-** ታምሬ አበራ ረጋሳ; ን ጨምሮ በ10 ተከሳሾች ላይ በመሰረተዉ ክስ መነሻነት ነው። በስር; ን የሚመለከተዉ 3ኛ ክስ ሆኖ ይዖቱ፡- የስር 1ኛ፣; ም ሆነ የስር ተከሳሾቹ የእምነት ክህደት ቃል ሲጠየቁ ወንጀለን; ንና የላልች; የሰበር v. -** የፋዳራል ጠቅላይ ዐ/ሕግ; )፣ 9ኛ እና 10ኛ ተከሳሾች የወ/ሕ/አንቀጽ 32(1/ሀ) እና 669(3/ለ) የተመለከተዉን በመተላለፍ በዋና ወንጀል አድራጊነት ተካፊይ በመሆን ሐምል 17 ቀን 2006 ዓ.ም ለሐምል 18 ቀን 2006 ዓ.ም

የአመልካች የሰበር አቤቱታ ተመርምሮ አመልካች ቀደም ሲል በ2001 ዓ.ም ጥፊተኛ ተብል የተቀጣዉ በግድያ ወንጀል ሲሆን በዘህ መዛገብ ደግሞ ከባድ ስርቆት ሆኖ ሳለ የስር ፍ/ቤት ወንጀል መፈጸም ልማድ በማድረጉ በማለት ማክበጃ የያዖበት አግባብ ከወ/ሕ/አንቀጽ 84 አንጻር እንዱሁም ቅጣቱን ጨርሶ ከተፈታ 5 ዓመት ያለፈዉ በመሆኑ ፍ/ቤቱ ተገንዛቦ እያለ ሪኮርድ አለበት በማለት በወ/ሕ/አንቀጽ 82(1/ሀ) ማቅለያ ሳይዛ ያለፈበትን አግባብነት ለማጣራት ሲባል ጉዲዩ ለሰበር ያስቀርባል የተባለ ሲሆን ግራ ቀኙ መልስና የመልስ መልስ በጽሁፍ በማቅረብ ተከራክረዋል።

ተጠሪ የሰጠዉ መልስ ይዖት፡- አመልካች በሰዉ መግደል ወንጀል ጥፊተኛ የተባለዉ እና የተቀጣዉ በ16/03/2001 ዓ.ም ሲሆን የተፈታበት ጊዚ በተመለከተ ሁለት ሦስተኛ ቅጣቱን ፈጽሞ በአመክሮ ተፈታ እንኳ ቢባል የሚፈታዉ በ2004 ዓ.ም በመሆኑ ከተፈታ በኃላ 5 ዓመት ስንቆጥር እስሩ የሚጠናቀቀዉ በ2008 ዓ.ም ነዉ። አመልካች የወ/ሕ/አንቀጽ 669(3/ለ) የተመለከተዉን ተላልፍ ወንጀል ፈጽሟል የተባለዉ ሀምላ 1 ቀን 2006 ዓ.ም በአመክሮ ተፈትቶ በአንድ ዓመቱ በመሆኑ ፍርደ ተሰርዜልኛል የሚለዉ ተገቢ አይደለም። ስለሆነም የስር ፍ/ቤት በወ/ሕ/አንቀጽ 67 መሰረት ደጋጋሚ ነዉ በሚል ቅጣቱን በመሰለዉ ማክበድ ሲችል ማለፈ አመልካችን የሚጠቅም እንጂ የሚጎዲዉ ባለመሆኑ የተፈጸመ መሰረታዊ የሕግ ስህተት ባለመኖሩ ዉሳኔዉ ይጽናልን የሚል ነዉ። አመልካች በሰጠዉ የመልስ መልስ የሰበር አቤቱታቸዉን በሚያጠናክር መልኩ ተከራክሯል።

