር ሥር ሆኖ የከሰረውን ሰው ሀብት ማስተዲደር፤ ለ) የባለዕዲው ሀብት በትክክል የሚገኝበትን ሁኔታ ለማወቅ የሚያስችለትን መረጃዎች ፭፻፹፬ 585 ____________________________________________________ የንግድሕግ ከመንግስት ባለሥልጣን አካላት፣ ከብድር ተቋማት እና ከላልች ተቋማት መቀበል፤ ሐ) በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፯፻፴፭ እስከ አንቀጽ ፯፻፵፩ በተደነገገው መሰረት በባለዕዲው ድጋፍ የሀብቱን የንብረት ዝርዝር ማዘጋጀት፤ መ) የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎችን እንዱቀበል ወይም ውድቅ እንዱያደርግ ለተቆጣጣሪ ዲኛው ምክረ ሀሳብ መስጠት፤ ሰ) የዲኝነት እና የአስተዲደር ወጪዎችን ለመሸፇን በመክሰር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛው የተወሰኑ ገንዘቦችን ቀንሶ የሚቀበላቸውን ገንዘቦች ሁለ በከሰረው ንብረት ስም የተከፇተ የባንክ ሑሳብ ውስጥ ወዱያውኑ ተቀማጭ ማድረግ፤ ረ) አገልግልቱን መስጠት ካቋረጠ በኋላ በሰላሳ ቀናት ውስጥ ወይም ቢዘገይ የመክሰር ሥነ ሥርዓቱ ከተቋረጠ በኋላ በሰላሳ ቀናት ውስጥ ለፍርድ ቤቱ ሪፖርት ማቅረብ። ፪/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥልጣኖቹ የማይተላለፈ ናቸው፤ ሆኖም ተቆጣጣሪ ዲኛው ፭፻፹፭ 586 ____________________________________________________ የንግድሕግ ከፇቀደለት ለአንዲንድ ሥራ በተለየ ሥልጣኑን ለገለልተኛ ባለሞያዎች ሉያስተላልፍ ይችላል።

Article 711 — ንብረት ጠባቂው በሰራቸው ሥራዎች ላይ

አቤቱታን ስለማቅረብ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሰራው ሥራ ላይ የከሰረው ሰው ወይም ማንኛውም ላላ ባለጉዲይ ለመክሰር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛው ተቃውሞ ማቅረብ ይችላል፤ ተቆጣጣሪ ዲኛውም በተቃውሞው ላይ በሦስት ቀናት ውስጥ ውሳኔ መስጠት ይኖርበታል።

Article 712 — የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት

የተሰጠውን ፍርድ ስለ መቃወም ፭፻፸፯

Article 713 — መቃወሚያ ወይም ይግባኝ ላቀርብበት

ስለማይቻል ፍርድ ፭፻፸፰ ፯፻፲፰ 719 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 714 — መክሰርን ለማስታወቅ የተሰጠውን ፍርድ

ስለ ማንሳት ፭፻፸፱

Article 715 — ስለ ፍርድ ቤት ሥልጣን ፭፻፹

Article 716 — ስለተቆጣጣሪ ዲኛው ሹመት እና ሥልጣን

የመክሰር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛ ለመልሶ ማደራጀት ሥነ ሥርዓት ያልተሾመ ከሆነ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፭ መሰረት ይሾማል። ተቆጣጣሪ ዲኛው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፮ ውስጥ የተመለከተው ሥልጣን ይኖረዋል።

Article 717 — ስለ የተቆጣጣሪ ዲኛው ሥልጣን

፭፻፹ 581 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፮ መሰረት በዝርዝር ከተሰጠው ሥልጣን በተጨማሪ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛው፡ሀ) ከመክሰር ሥነ ሥርዓት ጋር በተያያዘ በሚነሱና በፍርድ ቤቱ ሥልጣን ሥር በሚወድቁ ክርክሮች ሁለ ለፍርድ ቤት መግለጫ የማቅረብ፤ የዚሁ መግለጫ መኖርም በፍርድ ቤቱ ውሳኔዎች ውስጥ መጠቀስ አለበት፤ ለ) የባለዕዲው ሀብት ውስጥ ያለ ንብረቶችን ጠብቆ ለማቆየት አስፇላጊ የሆኑ እርምጃዎችን በሙለ የመውሰድ ወይም አግባብ ባላቸው ባለሥልጣን አካላት እንዱወሰደ የማድረግ፤ ሐ) በሕግ የታዘዘ ሲሆን ወይም አስፇላጊ መሆኑን ካመነ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ስብሰባ እንዱደረግ ጥሪ የማድረግ፤ መ) ንብረት ጠባቂው ራሱ እንዱሾም በሕግ ካልታዘዘ በስተቀር የመክሰር ሥነ ሥርዓቱን ለማገዝ አስፇላጊ የሆኑትን ሰዎች የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ እንዱሾማቸው የመፍቀድ፤ ፭፻፹፩ 582 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሰ) የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በከሳሽነት ወይም በተከሳሽነት በፍርድ ቤት እንዱከ ራከር በጽሁፍ የመፍቀድ፤ ሥልጣን አለው። ፪/ ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚሰጣቸው ሕጋዊ የሆኑ ትዕዛዞች እንደ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ይቆጠራለ።

Article 718 — የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ስለመሾም

፩/ ፍርድ ቤቱ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፮፻ እስከ አንቀጽ ፮፻፮ በተደነገገው መሰረት የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት በሚሰጠው ፍርድ ውስጥ አንድ የከሰረን ሰው ንብረት ጠባቂ ይሾማል። ፪/ የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የጠየቀ አንድ ገንዘብ ጠያቂ የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ የሚሆነውን ሰው ያቀረበ ከሆነ ፍርድ ቤቱ ገንዘብ ጠያቂው ያቀረበውን ሰው ሉሾም ይችላል። ፫/ መልሶ የማደራጀት ሥነ ሥርዓት ወደ መክሰር ሥነ ሥርዓት የተቀየረ እንደሆነ ፍርድ ቤቱ መልሶ ፭፻፹፪ 583 ____________________________________________________ የንግድሕግ የማደራጀት ኃላፉውን የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ አድርጎ ይሾማል።

Article 719 — የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ስለ

መተካት ፭፻፹፫

Article 720 — የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች

ሥልጣን እና ግዳታዎች ፭፻፹፬

Article 721 — ጠባቂው በሰራቸው ሥራዎች ላይ

አቤቱታን ስለ ማቅረብ ፭፻፹፮

Article 722 — የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ስለማቋቋም

፩/ ተቆጣጣሪ ዲኛው የመክሰር ሥነ ሥርዓት በተከፇተ በአስር ቀናት ውስጥ ከፍተኛ መጠን ያላቸው የክፍያ ጥያቄዎች ካላቸው የገንዘብ ጠያቂዎች መካክል አምስት አባላትን የያዘ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ያቋቁማል፤ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ሉቀ መንበርም ከአባላቱ መካከል ይመርጣል። ፭፻፹፮ ፮ 587 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የተቋቋመው የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ እንዱጸድቅ ለፍርድ ቤቱ ይቀርባል። ፫/ አንድ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ አባል ከቦታው ሉነሳ የሚችለው ተቆጣጣሪ ዲኛው በሚያቀርበው ሀሳብ መሰረት ፍርድ ቤቱ በሚሰጠው ውሳኔ ብቻ ነው። ፬/ ሆኖም ግን ተቆጣጣሪ ዲኛው በልላ እንዱተካ ራሱ ጥያቄ ያቀረበን አባል በልላ ገንዘብ ጠያቂ ሉተካ ይችላል። ፭/ ከባለዕዲው ጋር አራተኛ ደረጃን ጨምሮ እስከ አራተኛ ደረጃ ድረስ የሚቆጠር የስጋ ወይም የጋብቻ ዝምድና ያለው ማንኛውም ሰው የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ አባል ተደርጎ ሉመረጥ አይችልም።

Article 723 — የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ መብቶች እና

፩/ ፍርድ ቤቱ፣ ተቆጣጣሪ ዲኛው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አግባብ በሚሆንበት ጊዜ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ምክሩን እንዱሰጥ ሉጠይቁት ይችላለ። ፭፻፹፯ 588 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ውሳኔዎች በአባላቱ በድምፅ ብልጫ ይወሰናለ። ፫/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ፡ሀ) ሑሳቦቹን ማረጋገጥን፤ ለ) በባለዕዲው የተዘጋጁ መግለጫዎችን፤ እና ሐ) የሕግ ክርክሮችን፤ በተመለከተ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴውን ምክር ሉጠይቅ ይችላል። ፬/ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው የከሰረውን ሰውንብረት ጠባቂ ይቆጣጠራል። ፭/ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ለመተካት ለፍርድ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርብ ይችላል፣ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው እንዱህ ያለውን አቤቱታ የሚያቀርበው ከአጠቃላይ የቅድመ ኪሣራ የገንዘብ ጥያቄዎቹ ውስጥ አብዛኛው ያላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የባለዕዲው ንብረት ጠባቂ መተካቱን የሚደግፈ ከሆነ ነው። ፮/ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው የመክሰር ሥነ ሥርዓቱ የሚገኝበትን ሁኔታ እና የገቢ እና ወጪ ክፍያዎችን ሁኔታ በተመለከተ በማንኛውም ጊዜ መረጃ ሉጠይቅ ይችላል፤ የከሰረው ሰው ንብረት ፭፻፹፰ 589 ____________________________________________________ የንግድሕግ ጠባቂ ማናቸውንም ክርክሮች በተመለከተ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴውን ያማክራል። ፯/ አንድ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ አባል ኃላፉ የሚሆነው ከባድ ቸልተኝነት ወይም ሆነ ብል ጥፊት ከፇጸመ ብቻ ነው። ፰/ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው አባላት የሁለንም ገንዘብ ጠያቂዎች ጥቅም ይወክላለ። ፱/ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው አባላት ምንም ዓይነት ክፍያ አይከፇላቸውም፤ ሆኖም ወጪዎቹ በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በጽሁፍ የጸደቁ ከሆነ ያወጧቸውን ወጪዎች የመጠየቅ መብት አላቸው።

Article 724 — በመክሰር ሥነ ሥርዓት ውስጥ ስለ ዐቃቤ

፩/ ዐቃቤ ሕጉ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ከማስፇጸም ጋር ግንኙነት ያላቸው ማናቸውንም የባለቤትነት ማረጋገጫዎች መዛግብት እና ሰነድች ተቆጣጣሪ ዲኛው እንዱያቀርብለት የማዘዝ መብት አለው። ፭፻፹፱ 590 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ ዐቃቤ ሕጉ ምርመራዎቹ በሚስጥር መያዝ ያለባቸው ቢሆኑም ባለዕዲውን የሚመለከቱ የወንጀል ክርክሮችን የሚመለከቱ ጨምሮ ለመክሰር ሥነ ሥርዓቱ አግባብነት ያላቸው ማናቸውንም መረጃዎች በሚጠየቅበት ጊዜ ወይም በራሱ ተነሳሽነት ለተቆጣጣሪ ዲኛው የማሳወቅ ግዳታ አለበት።

Article 725 — የመብቶች መገፈፍ የተፈጻሚነት ወሰን

፩/ የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፍርድ በሚሰጥበት ጊዜ ባለዕዲው ንብረቶቹን በተመለከተ ያለትን መብቶች በጠቅላላ ወዱያውኑ ያጣል። ፪/ የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፍርድ በሚሰጥበት ጊዜ የመክሰስ እና የመክሰስ ችልታ የሚኖረው የከሰረው ሰው ንብረት አስተዲዲሪ ብቻ ይሆናል። ፍርድ ቤቱ ባለዕዲው ጥያቄ ፭፻፺ 591 ____________________________________________________ የንግድሕግ በሚያቀርብበት ጊዜ በማንኛውም ክርክር ውስጥ እንዱሳተፍ ሉፇቅድለት ይችላል። ፫/ እነዚህን ድንጋጌዎች በመጣስ የሚፇጸሙ ማናቸውም ድርጊቶች በሦስተኛ ወገኖች ላይ ተፇጻሚ ሉሆኑ አይችለም። ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ቢኖሩም ባለዕዲው በወንጀል ክርክር ውስጥ እንደ ፍትሐ ብሕር ከሳሽ ካሣ እንደማግኘት ያለ በእጅጉ ግላዊ የሆኑ መብቶቹን ሉጠቀም ይችላል።

Article 726 — የባለዕዲውን መዝገቦች ስለማስረከብ እና

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፳፭ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረትእስከሚረከብ ድረስ የአጠባበቅ ሥራዎችን እና በሥራ ዘርፈ በተለመደው አሰራር መሰረት የዕለት ተዕለት ሥራ አመራር ተግባራትን ባለዕዲው ሉያከናውን ይችላል። ፭፻፺፩ 592 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የመክሰር ሥነ ሥርዓት በተከፇተ በሦስት ቀናት ውስጥ ባለዕዲው ተመርምረው እንዱዘጉ መዝገቦችን ለከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ያስረክባል፤ እነዚህን መዝገቦች ለባለዕዲው የያዘ ማንኛውም ሦስተኛ ወገን የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሚጠይቅበት ጊዜ መዝገቦቹን የማስረከብ ግዳታ አለበት፤ አስፇላጊ በሚሆንበት ጊዜ ተቆጣጣሪ ዲኛው መዝገቦቹን እንዱያስረክብ ለማስገደድ ትዕዛዝ ይሰጣል። ፫/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፴፪ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ባለዕዲው ባለበት መዝገቦቹን ለመዝጋትና ሑሳቡን ለማቆም ባለዕዲውን ይጠራዋል። ፬/ በዚሁ ጥሪ ባለዕዲው ያልቀረበ እንደሆነ በአርባ ስምንት ሰዓት ውስጥ እንዱቀርብና መዝገቦችንም እንዱያቀርብ በአደራ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ ይጠራል። ፭/ ተቆጣጣሪ ዲኛው ከተስማማ ባለዕዲው ስለ እርሱ ላላ ሰው ለመወከል ይችላል። ፭፻፺፪ 593 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፮/ ባለዕዲው ራሱ ለመቅረብ ወይም ወኪል ለመላክ እንቢተኛ የሆነ እንደሆነ አስፇላጊውን ነገር እንዱያደርግ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ለዐቃቤ ሕግ ያሳውቃል።

Article 727 — የባለዕዲውን መብቶች ስለ መጠበቅ

፩/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥራውን እንደጀመረ ባለዕዲው ያለትን መብቶች ለመጠበቅ አስፇላጊውን እርምጃ መውሰድ አለበት፤ ፪/ ባለዕዲው መልሶ በማደራጀት ወይም የንግድ ሥራው በሚፇርስበት ወቅት ያላስመዘገበውን በማይንቀሳቀስ ንብረት ላይ ያለውን የዋስትና መብት እና ላልች የዋስትና መብቶች የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማስመዝገብ አለበት፤ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ንብረት ጠባቂ መሆኑን አስረድቶ በማይንቀሳቀስ ንብረት ላይ ያለው ዋስትና የሚያስመዘግበው በከሰረው ሰው ንብረት ስም ነው።

Article 728 — ለተቆጣጣሪ ዲኛው የሚደረግ መግለጫ

፩/ ሥራውን በጀመረ በአንድ ወር ውስጥ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የባለዕዲውን ጉዲይ ሁኔታ እና የመክሰር ሥነ ሥርዓት የተከፇተባቸውን ፭፻፺፫ 594 ____________________________________________________ የንግድሕግ ምክንያቶች በዝርዝር የሚያስረዲ መግለጫ ለተቆጣጣሪ ዲኛው ይልካል። ፪/ ተቆጣጣሪ ዲኛውም ሀሳቡን ጨምሮ ይህን መግለጫ ወዱያውኑ ለዐቃቤ ሕግ ያስተላልፊል። መግለጫው በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፩) በታዘዘው ጊዜ ውስጥ ለዐቃቤ ሕግ ያልተሰጠ እንደሆነ የዘገየበትን ምክንያቶች አስረድቶ ለዐቃቤ ሕጉ ማስታወቅ አለበት።

Article 729 — የከሰረው ሰው ንብረት

፩/ የከሰረው ሰው ንብረት የሚከተለትን ያካትታል፡ሀ) በአላባ የመጠቀም መብትን ጨምሮ የባለዕዲው የሆኑ ንብረቶች እና መብቶች ሁለ፤ ለ) በዚህ ሕግ አንቀጽ ፰፻፫ ውስጥ የተመለ ከቱት በተጨባጭ ወይም በሕጉ መሰረት ሥራ አስኪያጅ የሆኑ ሰዎች ላይ የሚቀርቡትን ጨምሮ በሦስተኛ ወገኖች ላይ የሚቀርቡ የፍትሐ ብሕር ኃላፉነት ጥያቄዎች፤ ፭፻፺፬ 595 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የከሰረው ሰው ንብረት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፶፩ እና