የጉዲዩ አመጣጥና ክርክር ከላይ የተመለከተዉን የሚመስል ሲሆን የአመልካቾችን አቤቱታ ከስር ፍ/ቤት ዉሳኔ እና አግባብነት ካላቸዉ የሕግ ድንጋጌዎች ጋር በማገናዖብ መርምረናል። አቤቱታዉ ለሰበር ያስቀርባል ሲባል ከተያዖዉ ጭብጥ አንጻር መርምረን እንደተረዲነዉ ይግባኝ ሰሚዉ የፋዳራል ከፍተኛ ፍ/ቤት አመልካች ለፈጸመዉ የከባድ ስርቆት ወንጀል መነሻ ቅጣቱን በስር ፍ/ቤት ተይዜ ከነበረዉ መነሻ እርከን ከሆነዉ እርከን 28 ዛቅ በማድረግ እርከን 26 ላይ መነሻ እርከን ከያዖ በኃላ አመልካች አስቀድሞ በሰዉ ግድያ ወንጀል ጥፊተኛ ተብል 5 ዓመት መቀጣቱን በመጥቀስ በወ/መ/ሕ/ቁ 84(1/ሐ) መሰረት ወንጀል መፈጸምን ሙያዉ አድርጎ ይዜታል በማለት አንድ የቅጣት ማክበጃ ምክንያት የያዖበት ከመሆኑም በላይ በወ/ሕ/አንቀጽ 232 እና ተከታዮቹ ድንጋጌዎች መሰረት ስለመሰየሙ የቀረበ ማስረጃ ባለመኖሩ በወ/ሕ/አንቀጽ 82(1/ሀ) መሰረት የዖዉትር ባህሪው መልካም ነዉ ለማለት ባለመቻለ በቅጣት ማቅለያነት ሉይዛለት አለመቻለን በመግለጽ፤ የቤተሰብ አስተዲዲሪ መሆኑን ብቻ በወ/ሕ/አንቀጽ 86 መሰረት አንድ ልዩ የቅጣት ማቅለያ ምክንያት በመያዛ እርከን 26 ስር በ8(ስምንት) ዓመት ጽኑ እስራት እንዱቀጣ ወስኗል። አመልካች አጥብቆ የሚከራከረዉም ሆነ አቤቱታዉ ለሰበር ያስቀርባል ሲባል የተያዖዉ ጭብጥ አመልካች አስቀድሞ ጥፊተኛ የተባለበትና የተቀጣበት የግድያ ወንጀል በወ/ሕ/አንቀጽ 84(1/ሐ) መሰረት በማክበጃነት መያዘ በአግባቡ ነዉ? ወይስ አይደለም? በአግባቡ አይደለም የሚባል ቢሆን በወ/ሕ/አንቀጽ 82(1/ሀ) መሰረት ተጨማሪ አንድ የቅጣት ማቅለያ ያለመያዘ በአግባቡ ነዉ?

ወይስ አይደለም? የሚለት ናቸዉ።

በመሰረቱ የወ/ሕ/አንቀጽ 84(1/ሐ) ወንጀለኛዉ በቀድሞ ጥፊተኛነቱ፣ ወንጀልን ማድረግ ሙያ ወይም ልማድ አድርጎ መያዘ፣ ወይም የወንጀለ አፈጻጸም ዖዳ፣ ጊዚ፣ ቦታና አፈጸጸሙ አኳኋን፣ በተለይም በላሉት ወይም በሽብር ወይም በሁከት ለአደጋ ሽፊን ወይም በጦር መሳሪያ ወይም በልላ አደገኛ መሣሪያ ወንጀለን በማድረግ የተለየ አደገኝነቱን አሳይቶ እንደሆነ ይላል። ከዘህ ድንጋጌ ይዖት መገንዖብ የሚቻለዉ በድንጋጌዉ መሰረት በቅጣት ማክበጃነት ሉያዘ ከሚችለት ምክንያቶች ዉስጥ አንደ ወንጀለኛዉ አስቀድሞ ጥፊተኛ የተባለበት ሪኮርድ መኖሩ አደገኝነቱን የሚያሳይ ሲሆን ማክበጃ ምክንያት ሉያዛበት የሚችል መሆኑን ነዉ። በልላ በኩል አስቀድሞ የነበረዉ የጥፊተኝነት ሪኮርድ ከፍርድ መዛገብ እንዱሰረዛና ወደፉትም እንዲልተፈረደበት ለመቆጠር በወ/ሕ/አንቀጽ 232 እና ተከታዮቹ ድንጋጌዎች መሰረት መሰየም የሚኖርበት ሲሆን ቅጣቱ ጽኑ እስራት ሲሆን በአመክሮ ከተፈታበት ጊዚ አንስቶ የ5 ዓመት ጊዚ ያለፈዉ እንደሆነና የመሰየም ጥያቄ ቀርቦ ተቀባይነት ሲያገኝ ነዉ። መሰየም የሚገኘዉ በመልካም ሥራ ነዉ እንጂ በይገባኛል አለመሆኑም በተጠቀሰዉ አንቀጽ ሥር ተመልክቷል።