Article 730 — እሽግን ስለማድረግ

፩/ የባለዕዲውን መክሰር የፇረደው ፍርድ ቤት መክሰሩን ለማስታወቅ በሚሰጠው ፍርድ እሽግ እንዱደረግ ለማዘዝ ይችላል። እሽጉም የሚደረገው በመጋዘኖቹ፣ በሳጥኖቹ፣ በመዝገቦቹ፣ በሰነድቹ፣ በወረቀቶቹና እንደ አግባብነቱ የባለዕዲው በሆኑት የቤት ዕቃዎች እና የሚንቀሳቀሱ ንብረቶች ላይ ነው። ፪/ ነገር ግን ባለዕዲው የጠፊ ወይም ንብረቱን የደበቀ ወይም ንብረቶቹን ያለአግባብ የተጠቀመ እንደሆነ የሚመለከታቸው የመንግስት ባለሥል ጣን አካላት በፇቃዲቸው ወይም በአንድ ገንዘብ ጠያቂ አመልካችነት የመክሰር ፍርድ ከመሰጠቱ በፉት በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተዘረዘሩት ዕቃዎች ላይ እሽግን ለማድረግ ይችላለ።

Article 731 — ሉታሸግባቸው የማይችለ ዕቃዎች

፭፻፺፭ ፭፻፺፯ 596 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጠያቂነት ፍርድ ቤቱ ከዚህ በታች በተዘረዘሩት ዕቃዎች እሽግ እንዲይደረግባቸው፤ ተደርጎባቸው እንደሆነም እንዱነሳላቸው ለመፍቀድ ይችላል፡ሀ) የከሰረው ሰው ግለሰብ ነጋዳ በሚሆንበት ጊዜ በሚሰጠው ዝርዝር ውስጥ በሚገኙት ለከሰረው ሰው እና ለቤተሰቡ አስፇላጊ በሆኑት መሰረታዊ የሆኑ የግል ተንቀሳቃሽ ንብረቶች እና ዕቃዎች፤ ለ) ሥራው እንዱቀጥል የተፇቀደ እንደሆነ ለንግደ ወይም ለሥራው መካሄድ በሚያገለግለት ዕቃዎች። ፪/ የዕቃዎቹን እና ንብረቶቹን ዝርዝር የሚፇርመው አግባብነት ያለው ባለሥልጣን በተገኘበት የከሰ ረው ሰው ንብረት ጠባቂ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከቱትን ዕቃዎች እና ንብረቶች ዝርዝር ከነዋጋቸው ያዘጋጃል።

Article 732 — ከእሽግ ውስጥ ስለሚወጡ ዕቃዎች

፭፻፺፮ 597 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፴ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሑሳብ ሰነድችና መዝገቦች ታሽገው እንደሆነ ተቆጣጣሪ ዲኛው እና ተገቢው ባለሥልጣን እሽጉን አንስተው ሰነድቹንና መዝገቦቹን ከዘጓቸው በኋላ ለከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማስረከብ አለባቸው፤ እንዱሁም ሰነድቹና መዝገቦቹ የሚገኙበትን ሁኔታ ያመለክታለ። ፪/ የመክፇያ ጊዜያቸው አጭር የሆኑትን፤ እሺታ ማግኘት ወይም የአጠባበቅ ተግባር የሚያስፇልጋቸውን በቦርሳው ውስጥ የሚገኙትን የንግድ ወረቀቶች አግባብነት ያለው ባለሥልጣን ከእሽጉ ውጭ በማድረግ ዝርዝራቸውን ከጻፇ በኋላ ገንዘቡ ገቢ እንዱደረግ ወይም አስፇላጊው እንዱፇጸም ለከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ያስረክባል፤ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የወረቀቶቹን ሁኔታ የሚያሳይ መግለጫ አዘጋጅቶ ለፍርድ ቤቱ ያስገባል።

Article 733 — ለከሰረው ሰው ስለተላከው ደብዲቤ

፩/ ተቆጣጣሪ ዲኛው ለከሰረው ሰው የተላኩ ደብዲቤዎች የመክሰር ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋላ ወደ ፭፻፺፯ ፯ 598 ____________________________________________________ የንግድሕግ ከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ እንዱተላለፈ ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችላል፤ የከሰረው ሰው ደብዲቤዎችን በማስተላለፍ ረገድ የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ መርዲት አለበት፤ የከሰረው ሰው ለእሱ የተላኩ ደብዲቤዎች በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሲከፇቱ የመገኘት መብት አለው። ፪/ የግል ደብዲቤዎች በሙለ በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ከተጣሩ በኋላ ለከሰረው ሰው ተመልሰው ይሰጣለ። ፫/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የከሰረው ሰው የግል ያልሆነ የኢሜይል መለያ እንዱከፍት ይፇቀድለታል፤ ፍርድ ቤቱ የግል ሚስጥርን ለመጠበቅ ሲባል ንብረት ጠባቂው የከሰረው ሰው የግል ያልሆነ የኢሜይል መለያ በሚከፍትበት ሁኔታ ላይ ገደብ ሉያስቀምጥ ይችላል።

Article 734 — እሽግን ስለማንሳት

የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ እሽጎቹ በተደረጉ በአምስት ቀናት ውስጥ የከሰረውን ሰው ንብረት ዝርዝር ለመመዝገብ እሽጉ እንዱነሳ ይጠይቃል። ፭፻፺፰ 599 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 735 — ጠቅላላ ድንጋጌ

የዚህ ክፍል አራት የዕቃ ዝርዝር መዝገብ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው የዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፶፱ በመክሰር ሥነ ሥርዓቶች ላይ ተፇጻሚ ይሆናል።

Article 736 — የሒሳቡን ሚዛን ስለማሰናዲትና

ስለመስጠት የሑሳቡን ሚዛን የከሰረው ሰው ያልሰጠ እንደሆነ በሚገኙት መዝገቦች፣ የሑሳብ ሰነድች፣ ወረቀቶችና መረጃዎች መሰረት የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በአጭር ጊዜ ውስጥ የሑሳቡን ሚዛን አሰናድቶ ለፍርድ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ይሰጣል።

Article 737 — የባለዕዲውን ንብረቶች በንብረት ዝርዝር

፩/ የከሰረው ሰው በአደራ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ ከተጠራ በኋላ ፭፻፺፱ 600 ____________________________________________________ የንግድሕግ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በከሰረው ሰው ድጋፍ የከሰረውን ሰው ንብረቶች በዕቃ ዝርዝር መዝገብ ውስጥ ያስገባል። ፪/ የዕቃ ዝርዝር መዝገቡ በሚዘጋጅበት ወቅት የከሰረው ሰው ገንዘብ ጠያቂዎች የሚጠይቋቸውን ገንዘቦች መጠን፣ ስማቸውን እና አድራሻቸውን እንዱሁም በሂደት ላይ ያለ ውልችን እና ባለዕዲው ከሳሽ ወይም ተከሳሽ የሆነባቸውን በሂደት ላይ ያለ ክርክሮች የሚገልጽ የገንዘብ ጠያቂዎች ዝርዝር ለንብረት ጠባቂው ያስረክባል። ፫/ በዚሁ ጊዜ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፴ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የታሸጉ ወይም በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፴፬ መሰረት ከእሽግ ውስጥ የወጡ ዕቃዎች በሙለ እንደገና ይመረመራለ። ፬/ በጉምሩክ እጅ ያለ እና በመጋዘን የተቀመጡ ዕቃዎች በዕቃ ዝርዝር መዝገቡ ውስጥ ተለይተው መገለጽ አለባቸው። ፭/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የዕቃ ዝርዝር መዝገቡን ዋና ቅጂው ይይዛል። ፮/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የዕቃ ዝርዝር መዝገቡን ለማዘጋጀት ገማች፣የሑሳብ ሥራ ባለሞያ፣ ፮፻ 601 ____________________________________________________ የንግድሕግ የሰነድች ምዝገባ ባለሞያ ወይም ላላ ማንኛውም ብቁ የሆነ ባለሞያ ሉሾም ይችላል። ፯/ የዕቃ ዝርዝር መዝገብ ያለመኖሩ የክፍያ ወይም የተመላሽ ክፍያ ክሶችን አያስቀርም።