በተያዖዉ ጉዲይ አመልካች በግድያ ወንጀል ጥፊተኛ የተባለዉ ሕዲር 03 ቀን 2001 ዓ.ም ሲሆን በአመክሮ የተፈታዉ መጋቢት 23 ቀን 2001 ዓ.ም ነዉ። አመልካች በካባድ ስርቆት ተሳትፍ የተገኘዉ ደግሞ ሐምል 17 ቀን 2006 ዓ.ም በመጀመሪያዉ ወንጀል በአመክሮ ከተፈታ 5 ዓመት እንዲለፈዉ ነዉ። ሆኖም አመልካቹ ለመሰየም የሚያበቃዉ የ5 ዓመት ጊዚ ያለፈዉ ቢሆንም ለፍ/ቤቱ የመሰየም ጥያቄ ካለማቅረቡም በላይ በወ/ሕ/አንቀጽ 233 መሰረት ላልች ለመሰየም የሚያበቁ ቅድመ ሁኔታዎች መሟላታቸዉ አልተረጋገጠም። መሰየምም የሚገኘዉ በመልካም ሥራ ነዉ እንጂ ጊዚዉ በማለፈ ብቻ አይደለም። ስለሆነም አመልካች አስቀድሞ ጥፊተኛ በተባለበት ወንጀል ባልተሰየመበትና ቅጣቱም ከፍርድ መዛገብ ተሰርዜ እንዲልተሰጠ ባልተቆጠረበት ሁኔታ በሪኮርድነት ተይዜ በቅጣት ማክበጃነት በወ/ሕ/አንቀጽ 84(1/ሐ) መሰረት መያዘ ተገቢ አይደለም ሲል ያቀረበዉ መከራከሪያ ተገቢነት የላለዉ በመሆኑ ክርክሩን አልተቀበልንም።

በልላ በኩል አመልካች አስቀድሞ በፈጸመዉ ወንጀል ጥፊተኛ ተብል በአመክሮ ከተፈታ 5 ዓመት ያለፈዉ ቢሆንም ባለመሰየሙ ምክንያት የጥፊተኝነቱ ሪኮርደ ያልተሰረዖና በማክበጃነት የተያዖበት በመሆኑ በወ/ሕ/አንቀጽ 82(1/ሀ) መሰረት የአመልካች የቀድሞ ባህሪዉ መልካም ነዉ ልባል የማይችል ነዉ። ይህ ከሆነ ደግሞ በወ/ሕ/አንቀጽ 82(1/ሀ) መሰረት የቅጣት ማቅለያ ምክንያት የሚያዛበት አግባብ የለም።

ሲጠቃለል የፋዳራል ከፍተኛ ፍ/ቤት በስር ፍ/ቤት በአመልካች ላይ የተወሰነዉን የጥፊተኝነት ዉሳኔ በማጽናት በወ/ሕ/አንቀጽ 84(1/ሐ) መሰረት አንድ የቅጣት ማክበጃ ምክንያት መያዘም ሆነ በወ/ሕ/አንቀጽ 82(1/ሀ) መሰረት የቅጣት ማቅለያ ምክንያት አለመያዘ የሚነቀፍበት የሕግ ምክንያት ባለመኖሩ መሰረታዊ የሕግ ስህተት ተፈጽሟል ለማለት አልተቻለም። በመሆኑም የሚከተለዉ ተወስኗል።

ውሳኔ

1. በፋዳራል ከፍተኛ ፍ/ቤት በመ/ ግንቦት 01 ቀን 2010 ዓ.ም የተሰጠዉ ዉሳኔ በወ/መ/ሕ/ሥ/ሥ/ቁ 195/2/ለ/2/ መሰረት ጸንቷል።

2. መዛገቡ ተዖግቷል፤ ተመላሽ ይደረግ።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።