Article 738 — ስለታክስ እና ቀረጥ

፩/ የከሰረው ሰው የዕቃ ዝርዝር መዝገብ በሚዘጋጅበት ጊዜ ያለበትን የታክስ እና የቀረጥ ግዳታዎች ለንብረት ጠባቂው መግለጽ አለበት። ፪/ ንብረት ጠባቂው ባለዕዲው የሰጠውን መግለጫ ለታክስ እና ለማህበራዊ ዋስትና ባለሥልጣናት ያስገባል። ፫/ ባለዕዲው ንብረት ጠያቂው በጠየቀው በሃያ ቀናት ውስጥ ለመተባበር ፇቃደኛ ካልሆነ ንብረት ጠባቂው ባለዕዲው እንቢተኛ መሆኑን ለተቆጣጣሪ ዲኛው እና ለታክስ እና ለማህበራዊ ዋስትና ባለሥልጣናቱ ያሳውቃል።

Article 739 — ከሞት በኋላ ለተገለጸ መክሰር የንብረት

ዝርዝር መዝገብ አዘገጃጀት መክሰሩ ከሞት በኋላ ተገልጾ የንብረቱም ዝርዝር መዝገብ ያልተዘጋጀ እንደሆነ፤ ወይም የንብረቱ ዝርዝር መዝገብ ፮፻፩ 602 ____________________________________________________ የንግድሕግ ከመዘጋጀቱ በፉት ባለዕዲው የሞተ እንደሆነ የንብረት ዝርዝሩ የሚዘጋጀው መዘጋጀቱን የሚቀጥለው ወራሾች ወይም የኑዛዜው አስፇጻሚዎች በተገኙበት ወይም በአደራ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ በሚገባ ጥሪ ተደርጎላቸው ካልቀረቡ በላለበት ነው።

Article 740 — የዐቃቤ ሕግ መብቶች

፩/ ዐቃቤ ሕግ የዕቃው ዝርዝር መዝገብ ሲደራጅ ለመገኘት እና ለማየት ይችላል። ፪/ በማናቸውም ጊዜ መክሰርን የሚመለከቱ ውል ችን፣ ሰነድችን፣ መዝገቦችን ወይም ወረቀቶችን ሁለ የማየት መብት አለው። ፫/ ዐቃቤ ሕግ የዕቃው ዝርዝር መዝገብ ሲደራጅ ለመገኘት እንዱችል የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሉያሳውቀው ይገባል።

Article 741 — የባለዕዲውን ንብረቶች ለንብረት ጠባቂው

ስለማስረከብ የንብረቱ ዝርዝር መዝገብ ከተዘጋጀ በኋላ በዕቃው ዝርዝር መዝገብ ውስጥ የተዘረዘሩት ንብረቶች እንዱሁም ግንኙነት ፮፻፪ 603 ____________________________________________________ የንግድሕግ ያላቸው ሰነድች እና ማስረጃዎች በሙለ ለንብረት ጠባቂው ይሰጣለ። ንብረት ጠባቂውም መረከቡን በዚሁ የዕቃ ዝርዝር መዝገብ ሥር ያመለክታል።

Article 742 — የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጠቅላላ

፩/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በተቆጣጣሪ ዲኛው ፇቃድ ቶል ለብልሽት የሚዲረጉትን ወይም ወደፉት ዋጋቸው ይቀንሳል ተብለው የሚገመቱትን ወይም ለማስቀመጥ ብዙ ወጪ የሚጠይቁትን ዕቃዎች ይሸጣል፤ ሽያጮቹ የሚከናወንባቸውን ሁኔታዎች እና ሥርዓቶች ተቆጣጣሪ ዲኛው ይወሰናል። ፪/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ገቢ ክፍያዎችን ተቀብል በተቆጣጣሪ ዲኛው የተፇቀደ ወጪዎችን ከቀነሰ በኋላ በንብረቱ ስም በተከፇተው የባንክ ሑሳብ ወዱያውኑ ተቀማጭ ያደርጋል። ፮፻፫ 604 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፫/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ቢያንስ በየሦስት ወሩ ሂደቱ የሚገኝበትን ደረጃ ለተቆጣጣሪ ዲኛው እና ለዐቃቤ ሕግ ያሳውቃል።

Article 743 — አክሲዮኖች እና ቃል የተገቡ ገንዘቦች

፩/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አክሲዮኖች እንዱከፇለ ጥሪ የማድረግ እና ቃል የተገቡት ገንዘቦች የመክሰር ፍርደ በተሰጠበት ቀን የመክፇያ ጊዜያቸው ያልደረሰ ቢሆንም ባለአክሲዮኖች እና ማህበርተኞች ቃል የገቡትን ገንዘብ እንዱከፍለ የማዘዝ ሥልጣን አለው። ፪/ ባለአክሲዮኖች እና ማህበርተኞች በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማሳወቂያ በተሰጣቸው በአስር ቀናት ውስጥ ቃል የገቡትን ገንዘብ ያልከፇለ እንደሆነ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የከሰረውን ሰው ንብረት በመወከል ቃል የተገቡትን ገንዘቦች ለማስከፇል ሕጋዊ እርምጃ ይወስዲል።

Article 744 — የከሰረውን ሰው የንግድ ሥራ ስለመቀጠል

፮፻፬ ፬ 605 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) እንደተጠበቀ ሆኖ የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፍርድ የከሰረውን ሰው የንግድ ሥራ ያስቆመዋል። ፪/ በተቆጣጣሪ ዲኛው መግለጫ እና በገንዘብ ጠያቂዎቹ ኮሚቴ ምክረ ሀሳብ መሰረት ፍርድ ቤቱ የፇቀደለት እንደሆነ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የንግደን ሥራ ለመቀጠል ይችላል፤ ፇቃደ የሚሰጠው የባለዕዲውን ንብረት ዋጋ ከፍ ማድረግ ለገንዘብ ጠያቂዎቹ ወይም ለሕዝብ የሚጠቅም በሚሆንበት ጊዜ፤ በተለይም ደግሞ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፯፻፵፯ እስከ አንቀጽ ፯፻፶ ድረስ በተደነገገው መሰረት በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ ለመሸጥ ዝግጅት ለማድረግ ነው፤ ፍርድ ቤቱ ቢበዛ ለስልሳ ቀናት ያህል ጊዜ የንግድ ሥራው እንዱቀጥል ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችላል፤ አስፇላጊ ሆኖ ካገኘውም ለአንድ ጊዜ ብቻ ለዚያኑ ያህል ጊዜ ሉያራዝመው ይችላል። ፫/ የሚቀጥለውን የንግድ ሥራ ራሱ እንዲይሰራ ለማድረግ ተቆጣጣሪ ዲኛው፡፮፻፭ 606 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሀ) የንግደን ሥራ የሚሰራ ሞግዚት ለማድረግ እንዱችል ለከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥልጣን ሉሰጠው ይችላል፤ ሞግዚቱ የንግድ ሥራውን ለመሥራት አስፇላጊ የሆኑት ሥልጣናት ይኖሩታል፤ ወይም ለ) የንግድ ሥራው እንዱያገግም በማድረግ ረገድ በአንዲንድ የባለዕዲው ሰራተኞች ድጋፍ እንዱደረግለት ለከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥልጣን ሉሰጠው ይችላል። ፬/ የንግድ ሥራው የቀጠለ እንደሆነ የድህረ ኪሣራ ገንዘብ ጠያቂዎች በገቡት ውል መሰረት ይከፇላቸዋል፤ እንዱህ ያለት ማናቸውም የድህረ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ያልተከፇለ እንደሆነ ዋስትና ከላላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ቅድሚያ ይኖራቸዋል፤ ሆኖም ግን የቅደም ተከተል ደረጃቸው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፹፮ መሰረት መልሶ በማደራጀት ወይም ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ በማዋቀር ማዕቀፍ ውስጥ ከቀረበ አዱስ ገንዘብ በታች ይሆናል። ፮፻፮ ፮ 607 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 745 — አዱስ ስለቀረበ ገንዘብ

፩/ በልዩ ሁኔታዎች ውስጥ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ በሚፇቅድበት ጊዜ የከሰረውን ሰው የንግድ ሥራ እንዱቀጥል ለመደጎም አዱስ ገንዘብ እንዱቀርብ ሉፇቀድ ይችላል። ፪/ አዱስ የቀረበው ገንዘብ ዋስትና ከላላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ቅድሚያ ይኖረዋል፤ ሆኖም ግን የቅደም ተከተል ደረጃው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፹፮ መሰረት መልሶ በማደራጀት ወይም ለጥንቃቄ ዕዲን መልሶ በማዋቀር ማዕቀፍ ውስጥ ከቀረበ አዱስ ገንዘብ በታች ይሆናል። ፍርድ ቤቱ ለዕዲ ማስያዣነት ያልዋለ የከሰረው ሰው ንብረቶች አዱስ ለቀረበ ገንዘብ ዋስትና እንዱሆኑ ሉፇቅድ ይችላል፤ እንዱህ በሚሆንበት ጊዜም አዱስ ገንዘብ ያቀረቡ ሰዎች የሚያገኙት ቅድሚያ ዋስትና ባላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ቅደም ተከተል ደንብ መሰረትይሆናል።

Article 746 — ድርድር እና በስምምነት መቋጨት

፩/ ተቆጣጣሪ ዲኛው ከገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ጋር በመመካከር እና የከሰረው ሰው የሚለውን ከሰማ በኋላ ወይም በአደራ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ፮፻፯ 608 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ በሚገባ ተጣርቶ ያልቀረበ እንደሆነ በላለበት የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የከሰረውን ሰው ንብረት የሚመለከተው ማንኛውንም ዕዲ በድርድር እንዱፇታ ወይም በስምምነት እንዱቋጭ ሉፇቅድ ይችላል። ፪/ ከአንድ መቶ ሺህ ብር በላይ ለሆነ ማንኛውም ድርድር ወይም ስምምነት የከሰረው ሰው አስተያየት ተሰምቶ በፍርድ ቤቱ መጽደቅ አለበት።

Article 747 — ሥርዓት

በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፵፬ መሰረት ፍርድ ቤቱ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴውን ምክረ ሀሳብ ከሰማ በኋላ የባለዕዲው የንግድ ሥራ እንዱቀጥል የፇቀደ እንደሆነ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፮፻፹፱ እስከ አንቀጽ ፮፻፺፪ በተደነገገው መሰረት በንግድ ሥራ ፮፻፰ 609 ____________________________________________________ የንግድሕግ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ እንዱሸጥ ያዘጋጃል፤ ሽያጩንም ይፇጽማል።

Article 748 — የንግድ ሥራ እንቅስቃሴውን ለመረከብ

፩/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ ለመግዛት የቀረቡትን ጨረታዎች በገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ድምፅ እንዱሰጥበት ያቀርባል። ፪/ የአጠቃላይ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎቹ ቢያንስ ሃያ አምስት በመቶው ያላቸው አንድ ወይም ከአንድ በላይ የሆኑ ገንዘብ ጠያቂዎች በጨረታዎቹ ላይ ድምፅ እንዱሰጥባቸው የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅላላ ጉባዔ እንዱጠራ የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ሉጠይቁ ይችላለ። ፫/ ቢያንስ ከገንዘብ ጠያቂዎቹ የክፍያ ጥያቄዎች ግማሹ ያላቸው አንድ ወይም ከዚያ በላይ ገንዘብ ጠያቂዎች በገንዘብ ጠያቂዎች መካከል በሚደረግ የጽሁፍ ስምምነት አማካኝነት ጨምሮ ጨረታውን የሚደግፈ ከሆነ ጨረታው ተቀባይነት ያገኛል፤ ማሳወቂያ ተሰጥቷቸው ያልተገኙ በአካል ወይም በሕጋዊ ፮፻፱ 610 ____________________________________________________ የንግድሕግ ወኪላቸው አማካኝነት ያልተገኙ ገንዘብ ጠያቂዎች ድምጻቸው ከግምት ውስጥ አይካተትም።

Article 749 — በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ

፩/ ፍርድ ቤቱ የአሸናፉው ተጫራች የንግድ ሥራ ዕቅድ የንግድ ሥራውን አዋጪነት የማረጋገጥ ምክንያታዊ ተስፊ ያለው መሆኑን ያረጋግጣል። ፪/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፺፬ ከንዐስ አንቀጽ (፪) እስከ (፬) በመክሰር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ በመሸጥ ላይ ተፇጻሚ ይሆናለ።

Article 750 — የከሰረውን ሰው ላልች ንብረቶች ስለመሸጥ

በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ የተሸጠ እንደሆነ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የተቀሩትን የባለዕዲውን ንብረቶች በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፯፻፸፭ እስከ አንቀጽ ፯፻፸፱ ድረስ በተደነገገው መሰረት ይሸጣል። ፮፻፲ 611 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 751 — አጠቃላይ መርህ

፩/ የመክሰር ሥነ ሥርዓት በተከፇተበት ቀን ላይ በዓይነት በባለዕዲው ይዞታ ሥር የሆኑ ግዙፊዊ ህልዎት ያላቸው እና የላላቸው ተንቀሳቃሽ መብቶች፣ ዕቃዎች እና ንብረቶች ባለቤት የሆነው ሰው በዚህ ክፍል ሰባት በተደነገጉት መሰረት ንብረቶቹን የማስመለስ መብት አለው። ፪/ ለዚህ ክፍል ሰባት ለንብረት ማስመለስ ዓላማና መብቶች፣ ተመላሽ የሚሆኑ ዕቃዎች እና ንብረቶች በተለይ የሚከተለትን ያካትታለ፡ሀ) የገንዘብ ሰነድች፤ ለ) በአደራ የተቀመጡ ወይም ለሽያጭ የቀረቡ ዕቃዎች፤ ሐ) ባለሀብትነታቸው እንደተጠበ ሆኖ የተሸጡ ዕቃዎች፤ መ) ለባለዕዲው የተላኩ እና ባለዕዲው ወይም ባለዕዲውን በመወከል እንዱሸጣቸው ሥልጣን ፮፻፲፩ 612 ____________________________________________________ የንግድሕግ የተሰጠው ሰው በመጋዘኑ የተረከባቸው ዕቃዎች። ፫/ በገዢው ያልተከፇለ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ውስጥ ከተመለከቱት መብቶች፣ ዕቃዎች እና ንብረቶች ሽያጭ የሚመነጩ ክፍያዎችን ማስመለስ ይቻላል።

Article 752 — ተቀንሰው የተያዙና ለመንግስት ገቢ የሚሆኑ

፩/ የታክስ ባለሥልጣናት የከሰረው ባለዕዲ ለመንግስት የያዛቸውን ታክሶች የመሰብሰብ መብት አላቸው። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው የገንዘብ መጠን አግባብ ባላቸው የታክስ ሕጎች መሰረት የከሰረው ባለዕዲ መክፇል የሚኖርበትን ወለድ እና ቅጣት አይጨምርም፤ ወለደ እና ቅጣቶቹ እንደ የቅድመ-መክሰር የገንዘብ ጥያቄዎች ይቆጠራለ፤ እንዱሁም በመክሰር ሥነ ሥርዓት ውስጥም እንደዚያ ይቀርባለ።

Article 753 — ንብረትን ለማስመለስ የሚቀርብማመልከቻ

፮፻፲፪ 613 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ በዚህ ክፍል መሰረት ንብረትን ለማስመለስ የሚጠይቁ ሰዎች የመክሰር ሥነ ሥርዓት በተከፇተ በሦስት ወር ውስጥ በአደራ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ ለከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ንብረታቸውን ለማስመለስ ማመልከት አለባቸው። ፪/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማመልከቻው በደረሰው በአንድ ወር ውስጥ በአደራ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ ውሳኔውን የሰጠበትን ምክንያቶች ለአመልካቹ በመግለጽ ማመልከቻውን ሉቀበል ወይም ውድቅ ሉያደርግ ይችላል። ፫/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማመልከቻው በደረሰው በአንድ ወር ውስጥ መልስ ያልሰጠ እንደሆነ ማመልከቻው ተቀባይነት እንዲገኘ ይቆጠራል። ፬/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማመልከቻውን አልቀበልም ያለ እንደሆነ ማመልከቻውን ያቀረበው የንብረቱ ወይም የመብቱ ባለቤት የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማመልከቻውን ውድቅ በማድረግ ፮፻፲፫ 614 ____________________________________________________ የንግድሕግ በሰጠው ውሳኔ ላይ ውሳኔው በደረሰው በአንድ ወር ውስጥ ለተቆጣጣሪ ዲኛው ተቃውሞ ሉያቀርብ ይችላል። ፭/ ተቆጣጣሪ ዲኛውም ማመልከቻው በደረሰው በአስራ አራት ቀናት ውስጥ በማመልከቻው ላይ ውሳኔ ይሰጣል። ፮/ እንደአግባቡ ማመልከቻውን ያቀረበው ሰው ወይም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ተቆጣጣሪ ዲኛው በሰጠው ውሳኔ ላይ ውሳኔው በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ ለፍርድ ቤት ይግባኝ ማቅረብ ይችላለ። ፯/ ንብረት ለማስመለስ የቀረበው ማመልከቻ ተቀባይነት ካገኘ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥነ ሥርዓቱ ከተከፇተ በኋላ ከንዐስ ተቀባዩ የተገኙ ማናቸውንም ክፍያዎች ጨምሮ መብቱን፣ ዕቃውን ወይም ንብረቱን ወዱያውኑ ይመልሳል።

Article 754 — ስለመያዝ መብት

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፶፰ በመክሰር ሥነ ሥርዓት ላይ በተመሳሳይ ተፇጻሚ ይሆናል። ፮፻፲፬ 615 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የመያዝ መብትን በተመለከተ የመልሶ ማደራጀት ኃላፉው ያለው ሥልጣን ይኖረዋል።

Article 755 — የባለዕዲው ግዳታዎች

ባለዕዲው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፴፮ እና አንቀጽ ፮፻፴፯ ሥር የተቀመጡትን ግዳታዎች በተሳካ ሁኔታ ይወጣ ዘንድ፤ የንግድ ሥራው ይቀጥል ወይስ አይቀጥል የሚለውን ለመወሰን እንዱረዲ ባለዕዲው በውል ሰነድ ያልተደነገጉትን ጨምሮ የተዋዋይ ወገኖችን ስም ዝርዝር፣ አድራሻ፣ መብቶች እና ግዳታዎች፣ የደንበኞችን ዝርዝር እና ላልች ግንኙነት ያላቸውን ሰነድች ለከሰረው ንብረት ጠባቂ ያስረክባል።

Article 756 — የከሰረውን ሰው እንቅስቃሴ ስለመገደብ

፮፻፲፭ 616 ____________________________________________________ የንግድሕግ የከሰረው ሰው ተቆጣጣሪ ዲኛው ሳይፇቅድለት በማንኛውም ምክንያት ከመኖሪያ ቦታው ለመራቅ አይችልም፤ የከሰረው ሰው ይህን ቢተላለፍ አግባብነት ያላቸው የኢትዮጵያ የወንጀል ሕግ ድንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆኑበታል፤ የከሰረው ሰው ሀገር ለቆ ሉሕድ ወይም የመኖሪያ ቦታውን ሉቀይር እንደሚችል የሚያሳዩ በቂ ምክንያቶች ያለ እንደሆነ የከሰረው ሰው ከመኖሪያ ቦታው ወይም ከዋና የንግድ ሥራው መቀመጫ እንዲይርቅ ገደብ እንዱያስቀምጥበት ተቆጣጣሪ ዲኛው ለፍርድ ቤት ሉያመለክት ይችላል።

Article 757 — የከሰረው ሰው ስለመቀጠሩ

የመክሰር ሥነ ሥርዓቱን በቀና ለማከናወን በተቆጣጣሪ ዲኛው ፇቃድ ባለዕዲው በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሉቀጠር ይችላል።

Article 758 — ለከሰረው ሰው እና ለቤተሰቡ ስለሚደረግ

ድጋፍ የከሰረው ሰው የተፇጥሮ ሰው እንደሆነ እና ኪሣራ ላይ ከሚገኘው ንብረት ውጭ ራሱን እና ቤተሰቡን የሚደግፍበት ገቢ የላለው ከሆነ የከሰረው ሰው ንብረት ፮፻፲፮ 617 ____________________________________________________ የንግድሕግ ጠባቂ በሚያቀርበው ጥያቄ መሰረት ተቆጣጣሪ ዲኛው ለከሰረው ሰው እና ለቤተሰቡ ኪሣራ ላይ ከሚገኘው ንብረት ርዲታ እንዱደረግላቸው ሉያዝ ይችላል።

Article 759 — ስለከሰረው ሰው ባል ወይም ሚስት

፩/ የከሰረው ሰው ባል ወይም ሚስት የግል ንብረት እስከ ምን ድረስ እንደሆነ አግባብነት ባላቸው የቤተሰብ ሕጎች የሚወሰን ይሆናል። ፪/ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ንብረቱ የተገዛው የከሰረው ሰው ባቀረበው ገንዘብ እንደሆነ ማስረጃ በማቅረብ እንደአግባቡ በከሰረው ሰው ባል ወይም ሚስት የተገዙ ንብረቶች የከሰረው ሰው ንብረት ውስጥ እንዱካተቱ ተቆጣጣሪ ዲኛውን ሉጠይቅ ይችላል። ፫/ የከሰረው ሰው ባል ወይም ሚስት አንዲንድ የሙያ፣ ሲቪል፣ የንግድ ወይም የእጅ ሙያ አገልግልቶችን ያቀርቡ የነበረ ከሆነ አገልግልቶቹ የተሰጡት ጋብቻቸውን በፇጸሙ በአንድ ዓመት ውስጥ ከሆነ ባል ወይም ሚስት አንደኛው ለላላኛው ከሰጡት አገልግልት ጋር በተያያዘ ክስ ማቅረብ አይችለም። ፮፻፲፯ 618 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 760 — የመክሰስ ወይም የመከሰስ መብትን ስለማጣት

በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፸፫ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረት የሚቀርቡ ክርክሮች እንደተጠበቁ ሆነው የከሰረውን ሰው የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ያደረገው ፍርድ ከተሰጠበት ቀን በኋላ መክሰስ ወይም መከሰስ የሚችለው የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ነው፤ ፍርድ ቤቱ ባለዕዲው በሚያቀርበው ጥያቄ መሰረት ባለዕዲው በማንኛውም ክርክር ውስጥ ጣልቃ እንዱገባ ሉፇቅድ ይችላል።

Article 761 — በተናጠል ክፍያ ለማስፈጸም የሚደረጉ

፩/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) እስከ (፮) ያለት ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፮፻፶፬ እስከ አንቀጽ ፮፻፶፯ ያለት ድንጋጌዎች በኪሣራ ሥነ ሥርዓት ላይ ተፇጻሚነት ይኖራቸዋል። ፮፻፲፰ 619 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ የተፇጥሮ ሰዎችን ጨምሮ ዋስትና ሰጪዎች በመክሰር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በተናጠል ክፍያ ለማስፇጸም የሚደረጉ ክርክሮች እንዱቋረጡ መጠየቅ አይችለም። ፫/ ንብረቱ ለዕዲ መያዣ በአንድ ገንዘብ ጠያቂ ይዞታ ውስጥ የሚገኝ ካልሆነ በስተቀር የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ለዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶችን ጨምሮ ማናቸውንም ንብረቶች ለመሸጥ ሥልጣን አለው። ፬/ ለዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረት በይዞታው ውስጥ የሚገኘው ገንዘብ ጠያቂ የንብረት የዋስትና መብቱን ተጠቅሞ ንብረቱን ሉሸጥ ወይም በራሱ ሥልጣን የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ንብረቱን እንዱሸጠው ሉፇቅድ ይችላል ፤ለዕዲ ማያዣ የዋለው ንብረት ከክፍያ ጥያቄው በላይ በሆነ ዋጋ ዋስትና ባለው ገንዘብ ጠያቂ የተሸጠ እንደሆነ እላፉው በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ይሰበሰባል፤ የተሸጠበት ዋጋ ከክፍያ ጥያቄው በታች ከሆነ ገንዘብ ጠያቂው ፮፻፲፱ 620 ____________________________________________________ የንግድሕግ ለተቀረው ገንዘብ ዋስትና እንደላለው ገንዘብ ጠያቂ የክፍያ ጥያቄውን ሉያቀርብ ይችላል። ፭/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፍርድ በተሰጠ በስድስት ወራት ውስጥ ለዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶችን ለመሸጥ እርምጃዎችን ሳይወስድ የቀረ እንደሆነ ባለሀብትነቱ እንደ ተጠበቀ ሆኖ የተፇጸመ የሽያጭ ውል ያላቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን ጨምሮ በግልጽ በተቀመጡ የከሰረው ሰው ንብረቶች ዋስትና ያላቸው ማናቸውም ገንዘብ ጠያቂዎች የንብረት የዋስትና መብታቸውን ተግባራዊ ሉያደርጉ ይችላለ። ፮/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እንደተጠበቀ ሆኖ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፶፩ እና አንቀጽ ፯፻፶፪ መሰረት ከከሰረው ሰው ንብረት ውስጥ ዕቃዎችን የማስመለስ መብት ያላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ሉያስመልሱ ይችላለ።

Article 762 — የተንቀሳቃሽ ንብረት ማስያዣዎች

ስለመለሳቸው ፮፻፳ 621 ____________________________________________________ የንግድሕግ የዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፶፮ ንዐስ አንቀጽ (፪) በመክሰር ሥነ ሥርዓት ላይ ተፇጻሚ ይሆናል። በተለይም ደግሞ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ሥልጣናት ይኖሩታል።

Article 763 — የወለድ ሒሳብ ስለመቋረጡ

፩/ የማይንቀሳቀስ ንብረት ዋስትና ካላቸው ብድሮች በስተቀር ከከሰረው ሰው ከሚፇለጉት ገንዘቦች ላይ የሚታሰቡት ወለድች ሁለ የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፍርድ ከተሰጠበት ጊዜ አንስቶ መቆጠር ያቆማለ። ፪/ ዋስትና ያሎቸው የብድር ዋና ገንዘብ ወለድች ለዋስትና ከተመደቡት ንብረቶች ከሚገኙት ገንዘቦች ላይ ካልሆነ በሰተቀር ሉጠየቁ አይችለም።

Article 764 — የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች

፩/ የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፍርድ ከተሰጠበት ቀን አንስቶ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ሁለ ወዱያውኑ የመክፇያ ጊዜያቸው የደረሰ እና ተከፊይ ይሆናለ። ፮፻፳፩ 622 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፪/ በውጭ ምንዛሪዎች የተገለጹ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፍርድ በተሰጠበት ቀን ሕጋዊ በሆነው ምንዛሪ በአገሩ ገንዘብ ይለወጣለ።

Article 765 — ለአከራዩ ቅድሚያ የሚሰጥ ስለመሆኑ

፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፺፭ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሰረት ኪራይ የተቋረጠ እንደሆነ የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ከተሰጠው ፍርድ አስቀድመው ባለት ሁለት ዓመታት እና በተያዘው ዓመት የኪራይ ውለን ከመፇጸም የሚመነጩ የክፍያ ጥያቄዎችን እና ተያያዥ የጉዲት ካሣዎችን ሁለ በተመለከተ አከራዩ ቅድሚያ ይኖረዋል። ፪/ አከራዩ የሚያገኘው ቅድሚያ ወሰን ተንቀሳቃሽ ንብረቶቹ የተከራዩ ሆኑም አልሆኑም የተከራየው ቤት ውስጥ የሚገኙትን ተንቀሳቃሽ የቤት እና የቢሮ ዕቃዎች በሙለ ያካትታል። ፮፻፳፪ 623 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 766 — ሥራዎቹ ፇራሽ ስለመሆናቸው

በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፮፻፸፩ እስከ ፮፻፸፯ በተደነገገው መሰረት የመክሰር ፍርድ ከመሰጠቱ አስቀድሞ አጠራጣሪ በሆነ ጊዜ ውስጥ በባለዕዲው የተሰሩት ሥራዎች መልሶ በማደራጀት ሥነ ሥርዓት ማዕቀፍ ውስጥ መልሶ በማደራጀት ኃላፉው ፇራሽ ያልተደረጉ እንደሆነ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥራዎቹ ፇራሽ እንዱደረጉ ለማድረግ እርምጃዎችን ይወስዲል፤ ሥራዎቹን ፇራሽ ለማድረግ ዓላማ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ሥልጣን ይኖረዋል።

Article 767 — ሥራዎች ፇራሽ እንዱሆኑ ክርክር

ስለማንሳት የዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፸፫ በመክሰር ሥነ ሥርዓት ላይ በተመሳሳይ ተፇጻሚ ይሆናል፤ በተለይም የከሰረው ፮፻፳፫ 624 ____________________________________________________ የንግድሕግ ሰው ንብረት ጠባቂ በተጠቀሰው አንቀጽ መሰረት መልሶ የማደራጀት ኃላፉው ሥልጣን ይኖረዋል፤ እንዱሁም የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው በተጠቀሰው አንቀጽ መሰረት ተቆጣጣሪዎች ያላቸው ሥልጣን ይኖረዋል።

Article 768 — የሚቀርቡበት እና የሚመረመሩበት

ሥርዓት የሚከተለት ድንጋጌዎች እንደ ተጠበቁ ሆነው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፵፱ (ለገንዘብ ጠያቂዎች ስለሚሰጥ ማስታወቂያ) እና በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፮፻፷፪ እስከ አንቀጽ ፮፻፸ (የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎችን ስለ ማቅረብ እና መመርመር) የተደነገጉት በዚህ ምዕራፍ ፭ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎችን በማቅረብ እና በመመርመር ላይ ተፇጻሚ ይሆናለ። በተለይም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በኪሣራ ስነ-ሥርአት ውስጥ የመልሶ ማደራጀት ኃላፉው ያለው ሥልጣን ይኖረዋል። ፮፻፳፬ 625 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 769 — በመክሰር ሥነ ሥርዓቶች ውስጥ በአንድነት

፩/ ባለዕዲው ያልተወሰነ ኃላፉነት ያለው ማህበር የሆነ እንደሆነ በማህበሩ መክሰር ተመርምረው ተቀባይነት ያገኙ የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ያቀረቧቸው ዕዲዎች ማህበርተኞች መክሰራቸው ከማህበሩ ጋር በአንድነት የተነገረ እንደሆነ ዕዲዎቹ በእያንዲንደ ማህበርተኛ መክሰር እንደ ተመረመሩ እና ተቀባይነት እንዲገኙ ይቆጠራለ። ፪/ መክፇል ከሚገባቸው በላይ ስለከፇለት ገንዘብ የእያንዲንደ ማህበርተኛ መክሰር በልላው ማህበርተኛ መክሰር ላይ ክስ ለማቅረብ የተሰጠው መብት ሳይነካ ከማህበሩ ላይ ገንዘብ ጠያቂ የሆነው ሰው ገንዘቡ በሙለ እስኪከፇለው ድረስ በሚደረጉት ክፍያዎች ሁለ ተካፊይ ለመሆን መብት አለው። ፫/ ከማህበርተኞቹ ላይ የግል ገንዘብ ጠያቂ የሆኑት ሰዎች በመብታቸው ሉጠይቁበት የሚችለት ባለዕዲ በሆናቸው ማህበርተኛ መክሰር ውስጥ ብቻ ነው። ፮፻፳፭ 626 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፬/ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ከእርሱ ጋር ገንዘብ ተካፊይ የሆኑትን ገንዘብ ጠያቂዎች መብት ለመቃወም ይችላል።

Article 770 — የክፍያ ጥያቄዎችን ስለመመርመር

የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ አስቀድሞ የተቋቋመ እንደሆነ ኮሚቴው ወይም ተወካዩ በተገኘበት እንዱሁም በራሱ ተነሳሽነት ከተገኘ ባለዕዲው በተገኘበት ወይም በአደራ ደብዲቤ ወይም ተቀባዩ ለመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችል ላላ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገድ በሚገባ ተጣርቶ ካልቀረበ ባለዕዲው በላለበት የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎችን ይመረምራል።

Article 771 — የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄን መቀበልን

፩/ አንድ ዕዲ ጊዜ የሚፇጅ ክርክር ያስነሳ እንደሆነ ፍርድ ቤቱ ሥልጣን ባለው ፍርድ ቤት ወይም ጉባዔ መቃወሚያው እስኪወሰን ድረስ የቅድመ ፮፻፳፮ 627 ____________________________________________________ የንግድሕግ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄ መቀበለ እንዱቋረጥ ወይም መቃወሚያው እንዱታለፍ ይወስናል። ፪/ ሥልጣን ያለው ፍርድ ቤት ወይም ጉባዔ መቃወሚያው እንዱታለፍ የወሰነ እንደሆነ በዚያው የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ለጊዜው የክፍያ ጥያቄውን እንዱቀበል ትእዛዝ ሉሰጥ ይችላል። ፫/ ዕዲው የወንጀል ክስ የሚያስከትል የሆነ እንደሆነ የመክሰሩን ጉዲይ የሚመለከተው ፍርድ ቤት የመክሰሩ ሥነ ሥርዓት እንዱቋረጥ ለማዘዝ ይችላል፤ ነገር ግን መቃወሚያው እንዱታለፍ የተወሰነ እንደሆነ በወንጀለ ክስ ፍርድ እስኪሰጥበት ድረስ ለጊዜው የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄውን እንዱቀበለት ፍርድ ቤቱ ሉፇቅድ አይችልም። ገንዘብ ጠያቂውም በክርክር ሂደቱ ተሳታፉ ለመሆን አይችልም።

Article 772 — የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄያቸውን በተወሰነው

ጊዜ ውስጥ ስላላቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች ፮፻፳፯ 628 ____________________________________________________ የንግድሕግ ፩/ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄያቸውን በተወሰነው የጊዜ ገደብ ውስጥ ያላቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች በማንኛውም ክፍያ ውስጥ አይካፇለም። ሆኖም የመጨረሻው ክፍያ እስኪፇጸም ድረስ መቃወሚያ ለማቅረብ ይችላለ። ፪/ የእነሱ መቃወም በመክሰር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛው ያዘዛቸውን ክፍያዎች አፇጻጸም ሉያግደው አይችልም፤ ሆኖም አዱስ ክፍያ የተደረገ እንደሆነ ለጊዜው ፍርድ ቤቱ በሚወስነው ገንዘብ ልክ ተካፊይ ሆነው በመቃወሚያውም ፍርድ እስኪሰጥ ድረስ ድርሻቸው ተጠብቆ ይቀመጣል።

Article 773 — መብታቸው በኋላ ስለታወቀላቸው ገንዘብ

ጠያቂዎች መብታቸው በኋላ የታወቀላቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መልሶ በማደራጀት ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛ በአዘዛቸው ክፍያዎች ላይ ምንም ዓይነት ጥያቄ ማቅረብ አይችለም፤ ሆኖም ካልተከፊፇለው ንብረት በመጀመሪያ በሚያደርጉት ክፍያዎች ውስጥ በመጀመሪያው ክፍያ ሉደርሳቸው ይገባ የነበረውን ድርሻ የመውሰድ መብት አላቸው። ፮፻፳፰ 629 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 774 — በአንድነት እና በነጠላ ዋስትና ያላቸው

፩/ የዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፸ በመክሰር ሥነ ሥርዓት ላይ በተመሳሳይ ተፇጻሚ ይሆናል። ፪/ የመጨረሻ ክፍያው በሚሰላበት ጊዜ ዋስትና ሰጪው ለገንዘብ ጠያቂው የፇጸመው ማንኛውም ክፍያ ከግምት ውስጥ ይገባል። ፫/ የመክሰር ሥነ ሥርዓቱ በሚመለከታቸው በርካታ ዋስትና ሰጪዎች በአንድነት እና በነጠላ የተሰጠ ዋስትና ያለው የክፍያ ጥያቄ የያዘ ገንዘብ ጠያቂ በቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄው ዋጋ ልክ የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎቹን በሁለም ሥነ ሥርዓቶች ውስጥ ማቅረብና በእያንዲንደ ሥነ ሥርዓት ውስጥ በሚደረጉትም ክፍያዎች ሁለ ገንዘቡን በሙለ እስኪያገኝ ድረስ ተካፊይ ለመሆን ይችላል። ፬/ አንድ ዋስትና ሰጪ ለገንዘብ ጠያቂው የከፇለ እና በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የቅድመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄውን ያላቀረበ እንደሆነ ገንዘብ ጠያቂው መብቱ በታወቀለት ገንዘብ መጠን ልክ ፮፻፳፱ 630 ____________________________________________________ የንግድሕግ ካልሆነ በስተቀር በሚደረጉ ክፍያዎች መብቱ አይታወቅለትም።

Article 775 — የከሰረውን ሰው ንብረት ስለማጣራት

በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፵፬ መሰረት የንግድ ሥራው የቀጠለ እንደሆነ የሚቀጥልበት ጊዜ ሲያበቃ የከሰረው ሰው ንብረት እንዱጣራ እና ክፍያ ማግኘት የሚገባቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ ምዕራፍ ውስጥ በተቀመጠው የክፍያ ቅደም ተከተል መሰረት እንዱከፇላቸው ፍርድ ቤቱ ያዛል።

Article 776 — ስለ ንብረቱ ማጣራት

፩/ የዚህ ምዕራፍ ልዩ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በፍትሐ ብሕር ሥነ ሥርዓት ሕግ መሰረት የባለዕዲውን የሚንቀሳቀሱና የማይንቀሳቀሱ ንብረቶች ይሸጣለ፤ ከሽያጩም ፮፻፴ 631 ____________________________________________________ የንግድሕግ የተገኘው ገንዘብ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፲ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ሰ) በተመለከተው መሰረት ይቀመጣል። የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ገንዘቡ የተቀመጠበትን ደረሰኝ ወዱያውኑ ለተቆጣጣሪ ዲኛው ያቀርባል። ፪/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማናቸውንም የባለዕዲውን መብቶች በተመለከተ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፵፮ በተደነገገው መሰረት ስምምነት ይፇጽማል። ፫/ ንብረቶቹ የሚሸጡት ከማንኛውም ተጨባጭ፣ ቅድመ ሁኔታ ካለውም ሆነ ከላላ ዓይነት ዕዲ፣ እገዲ፣ ክፍያ እና ኃላፉነት እንዱሁም በተለይም ደግሞ ከአካባቢ ክፍያዎች እና ኃላፉነቶች ነጻ ሆነው ነው።

Article 777 — የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን ስለመሸጥ

፩/ የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት በተሰጠው ፍርድ የተነሳ በዕዲ የመውረሱ ሥራ የተቋረጠ እንደሆነ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የዕዲ ወራሽ በሆነው ገንዘብ ጠያቂ ተተክቶ በዚህ ምዕራፍ ፮፻፴፩ 632 ____________________________________________________ የንግድሕግ ድንጋጌዎች መሰረት መያዣ የሆነውን ንብረት ይሸጣል። የማይንቀሳቀሱ ንብረቶቹን የመሸጡ ሂደት የመክሰር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛው ትዕዛዝ በሰጠ በስምንት ቀናት ውስጥ ይጀምራል። ፪/ የማይንቀሳቀሰው ንብረት በግል ቢሸጥ ከሐራጅ ጋር ሲነጻጸር ዋጋው የመጨመር ዕድል ያለው ከሆነ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የማይንቀሳቀሰውን ንብረት በግል እንዱሸጥ ተቆጣጣሪ ዲኛው ሉፇቅድ ይችላል። ፫/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፍርድ ከተሰጠበት ቀን አንስቶ በስድስት ወራት ውስጥ የሽያጩን ሂደት ያልጀመረ እንደሆነ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሚጠይቀው መሰረት ፍርድ ቤቱ በበቂ ምክንያት የጊዜ ማራዘሚያ ካልሰጠ በስተቀር ዋስትና ያለው ገንዘብ ጠያቂ በዕዲ የመውረስ ሥልጣኑ ይመለስለታል። ከሽያጩ የሚገኘው ገንዘብ በዚህ ምዕራፍ ድንጋጌዎች መሰረት ይከፊፇላል። ፮፻፴፪ 633 ____________________________________________________ የንግድሕግ

Article 778 — የባለዕዲው የንግድ ሥራ ሀብቶች

፩/ መልሶ በማደራጀት ወይም በመክሰር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በንግድ ሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያለ ድርጅት በመንቀሳቀስ ላይ እንዲለ ያልተሸጠ እንደሆነ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ግዙፊዊ ህልዎት ያላቸው እና የላላቸው ንብረቶቹን ጨምሮ የንግድ ሥራውን ሀብቶች ይሸጣል። ፪/ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሐራጅ ወይም በግል ሽያጭ የመሸጫ ዋጋውን ይበልጥ ከፍ የማድረግ ዕድል ባለው በአንደኛው መንገድ የንግድ ሥራውን ሀብቶች ለመሸጥ ሉወስን ይችላል፤ የሽያጩን መንገድ በተቆጣጣሪ ዲኛው ያስጸድቃል።

Article 779 — የከሰረውን ሰው ንብረቶች በማንኛውም

መንገድ ነጣጥል ስለመሸጥ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የተቀሩትን የባለዕዲውን ንብረቶች ሁለ በሐራጅ ወይም በግል ሽያጭ የመሸጫ ዋጋውን ይበልጥ ከፍ የማድረግ ዕድል ባለው በአንደኛው መንገድ ይሸጣል፤ የሽያጩን መንገድ በተቆጣጣሪ ዲኛው ያስጸድቃል። ፮፻፴፫ 634 ____________________________________________________ የንግድሕግ